فهرست مطالب

پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی - پیاپی 25 (بهار 1397)
  • پیاپی 25 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/03/30
  • تعداد عناوین: 20
|
  • مهدیه صادقی آهنگری *، نادعلی باقری، نادعلی باباییان صفحات 1-6
    به منظور ارزیابی واکنش لاین های موتانت برنج طارم محلی (M6) به تنش شوری در مرحله جوانه زنی مطالعه ای به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام شد. ژنوتیپ های برنج شامل 33 لاین موتانت طارم محلی (نسل M6) به همراه رقم های حسنی(متحمل)، طارم محلی، طارم جلودار، بینام و IR29 (حساس) و سطوح شوری NaCl شامل صفر، 4، 8 و 12 دسی زیمنس بر متر (ds/m) بودند. صفات طول ساقه چه، طول ریشه چه، نسبت طول ساقه چه به ریشه چه، وزن خشک ساقه چه، وزن خشک ریشه چه، درصد جوانه زنی و سرعت جوانه زنی اندازه گیری شد. شوری تاثیر معنی داری روی همه صفات اندازه گیری شده داشت. نتایج نشان داد درصد و سرعت جوانه زنی با افزایش شدت شوری کاهش یافت و ژنوتیپ های متحمل سرعت جوانه زنی بیشتری داشتند. لاین های مورد مطالعه در شوری 12 دسی زیمنس بر متر تحمل خوبی نداشته اما در سطوح شوری 4 و 8 دسی زیمنس بر متر با توجه به صفات اندازه گیری شده لاین های 1، 7، 3، 5،2، 6، 15، 8، 4، 9 و 10 متحمل بوده و لاین های 25 و 26 نسبت به شوری حساس بودند.
    کلیدواژگان: برنج، تنش شوری، جوانه زنی، مقاومت
  • صنم صفایی چایی کار *، بابک ربیعی، مهدی رحیمی صفحات 7-18
    تنش خشکی یکی از مهم ترین تنش های غیرزیستی در گیاهان زراعی است که بر حسب زمان، مدت و شدت تنش می تواند عملکرد دانه را با تاثیر بر هر یک از اجزای آن کاهش دهد. این پژوهش با هدف ارزیابی پتانسیل ژنتیکی تحمل به خشکی روی عملکرد دانه (شلتوک) در ژنوتیپ های برنج انجام شد. آزمایش به صورت دو طرح مجزا در قالب بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان در سال 1385 انجام شد. آبیاری مزرعه آزمایشی در هر دو محیط تنش و بدون تنش، تا ابتدای دوره پنجه دهی ژنوتیپ ها به طور یکسان و به صورت غرقابی انجام شد. سپس در آزمایش در شرایط خشکی، آبیاری به طور کامل قطع گردید، در حالی که در آزمایش در شرایط بدون تنش، آبیاری به طور کامل تا انتهای دوره رسیدگی انجام شد. نتایج حاصل از مقایسه میانگین شاخص های مختلف تحمل و حساسیت به خشکی بر اساس عملکرد دانه، ارقام Araguiua، Diwani، دم سفید، دم سرخ و حسن سرایی آتشگاه را به عنوان ژنوتیپ های حساس به خشکی معرفی نمودند این ارقام دارای بیشترین حساسیت به خشکی بودند و کمترین عملکرد شلتوک (به ترتیب 68/1، 48/1، 82/1، 96/1 و 14/2 تن در هکتار) را تولید نمودند. همچنین، ارقام نعمت، سپیدرود، IR64، بجار و IR50 بیشترین تحمل را به تنش خشکی نشان دادند و دارای بالاترین عملکرد شلتوک (به ترتیب 07/7، 59/4، 04/4، 03/4 و 38/4 تن در هکتار) بودند. این ارقام برای کشت در سال های خشک و شرایط کم آب و نیز به عنوان والدین تلاقی برای افزایش تحمل به خشکی ارقام والدین تجاری برنج توصیه می شوند. نتایج حاصل از تجزیه به مولفه های اصلی در شرایط تنش خشکی دو مولفه اصلی را شناسایی نمود که بیش از 98 درصد از واریانس شاخص ها را توجیه نمودند. ترسیم بای پلات بر اساس دو مولفه اصلی نشان داد که مولفه اول (پتانسیل عملکرد و تحمل به خشکی) همبستگی مثبت و بالایی را با شاخص های YS، YP، MP، GMP، HM و STI دارد. دومین مولفه (پاسخ به خشکی) همبستگی مثبت با شاخص های DRI و RDI داشت. تجزیه خوشه ایداده ها بر مبنای تمامی صفات مطالعه شده به روش حداقل واریانس وارد ژنوتیپ ها را در 4 گروه طبقه بندی نمود. برآورد میانگین گروه ها و تفاوت آنها از میانگین کل ژنوتیپ ها نشان داد که اختلاف معنی داری بین گروه ها از نظر کلیه صفات فیزیولوژیک و مرفولوژیک اندازه گیری شده وجود دارد.
    کلیدواژگان: بای پلات، برنج، تجزیه خوشه ای، شاخص های خشکی، مولفه های اصلی
  • مریم درانی نژاد، قاسم محمدی نژاد * صفحات 19-27
    با توجه به اهمیت بالای گیاه شنبلیله از لحاظ ارزش غذایی و دارویی، دستیابی به ژنوتیپ های با عملکرد بالا، ضروری به نظر می رسد. عملکرد دانه یک صفت کمی است که تحت تاثیر اثر متقابل ژنوتیپ و محیط می باشد. با هدف ارزیابی پایداری و سازگاری شش اکوتیپ شنبلیله از لحاظ عملکرد دانه، آزمایشی در ایستگاه تحقیقاتی پژوهشکده فنآوری تولیدات گیاهی دانشگاه شهید باهنر کرمان در جیرفت در سه سال زراعی (1392- 1390) انجام شد. اکوتیپ های کرمان، کردستان، مازندران، ایلام، کهگیلویه و اصفهان در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار، در محیط های مختلف شامل سه سطح سولفات آهن، سه سطح سولفات روی و سه دور آبیاری بررسی شدند. نتایج تجزیه وایانس مرکب برای عملکرد دانه نشان دهنده معنی داری اثر متقابل اکوتیپ در محیط بود. به منظور بررسی پایداری عملکرد از روش رگرسیون ابرهارت و راسل و پارامترهای تک متغیره شامل اکووالانس ریک، واریانس پایداری شوکلا، واریانس محیطی (S2i) و ضریب تنوع ژنوتیپی (CVi) استفاده شد. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه پایداری بر مبنای ضریب رگرسیون خطی و میانگین مربعات انحراف از خط رگرسیون، اکوتیپ کردستان با عملکرد بالاتر از میانگین، ضریب رگرسیون خطی نزدیک به یک و کمترین انحراف، پایدارترین اکوتیپ پرمحصول شناسایی شد و اکوتیپ کرمان با ضریب رگرسیون خطی بالاتر از واحد، بالاترین عملکرد و بیشترین انحراف، به عنوان ناپایدارترین اکوتیپ تشخیص داده شد. بر مبنای سایر پارامترهای پایداری محاسبه شده نیز کرمان به عنوان ناپایدارترین و اکوتیپ های کردستان و مازندران، به عنوان پایدارترین اکوتیپ ها شناسایی شدند. اکوتیپ ایلام سازگاری عمومی ضعیف و اکوتیپ اصفهان سازگاری خصوصی به محیط های ضعیف نشان داد.
    کلیدواژگان: اثر متقابل، تجزیه پایداری، رگرسیون ابرهارت، راسل، سازگاری، شنبلیله
  • زهرا سادات موسوی زاده *، حمید نجفی، سید حمیدرضا هاشمی، سید کمال کاظمی تبار صفحات 28-35
    توانایی گیاهان در خنثی نمودن آثار تنش شوری (کلرید سدیم) به مقدار زیادی به وضعیت درونی K+ وNa+ بستگی دارد. در واقع حفظ نسبت بالایK+/Na+ در سیتوسل از عناصر اصلی تحمل به شوری است. برنج به عنوان یکی از مهم ترین غلات و غذای اصلی یک سوم از جمعیت جهان ،گیاهی حساس به شوری است، شوری بیش از حد به طور مضری همه فعالیت های متابولیک اصلی برنج را تحت تاثیر قرار می دهد. تحقیق حاضر در دانشگاه کشاورزی ساری در سال 1394 انجام گرفته است. بذر گیاه برنج (ارقام IR29، سنگ طارم و جلودار) پس از ضدعفونی به منظور جوانه زنی در ژرمیناتور قرار گرفتند. پس از 14 روز از آغاز کشت، تیمار شوری 120 میلی مولار نمک کلرید سدیم اعمال شد. نمونه برداری به صورت Time-course در 6 زمان (6،0، 24، 120،72، 168 ساعت) پس از اعمال تنش از بافت های برگ و ریشه انجام شد. نتایج آزمایشات فیزیولوژیک نشان داد که اثرات ژنوتیپ، زمان نمونه گیری و اثر متقابل روی تمامی صفات اندازه گیری شده شامل میزان مالون دی آلدئید (MDA)، کلروفیل a، کلروفیل b، کاروتنوئید و پرولین در سطح احتمال 1 درصد معنی دار بود، غلظت کلروفیل a،b و کارتنوئید موجود در برگ در ساعات اولیه تنش کاهش یافت و در ادامه با افزایش ساعات تنش، ضخیم شدن برگ ها و افزایش نسبت کلروفیل در واحد سطح برگ (لوله ای شدن برگ) میزان کلروفیل افزایش یافت. بررسی میزان مالون دی آلدهید در برگ نشان داد بیشترین افزایش در رقم حساس (IR29) وجود داشته است. آنالیز نتایج میزان پرولین نشان داد ارقام حساس و متحمل در شرایط عادی (بدون تنش) اختلاف معنی داری نداشتند اما با قرار گرفتن در شرایط تنش میزان پرولین در رقم متحمل بیشتر از رقم حساس افزایش یافته است. میزان پرولین در ژنوتیپ سنگ طارم به عنوان یک ژنوتیپ متحمل به شوری در زمان های (72، 168،120 ساعت) نسبت به شاهد افزایش معنی داری نشان داد. بنابراین واکنش ارقام حساس و متحمل برنج نسبت به تنش شوری متفاوت از یکدیگر است و با اندازه گیری پارامترهایی همچون مالون دی آلدهید، کلروفیل a، کلروفیل b، کاروتنوئید و پرولین می تواند به اصلاح این گیاه در جهت تحمل به شوری کمک شایانی نماید.
    کلیدواژگان: برنج، تنش کلرید سدیم، پرولین، کلروفیل، مالون آلدهید
  • ورهرام رشیدی * صفحات 36-43
    به منظور ارزیابی اثر تنش های خشکی و شوری روی جوانه زنی ژنوتیپ های بومی عدس، آزمایشی به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی در سه تکرار با استفاده از 3 فاکتور (تنش خشکی، تنش شوری و ژنوتیپ های عدس) در آزمایشگاه دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز اجرا شد. سطوح فاکتورهای آزمایش شامل: دو سطح تنش خشکی ( شاهد با آب مقطر و تنش خشکی 8- بار، القایی توسط محلول پلی اتیلن گلیکول 6000)، سه سطح شوری (شاهد با آب مقطر، شوری 2 و 4 دسی زیمنس بر متر با استفاده از آب شور دریاچه ارومیه) و 15 ژنوتیپ عدس بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که برهمکنش سه جانبه ژنوتیپ × تنش شوری × تنش خشکی برای کلیه صفات معنی دار بود که نشان دهنده تاثیر متفاوت اعمال توام سطوح مختلف تنش شوری و خشکی روی ژنوتیپ ها می باشد. مقایسه میانگین صفات نشان داد که با افزایش سطوح خشکی و شوری از ارزش اکثر صفات جوانه زنی و گیاهچه ای در ژنوتیپ ها کاسته شد، اما میزان کاهش در بین ژنوتیپ ها متفاوت بود، به طوری که ژنوتیپ های کلیبر و شاوی ورزقان کمترین میزان کاهش صفات مربوط به گیاهچه را نشان دادند. نتایج تجزیه رگرسیونی و علیت برای وزن تر گیاهچه نشان داد که صفت طول ریشه چه با بیشترین اثرات مستقیم، نقش موثری در افزایش میزان وزن تر گیاهچه در شرایط تنش شوری و خشکی داشتند.
    کلیدواژگان: تجزیه علیت، خشکی، شوری، عدس، رگرسیون
  • مهناز کاتوزی، سعید نواب پور، احد یامچی، سیده ساناز رمضانپور، حسین صبوری * صفحات 44-52
    برنج یکی از مهم ترین محصولات کشاورزی ایران و جهان است. تنش های محیطی شامل شوری، خشکی و سرما تولید این محصول را محدود می نمایند. به منظور اشباع نقشه پیوستگی جمعیت نوترکیب حاصل از تلاقی سپید رود و عنبربو آزمایشی با استفاده از 96 لاین نوترکیب و 35 نشانگر ISSR، در دانشگاه گنبد کاووس اجرا شد. جهت مکان یابی صفات مرتبط با تنش سرما در مرحله گیاهچه لاین های مذکور در شرایط هیدروپونیک تحت تنش فوق کشت داده شدند. صفات مورد بررسی شامل وزن ساقه، وزن ریشه، بیوماس، کد ژنتیکی، سطح برگ، طول ساقه، طول ریشه و ضخامت ریشه بودند. نقشه پیوستگی 29/1709 سانتی مورگان از ژنوم برنج را پوشش داد. در شرایط سرما شش QTL مکان یابی گردید. qCBM-4 برای زیست توده، qCLA-5 برای سطح برگ، qCRL-5 برای طول ساقه و qCRTH-11 برای ضخامت ریشه به ترتیب 4/13، 3/14، 6/12 و 2 درصد از تغییرات مربوط به صفت را توجیه نمودند. با توجه به مثبت بودن اثرات افزایشی، از آن ها می توان پس از تعیین اعتبار در برنامه های انتخاب به کمک نشانگر جهت بهبود تحمل گیاهچه های برنج به تنش سرما استفاده نمود.
    کلیدواژگان: اشباع نقشه ژنتیکی، برنج، تنش غیر زنده، نشانگر ISSRISSR
  • بهمن خواهانی، محمدرضا بی همتا *، بهنام ناصریان صفحات 53-62
    برای فهم چگونگی کنترل عمل ژن در صفات مختلف مورفولوژیک و عملکرد و همچنین برای برآورد میزان وراثت پذیری از پنج رقم گندم استفاده شد. این ارقام گندم شامل بولانی سفید، بولانی قهوه ای، تجن، کلک افغانی و لاین موتانت AS48 بودند که به صورت دای آلل کامل در شرایط نرمال تلاقی داده شدند. ارقام ذکر شده به همراه نتاج F2 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشکده کشاورزی هسته ای کشت شدند. پس از معنی دار شدن صفات مورد بررسی بر اساس تجزیه واریانس، آنالیزهای دای آلل بر روی آن ها صورت گرفت. تجزیه صفات بر اساس روش گریفینگ نشان داد که ترکیب پذیری عمومی در تمامی صفات معنی دار شده است که نشان دهنده وجود اثرات افزایشی ژن ها در تمامی صفات است. وراثت پذیری خصوصی در صفات مورد مطالعه بسیار بالا بود که این عامل نشان می دهد، انتخاب برای این صفات موفقیت آمیز است. مدل افزایشی- غالبیت در این آزمایش کفایت می کرد و اثرات غیر آللی مشاهده نشد، لذا مطالعه صفات از طریق تجزیه ژنتیکی هیمن امکان پذیر گردید. تجزیه واریانس به روش هیمن نیز نشان داد که اثرات افزایشی و غیرافزایشی ژن ها در کنترل صفات نقش دارند. پارامترهای ژنتیکی نشان دهنده وجود اثر غالبیت ناقص در صفات تعداد سنبلچه در سنبله، طول میانگره سوم و دوم، قطر میانگره سوم و دوم و سطح برگ هستند که تجزیه گرافیکی هیمن نیز آن را تایید می کند.
    کلیدواژگان: اثر افزایشی، تجزیه دای آلل، گریفینگ، گندم، هیمن
  • الناز رمزی، علی اصغری *، سعید خماری، حمیدرضا محمددوست چمن آباد صفحات 63-72
    آلومینیوم یکی از فراوان ترین عناصر موجود در خاک است که در خاک هایی با اسیدیته بالا به شکل انحلال پذیر Al+3 در آمده، از طریق ریشه جذب شده و به این ترتیب بر رشد گیاهان اثر می گذارد. ارزیابی تحمل گیاهان به تنش های زیست محیطی به ویژه در خلال مرحله جوانه زنی و رشد گیاهچه عامل مهمی در انتخاب آن ها برای کشت در شرایط مختلف می باشد. به منظور بررسی تنوع ژنتیکی 83 لاین پیشرفته گندم دوروم تحت سمیت آلومینیوم در مرحله گیاهچه در شرایط آزمایشگاهی، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملا تصادفی با دو تکرار انجام شد. سطوح تنش شامل شاهد و غلظت 5/2 میلی مولار آلومینیوم و صفات اندازه گیری شده شامل تعداد ریشه چه، وزن تر ریشه چه و ساقه چه، طول ریشه چه و ساقه چه، وزن خشک ریشه چه و ساقه چه و نسبت طول ریشه چه به ساقه چه بودند. نتایج حاصل نشان داد که تنش بر تمامی صفات تاثیر معنی دار داشت.
    هم چنین، بین لاین های گندم دوروم از لحاظ تمامی صفات اختلاف معنی دار مشاهده شد. برهم کنش رقم در تنش در همه صفات معنی دار بود. ارزیابی لاین های برتر بر اساس شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل (SIIG) انجام شد. لاین های 35، 58، 72، 75، 76، 77، 82 و 83 با داشتن بالاترین شاخص SIIG متحمل به تنش آلومینیوم و لاین های 11، 16، 21، 25، 26، 65، 66، 68 و 73 با داشتن پایین ترین مقدار این شاخص حساس به تنش آلومینیوم بودند. نتایج حاصل از رتبه بندی بر مبنای شاخص فوق با نتایج حاصل از تجزیه خوشه ایبر مبنای شاخص Ti انطباق زیادیی داشت.
    کلیدواژگان: گندم، آلومینیوم، گیاهچه، تنش، SIIG
  • سعید عمرانی *، امیر محمد ناجی، محسن اسماعیل زاده مقدم صفحات 73-80
    به منظور بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و تعیین ژنوتیپ های پایدار،30 ژنوتیپ گندم نان با دو شاهد شامل ارقام چمران و چمران2 با استفاده از طرح آلفا لاتیس در 4 تکرار و 6 مکان ( اهواز، داراب، دزفول، ایرانشهر، خرم آباد و زابل) در طی دو سال زراعی (94-1392) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب نشان داد که بین محیط ها، ژنوتیپ ها و اثر متقابل ژنوتیپ و محیط اختلاف معنی داری در سطح احتمال 1 درصد وجود داشت. نتایج حاصل از تجزیه AMMI نشان داد که اثر اصلی ژنوتیپ، محیط و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط در سطح احتمال 1% معنی دار بوده و چهار مولفه اصلی اول در مجموع حدود 9/90 درصد از مجموع مربعات برهمکنش ها را توجیه نمودند. در این تحقیق برای بررسی پایداری ارقام از آماره ارزش پایداری AMMI (ASV) استفاده شد که در این راستا ژنوتیپ های 2، 6، 14و 28 کمترین ASV را به خود اختصاص دادند. ژنوتیپ های 2، 6 و 14 با داشتن عملکرد بالاتر از میانگین کل به عنوان ژنوتیپ های پایدار با عملکرد بالا شناخته شدند. بای پلات اولین مولفه اصلی و میانگین عملکرد دانه برای ژنوتیپ ها و محیط ها مشخص نمود که ژنوتیپ های 9، 28، 25، 12، 14، 10، 2 و 6 اثر متقابل پایینی داشتند، اما ژنوتیپ های 14، 10، 2 و 6 با داشتن میانگین عملکرد بالاتر از میانگین کل نسبت به بقیه به عنوان ژنوتیپ هایی با پایداری مطلوب انتخاب شدند. بای پلات مربوط به دو مولفه اصلی اول اثر متقابل نشان داد که ژنوتیپ های 2، 6، 7 و 14 به علت داشتن میانگین عملکرد بیشتر از میانگین کل، ژنوتیپ هایی با سازگاری عمومی خوب شناخته شدند. گروه بندی ژنوتیپ ها بر مبنای مدل SHMM آنها را در 3 گروه قرار داد در گروه اول 22 ژنوتیپ، در گروه دوم 9 ژنوتیپ و در گروه سوم تنها ژنوتیپ 20 قرار گرفت.
    کلیدواژگان: گندم، پایداری عملکرد، امی، اثر متقابل ژنوتیپ در محیط، سازگاری
  • فرهاد صادقی * صفحات 81-90
    کاهش منابع آبی در مناطق معتدل استان کرمانشاه باعث شده است که سطح زیر کشت ذرت از 45 هزار هکتار در سال زراعی 1387 به 7 هزار هکتار در سال 1395 کاهش یابد. این پژوهش با هدف بررسی و انتخاب هیبریدهای متحمل به تنش کم آبیاری و افزایش بهره وری آب که با استفاده از هشت هیبرید تجاری ذرت (KSC 704، KSC 705، KSC 703، KSC 700، KSC 647، KSC 670، KSC 500 و KSC 400) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سال های 93 و 1392 انجام شد. عملیات آبیاری شامل دومیزان آبیاری:میزان آبیاری اول برابر با تامین 100 درصد نیاز آبی گیاه ذرت ومیزان آبیاری دوم تامین 70 درصد نیاز آبی گیاه ذرتبر اساس داده های هواشناسی ایستگاه اسلام آباد غرب بود. صفات اندازه گیری شده شامل ارتفاع بوته و بلال، قطر ساقه، تعداد روز تا ظهور گل تاجی، کاکل و رسیدن فیزیولوژیکی، تعداد دانه در ردیف، تعداد ردیف دانه در بلال، طول دانه، درصد رطوبت دانه، درصد چوب بلال، وزن هزار دانه و عملکرد بود. تجزیه ماتریس ضرایب همبستگی بین صفات یاد شده نشان داد، همبستگی بین تعداد ردیف دانه در بلال، تعداد دانه در ردیف و وزن هزار دانه با عملکرد دانه به ترتیب با *839/0، **933/0 و *831/0 مثبت و معنی داری بود. در مجموع با توجه به شاخص های تحمل و حساسیت به تنش، همچنین نتایج ترسیم بای پلات، تجزیه خوشه ایو مشاهده وضع قرارگرفتن ژنوتیپ ها و شاخص ها نشان داد که ارقام KSC 647 و KSC 703 به عنوان متحمل ترین ژنوتیپ ها بودند که مناسب برای هر دو شرایط تنش و بدون تنش هستند. هیبرید KSC 705 به عنوان پرمحصول ترین رقم در شرایط نرمال شناسایی شدند. ژنوتیپ KSC 700 به عنوان حساس ترین ژنوتیپ ارزیابی شد.
    کلیدواژگان: بای پلات، تجزیه همبستگی، ذرت هیبرید، شاخص های تحمل خشکی، کم آبیاری
  • خانم سهیلا احمدپور، رضا درویش زاده *، امید سفالیان صفحات 91-100
    یکی از روش های موثر انتخاب غیرمستقیم جهت بهبود عملکرد دانه به همراه صفات موثر بر آن، استفاده از شاخص های انتخاب می باشد. در این تحقیق، 100 لاین خالص آفتابگردان روغنی که از نقاط مختلف جهان تهیه شده اند، در دو شرایط تنش و بدون تنش شوری در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. شاخص های انتخاب اسمیت-هیزل و پسک-بیکر بر اساس 6 صفت شامل ارتفاع بوته، قطر طبق، تعداد برگ، وزن صد دانه، وزن طبق و عملکرد دانه، همچنین پاسخ های مستقیم و همبسته این صفات، برای هر یک از شرایط نرمال و شوری محاسبه شدند. پاسخ همبسته برای صفت ارتفاع بوته از طریق عملکرد دانه در شرایط نرمال (16/32) و در شرایط تنش شوری برای صفت عملکرد دانه از طریق قطر طبق (21/14) بیشترین مقدار را داشت. بیشترین پاسخ همبسته عملکرد دانه در هر دو شرایط نرمال (15/16) و شوری (21/14) از طریق قطر طبق بود. همچنین نتایج نشان داد که در شرایط غیر تنش ارتفاع بوته و در شرایط تنش وزن طبق بالاترین پاسخ مستقیم به انتخاب را داشتند. شاخص سوم اسمیت-هیزل و شاخص سوم پسک-بیکر دارای بیشترین وراثت پذیری (78/0 و 76/0)، بیشترین همبستگی ژنتیکی (87/0 و 88/0)، بالاترین کارایی نسبی انتخاب نسبت به عملکرد دانه (87/0 و 88/0) و بیشترین تعداد ژنوتیپ برتر مشترک با عملکرد دانه (به تعداد 18 و 16) بودند. بنابراین انتخاب بر اساس این شاخص ها باعث انتخاب ارقام با عملکرد بالا در شرایط نرمال و شوری خواهد شد. لاین 71 به عنوان ژنوتیپ برتر در شرایط نرمال و تنش شوری معرفی می شود.
    کلیدواژگان: انتخاب مستقیم و غیرمستقیم، تجزیه مسیر، تنش شوری، آفتابگردان، شاخص انتخاب
  • زهرا رودباری، حسین شاهسوند حسنی *، قاسم محمدی نژاد صفحات 101-109
    اگر چه لاین های غله جدید تریتی پایرم اولیه غیر ایرانی تولید و مقاومت قابل توجهی به تنش شوری از خود نشان داده اند ولی دارای ریزش سنبلچه هنگام رسیدن، پنجه دهی چند مرحله ای زیاد و دوره رشد طولانی می باشند که تاکنون با تلاقی آنها با ارقام گندم ایران تحقیقاتی در جهت تولید لاین های تریتی پایرم ثانویه انجام شده است. به منظور بررسی پاسخ 13 لاین تریتی پایرم اولیه غیرایرانی(2n=6x=42، AABBEbEb)، 92 لاین تریتی پایرم ثانویه ایرانی (F6-F7; 2n=6x=42، AABBD(1-6)«Eb(1-6)»)، به همراه 6 رقم گندم ایرانی و یک لاین امید بخش تریتیکاله به تنش شوری آزمایشی بصورت طرح آلفا لاتیس با دو تکرار در دو محیط نرمال (EC=1 dS/m) و تنش شوری (EC=12 dS/m) در دو سال زراعی 1393 تا 1395 در شرایط آب و هوایی کرمان انجام شد. نتایج نشان داد عملکرد دانه به شدت تحت تاثیر تنش شوری قرار گرفته و در لاین های حاصل از تلاقی کتلیکومMa/b × ، فلاتMa/b × ، امید × (Ka/b)(Ca/b)، نیکنژاد × (Ka/b)(Ca/b)، شتردندان × Ka/b، روشن × Az/b و همچنین تریتی پایرم اولیه غیر ایرانی، ارقام گندم ایرانی و تریتیکاله به ترتیب به نسبت 06/11، 37/9، 30/4، 98/4، 98/7، 58/12، 48/3 و 90 /19 و 87/15 کاهش یافت. ارزیابی تحمل به تنش در ژنوتیپ های مورد بررسی به کمک شاخص های تحمل نشان داد شاخص STI به دلیل داشتن بیشترین همبستگی با عملکرد دانه تحت تنش شوری از کارایی بالاتری برای انتخاب ژنوتیپ های مقاوم به تنش برخوردار است. همچنین نتایج نشان داد، رتبه بندی لاین ها براساس ارزش های اصلاحی با استفاده از روش بلاپ راهی مناسب برای گزینش لاین های مقاوم به شوری با پتانسیل عملکرد بالا بود. لاین تریتی پایرم اولیه غیر ایرانی (Cr/b)(Ka/b) و لاین های تریتی پایرم ثانویه ایرانی حاصل از تلاقی نیکنژاد × (Ka/b)(Cr/b) و امید × (Ka/b)(Cr/b) بر اساس رتبه بندی بلاپ از اهمیت بیشتری برای شرکت در مطالعات آتی جهت انتخاب و معرفی به عنوان ارقام مقاوم به شوری با پتانسیل عملکرد بالا برخوردار هستند.
    کلیدواژگان: تریتی پایرم اولیه غیر ایرانی (NIPTLs)، تریتی پایرم ثانویه ایرانی (ISTLs)، شاخص های تحمل به تنش شوری، ارزش اصلاحی و بهترین پیش بینی خطی متعادل (BLUP)
  • امین ابراهیمی *، سجاد رشیدی منفرد، امیر مرادی سرابشلی، پرویز حیدری صفحات 110-117
    استفاده از گونه های وحشی گیاهان زراعی یا خویشاوندان هالوفیت آن ها در برنامه های اصلاحی به منظور توسعه ارقام زراعی متحمل به شوری و خشکی می تواند نتایج مفیدی را به دنبال داشته باشد. اخیرا گیاه آلوروپوس به عنوان یک مدل هالوفیت برای شناسایی و جداسازی ژن های جدید متحمل به شوری مورد توجه محققان قرار گرفته است. در میان روش های مورد استفاده برای مطالعات بیان ژن، واکنش زنجیره ای پلی مراز زمان واقعی یکی از روش های مناسب برای ارزیابی میزان بیان ژن است. در این روش کنترل خطا بین نمونه ها ضروری به نظر می رسد. روشی که به صورت گسترده برای کنترل خطا مورد استفاده قرار می گیرد، نرمال کردن سطوح RNA با یک ژن مرجع یا خانه دار می باشد. در این تحقیق به منظور بررسی پایداری بیان ژن ها در اندام های برگ و ریشه گیاه آلوروپوس، 7 ژن مرجع تحت شرایط تنش شوری مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار geNorm نشان داد که ژن های ACT11، Beta actin و Beta tubulin در برگ و ژن های Beta tubulin و Beta actin در ریشه دارای بیشترین میزان پایداری هستند. بر اساس آماره توصیفی ژن ACT11 دارای بیشترین همبستگی (836/0 و 722/0 به ترتیب در ریشه و برگ) با شاخص BestKeeper بود. همچنین با توجه به نتایج این برنامه، ژن Beta tubulin در برگ و ریشه دارای بیشترین پایداری (کمترین ضریب تغییرات) بود. بنابراین می توان عنوان کرد که ژن های Beta tubulin، Beta actin و ACT11 می توانند به عنوان ژن های مرجع مناسب در گیاه آلوروپوس به منظور نرمال سازی داده های بیانی مورد استفاده قرار بگیرند.
    کلیدواژگان: آلوروپوس، واکنش زنجیره ی پلی مراز زمان واقعی، تنش شوری، ژن مرجع، Bestkeeper
  • مهندس رضا افشاری، عاطفه صبوری *، مسعود اصفهانی، مهندس علی کافی قاسمی صفحات 118-128
    با توجه به اهمیت تنش خشکی به عنوان مهم ترین عامل محدودکننده تولید برنج در دنیا، شناسایی ژنوتیپ های متحمل به تنش خشکی می تواند یک راهکار ارزشمند برای مقابله با کم آبی باشد. در پژوهش حاضر 53 ژنوتیپ برنج متشکل از 31 رقم هوازی و 22 رقم غرقابی بومی در دو محیط تنش کم آبی و نرمال در منطقه سنگر رشت در ایران در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار کشت شدند. تعداد 18 صفت مختلف شامل صفات مورفولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد ارزیابی شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که برای تمامی صفات، اختلاف بین ژنوتیپ ها در سطح احتمال یک درصد معنی دار بود که نشان دهنده تنوع بالا و واکنش های متفاوت ژنوتیپ ها در دو محیط بود. تجزیه خوشه ایژنوتیپ ها را در هر کدام از شرایط در سه گروه تقسیم بندی کرد. در شرایط بدون تنش، گروه دوم با 21 ژنوتیپ که شامل 14 ژنوتیپ برنج هوازی و 7 رقم غرقابی بود، از لحاظ صفات عملکرد دانه، وزن کل خوشه ها و خوشه ساقه اصلی، تعداد دانه کل و دانه بارور، میانگین بالاتر از سایر ژنوتیپ ها داشتند. در شرایط تنش خشکی، مطلوب ترین ژنوتیپ ها در گروه دوم واقع شدند. در این گروه که شامل 19 ژنوتیپ هوازی و 4 رقم غرقابی بود از لحاظ صفات مرتبط با عملکرد ازجمله وزن کل خوشه ها، وزن خوشه ساقه اصلی، عملکرد دانه، وزن خشک بوته، وزن هزاردانه، تعداد دانه کل و دانه بارور برتر از سایر گروه ها ظاهر شدند. در مجموع 11 ژنوتیپ هوازی و 2 رقم غرقابی (درفک و گوهر) در هر دو شرایط نرمال و تنش خشکی در گروه برتر از لحاظ عملکرد دانه و اجزای عملکرد واقع شدند.
    کلیدواژگان: برنج، تجزیه خوشه ای، تنش خشکی، صفات
  • عباس رضایی زاد *، اسدالله زارعی سیاه بیدی، فخرالدین مرادقلی صفحات 129-137
    به منظور ارزیابی پایداری عملکرد روغن ژنوتیپ های کلزا و اثر متقابل ژنوتیپ و محیط، 22 ژنوتیپ کلزا در قالب بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در ایستگاه تحقیقاتی اسلام آباد غرب طی سه سال زراعی در دو تاریخ کاشت نرمال و کشت تاخیری مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر ژنوتیپپ، محیط و اثر متقابل ژنوتیپ محیط برای عملکرد روغن معنی دار بود. سهم اثر محیط و اثر متقابل ژنوتیپ محیط در بیان عملکرد روغن بیشتر از اثر ژنوتیپ بود. نتایج تجزیه امی عملکرد روغن نشان داد که چهار مولفه اصلی برای اثر متقابل ژنوتیپ محیط معنی دار گردید. بر اساس نمایش گرافیکی بای پلات اولین و دومین مولفه اصلی اثر متقابل که سهم ژنوتیپ ها را در ایجاد اثر متقابل مولفه اول و دوم نشان می دهد ژنوتیپ های پاراده، کریستینا، گولیات، شیرالی، کیمبرلی و الکت تقریبا در مرکز بای پلات قرار گرفته و از این نظر دارای پایداری عملکرد روغن بودند. استفاده از آماره ارزش پایداری امی (ASV) نیز پایداری عملکرد روغن ژنوتیپ های فوق را تایید نمود. ژنوتیپ های زرفام و هایولا 401 با فاصله گرفتن از مرکز بای پلات در مقایسه با سایر ژنوتیپ های مورد بررسی از پایداری عملکرد روغن کمتری برخوردار بودند. بر اساس این بای پلات، محیط های E1، E4 و E3 دارای بیشترین سهم در ایجاد اثر متقابل و محیط E2 دارای کمترین سهم در ایجاد اثر متقابل بودند. نتایج نشان داد که بر اساس آماره های پایداری استفاده شده در این تحقیق، ژنوتیپ های متفاوتی به عنوان ژنوتیپ پایدار معرفی شدند از این رو توصیه می شود برای شناسایی دقیق و مطمئن ژنوتیپ های پایدار و پرعملکرد کلزا از روش های متعددی استفاده شود.
    کلیدواژگان: اثر متقابل ژنوتیپ و محیط، بای پلات، تجزیه امی
  • معروف خلیلی *، محمدرضا نقوی صفحات 138-151
    انتخاب ارقام متحمل گندم (بعنوان گیاه استراتژیک) تحت تنش خشکی با استفاده از صفاتی که کمتر تحت تاثیر محیط قرار می گیرند، کارایی انتخاب را بیشتر می کند. در این راستا، به منظور مطالعه برخی از پارامترهای ژنتیکی صفات فیزیولوژیک و زراعی و همچنین بررسی تنوع ژنتیکی در ارقام گندم بهاره در شرایط آبیاری کامل (شاهد) و تنش خشکی بعد از مرحله آبستنی، آزمایشی به صورت کرتهای خرد شده (دو سطح تنش بعنوان کرت اصلی و 20 رقم گندم بعنوان کرت فرعی) بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در دو سال زراعی 91-1390 و 92-1391 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز انجام شد. بر اساس نتایج بدست آمده از بررسی پارامترهای ژنتیکی، تعداد پنجه در بوته، طول سنبله، تعداد پنجه بارور، تعداد سنبله در بوته، عملکرد دانه، تعداد ریشه، قطر ریشه، سطح ویژه برگ و پتانسیل اسمزی، واریانس ژنتیکی،
    وراثت پذیری و بازده ژنتیکی بیشتری را در شرایط تیمار شاهد نشان دادند. در حالی که، علاوه بر این صفات بجز عملکرد دانه، صفات تعداد دانه در سنبله، طول ریشه، حجم ریشه و وزن خشک ریشه نیز تحت شرایط تنش دارای واریانس ژنتیکی، وراثت پذیری و بازده ژنتیکی بالاتری بودند. بقیه صفات چون پارامترهای ژنتیکی پایین تری داشتند جهت استفاده برای انتخاب ارقام برتر در شرایط تنش خشکی توصیه نمی شوند. همچنین دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه ایارقام را بر اساس صفات مورد مطالعه در شرایط تنش در چهار گروه و در شرایط بدون تنش در سه گروه تفکیک کرد که با توجه به گروه بندی تجزیه خوشه ایتحت تنش کم آبی، ارقام مرودشت، نیک نژاد، مغان3، دریا و کویر به عنوان ارقام متحمل و همچنین ارقام پیشتاز، بم، سیستان، سپاهان و بهار بعنوان حساس ترین رقم ها شناسایی شدند.
    کلیدواژگان: بازده ژنتیکی، تجزیه خوشه ای، تنش خشکی، گندم، وراثت پذیری
  • مهندس سعید باقری کیا *، محمدهادی پهلوانی، احد یامچی، خلیل زینلی نژاد صفحات 152-158
    شناسایی دز مناسب مواد جهش زا مهم ترین گام در انجام آزمایشات و ایجاد مواد ژنتیکی جهش یافته تلقی می گردد. طبق تعریف مناسب ترین دز جهش زا، دزی است که موجب 50 درصد کاهش بقا و یا 30 درصد کاهش رشد نسبت به شاهد می شود. هدف از انجام این تحقیق بررسی تاثیر دزهای مختلف پرتو گاما (دز صفر به عنوان شاهد، 100، 200، 300 و 400 گری) بر برخی خصوصیات رشدی اولیه به منظور تعیین دز مناسب پرتوتابی گاما در گندم رقم سرداری بود. به این منظور آزمایشی بر اساس طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در شرایط آزمایشگاه و گلخانه انجام شد. تجزیه داده ها در آزمایش جوانه زنی بذر نشان داد، غیر از صفت سرعت جوانه زنی اختلاف معنی داری برای تمامی صفات بررسی شده شامل طول ریشه چه، طول ساقه چه، وزن تر ریشه چه، وزن تر ساقه چه، وزن خشک ریشه چه و وزن خشک ساقه چه مشاهده شد. تجزیه داده های بدست آمده از گلخانه نیز اختلافی معنی دار برای ارتفاع گیاه و درصد بقا نشان داد. بر اساس برازش بهترین مدل رگرسیونی و تجزیه پروبیت، دزی که موجب 50 درصد کاهش بقا و یا 30 درصد کاهش رشد نسبت به شاهد می شد، تعیین گردید. در رقم سرداری این دز در محدوده بین 200 تا 300 گری قرار داشت. با به کار بردن این محدوده از دز پرتو گاما، می توان تنوع ژنتیکی مناسبی را جهت استفاده در برنامه های اصلاح گندم با استفاده از جهش ایجاد نمود.
    کلیدواژگان: اصلاح موتاسیونی، کبالت 60، مدل رگرسیونی، تنوع ژنتیکی، گندم
  • محدثه غلامی، ناصر صباغ نیا *، مجتبی نورآیین، فریبرز شکاری، محسن جان محمدی صفحات 159-166
    گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) تنها گیاه دانه روغنی است که بومی ایران بوده و کشور ما به عنوان یکی از مراکز تنوع آن شناخته می شود. مطالعه تنوع ژنتیکی ژنوتیپ های مختلف، اطلاعات با ارزشی را درباره نگهداری و استفاده از ژرم پلاسم در اختیار اصلاح گران قرار می دهد تا از آن برای افزایش کارآیی برنامه های اصلاحی استفاده کنند. به منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی گلرنگ، 64 ژنوتیپ گلرنگ توسط 20 صفت زراعی و موفولوژیکی مورد بررسی قرار گرفت. تعداد دانه چروکیده طبق فرعی دارای بیشترین ضریب تغییرات و قطر طبق فرعی دارای کمترین ضریب تغییرات بود. همچنین صفات وزن دانه طبق فرعی، تعداد شاخه فرعی، تعداد طبق شاخه فرعی، قطر طبق اصلی، عملکرد تک بوته، وزن هزار دانه و عملکرد دانه نیز دارای ضریب تغییرات نسبتا بالایی بودند. نتایج حاصل از تجزیه خوشه ایبا استفاده از صفات مورفولوژیکی و بر اساس فاصله اقلیدسی و به روش وارد انجام گرفت نشان داد 5 خوشه مختلف وجود داشت. ژنوتیپ های خوشه سوم از نظر صفات مهمی همچون وزن هزاردانه، عملکرد دانه و محتوای روغن برتر بودند در حالی که خوشه های دیگر از نظر تعداد طبق و شاخص برداشت حایز اهمیت بودند. تجزیه خوشه ایبر اساس صفات مورفولوژیک و زراعی نتوانست ژنوتیپ ها ی گلرنگ را از لحاظ منشا جغرافیایی تفکیک نماید و ژنوتیپ ها ی ایرانی در بیشتر خوشه ها حضور داشتند که این امر نشان دهنده تنوع بالای ژنوتیپ ها ی ایرانی است. لذا بر اساس عدم تطابق تنوع ژنتیکی و جغرافیایی بدست آمده در این مطالعه به نظر می رسد که انتخاب ژنوتیپ ها جهت اجرای برنامه های اصلاحی در گلرنگ بهتر است با استفاده از تنوع ژنتیکی صورت گرفته و از توده های بومی گلرنگ زراعی ایران بعنوان یک منبع غنی ژنتیکی در برنامه های به نژادی گلرنگ استفاده شود.
    کلیدواژگان: تجزیه واریانس چندمتغیره، تنوع ژنتیکی، گلرنگ، صفات مورفولوژیکی
  • مهناز رحمتی *، علی احمدی، طهماسب حسین پور صفحات 167-175
    به منظور بررسی تنوع، روابط بین صفات، تاثیر مستقیم و غیرمستقیم صفات بر عملکرد دانه، 18 لاین و رقم گندم نان به مدت سه سال زراعی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در ایستگاه سراب چنگایی خرم آباد ارزیابی شدند. لاین های 11، 5، 15 و 10 به ترتیب با میانگین عملکرد 2/2753، 7/2706، 8/2697 و 2674 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را داشتند. ضرایب تنوع ژنتیکی و فنوتیپی نشان داد که لاین های مورد مطالعه از نظر صفات طول پدانکل، عملکرد دانه و تعداد سنبله در متر مربع دارای تنوع ژنتیکی بالایی بودند. توارث پذیری برای صفات عملکرد دانه، عملکرد زیست توده و تعداد دانه در سنبله نسبتا پایین و برای صفات طول پدانکل، تعداد روز تا رسیدگی، ارتفاع بوته، وزن سنبله و طول سنبله بالا بود. وراثت پذیری همراه با بهره ژنتیکی بالا برای صفات طول پدانکل، طول سنبله، تعداد سنبله در متر مربع و وزن سنبله نشان داد که گزینش برای این صفات می تواند موثر باشد. نتایج تجزیه علیت نشان داد که به ترتیب وزن سنبله، تعداد دانه در سنبله، عملکرد زیست توده و طول پدانکل تاثیر مستقیم مثبتی بر عملکرد دانه داشتند. همچنین می توان اثرات غیر مستقیم تعداد سنبله در متر مربع از طریق وزن سنبله بر عملکرد دانه را برای گزینش ژنوتیپ هایی با عملکرد بالا مورد توجه قرار داد.
    کلیدواژگان: وراثت پذیری، بهره ژنتیکی، تجزیه علیت، گندم نان
  • داود صادق زاده اهری، پیمان شریفی *، رحمت الله کریمی زاده، محتشم محمدی صفحات 176-184
    تعداد شش ژنوتیپ گندم دوروم دیم (چهل دانه، گردیش، زردک، Syrian-1، Waha و Knd1149//68/ward) و نسل اول حاصل از تلاقی دای آلل کامل آنها در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با دو تکرار ارزیابی شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان دهنده وجود تفاوت های ژنتیکی بین ژنوتیپ ها بود. اثر ترکیب پذیری عمومی برای تمام صفات مورد مطالعه به جز وزن صد دانه معنی دار بود. اثر ترکیب پذیری خصوصی، اثرات معکوس و غیر مادری برای صفات عملکرد دانه، وزن صد دانه و مساحت برگ پرچم معنی دار بود. نتایج نشان داد که ارتفاع بوته، تعداد دانه در سنبله، عملکرد دانه، وزن صد دانه و مساحت برگ پرچم از وراثت پذیری پایینی برخوردار بود و اثرات غیر افزایشی ژن ها در کنترل آنها سهم بیشتری داشت. تلاقی Waha × Knd1149//68/ward با میزان بالایی از عملکرد دانه و همچنین ترکیب پذیری عمومی بالا برای عملکرد دانه به عنوان یک تلاقی مناسب برای استفاده از هتروزیس تشخیص داده شد. همچنین تلاقی مذکور از نظر صفاتی مانند وزن صد دانه، تعداد دانه در سنبله و طول سنبله هم نسبت به والدین خود ارجحیت داشت. رقم گردیش با دارا بودن قدرت ترکیب پذیری عمومی مثبت و معنی دار برای تعداد سنبلچه در سنبله، طول سنبله، تعداد دانه در سنبله، عملکرد دانه و مساحت برگ پرچم می تواند در برنامه های اصلاحی به عنوان والدین تلاقی جهت نیل به لاین هایی با عملکرد و اجزای عملکرد بالا مورد استفاده قرار گیرد. به دلیل سهم بیشتر اثرات افزایشی ژن ها در کنترل ژنتیکی تعداد سنبلچه در بوته و طول سنبله، انتخاب مستقیم برای بهبود آنها توصیه می شود، در حالی که برای سایر صفات بایستی گزینش تا نسل های پیشرفته به تعویق افتد.
    کلیدواژگان: درجه غالبیت، تجزیه دای آلل، ترکیب پذیری خصوصی، ترکیب پذیری عمومی، گندم دوروم
|
  • Mahdieh Sadeghi Ahangari *, Nadali Bagheri, Nadali Babaeian Pages 1-6
    In order to evaluate the response of Tarom-mahali rice mutant lines to salinity in germination stage, study carried out as factorial experiment in a completely randomized design with three replications. Rice genotypes were includind 33 tarom-mahali mutant lines (M6 generation) and Hassani (tolerance), Tarom-mahali, Tarom Jelodar, Binam and IR29 (sensitive) cultivars. Salinity levels were including zero, 4, 8 and 12 dS/m. Length of shoot, length of radicle, shoot to radicle ratio, shoot dry weight, radicle dry weight, germination percentage and rate traits were measured. Salinity had a significant effect on all of the studied traits.Results showed that germination percentage and rates were decreased by the increase of salinity levels and tolerant genotypes had a more germinate. Based on the results, the lines studied in salinity of 12 dS/m were sensitive to salinity. But in salinity levels of 4 and 8 dS/m according to the characteristics measured, lines 1, 7, 3, 5, 2, 6, 15, 8, 4, 9 and 10 were tolerance to salinity. Also lines of 25 and 26 were sensitive to salinity.
    Keywords: Germination, Rice, Salinity steress, Tolerance
  • Sanam Safaei Chaeikar Dr *, Babak Rabiei Dr, Mehdi Rahimi Dr Pages 7-18
    Drought stress is one of the most important abiotic stresses in crops that can reduce yield and yield components in terms of time, duration and severity of the stress. Current research was carried out in order to evaluate drought stress tolerance in rice genotypes. Experiment done in two separate schemes using randomized complete blocks design with three replications in Research Field, Faculty of Agricultural Sciences, Guilan University in 2006. Irrigation was conducted equally as flooding until the beginning of tillering stage of genotypes in both stressed and non-stressed conditions, then irrigation was completely cut off in stressed condition, while it was full until the end of maturity in non-stressed condition. Results of mean comparison of different tolerance and susceptible indices based on paddy yield introduced Araguiua, Diwani, Domsefid, Dom sorkh and Hasan Saraei Atashgah as susceptible genotypes which these genotypes were the highest sensitivity to drought and produced the lowest paddy yield (1.68, 1.48, 1.82, 1.96, 2.14 ton/ha respectively). Also genotypes such as Nemat, Sepidrood, IR64, Bejar and IR50 showed the highest tolerance to drought stress and have the highest paddy yield (7.07, 4.59, 4.04, 4.03 and 4.38 ton/ha respectively), so that these genotypes are recommended for planting in dried conditions, as well as, cross parents for increasing drought tolerance of commercial variety. Results of principle components analysis identified two main components in drought conditions that were explained more than 98% of the variance of indices. Drawing by- plot based on two main components showed that the first component had high and positive correlation with YS, YP, MP, GMP, HM and STI, so it named as yield potential and drought tolerance. The second component had positive correlation with RDI and DRI indices and is called as drought response. Cluster analysis based on all studied traits using Ward method attributed genotypes into four groups. The estimation of groups mean and their differences from genotypes total mean showed that there were significant differences between groups for physiological and morphological traits.
    Keywords: By plot, Cluster analysis, Drought indices, Principle components, Rice
  • Maryam Dorrani-Nejad, Ghasem Mohammadi-Nejad * Pages 19-27
    Due to the high importance of fenugreek in terms of nutritional and medicine, improvement of genotypes with high yield seems to be essential. Yield is a quantitative trait that is affected by the genotype-environment interaction. In order to evaluate stability and adaptation for seed yield in fenugreek ecotypes, the experiment was carried out during growing season for three consecutive years 2011-2013 in Jiroft Station of Research and Technology Institute of Plant Production (RTIPP) of Shahid Bahonar University of Kerman. Fenugreek ecotypes including Kerman, Kordestan, Mazandaran, Ilam, Kohgiluyeh and Esfahan were studied in different environments which a number of variables iron, zinc and three different irrigation intervals in randomized complete block design with three replications were considered. Combined Analysis of Variance (ANOVA) revealed genotype × environment interaction was significant for seed yield. Stability parameters including environmental variance (S2i), genotypic variation coefficient (CVi), Wricke's ecovalence, Shukla's stability variance and Eberhart-Russel Regression parameters were applied to study stability for yield. According to the results of Eberhart-Russel based on linear regression coefficients and deviation from linear regression, Kordestan ecotype with higher seed yield than the average, linear regression coefficient equal one (bi=1), as well as lowest deviation from the regression was identified as the most stable high performance genotype, while Kerman ecotype with higher regression coefficient than one (bi>1) and the highest yield was categorized as the most unstable genotype. Moreover, based on the other parameters, Kordestan and Mazandaran ecotypes were introduced as the most stable genotypes and Kerman ecotype as the most unstable genotype. Ilam ecotype was identified with general adaptation and low performance while Esfahan ecotype showed specific adaptation for the unfavorable environments.
    Keywords: Adaptation, Eberhart, Russel regression, Fenugreek, Interaction effect, Stability analysis
  • Zahra Sadat Musavizadeh *, Hamid Najafi, Seyyed Hamidreza Hashemi, Seyyed Kamal Kazemitabar Pages 28-35
    Salinity stress is one of the main obstacles in crop production in many parts of the world, especially in arid and semi-arid regions. Plant's ability to neutralize the effect of salinity largely depends on the internal state K and Na. In fact, maintaining high Kﳖ ratio in Cytosol is a key element for tolerance to salinity. Rice, one of the most important food crops, a primary food source for more than one-third of the world’s population. Rice is sensitive to salinity stress, so that, salt effects will extensively damage rice metabolic activities. This study has presented the effects of salinity on some physiological characteristics and genes expression patterns that coded for a number of ion channels in rice. In order to seed germination, the seeds of some cultivar (IR29, Sangtarom, and Jelodar) sterilized and then were placed in germinator. Salinity treatment (120 mM NaCl) were applied 14 days after culture. The leaf and root samples were collected at six time-courses (0, 6, 24, 72, 120 and 168 hours) after sodium chloride stress. Results of physiological assessments showed that the effects of genotype, sampling period and their interactions were significant at 1% level of probability on all measured traits including malondialdehyde (MDA), chlorophyll a, chlorophyll b, carotenoids and proline contents. The concentration of chlorophyll a, b and carotenoid of leaves were reduced in early hours of encountering with stress and then increasing the hours of stress, leaf thickness (leaf rolling) caused chlorophyll per leaf unit and increases the amount of chlorophyll. The measurement of MDA in the leaves showed that the greatest increase occurred in sensitive cultivar (IR29). Proline content analysis showed that there was no significant difference between proline content of sensitive and tolerant cultivars under normal condition (no stress), but by exposure to salinity stress, proline content was increased in susceptible more than tolerant cultivar. Proline content in Sangtaroom, as a salt tolerant genotype, has significantly increased in comparison with the control cultivar in 72, 120 and 168 (h) times. Consequently, the responses of sensitive and tolerant rice cultivars to the salinity stress are different from each other and measuring of some parameters such as MDA, chlorophyll a, chlorophyll b, carotenoids, and proline can help to improve the salt tolerance of plants.
    Keywords: Chlorophyll, Malondialdehyde, NaCl stress, Proline, Rice
  • Varahram Rashidi * Pages 36-43
    In order to evaluate of lentil landrace genotypes response via germination and seedling traits to drought and salinity stress, one factorial experiment with three factors (drought, salinity and genotypes) on bias Completely Randomized Design was conducted with three replications at the laboratory of agricultural faculty of Islamic Azad University of Tabriz branch. The levels of factors were including two level of drought stress (control and -8 bar by PEG6000), three level of salinity (0, 2 and 4 ds/m by water of Oromyieh lake) and 15 landraces genotypes. Variance analysis result showed genotype×drought×salinity interaction was significant for all studied traits, which shows the different responses of genotypes to drought and salinity stress for all traits. Mean comparison of traits for interaction of genotype × drought × salinity showed that germination and seedling traits value in all genotypes was significantly reduced; however, this reduction was different in different genotypes. So Kaleybar and Shavi Varzeghan genotype expressed least reduction of these traits. The regression and path analysis for seedling weight showed length of root had the highest direct on seedling weight under drought and salinity stress.
    Keywords: Drought, Lentil, Path analysis, Regression, Salinity
  • Mahnaz Katouzi, Saeid Navabpour, Ahad Yamchi, Seyedeh Sanaz Ramazanpour, Hossein Sabouri * Pages 44-52
    Rice is one the most important crops in Iran and worldwide. Abiotic stresses including cold, restrict rice production. In order to saturation of linkage map in recombinant lines population caused by Sepidroud × Anbarbou crosses, an experiment was conducted using 96 recombinant lines and 40 ISSR markers at Gonbad Kavous University. 96 Recombinant lines were plant under hydroponic conditions for mapping of traits related to cold stress. Shoot weight, root weight, biomass, genetic score, leaf area, shoot length, root length and root thickness were recorded. Linkage map covered 1709.29 cM of rice genome. Six QTLs mapped in cold stress. qCLA-5 had the highest effects on leaf area with LOD=3.206 and explained 14.3 percent of phenotypic variation. The results of present work can be used for improvement of cold tolerance in rice seedlings after determining marker validation.
    Keywords: Abiotic stresses, ISSR marker, Rice, Saturation of linkage map
  • Bahman Khahani, Mohammad Reza Bihamta Doctor *, Behnam Naserian Pages 53-62
    Five wheat varieties were used to estimate gene action for morphological traits and yield and estimate the heritability of traits. The varieties including White Bolani, Brown Bolani, Tajan, Kealk and AS48 mutant have been crossed based on full diallel. The F2 genotypes were planted in a randomized complete block design with three replications in the Nuclear Agricultural Research Institute. Analysis of variance for all the traits revealed that the general combining ability was significant so these traits were controlled by additive genetic effects. The heritability of traits were high and therefore selection based on these will be successful. Additive-dominance model was sufficient for this research and non-allelic effect weren’t observed, therefore Hayman analysis was performed. Hayman’s analysis of variance showed that the additive effects and non-additive effects control the traits. For number of spikelet per spike, second and third internodes diameter, second and third internodes length and leaf area traits, the average degree of dominance indicate that partial dominance controls these traits. Heyman’s graphical analysis showed that partial dominance was involved in controlling these traits.
    Keywords: Additive effect, Diallel analysis, Griffing, Hayman, Wheat
  • Elnaz Ramzi, Ali Asghari *, Saeid Khomari, Hamidreza Mohammaddoust E. Chamanabad Pages 63-72
    Aluminum is one of the most abundant elements in soil that become soluble form as Al in high acidic soils, absorbed through the roots and affect on plants growth. Evaluating plant tolerance to environmental stresses in seedling stage is an important factor for selecting plant to cultivate in different conditions. In order to evaluate tolerance of 83 durum wheat advanced line at aluminum toxicity conditions in seedling stage, a factorial experiment based on Completely Randomized Design with two replications was performed. Stress levels were control and 2.5 mM Al3 and studied traits were number of roots, root and shoot fresh weight, root and shoot length, root and shoot dry weight and root and shoot ratio. Results showed that stress levels had significant effects on all studied traits. Also, between durum wheat lines had significant difference and interaction of lines and stress levels were significant for all studied traits. The lines were evaluated using SIIG index. The 35, 58, 72, 75, 76, 77, 82 and 83 lines with higher SIIG index were tolerant to aluminum stress and the 11, 16, 21, 25, 26, 65, 66, 68 and 73 lines with lower SIIG index were suseptable to aluminum stress. Results of lines ranking based on SIIG index had full compliance with results of cluster analysis based on Ti idices.
    Keywords: Aluminum, Seedling, SIIG, Stress, Wheat
  • Saeed Omrani *, Amir Mohammad Naji, Mohsen Esmaeil Zadeh Moghadam Pages 73-80
    To evaluate the genotype × environment interaction and determine the stable genotypes of wheat, 30 genotypes of bread wheat along with two controls namely Chamran and Chamran 2 were studied in 6 locations (Ahwaz, Darab, Dezful, Iranshahr, Khorramabad, Zabul) and two years (from 2013 to 2015), in each using an alpha lattice design with 4 replications. The results obtained from AMMI analysis demonstrated that the main effects of genotype, environment, genotype × environment interaction and the first four principal components were highly significant. The first four principal components justified around 90.9% of the sum of squares of the interactions. By using the stability of the figures of the statistics lasting value AMMI (ASV), genotypes 2, 6, 14, 28 had the lowest (ASV) values. Genotypes 2, 6 and 14 with higher yields than the overall mean were identified as high yielding genotypes with stable performance. Drawing the biplot of the first principal component and the average yield for genotypes and environments suggested that genotypes 9, 28, 25, 12, 14, 10, 2 and 6 had low interactions, but genotypes 14, 10, 2 and 6 with higher than average yields and desired stability were selected. Biplot of the first two principal components showed that the interaction between genotypes 2, 6, 7 and 14 due to higher grain yield than the average of the total, were identified genotypes with good compatibility. Genotype grouping them into three groups based on the model SHMM placed in the first group of 22 genotypes, genotypes 9 in the second group and the third group was the only genotype 20.
    Keywords: AMMI_Compatibility_Genotype × Environment interaction_Wheat_Yield stability
  • Farhad Sadeghi Dr * Pages 81-90
    Decrease of water resources in temperate regions of Kermanshah province has caused the maize cultivation area decreased form 45 thousand hectares in 2008 to 7 thousand hectares in the crop year of 2016. This study aimed to evaluate and selecting drought tolerant hybrids and increased irrigation water efficiency using eight commercial maize hybrids (KSC 704, KSC 705, KSC 703, KSC 700, KSC 647, KSC 670, KSC 500, KSC 400) in a randomized complete block design in 2013 and 2014. Irrigation practices consists of two levels: The first level was equal to100% of the corn crop water requirement based on meteorological data of Islamabad station and Second level was 70 percent of the corn crop water requirement. Measured traits including plant height and ear height, stem diameter, days to emergence of tassel ling, silking and physiological maturity, number of kernels per row, rows per ear, kernel depth, moisture content, percentage of cob, thousand kernel weight and grain yield. Correlation matrix analysis showed that correlation between two treats was significant at one percent and 13 treats were significant at the five percent. The correlation between the number of rows per ear, number of kernels per row and grain yield, were significant and positive with 0.839*, 0.933**, 0.831*, respectively. Based on the criteria of tolerance and sensitivity to stress as well as the results of bi-plot display and view the status of being genotype and indexes, cultivars (KSC 647), (KSC 703)as the most tolerant genotypes suitable for both stress and no stress and Hybrid(KSC 705) as the most high-yield in varieties were identified in normal conditions. KSC 700 genotype was evaluated as the most susceptible genotypes.
    Keywords: Bi, plot, Correlation analysis, Deficit irrigation, Drought tolerance indices, Maize hybrid
  • Soheila Ahmadpour, Reza Darvishzadeh Dr *, Omid Sofalian Dr Pages 91-100
    One of the effective indirect selections methods for improving grain yield and its components is the selection index. In order to develop a suitable selection index for simultaneously increasing yield and its related traits, 100 sunflower inbred lines from different geographical origins were evaluated in randomized complete block designs with three replications at Urmia University in 2015 under normal and salt stress (8 dS/m) conditions. Smith-Hazel and Pesek-Baker indices based on 6 traits including plant high, head diameter, leaf number, one hundred seed weight, head dried weight and grain yield, as well as direct and correlated response of these traits were calculated in each one of salt stress conditions. Correlations between grain yield and selection indices were computed. The highest correlated responses were observed for plant height via seed yield (32.16) and for grain yield via head diameter (14.21) at normal and salt stress conditions, respectively. Head diameter with the highest correlated response for seed yield at normal and salt stress conditions can be considered as a suitable indirect trait for improving seed yield under both conditions. Smith-Hazel’s third indices and Pesek-Bakker’s third indices showed high heritability (0.76, 0.78), genetic correlations (0.87, 0.88) and relative efficiency (0.87, 0.88) and they help to identify the most superior genotypes same to direct selection by grain yield (16, 18) under both conditions. So, selection based on these indices potentially screens the high yielding lines. Based on results, the line ’71’ is introduced as superior line in normal and salt stress conditions.
    Keywords: Direct, indirect selection, Path analysis, Salt stress, Selection index, Sunflower
  • Zahra Roudbari, Hossein Shahsavand Hassani Dr *, Ghasem Mohammadinejad Pages 101-109
    Although the non-Iranian primary tritipyrum lines (NIPTLs) have been produce and have shown potential to be a new slat tolerant cereal, however, have a few undesirable traits such as brittle rachis, keep in tiller production and late maturity. In order to remove these traits, the crossing of NIPTLs with Iranian bread wheat cultivars led to new recombinant Iranian secondary tritipyrum lines. In this study the 13 non-Iranian primary tritipyrum lines (NIPTLs: 2n = 6x = 42; AABBEbEb) and Iranian secondary tritipyrum lines (ISTL: F6-F7; 2n=6x=42, AABBD(1-6)"Eb(1-6)"), 6 Iranian bread wheat cultivars and 1 promising triticale line were evaluated at two research centers using an alpha lattice design with two replications under normal (1 dS m-1) and salinity stress ( 12dS m-1) conditions during growing seasons of 2014-2016 at Kerman province of Iran. The results indicated grain yield was strongly affected by salinity with reduction ratio of 11.06, 9.37, 4.30, 4.98, 7.98, 12.58, in Iranian chromosomally recombinant secondary individuals tritipyrum plants obtained from crosses such as (Cathlicum × Ma/b), (Falat× Ma/b), {Omid × (Ka/b)(Cr/b)}, {Niknejad × (Ka/b)(Cr/b)}, (Shotordandan × ka/b), (Roushan × Az/b), respectively, in comparison with Non Iranian Primay Ttritipyrum Lines (NIPRLs) (3.48), Iranian bread wheat cultivars (19.90) and promising triticale line (15.87) The evaluation of stress tolerance indices showed that STI could effectively be used for screening of salinity tolerant genotypes because it had the highest correlation coefficients with grain yield. The (Cr/b) × (Ka/b) line of NIPTLs and the lines obtained from Niknejad × (Ka/b)(Cr/b) and Omid × (Ka/b)(Cr/b) crosses showed the highest average breeding value which will be suitable for breeding programs of ISTLs lines with high yield potential in saline soils and brachish waters.
    Keywords: Best linear unbiased prediction (BLUP), Iranian secondary tritipyrum lines (ISTL), Non, Iranian primary tritipyrum lines (NIPTL), Salt stress, Stress tolerance indices
  • Amin Ebrahimi *, Sajad Rashidi Monfared, Amir Moradi Sarabshelli, Parviz Heidari Pages 110-117
    Application of wild type crops or wild relatives’ cultivars that are halophyte in plant breeding program would provide better results in order to develop cultivars that are resistant toward drought as well as salinity. Recently, Aeluropus littoralis has attracted the attention of researcher in order to identify novel genes and their regulatory elements that are involved in salinity stress. Currently, Quantitative polymerase chain reaction (Q-PCR) is one of the best and sensitive techniques in order to determine the expression profiling of genes in plants. In this method, normalizations of the obtained data with appropriate housekeeping genes are certainly crucial. In the current research, the efficiency of seven reference genes to be employed in the normalization of the data was investigated. Statistical analysis of the data was done via geNorm program and it was demonstrated that the ACT11, Beta Actin and Beta tubulin and Beta tubulin and Beta Actin were constitutively expressed in leaf as well as roots, respectively. Based on the gained results through Best Keeper, the ACT11 poses the highest correlations with the BestKeeper (0.836 and 0.722 in leaf and root respectively). Additionally, it was shown that the Beta tubulin has the lowest coefficient variation in term of expression in root and leaf. Taken together, it was evidently demonstrated that the ACT11, Beta Actin and Beta tubulin are the best reference gene to be employed for the normalization of expression data in the Aeluropus littoralis.
    Keywords: Aeluropus littoralis, Real time PCR, salinity, Reference gene, BestKeeper
  • Reza Afshari, Atefeh Sabouri Dr *, Masoud Esfahani Dr, Ali Kafi Ghasemi Pages 118-128
    Considering to drought stress importance as most important limiting factor in rice production in world, identification of tolerant genotypes to drought can be a valuable approach to deal with the drought stress. In the present experiment plant materials contains 53 rice genotypes including 31 aerobic and 22 lowland (landrace) rice that were grown in two conditions under drought stress and normal as randomized complete block design with three replications in Sangar Rasht, Iran. The 18 plant characteristics including morphological traits, yield and yield components were measured. The results of ANOVA revealed for all traits differences among genotypes were significant at 0.01 probability level that showing high level diversity and different reaction of varieties among genotypes under two conditions. The cluster analysis assigned all genotypes in three groups in each condition. In normal condition second group with 21 memberships including 14 aerobic genotypes and 7 lowland genotypes gained average of yield traits such as grain yield, weight of total plant panicle, weight of main stem panicle, number of total grain, number of filled grains higher than other genotypes. Under drought stress condition the most desirable genotypes belonged to the second group. This group contains 19 aerobic genotypes and 4 lowland genotypes in term of traits related to yield including weight of total plant panicle, weight of main stem panicle, grain yield, dry weight of plant, 1000 grain weight, number of total grain and number of filled were better than other genotypes. Totally 11 aerobic genotypes and 2 lowland genotypes (Dorfak and Gohar) were in better group in term of grain yield and yield components.
    Keywords: Cluster analysis, Drought stress, Morphologic traits, Rice
  • Abbas Rezaizad *, Asadollah Zaree Siahbidi, Fakhredin Moradgholi Pages 129-137
    In order to evaluate oil yield stability in oilseed rape genotypes and genotype´environment interaction, 22 oilseed rape genotypes were evaluated using RCBD design with 4 replications in Agricultural Research Station of Islam Abad-e-Gharb during 3 cropping seasons in normal and delayed sowing date conditions. Combined variance analysis showed that genotype, environment and genotype´environment interaction were statistically significant. Proportion of environment effect followed by genotype´environment interaction was so greater than genotype effect. Based on biplot of two first genotype´environment interaction components, that explains proportion of oilseed rape genotypes in genotype´environment, genotypes Parade, Kristinia, Goliath, Shiralee, Kimberly and Elect were located next to center of biplot so that had the least proportion for the Genotype´Environment effect and were stable from the viewpoint of oil production. AMMI stability values (ASV) of genotypes confirmed the above mentioned results. Hyola401 and Zarfam were located away from the center of biplot so that were unstable genotypes for oil production. Biplot display indicated that environments E1, E3 and E4 had the most scores for genotype´environment interaction whereas E2 had the least proportion in genotype´environment interaction effect. Dissimilarity in ranking of selected genotypes from the viewpoint of oil yield based on other stability parameters suggests that it would be better using of numerous stability parameters to reliable and accurate selection of stable genotypes.
    Keywords: AMMI analysis, Biplot, GenotypeEnvironment interaction
  • Marouf Khalili *, Mohammad Reza Naghavi Pages 138-151
    selection tolerant cultivars of wheat (as a strategic plant) under drought stress by using traits that are less affected by the environment, increases efficiencies. In this regard, in order to study some genetic parameters of physiological and agronomical traits and also genetic diversity in spring wheat cultivars under normal irrigation (control) and drought stress conditions in booting stage, a split plot experiment (two stress levels as main plots and 20 wheat cultivars as subplots) was done based on Randomized Complete Block Design with 4 replications during two cativation years 2011-12 and 2012-13 research farm of agriculture faculty, University of Tabriz, Iran. Based on the results of genetic parameters, number of tillers per plant, spike length, number of fertile tillers, number of spike per plant, seed yield, root number per plant, root diameter, leaf specific area and osmotic potential had more amounts for genetically variance, heritability and genetic improvement under control condition. While, in addition to these traits except grain yield; number of seeds per plant, root length, root volume and root dry weight under stress conditions have more genetic variance, heritability and genetic improvement. Other traits because having low amounts genetic parameters for using selection of superior cultivars under drought stress not recommended. Also dendrogram of cluster analysis based on desirable studied traits divided cultivars into four groups in terms of stress condition and non-stress conditions in the three groups that according to cluster analysis grouped under water stress, Marvdasht, Niknejhad, Moghan3, Darya and Kavir cultivars as the most tolerant and also Pishtaz, Bam, Sistan, Sepahan and Bahar identified as the most sensitive cultivars.
    Keywords: Cluster analysis, Drought stress, Genetic improvement, Heritability, Wheat
  • Saeed Bagherikia C. *, Mohammadhadi Pahlevani Dr, Saeed Bagherikia Dr, Khalil Zenalinezhad Dr Pages 152-158
    Identification of the appropriate dose for mutagen material is the most important step in setting experiment and creating mutant genetic material. According to a definition the most appropriate dose of mutagen is a dose that causing a reduction of 50% survival or 30% growth, compared to control. The aim of this study was to evaluate the effect of different doses of gamma radiation (0 as a control, 100, 200, 300 and 400 Gary) on the early growth characteristics for determining the appropriate dose of gamma irradiation in wheat cultivar Sardari. Therefore, an experiment was conducted based on completely randomized design with three replications at the laboratory and greenhouse. Data analysis of seed germination experiment showed significant difference in all traits including rootlet length, stemlet length, fresh weight of rootlet, fresh weight of stemlet, dry weight of rootlet and dry weight of stemlet, the exception of germination rate. Analysis of data obtained from a greenhouse, also showed significant difference in plant height and survival percentage. Based on the best fitted regression model and probit analysis determined a dose causing reduction of 50% survival or 30% growth, compared to control. It was in the range between 200 to 300 Gary, for Sardari cultivar. It could help to create adequate genetic diversity by applying this range of gamma radiation, for using in the wheat mutation breeding programs.
    Keywords: Cobalt 60, Gamma Irradiation, Genetic Diversity, Mutation Breeding, Regression Model, Wheat
  • Mohadeseh Gholami, Naser Sabaghnia *, Mojtaba Nouraein, Fariborz Shekari, Mohsen Janmohammadi Pages 159-166
    Safflower (Carthamus tinctorius L.) is an only oilseed crop which, is native to Iran where, is known as its diversity center. The genetic variation study provides valuable information about maintenance and their usage of germplasm for breeders to increase efficiency of breeding programs. In the current study, sixty-four genotypes were assessed for 20 agronomic nag morphological traits for genetic variation evaluation of in safflower. The number of wizened seeds per lateral capitulum trait had the greatest CV (coefficient of variation) while the diameter of lateral capitulum trait indicated the lowest CV. Also, some traits including seed weight of lateral capitulum, number of lateral branches, number of capitula per lateral branches, diameter of main capitulum, yield of single plant, thousand seed weight and seed yield showed relatively high CV amounts. Results of cluster analysis through morphological traits and based on Euclidean distance and Ward method showed that there were five different clusters. The genotypes of the third cluster had high values in some important traits such as thousand seed weight, seed yield and oil content while the genotypes of the other clusters were high in number of capitulum and harvest index traits. Cluster analysis according to agronomic and morphological traits could not separate safflower genotypes based on their geographical origins whereas Iranian genotypes were located in different clusters which shows Iranian genotypes had high genetic variation. Therefore, regarding this mismatch of genetic variation and geographical origin, it is better to select safflower genotypes for breeding programs using genetic variation. Also, local Iranian landraces can be used as a rich genetic source for safflower for breeding programs.
    Keywords: Multivariate analysis of variance, Genetic variation, Safflower, Morphologic traits
  • Mahnaz Rahmati *, Ali Ahmadi, Tahmaseb Hosseinpour Pages 167-175
    In order to study of variability, relationship among traits, direct and indirect effects of traits influencing grain yield, 18 lines and cultivars of bread wheat were evaluated in a randomized complete block design with four replications during 2009-2012 cropping seasons. Coefficients of genotypic and phenotypic variability showed that lines had high genetic variation for peduncle length, grain yield and number of spikes per square meter. High genetic variability revealed that these traits could be improved via selection. Heritability was relatively low for grain yield, biological yield and number of grains in spike and was high for peduncle length, days to maturity, plant height, spike weight and spike length. High heritability coupled with high genetic gain obtained for peduncle length, spike length, number of spikes per square meter and spike weight showed that selection for these traits could be effective. Results of path analysis showed that spike weight, number of grains in spike, biological yield and peduncle length had positive direct effect on grain yield. Also, indirect effects of number of spike per square meter via spike weight on grain yield could be considered for genotypes selection with high yield.
    Keywords: Bread wheat, Genetic gain, Heritability, Path analysis
  • Davoud Sadeghzadeh-Ahari Dr, Peyman Sharifi Dr *, Rahmatallah Karimizadeh Dr, Mohtasham Mohammadi Dr Pages 176-184
    Six rainfed durum wheat genotypes (Chehel daneh, Gerdish, Zardak, Syrian-1, Waha and Knd1149//68/ward) and their complete diallel progenies of F1 generation were evaluted in a randomized complete block design with two replications. Analysis of variance indicated genetic differences among genotypes. General combining ability (GCA) was significant for all of the studied traits except hundred grain weight (HGW). Specific combining ability (SCA), reciprocal and non-maternal effects were significant for grain yield (GY), HGW and flag leaf area (FLA). The results indicated low values of narrowsense heritability and superiority of dominance effect for plant height (PH), GS, GY, HKW and FLA. The cross of Waha × Knd1149//68/ward with high value of GY and GCA for this trait can be used as a suitable cross for use of heterosis. This cross was also superior to their parents according HGW, NGS and SL. Gerdish can be used as a suitable parent for breeding programs to receive lines with high yield and yield components according to positive and significant GCA for number of spikelets per spike, SL, NGS, GY and FLA. According to predominance of additive effects in genetic control of number of spikelets per spike and spike length, selection can be useful for improvement of these traits, while selection was not applicable in primary generations and should be delayed for the other traits untill advanced generations.
    Keywords: Dominant Degree, Diallel, General combining ability, Specific combining ability, Wheat