فهرست مطالب

  • پیاپی 37 (زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/10
  • تعداد عناوین: 8
|
  • ماندانا هاشمی* صفحات 11-29
    مثنوی، شاهکار سده هفتم ادب فارسی، از معدود آثاری است که در عین دیرینگی از بسیاری جوانب تازگی و طراوت خود را حفظ نموده است. یکی از پژوهش های ارزنده درباره این اثر بدیع، کشف تمایزات و تحولات آن نسبت به منابع و مآخذ روایات این کتاب است. در این پژوهش با روش تحلیلی توصیفی به بررسی و تحلیل عناصر روایت های مثنوی در دفتر سوم و مقایسه آن با عناصر روایت های ماخذ پرداخته شده است. بررسی انجام شده نشان می دهد اجزای زنده انگاری و پویایی داستان، ابعاد شخصیت پردازی، به کارگیری وصف و انتخاب به موقع عنصر گفتگو، حادثه و تعلیق و گره گشایی در اوج داستان، همه و همه، روایت های مثنوی را به داستان های امروز نزدیک می کند. داستان های مثنوی چه از نظر عناصر روبنایی و چه ژرف ساختی بسیار گسترده تر از روایات مآخذ است و هنر داستان پردازی مولانا که برگرفته از قوه تعقل و ادراک قوی است این امر را برجسته می سازد.
    کلیدواژگان: مولانا، عناصر داستان، مثنوی، روایت
  • افشار عزیزی دولت آبادی*، فهیمه اسدی، علیرضا فاطمی، علی حسین رازانی صفحات 30-46
    از آنجا که قرآن کریم به شخصیت انسان و به ارزش اخلاقی او اهمیت می دهد ؛ به برخورداری از حقوق مادی و معنوی او نیز تاکید دارد ، لذا  به صراحت کرامت انسان را اعلام می کند : ولقد کرمنا بنی آدم وحملناهم فی البر والبحر ورزقناهم من الطیبات و...(اسراء آیه70) و از اینکه از روح خود در وی دمیده ، آسمان و زمین را مسخر او گردانیده و نعمات زادی را برای وی آفریده است ؛ همه و همه نشان از تکریم انسان است . به تبع آن بایزید بسطامی یکی از عرفای بزرگ ما هم در قرون اولیه اسلامی به امر تکریم مخلوقات از جمله انسان و جایگاه ارزشمند او ، به آزادی انسان و اهمیت برخورداری وی از حقوق اجتماعی ، اقتصادی ، فرهنگی و دینی نیز ارج می نهد و شادی را به عنوان موهبتی که خاص اشرف مخلوقات خداوند است ، گرامی  می دارد . هدف از این پژوهش بررسی تکریم مخلوق و شادی از نگاه بایزید بسطامی است . تکریم مخلوق ، به ویژه انسان از ارزش های پسندیده و خصوصیات اخلاقی است که نه تنها در معارف دینی توجه ویژه ای به آن شده بلکه یکی از ویژگی های بارز در زندگی بایزید بسطامی است . او به عنوان یکی از بزرگان این مسلک ، تکریم مخلوق و شادی و خدمت به خلق را ارج و قربی والا می نهد ؛ که این جستار به تبیین آن خواهد پرداخت.
    کلیدواژگان: بایزید بسطامی، تکریم مخلوق، شادی، خدمت به خلق
  • انسیه جعفری* صفحات 47-64
    مساله برتری مرد بر زن و نادیده انگاشتن جلالت آفرینش زن نگاهی نوپا نیست. اغلب تئوری ها بر مبنای برتری مرد بر زن متکی است. آنچه در این تفکرات نمود بیشتری دارد نگاه بخشی نگری عده ای از مفسران نسبت به آیات قرآن کریم است.   محور نزاع های تفسیری مساله قوامیت مرد بر زن، آیه 34 سوره نساء است که برخی از افراد تقدم در رتبه و برتری بی قید مرد را نسبت به زن یادآور شده اند اما در بینش اسلامی و وحیانی زن و مرد، منشا وجودی یکسان دارند. زن نیمی از پیکره ی انسانی و جزء مکمل مرد محسوب می شود و نمی توان معیاری جز تقوا برای انسانی که منقسم از یک گوهر وجودی است قرار داد. هدف این پژوهش، نگاهی تحلیلی - تطبیقی به قوامیت مرد بر زن از منظر عرفا است تا با تکیه بر مبانی دینی به رفع تبعیض و اثبات جایگاه وجودی زن به عنوان نوع انسانی پرداخت.
    کلیدواژگان: مفهوم شناسی، قوامیت مرد بر زن، تفاسیر عرفانی
  • هادی خدیور* صفحات 65-78
    خسرو و شیرین یکی از مشهورترین  آثار غنائی نظامی گنجوی است. نظامی در این اثر علاوه بر دنبال کردن فواید کثیری که بر این گونه منظومه ها مترتب است مسائل حکمی، اخلاقی و عرفانی را نیز در نظر داشته است. عمده کشش ما در این مقاله مصروف نکته های عرفانی این اثر شده است. بررسی ها نشان می دهد که شاعر نگاهی به بسیاری مضامین عرفانی و حالات و مقامات مختلف داشته است.
    کلیدواژگان: نظامی گنجوی، خسرو و شیرین، عرفان
  • زهره شعاعی، علی شیخ الاسلامی* صفحات 79-107
    ادبیات غنایی گسترده ترین بخش آثار ادبی را در بر می گیرد و گونه های متعددی را در خود جای داده است یکی از این گونه ها (شکواییه) است تمایل به شکواییه در هر انسانی به صورت غریزی وجود دارد و از نظر عرفا چون باارزش ترین علم عرفان است معلوم عرفان کاملترین وجود یعنی ذات مقدس احدیت است که منبع همه هستی ها و سرچشمه تمام کمالات و اصل و اساس همه جمال ها و جلال ها و عظمت هاست. از آنجا که وصول به این معلوم را تنها با استدلال ممکن نمی دانند دل را یگانه رهنورد بادیه و تنها سلوک اطمینان بخش می دانند. لذا موانع در این سلوک را با زبانی عرفانی لب به شکایت می گشایند. این مقاله کوششی است به روش توصیفی در بیان علل شکواییه های عرفای ایرانی در عصر صفویه. همچنین تحلیل های به دست آمده از این پژوهش نشان می دهد که عملکرد و برخورد عرفای این دوران نسبت به حوادث و رویدادهای اجتماع و تبیین عرفان واقعی برای مردم تا چه میزان بوده است.
    کلیدواژگان: شکواییه، ادبیات شکوایی، شکواییه عرفانی، صفویه
  • سید محمود رضا غیبی* صفحات 108-139
    مثنوی معنوی به عنوان یکی از کتب مهم عرفانی، جایگاه مهمی در تبیین هستی شناسی انسان دارد، آنگونه که با رازگشایی آن می توان به بسیاری از مفاهیم والای عرفانی و انسانی دست یافت. یکی از موضوعات مهم این اثر بزرگ، رازدانی و رازداری است. ژرفترین جای مثنوی هم جایی است که پای راز و رازداری در میان است. مولوی خود از رازدارانی است که راز را همچون بیضه ای در کلاهش مخفی کرده است و تلاش او برای نگفتن، خود، منجر به گفتن می شود. نگارنده سعی کرده است ضمن پرداختن به ارتباط راز با حیرت، یقین و زندگی پیامبران و اولیا، با ذکر شواهد متعدد از مثنوی معنوی، خطوط اصلی تفکر مولوی را تبیین نماید. مقاله، در سه بخش مقدمه در مورد راز، اصطلاح شناسی راز در مثنوی و جلوه های راز در مثنوی تنظیم شده است که در بخش سوم مقاله، به بررسی نی نامه، واقفان راز، لایقان راز، موانع افشای راز، عوامل افشای راز، نتایج رازدانی و افشای راز پرداخته شده است.
    کلیدواژگان: عرفان اسلامی، مولوی، مثنوی معنوی، راز، راز دانی، بیان ناپذیری، حیرت و غفلت
  • ولی علی منش* صفحات 140-162
    بیدل در آثار منظوم و منثور خود، هم از آراء و نظریات عرفانی سخن می گوید و هم تجربیات عرفانی و پای بندی های خویش به آموزه های عرفان را نشان می دهد. در سطح زبان اشعار و نثرهای بیدل، چندین عامل تعقید وجود دارد. یکی از عوامل پیچیدگی زبان، وجود «ترکیبات خاص» است. در این مقاله به بررسی و تحلیل چگونگی تاثیر اندیشه های عرفانی بیدل در ساخت ترکیبات خاص پرداخته شده است. در بررسی هر مقوله عرفانی و ترکیبات، ابتدا اندیشه های عرفانی بیدل ذکر شده، سپس ترکیبات خاص ایجاد شده با هر اندیشه ، بیان و تحلیل شده است. هدف مقاله این است که علت ایجاد بعضی از ترکیبات خاص روشن شده و از پیچیدگی زبان تا حدی کاسته شود. نتیجه پژوهش بیانگر این است که گروهی از ترکیبات خاص به صورت فشرده، موجز و مختصر دربردارنده عناصر محوری اندیشه های عرفانی بیدل هستند.
    کلیدواژگان: بیدل، عرفان، ترکیبات خاص
  • محمد اسماعیل عبداللهی*، احمد عابدی صفحات 163-188
    با فراگیر شدن موج سیستم سازی در غرب و ارائه نظام های هوشمند معرفتی در جهت فراهم سازی امکانات رفع نیاز انسانی، راهبرد«القای ناکارآمدی دین در محیط رقابت نظریات و ایده های بشری» مهمترین استراتژی مقابله با دین در دنیای کنونی قلمداد می شود. این مهم اما به دلایلی نسبت به دین اسلام، بیش از سایر ادیان الهی فعال سازی شده است. به منظور فراهم سازی زمینه رقابت، تولید و طراحی آموزه های دینی در قالب بسته های نظام مند و هوشمند متناسب با ذائقه تغییر یافته بشر امروز ضروری است. نظام سازی و طراحی سیستم های دینی، مدلی است که می تواند زمینه مطالعه و مقایسه در میدان رقابت را با سیستم های معرفتی بشر، فراهم آورد. این پژوهش از جنس پژوهش های توسعه ای و با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر اندیشه عرفانی امام خمینی(ره) توانسته است بر اساس فرمول:لایه های وجودی انسان + نیازهای انسان + الگوی تعامل = سیستم های دین اسلام سه سیستم معنویت، حقوق و رفاه را از کلان سیستم دین، استخراج و موقعیت آنها را نسبت به خورده سیستم های دیگر تبیین نماید.
    کلیدواژگان: هویت، عرفان، اسطوره، تاریخ، یورسونار، نیچه
|
  • Mandana Hashemi* Pages 11-29
    MASNAVI, the Persian masterpiece of 7th century is among the literary books which while being from ancient times but at the same time from many different aspects  very fresh and modern. One of the very valuable researches about this very exquisite book has been the detection of differences and distinguishing based on sources and references of this book. This research has analytically compared the elements and narrations of the third MASNAVI booklet with those of the references, and reveals that the livability, dynamism, incidents and solving problems in critical moments of the story are all making MASNAVI narrations very close and familiar with today’s live stories. MASNAVI stories both from exposed surface elements and also deep layers are much more comprehensive than the references and MOLANA’s artistic fiction abilities plus strong perceptions makes the book so bold and heart touching.
    Keywords: MOLANA, Elements of story, MASNAVI, Narrations
  • Afshar Azizydowlatabadi*, fahime asadi, alireza fatemi, alihosein razani Pages 30-46
    Since the Holy Quran cares about human personality and moral value, he also emphasizes his material and spiritual rights, so he explicitly declares the dignity of man: Karman Bani Adam and the Humble of the Faithful and the Wisdom of Me Al-Taybat and ... (Asra 70) And because he blown his soul into him, he made the heavens and the earth blessed with him, and created for him a birth of blessings; all are all signs of the reverence of man. As a result, Bayazid Bastami, one of our great mystics, also honors human beings and the importance of enjoying his social, economic, cultural and religious rights in the early centuries of the Islamic republic, in honor of creatures including man and his worthy place. As a special blessing of Ashraf, he cherishes the creatures of God. The purpose of this research is to study the reverence of creature and happiness from the perspective of Bayazid Bastami. The reverence of the creature, especially human beings, is due to the values ​​and ethical qualities that are not only given special attention to religious teachings, but also one of the hallmarks of Bayazid Bastami's life. As one of the elders of this profession, he pays tribute to creature, happiness and service to the people, which will be explained in this essay.
    Keywords: 48, 5000 Bayazid Bastami, reverence for the creature, joy, service to the people
  • Ensieh Jafari* Pages 47-64
    The debate of men’s superiority over women and ignoring the grearness  of  the creation of the women is not a new one. Most viewpoints on this mater agree that men are superior over women.What  is more conspicuous in all these views is the particulastic view of some interperters to some verses of Quran. The 34th verse of the Nisa chapter of Quran is the  central point of the debates on this matter. Some of these interperters have mentioned the limitless priority and superiority of men over women.But in Islamic view man and woman have been created from one  origion and the women are  considered  as half of  body of the human beings and  a  complementary to men. We can not determin a criteria for superiority of people who have been divided from one essence over each other excpt virtue and piety . The aim of this research was to  present an analytic- comparative look to the view of the superiority of men over women from the  mystics view to end this discrimination based on the religious bases and to prove the woman position as a human being
    Keywords: signification, the superiority of men over women, mystical interpertations
  • Hadi Khadiver* Pages 65-78
    Khosrow – va – shirin is one of the most famous Lyric Works of Nezami Ganjavi. Nezmi has Considered the sophical, moral and mystical subjects in writing this work besides many other profits. In this article, we have considered the mystical points of Khosrow – va – shirin. The results show that the poet has a look to many mystical subjects and states.
    Keywords: Nezami Ganjavi, Khosrow – va – shirin, Mysticism
  • Zohre Shoaeei, Ali Sheikholeslami* Pages 79-107
    Gravamen is a kind of lyrical literature in which human tries own suffering and distress to reveal the audience. There are several types of gravamen. One of them is the mystical breakthrough that comes from the intrinsic and extrinsic motivation. Including Intrinsic motivations can be mentioned the sadness of separation from partner, the sadness of separation from partner, sensual temptations, advocacy of justice and fight against oppression. Including Extrinsic factors can be mentioned the oppression of Oppressors, The hypocrisy of the rulers, Mercenaries law-breaking, Abuse of mercenaries from power.
    Keywords: Motivation, Intrinsic, Extrinsic, Mysticism, Gravamen, Iranian
  • Seyyed Mahmoud Reza Gheibi* Pages 108-139
    Being one of the significant mystic books, Masnavi Manavi has a prominent place in presenting ontology of human being. As though by its revelation, one can reach many mystic and human concepts. Some of the important issues in this work include knowing the secret and secret keeping. The most profound place in Masnavi is where secret and secret keeping are mentioned. Molavi, himself as a secret-keeper is disgraced and his attempts for not telling leads to revealing the secret. The author of this paper by showing the relationship between secret and perplexity, certainty and the life of the prophets, and by bringing several examples from ManaviManavi has tried to present Molavi’s mainstream thoughts. This paper is organized in three parts: The introduction about the secret, the terminology of the secret, and the representation of the secret in Masnavi. The third part of the paper has explored Reed’s Letter (NeiNameh), secret knowers, secret deservers, the obstacles for secret revelation, and the results of knowing the secret and secret revelation
    Keywords: Islamic Mysticism, Molavai, ManaviManavi, Secret, Secret-Knowing, Unutterably, Perplexity, Ignorance
  • Vali Alimanesh* Pages 140-162
    In his poetic and prose works, Bidel talks about both mystical views and his mystical experiences and adherence to the teachings of mysticism. At the level of the language of Bidel's poetry and prose, there are several factors in complexity. One of the complexities of language is the existence of "special compounds." In this paper, we examine and analyze how Bidel's mystical thoughts influence the construction of specific compounds. In the study of each mystical category and compositions, Bidel's mystical thoughts are first mentioned, then specific compounds created with each thought are expressed and analyzed.The purpose of the article is to clarify the cause of some specific compounds and to reduce the complexity of the language to some extent. The result of the research suggests that a group of special compounds in a compact, concise and concise manner contain the central elements of the mystical thoughts of Bidel
    Keywords: Bidel, mysticism, certain combinationsBidel, Mysticism, Specific Compounds
  • Mohamad Smaiel Abdolllahy*, Ahmad Abedi Pages 163-188
    With the advent of the systemic wave in the West and the provision of intelligent intelligence systems to provide the means to meet human needs, the strategy of "inducing the ineffectiveness of religion in a competitive environment of human ideas and ideas" is considered to be the most important strategy for confronting religion in the current world. To be This important, however, has been activated for reasons other than the religion of Islam more than other divine religions. In order to provide the field of competition, the production and design of religious teachings in the form of systematic and intelligent packages adapted to the changed human tastes of today is necessary. System design and design of religious systems is a model that can provide a field of study and comparison in the field of competition with human epistemic systems. This research was a developmental research and using the descriptive-analytical method and relying on the mystical thought of Imam Khomeini, he was able to formulate the following: human-human layers + human needs + interaction pattern = system Of Islam The three systems of spirituality, law and welfare from the greatness of the system of religion, extracting and positioning them compared to the other systems explained.
    Keywords: System, Islamic mysticism, Imam Khomeini, religious system