فهرست مطالب

به نژادی نهال و بذر - سال سی و چهارم شماره 3 (پاییز 1397)
  • سال سی و چهارم شماره 3 (پاییز 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/07/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • ذبیحاللهعاشوری، صنم صفایی چایی کار*، کوروش فلک رو صفحات 245-263
    به منظور بررسی تنوع کاریوتیپی موجود در ژنوتیپ های چای، کاریوتیپ 16 ژنوتیپ چای مورد مطالعه قرار گرفت. پارامترهای کروموزومی شامل طول کل کروموزوم، طول بازوی بلند، طول بازوی کوتاه، نسبت بازوی بلند به کوتاه و شاخص سانترومری در هر ژنوتیپ بررسی شدند. تجزیه واریانس داده ها تفاوت معنی دار بین ژنوتیپ ها از نظر طول کروموزوم، طول بازوی بلند و طول بازوی کوتاه نشان داد. فرمول کاریوتیپی نشان داد که کروموزوم های موجود در ژنوتیپ های مورد مطالعه از نوع متاسانتریک و ساب متاسانتریک بودند. ماهواره و نواحی سازمان دهنده ی هستکی در ژنوتیپ های 277 و 581 مشاهده گردید. بجز ژنوتیپ 2021 که به صورت تریپلوئید (45 = x3 = n2) بوده و برای اولین بار گزارش گردید، سایر ژنوتیپ ها دیپلوئید (30 = x2 = n2) بودند. بر اساس نتایج تجزیه کاریوتیپی و دسته بندی کاریوتیپ ها به روش استیبنز، ژنوتیپ های 277 و 444 در کلاس 1B و 2B و سایر ژنوتیپ ها در کلاس 1A و 2A قرار گرفتند. به این ترتیب ژنوتیپ های 277 و 444 از نظر کاریوتیپی نامتقارن بودند. نتایج تجزیه به مولفه های اصلی بر اساس پارامترهای مورفولوژیکی کروموزوم ها نشان داد که در تبیین مولفه ی اول، طول کل کروموزوم و طول بازوی بلند اهمیت بیشتری داشتند. از آنجا که مولفه ی اول به تنهایی حدود 83/54% از واریانس کل را توضیح داد، می توان نتیجه گرفت که بیشترین تاثیر را در تنوع داشت. تجزیه ی خوشه اینیز ژنوتیپ های مورد مطالعه را در پنج خوشه ی جداگانه گروه بندی نمود.
    کلیدواژگان: چای، تقارن کاریوتیپ، عدد کروموزومی، تریپلوئید، دیپلوئید
  • عیسی ارجی*، محمد نوری زاده، کریم مصطفوی، رحمت الله غلامی صفحات 265-285
    زیتون یکی از مهمترین درختان میوه است که دارای تنوع ژنتیکی زیادی در ایران می باشد. این آزمایش با هشت ژنوتیپ بومی زیتون با منشاء طارم و گرگان کشت شده در ایستگاه تحقیقات زیتون طارم زنجان به منظور ارزیابی خصوصیات رویشی، زایشی و پومولوژیکی در سال های باغی 1392 تا 1394 به اجرا درآمد. مقایسه میانگین ها نشان داد صفات رویشی از قبیل ارتفاع درخت، عرض تاج و محیط تنه درخت بین ژنوتیپ های زیتون دارای تفاوت معنی دار بودند. تعداد گل آذین در شاخه، تعداد گل در گل آذین، درصد گل کامل و درصد اولیه و نهایی تشکیل میوه در بین ژنوتیپ ها تفاوت معنی دار مشاهده شد. میانگین وزن میوه ژنوتیپ ها با تفاوت معنی دار از حدود5/2 تا 8 گرم متغییر بود. عملکرد میوه ژنوتیپ ها متفاوت بود به طوری که ژنوتیپ های 2T بالاترین عملکرد (9/6 تن در هکتار) را داشت. تفاوت درصد روغن در ماده خشک در بین ژنوتیپ ها معنی دار بود و کلیه ژنوتیپ ها بیش از 40 درصد روغن در ماده خشک داشتند. ژنوتیپ 7T با میانگین 8/5 تن محصول در سه سال آزمایش و داشتن بیش از 50 درصد روغن در ماده خشک به عنوان یک ژنوتیپ امیدبخش روغنی و ژنوتیپ 2T به عنوان یک ژنوتیپ امیدبخش برای مصرف دو منظوره شناسایی شدند.
    کلیدواژگان: زیتون، سازگاری، وزن میوه، عملکرد میوه، درصد روغن
  • راویه حیدری، نادعلی باقری*، نادعلی باباییان جلودار، حمید نجفی زرینی صفحات 287-306
    مصرف برنج حاوی مواد معدنی و فیتوشیمیایی مفید با کاهش خطر توسعه بیماری ها همراه می‏باشد. درک تنوع، ساختار ژنتیکی و کمیت مواد فیتوشیمیایی موجود در برنج برای شروع برنامه به نژادی در راستای بهبود سلامت انسان حیاتی و در انتخاب نوع روش به نژادی مهم می‏باشد. در این پژوهش، بین شش ژنوتیپ به اسامی سپیدرود، آمل2، دانش، آبجی‏بوجی، موسی‏طارم و صدری به عنوان پایه مادری (لاین) با چهار ژنوتیپ به اسامی غریب، اوندا، فجر و IR64724R به عنوان پایه پدری (تستر) در سال 1395 دورگ گیری انجام شد. نتاج حاصل به همراه والدین (34 ژنوتیپ) در سال 1396 در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ارزیابی و کیفیت غذایی شامل: ظرفیت آنتی‏اکسیدانی، فنل، کاروتنوئیدها، کربوهیدرات های محلول و نامحلول، آهن، روی و پروتئین و کیفیت پخت شامل آمیلوز، درجه حرارت ژلاتینی‏شدن و غلظت ژل اندازه‏گیری شد. برآورد اجزای واریانس ژنتیکی برای صفات مورد مطالعه نشان داد که سهم واریانس غیرافزایشی بیشتر از واریانس افزایشی بود. بررسی ترکیب‏پذیری عمومی والدین نشان داد که بطور کلی، تستر فجر و غریب به ترتیب بهترین ترکیب‏شونده از نظر عملکرد و خصوصیات غذایی بجز کربوهیدرات های محلول و پروتئین، و کاروتنوئید و پروتئین شناخته شدند. با بررسی ترکیب‏پذیری خصوصی دورگ‏ها جهت افزایش کیفیت غذایی به همراه کیفیت پخت و عملکرد مطلوب، دورگ غریب × موسی‏طارم برترین دورگ شناخته شد.
    کلیدواژگان: برنج، عمل غیرافزایشی ژن، پروتئین، ظرفیت آنتی‏اکسیدانی، فنل کل، لاین × تستر
  • خدیجه حافظ اشترکان، مرضیه قنبری جهرمی، داریوش شهریاری* صفحات 307-321
    بادمجان (Solanum melongena L.) در اغلب مناطق ایران به خوبی به عمل می آید. قارچ عامل بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی (Verticillium dahliae) در مراحل مختلف رشد بخصوص در هنگام گل دهی و تولید میوه سبب پژمردگی کامل گیاه می شود. کنترل با قارچ کش های جدیدامکان پذیر است ولی پر هزینه و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست. از این رو شناسائی ارقام مقاوم به این بیماری مورد مطالعه قرار گرفت. بدین منظور، ابتدا جدایه های قارچ از مناطق مختلف استان تهران جمع آوری و پس از خالص سازی، اثبات بیماریزایی آن ها به روش غوطه ور کردن ریشه رقم حساس بادمجان ورامینی در سوسپانسیون اسپور انجام شد. تولید میکرواسکلروت (ریزسختینه) در محیط مایع صورت گرفت. ریزسختینه های بدست آمده به میزان های 20، 25، 30، 35،40 ،45 و50 عدد در هر گرم خاک گلدان مخلوط شد، سپس گیاهچه ها در مرحله دو برگی نشاء شدند. شدت شاخص بیماری براساس مقیاس 7-1 محاسبه شد. نتایج نشان داد برای ایجاد 50 درصد شدت بیماری در رقم حساس بادمجان، 24 میکرواسکلروت در هر گرم خاک کافی است. ارزیابی مقاومت 20 ژنوتیپ بادمجان (35 روز پس از مایه زنی) با سوسپانسیون اسپور قارچ صورت گرفت. در بررسی میانگین ها، چهار رقم هیبرید Hyb. Valentina14102، Hyb. Aro14701 و Valentina -1 و ژنوتیپ Bj30 با شاخص شدت بیماری در دامنه 5/31 تا 7/49 ، درگروه متحمل قرارگرفتند و تفاوت 50 درصدی وزن میوه، ریشه و قسمت هوایی را در مقایسه با ژنوتیپ های حساس نشان دادند.
    کلیدواژگان: بادمجان، میکرواسکلروت، شدت بیماری، تحمل، وزن میوه
  • حامد حسن زاده خانکهدانی، سمیه رستگار*، بهروز گلعین، مرتضی گلمحمدی، عبدالحسین ابوطالبی جهرمی صفحات 323-340
    شیوع بیماری جاروک لیموترش در مناطق عمده پرورش لایم در ایران، تولیدکنندگان را به سمت کاشت گونه لایم تریپلویید مقاوم به این بیماری یعنی پرشین لایم ترغیب کرده است تا تولید لایم در جنوب ایران تداوم داشته باشد. در این رابطه، تعداد قابل ملاحظه ای از ژنوتیپ های ناشناخته لایم توسط باغداران به عنوان پرشین لایم کشت می شود که هیچ اطلاعات ثبت شده ای از منشاء، مورفولوژی و زمینه ژنتیکی آن ها وجود ندارد. جهت مشخص کردن وضعیت رده بندی گیاهی ژنوتیپ های لایم مشابه با پرشین لایم، 18 ژنوتیپ جمع آوری شده از استان های فارس، هرمزگان و مازندران، با استفاده از روش فلوسایتومتری و ویژگی های مورفولوژی در سال 1395 در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان هرمزگان، بندرعباس، مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج فلوسایتومتری نشان داد که 14 ژنوتیپ از 18 ژنوتیپ لایم مورد بررسی، تریپلویید و بقیه دیپلویید بودند. میزان شاخص DNA برای چهار ژنوتیپ دیپلوئید از 896/0 تا 000/1 و در ژنوتیپ های تریپلویید از 313/1 تا 563/1 متغیر بود. ژنوتیپ های تریپلویید ابعاد برگ بزرگ تر و تراکم روزنه و کیسه های ترشحی کمتری نسبت به ژنوتیپ های دیپلویید داشتند. نتایج نشان داد که ژنوتیپ های خارکل، لیموی خیاری و لیموی موسوم به مصری (که به اشتباه به جای پرشین لایم در برخی مناطق جنوبی ایران کشت می شود) دیپلوئید می باشند و ممکن است به بیماری جاروک لیموترش حساس باشند.
    کلیدواژگان: پرشین لاین، تاهیتی لایم، تریپلویید، شاخص DNA، کیسه های ترشحی
  • محسن آقایی زاده*، مجید محرم زاده، اباذر رجبی، سعید صادق زاده حمایتی، پرویز فصاحت صفحات 341-353
    مهم‎ترین مزیت کشت پائیزه چغندرقند نسبت به کشت بهاره نیاز آبی کمتر آن است، ولی یکی از ضروریات کشت پائیزه استفاده از ارقام مقاوم به ساقه‎روی می‎باشد. با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه کشت سطح متفاوتی از مقاومت مورد نیاز است. هدف از مطالعه حاضر، تولید و ارزیابی پایه‎های گرده‎افشان مقاوم به ساقه‎روی براساس گزینش ژنوتیپ‎های نیمه‎خواهری بود. در مهر سال 1389 تعداد 250 فامیل نیمه‎خواهری متعلق به دو جمعیت تتراپلوئید 12460 و 12650 در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی اولتان (مغان) کشت و از نظر مقاومت به ساقه‎روی غربال شدند. براساس ارزیابی ها، از جمعیت اول تعداد چهار فامیل و از جمعیت دوم، یک فامیل مقاوم انتخاب شد. در سال 1392، از چهار فامیل جمعیت 12460 مجددا 120 فامیل و از تنها فامیل منتخب جمعیت 12650 90 فامیل نیمه‎خواهری جدید تهیه شد که به‎صورت کشت پائیزه طی دو سال 93-1392 و 94-1393 به‎همراه جمعیت‎های والدینی، چهار شاهد مقاوم و یک شاهد حساس به ساقه‎روی در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی با سه تکرار در منطقه مغان ارزیابی شدند. تنوع قابل توجهی در میان فامیل‎های نیمه‎خواهری از نظر مقاومت به ساقه‎روی مشاهده شد. در جمعیت 12460 نود و هشت فامیل و در جمعیت 12650 چهل و هفت فامیل مقاوم‎تر از جمعیت والدینی بودند و با آن تفاوت معنی‎دار داشتند، که حاکی از تاثیر مثبت گزینش برای افزایش مقاومت به ساقه‎روی بود. وراثت‎پذیری خصوصی برای مقاومت به ساقه‎روی در فامیل‎های دو جمعیت 12460 و 12650 به‎ترتیب معادل 85 و 66 درصد برآورد شد.
    کلیدواژگان: چغندرقند، فامیل نیمه‎خواهری، کشت پائیزه، وراثت‎پذیری خصوصی
|
  • Z. Ashoori, S. Safaei Chaeikar *, K. Falakro Pages 245-263
    To investigate karyotipic variation in tea genotypes, karyotype of 16 tea genotypes were studied. Chromosomal parameters including total length of the chromosome, long arm, short arm, arm ratio and centromeric index were measured and analysed. Analysis of variance showed significant variation among genotypes in total length of chromosomes, length of long and short arms. The results of karyotypic formula showed that the chromosomes were metacentric and sub-metacentric. The satellites and nucleotide organizer regions were observed in genotypes 277 and 581. Except for the genotype 2021, which was triploid (2n = 3x = 45) and is reported for the first time, the remaining 15 genotypes were diploid (2n = 2x = 30). Based on karyotypic analysis and classification of karyotypes, genotypes 277 and 444 were classified 1B and 2B, and 14 genotypes were classified in classes 1A and 2A. Thus genotypes 277 and 444 were asymmetric. Principal component analysis based on karyotypic parameters showed that total length of chromosomes and length of long arm played the most important role in the first component. The first component explained 54.83% of total karyotypic variation. Cluster analysis also classified the genotypes into five groups.
    Keywords: Tea, chromosomal number, karyotipic symmetry, triploid, diploid
  • I. Arji *, M. Norizadeh, K. Mostafavi, R. Gholami Pages 265-285
    This study was conducted to evaluate vegetative, reproductive and pomological characteristics of eight promising olive genotypes, originated from Tarom and Gorgan regions in Iran. Te experiment was carried out in randomized complete block design with three replications in 2013-2015 at Taram olive research station, Tarom, Zanjan, Iran. Results showed that tree height, trunk cross sectional area (TCSA) and canopy width were significantly different among olive genotypes. The number of inflorescence per branch, the number of flower per inflorescence, percentage of complete flowers, percentage of initial and final fruit set were also significantly different among genotypes. Mean fruit weight varied between 2.5 to 8 grams. T2 had the highest (6.9 tonha-1) fruit yield. All genotypes had greater than 40 percent oil content in dry matter. T7 with mean fruit yield of 5.8 tonha-1 and more than 50 percent oil content in dry matter was identified as a promising genotype for olive oil production. T2 was found a suitable genotype for dual purposes.
    Keywords: Olive, adaptability, fruit weight, fruit yield, oil content
  • R. Heydari, N. Bagheri *, N. Babaeian Jelodar, H. Najafi Zarrin Pages 287-306
    The consumption of rice containing minerals and phytochemicals reduces the risk of developing diseases. Understanding of diversity, genetic structure and quantity of phytochemicals in rice are necessary for developing breeding program to improve quality related traits. In this study, crosses were made between six genotypes; Sepidroud, Amol 2, Danesh, Abjibouji, Musa-Tarom and Sadri as male (line) with four genotypes; Gharib, Onda and Fajr and IR64724R as female (tester), in 2016. The progenies and their parents (34 genotypes) were evaluated in randomized complete block design with three replications in 2017 at the research farm of Sari Agricultural and Natural Resources University. Nutritional quality related traits inducling; antioxidant capacity, total phenol, carotenoids, soluble and insoluble carbohydrates, Fe, Zn and protein contents, and cooking quality related characteristics including; amylose, gelatinization temperature and gel consistency were measured. Evaluation of genetic variance components of the studied traits showed that the proportion of non-additive variance was more than additive variance. General combining ability of parents indicated that Fajr and Gharib were the best combiner for grain yield and nutritional characteristics, except soluble carbohydrates, and protein, and carotenoid and protein, respectively. Specific combining ability of crosses for increasing nutritional and cooking quality related charactetiristics and grain yield showed that Musa-Tarom × Gharib was the superior combination.
    Keywords: rice_non-additive gene action_protein_antioxidant capacity_total phenol_line × tester
  • Kh. Hafez Ashtarkan, M. Ghanbari Jahormi, D. Shahriari * Pages 307-321
    Eggplant (Solanumm melongena L.) is grown in most areas of Iran, but Verticillium wilt (Verticillium dahliae) causes complete wilting in different stages of growth, particularly during flowering and fruit production. There has been little success in controlling the disease by application of fungicides. Therefore, resistance of some eggplant genotypes was evaluated in this study. First the fungal isolates from different areas of Tehran province were collected and purified. Purification, pathogenicity test of isolates was conducted using root dip method, on Varamini susceptibe cultivar, in spore suspension. Microsclerotium production was carried out in a liquid medium. The microsclerotia obtained was mixed at 20, 25, 30, 35, 40, 45 and 50 microsclerotium per gram of soil, and seedlings were transplanted at two leaf stage. Disease severity index was calculated using 1-7 scoring scale. The results showed that 24 microsclerotia per gram of soil is required to cause 50% of the disease severity on susceptible eggplant genotype. The Resistance of 20 genotypes and varieties was assessed 35 days post inoculation using fungal spore suspension. Evaluation of eggplant genotypes showed that four genotypes including Hyb.Valentina14102, Hyb. Aro14701, Valentina -1 and Bj30 with disease severity index ranging from 31.5 to 49.7 percent identified as the tolerant group which showed 50 percent increase in fruit, root and shoot weight compared to susceptible genotypes.
    Keywords: Eggplant, microsclerotion, disease serverity, tolerance, fruit weight
  • H. Hassanzadeh Khankahdani, S. Rastegar *, B. Golein, M. Golmohammadi, A. Aboutalebi Jahromi Pages 323-340
    Outbreak of witches broom disease of lime (WBDL) in major lime growing regions of Iran has necessitated research for tolerant lime species, Persian lime (Citrus latifolia Tanaka), to sustain lime production in southern part of Iran. In this context, a considerable number of unknoun lime genotypes have been cultivated by farmers and are known as Persian lime with no documented evidence of their origin, morphological characteristics and genetic background. To determine systematic relationship of lime genotypes known as Persian lime, we studied 18 lime genotypes collected from Fars, Hormozgan and Mazandaran provinces in Iran using flow cytometry technique and morphological characteristics in 2016 in Hormozegan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Bandar Abbas, Iran. The results of flow cytometry revealed that 14 out of 18 lime genotypes were triploid and the remaing were diploid. DNA indexes for four diploid genotypes ranged from 0.896-1.000 and for triploid genotype varied from 1.313-1.563. Triploid genotypes had greater leaf dimensions and lower stomata and secretory sacs density. Results of this study showed that Kharkol, Cucumber-shaped and Egyption lime (which are known as Persian lime in south of Iran) genotypes, are diploid and can be susceptibile to witches broom disease of lime (WBDL) phytoplasma.
    Keywords: Persian lime, DNA index, secretory sacs, Tahitian lime, triploid
  • M. Aghaeezadeh *, M. Moharramzadeh, A. Rajabi, S. Sadeghzadeh Hemayati, P. Fasahat Pages 341-353
    Autumn sugar beet planting demands less water than spring, however, one of the main requirements of autumn planting is bolting-resistant cultivars. Depending on the climatic conditions of the sugar beet growing region, different levels of bolting-resistance is required. The aim of the present study was to develop and evaluate sugar beet pollinators resistant to bolting based on half-sib genotypes selection. In October 2010, 250 half-sib families developed from two tetraploid populations 12460 and 12650 were grown and screened for bolting resistance in Oltan Agricultural Research Station in Moghan, Ardabil, Iran. Based on the results of bolting evaluation, four and one resistant populations were selected from 12460 and 12650 populations, respectively. In 2013, 120 families were developed from four populations of 12460 and 90 half-sib families were developed from single population of 12650. Selected families together with parental populations, four resistant and one susceptible controls were grown in autumn in 2013-14 and 2014-15 in randomized complete block design with three replications, in Moghan. Considerable variation was found among half-sib families for bolting resistance. Ninety-eight families in population 12460, and 47 families in populations 12650 showed significantly higher resistance than parental population illustrating the positive effect of selection for bolting resistance. Narrow-sense heritability for bolting resistance was estimated 85% and 66% for half-sib families developed from 12460 and 12650 populations, respectively.
    Keywords: Sugar beet, Autumn planting, half-sib family, narrow- sense heritability, Response to selection