فهرست مطالب

  • پیاپی 38 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/02/11
  • تعداد عناوین: 8
|
  • بهاره احمدی کمالوند*، حسن اسدنیا صفحات 11-29
    اشعار و حکایات عطار در منطق الطیر و دیگر منظومه های وی ، به زبان نمادین ، همراه با اشارات و استعاره های بسیار بوده که به مدد آنها شاعر سعی در پیش بردن داستان و رساندن منظور و مقصود به مخاطب دارد. با نگاه کلی به داستان می توان میان فرایند فردیت و تعالی شخصیت مطرح شده در روانشناسی تحلیلی و سیر و سفر مرغان از نقصان و پستی به بلندای کمال و شکوفایی همراهی و تناظرات شگفت انگیزی یافت. همان گونه که با نگاه به نظریه روانشناسی تحلیلی کارل گوستاو یونگ مشاهده می کنیم که از منظر یونگ آن چه موجب یکپارچگی شخصیت انسان می شود ، فرآیند فردیت یافتن یا تحقق خود است. این موضوع در منطق الطیر همان  سفر مرغان به سوی یافتن سیمرغ است که البته به زبانی نمادین و رمزی عنوان می شود که روشی بنیادین در کلام صوفیه برای نیل به حقیقت است. در این مقاله به برخی از پیوندهای این اثر ادبی بزرگ و نمادشناسی نظام روانشناسی تحلیلی اشاره می شود.
    کلیدواژگان: منطق الطیر عطار، کارل گوستاو یونگ، نمادگرایی، روانشناسی تحلیلی، فرایند فردیت
  • عظیم حمزییان*، صبا فدوی صفحات 30-46
    یکی از مسائل مهم در حوزه فلسفه عرفان، واقعیت متعلقات شهود عرفانی است؛ و از جمله مسائل مهم این بخش پاسخ به این پرسش است که چگونه می‌توان عینیت در معرفت شهودی را با توجه به مباحث معرفت‌شناختی و فلسفی واقعیت، توجیه نمود. در این جستار سعی شده است تا مسئله عینیت معرفت شهودی در عرفان اسلامی مورد بررسی قرار گیرد. عینیت در این مقاله به دو معنا به کار رفته است: یکی به معنای  کانتی آن، که طبق آن کانت ملاک اصلی عینی بودن را فهم مشترک و قابل امتحان بودن آن برای همه می‌داند، و بر اساس این دیدگاه معرفت شهودی در عرفان نیز می‌تواند دارای عینیت باشد؛ زیرا این معرفت از طریق سلوک عملی با دستوالعمل‌های مشابه، و طی منازل و مقامات معین زیر نظر شیخ یا مراد برای سالکان قابل حصول است؛ بنابراین لزوم حضور شیخ و طی مقامات سلوک را می‌توان ملاک اصلی برای این عینیت، دانست؛ و دیگری به معنای خارجیت و واقعیت -در مقابل ذهنیت- است، یعنی متعلق عرفان امری واقعی و جدا از توهم و ذهنیت عارف و دارای عینیت است. بر این اساس طبق نظریه صدق در باب مطابقت، این عینیت معیاری برای سنجش اعتبار و تمایز آن با موهومات صرفا ذهنی است.
    کلیدواژگان: عینیت، فهم مشترک، کانت، مقامات عرفانی، معرفت شهودی
  • معصومه محمدنژاد*، محمودرضا اسفندیار صفحات 47-78
    «سخنان خدازده»، «پارادکس های ملهم» و به اصطلاح عارفان «شطح» زبانی است آفریده اضطرار و اضطراب عارفی جان شیفته. عارفی که از یک سو در مواجهه با امری فرامنطق و بیان نشدنی قرار گرفته است و از دیگر سو مجبور به استفاده از ابزاری ناکارآمد چون زبان منطقی است. مخاطب منصف امروزین به دور از هیاهوی مخالفان و موافقان هیجان زده عرفان و شطح با کمک نظریات جدید ادبی به نظاره متونی می نشیند که از شطاحان به جا مانده است و در تلاش است با شناسایی عناصر این سخنان و دسته بندی موضوعی و روایی آنان، متون را بازخوانی کند. حسین منصور حلاج(309244ق) از قهرمانان داستان های عارفانه است. او که به بهانه شطح‏هایش به دار آویخته شد، گنجینه ای از انواع روایی شطح را در دیوان اشعارش به جا گذاشته است. در نوشتار پس از ارائه توضیحی لغوی و اصطلاحی از شطح، پیشینه و نظرات موافقان و مخالفان این مقوله را بازبینی کردیم. سپس انواع موضوعات شطح و شیوه هایی روایی آن را بررسی کردیم، در آخر با پیوند زدن این مفاهیم با دیوان حلاج کوشیدیم انواع روایی شطحیات این دیوان را دسته بندی کنیم. در نهایت اهم موضوعات شطح در دیوان حلاج را ذکر نمودیم.
    کلیدواژگان: زبان عرفانی، شطح، حسین بن منصور حلاج، دیوان اشعار حلاج
  • مریم حمید زاده*، مریم آقایی بجستانی، محمد روحانی مقدم صفحات 79-100
    سحر چیزی است، که ماخذ آن لطیف و دقیق می باشد به طوری که با چشم عادی دیده نمی شود و از طرق عادی منشاء آن را نمی توان یافت. انگیزه انتخاب این موضوع در میان دیگر موضوعات این است که برخی از مردم به دلایل مختلفی از جمله: نازل کردن شیاطین برای کشف گم شده ها، ایجاد اختلاف بین زن و شوهر و تسخیر نمودن جن و ملائکه و... به سحر روی می آورند. از سوی دیگر قرآن کریم به صراحت به مسئله سحر پرداخته و تجلی این آیات را در اشعار عارف نامی مولانا جلال الدین بلخی می یابیم. نظر به این که هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی «سحر از منظر فقه و مولانا» می باشد، نخست مفهوم سحر از نظر لغوی و فقهی و سپس دیدگاه مولانا مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و بهره نهایی مقاله مبین آن است که سحر فی الجمله حرام و نظر مولانا نیز بر این امر استوار می باشد.
    کلیدواژگان: سحر، فقه، مولانا، مثنوی
  • فاطمه پهلوان شمسی، شهرزاد نیازی*، مریم بلوری صفحات 101-123
    نسخه خطی شرح محبت نامه جامی توسط محمد بن غلام گهلوی در قرن سیزدهم هجری به نگارش در آمده است. وی در دیباچه آن را شرح محبت نامه جامی نامیده است. بدیهی است که «جامی» از بزرگترین عرفایی است که در عالم عرفان و تصوف آثار زیادی دارد. گهلوی ضمن شرح و توضیح اشعار مثنوی یوسف و زلیخا به بیان اندیشه های خود پرداخته است. هر دو شخصیت معتقدند که مجموع جهان جلوه هایی از ذات خداوند است و زندگی منبع واحدی دارد و همه چیز از یک کل ازلی و ابدی سرچشمه می گیرد. هر دو عشق را عاملی مهم در سرنوشت و تکامل بشر و حرکت به سوی معبود ازلی می دانند.این پژوهش تلاشی برای فهم تطبیقی زبان عرفانی این دو عارف است که در این مقاله می توان به اندیشه های عرفانی آنان دست یافت.
    کلیدواژگان: جامی، شرح محبت نامه، یوسف و زلیخا، محمدبن غلام گهلوی
  • محمد امین محمدپور*، علی اصغر بابا صفری، غلامرضا ستوده صفحات 124-152
    در این جستار، درون مایه عرفانی در ترانه سرایی بررسی می شود، کهن ترین اشعار فارسی در میان ترانه ها یافت شده است. ترانه های عرفانی، ترانه ها و نواهایی است که صوفی ها در حلقه ها و خانقاه های درویشی در مجلس سماع خود می خوانده اند و هنوز هم می خوانند و کلام بیش تر این ترانه ها از مثنوی و دیوان شمس مولانا و یا شعرای دیگر، برگزیده می شده است. نگاهی گذرا به ادبیات فولکلور نواحی مختلف ایران نشان می دهد که گونه های خاصی از ترانه عرفانی در این نواحی وجود دارد که اغلب همراه با موسیقی هستند. اشعار عامه توسط مردم عادی و یا آواز خوانان چیره دست خوانده می شود. نتایج حاصل نشان می دهد که درون مایه عرفانی، بخش قابل توجه ای از ترانه ها را شکل داده است. زبان این ترانه ها ساده است و موسیقی بیشتر بر پایه کلام این تصنیف ها ساخته شده است.
    کلیدواژگان: ادبیات غنایی، ترانه، ترانه عرفانی
  • حمید جواهریان*، حسین آذرپیوند صفحات 153-178
    گریه یکی از موضوعات اساسی در ادبیات عرفانی ایران، بویژه در آثار سنایی که اولین شاعری است که عرفان را وارد شعر می کند. انواع سوز و گدازها، نیازها، دعاها، شادی ها، غم ها و سوگ ها، مستقیم یا غیرمستقیم با گریه ارتباط دارند. بررسی حالت های غم و شادی از دغدغه های جستجو گران حیطه ادبیات می باشد؛ چراکه گاه با گریه هایی مواجه می شویم که از شادی و سرور نشات گرفته اند. لذا شایسته است این موضوع با تحقیقی درخور به انجام برسد. این مقاله به حالت گریه در متون نظم عرفانی سنایی پرداخته و بیان می کند که: گریه در چه زمان و در چه بینش هایی بر این شاعر بزرگ عارض می شود؟ سنایی شاعری است که شیفته عرفان و تصوف است. او در آثار خود به موضوع «گریه» به عنوان یکی از خصایص شیوه عشق ورزی پرداخته است. البته سنایی به طور کل شاعر عشق و عاطفه نیست و جنبه زهد و شریعت و لوازم آن بیشتر مورد توجه اوست.
    کلیدواژگان: عرفان، سنایی، ادبیات منظوم، گریه
  • قربانعلی ابراهیمی*، عطا محمد رادمنش صفحات 179-197
    شعرای پارسی بر علوم ادبی زمان، از قبیل فقه، کلام، روان شناسی، عرفان، فلسفه، تاریخ، جغرافیا، طب و نجوم از علما و دانشمندان معاصر خود بوده و با به کارگیری علوم مزبور به آثار خویش روح و لطافت بخشیده اند. یکی از این شاعران حکیم جمال الدین ابومحمد الیاس بن یوسف بن زکی موید نظامی گنجه ای، سخن سرای بزرگ آذربایجان ایران در قرن ششم هجری است. چنانچه از اشعار او معلوم می شود، فضیلت نظامی منحصر به شعر و شاعری نبوده و از جوانی به فنون ادب و تاریخ و قصص علاقه داشته و درتحصیل علم همت کرده است. وی اگرچه به عنوان سرآمد مثنوی سرایان دوران و کامل کننده داستان سرایی در شعر پارسی شناخته می شود اما وجود نکاتی در ابیات مخزن الاسرار او آگاهی ژرف وی را آشکار می سازد. طبیعی است که انسانها در فرود و  فرازهای زندگی و کار و تحصیل گاهی با مشکلات و موانعی برخورد می کنند که آرامش را از آنان سلب و ناراحتی ها و ناهنجاری اجتماعی را در ایشان تشدید و از  آنها انسانهایی خسته و ناامید می سازد. در چنین شرایطی شعر یک شاعر می تواند غمها و اندوه ها را از دل یک فرد بزداید و به جای آن بذر امید و نشاط و باور بنشاند.
    کلیدواژگان: نظامی، مخزن الاسرار، سلامت روان
|
  • Azim Hamzian*, Saba Fadavi Pages 30-46
    One of the important issues in the philosophy of mysticism is the reality of the appurtenant in mystical intuition. Among the important issues this section is answer to this question of how can justify that objectivity in mystical intuition, according to philosophical reality (ontology) and epistemological issues. In this essay, we have tried to study the objectivity of intuitive knowledge in Islamic mysticism. Objectivity in this article is used in two means، ص One means the Kantian, that according to the main criterion of objectivity to be a common understanding and to be tried for everyone. And according to this view, the intuitive knowledge in mysticism can have objective because this knowledge can be obtained by way of practical action with similar procedures and to cross the designated homes under the supervision of the Sheikh or Murad for the seekers is achievable; therefore, the necessity of the presence of the Sheikh to cross the homes can be regarded as the main criterion for this objectivity. And the other means is externally and reality-in the face of subjectivity- the possession of mysticism is a real thing apart from the illusion and mystic mentality, and mysticism have objectivity. According to the truth theory of conformity, this objectivity is a criterion for assessing validity and distinguishing it from purely mental imaginings.
    Keywords: Objectivity, common understanding, Kant, mystical homes, intuitive knowledge
  • Masoumeh Mohammadnejad*, Mahmoodreza Esfandiar Pages 47-78
    “Godless words” , “inspired paradox” and as mystics phrase it “Shath” is a language creation of a mystic’s enchanted soul’s excitement and necessity. This mystic is a person whom is confronted with an illogical subject on one hand and on the other hand he has to use logical language which is a deficient tool for describing the illogical subject. Today’s fair audience – Regardless of Controversy going among those agreeing and those who doesn’t agree with Sufism and “Shath” – reviews scripts that have been remained from mystics and tries to understand them by knowing their elements and categories. Hussein Ibn Mansur Hallaj (244-309A.H.) is one of Sufism’s hero ,he had been hanged with excuse of saying “Shath” he remained a treasury heritage of Narrative “Shath” in his poems to us. In the text first we overlooked the etymology , history , the opposed and agreed opinions then we took a glance to different subjects of “Shath” and it’s Narrative types afterward by linking these concepts to Hallaj’s poems we tried to study types of Narrative “Shaths” in Hallaj’s poems.In the end we specified the most important subjects of “Shath” in Hallaj’s poems.
    Keywords: Mystic Language, Shath, Hussein Ibn Mansur Hallaj, Hallaj’s poems
  • Maryam Hamidzadeh*, Maryam Aghaei Bejestani, Mohammad Roohanimoghadam Pages 79-100
    The magic is something with a subtle source, which is not seen with eye, and its source cannot be found in a normal way. The magic has a variety of forms that have harmful and non-harmful effects. The wizards use the latter one to deceive people. The motive for choosing this topic among other ones is that some people resort to the magic for different reasons such as: outbreaking demons for the discovery of the lost, confliction between the couples, and conquering the fairies and angels, etc. On the other hand, some verses of the Holy Quran expressly address the magic, and we find the manifestation of these verses in the poems of Mawlana Jalal-ud-Din Balkhi-Rumi. Since the main purpose of the present study was to examine "the magic from the perspectives of jurisprudence and Mawlana", first, the concept of magic was investigated on the basis of both literal and juridical terms and the perspective of Mawlana. The final result of this study showed that the magic is forbidden, and Mowlana's view is based on this result.
    Keywords: magic, jurisprudence, Mawlana, Masnavi
  • Fatemeh Pahlevan Shamsi, Shahrzad Niazi*, Maryam Bolori Pages 101-123
    The mystics and narrators have expressed texts in the expression of their views and views on the order and prose in the field of interpretation, education, and mysticism. These texts have a literary and mystical value, and their extent and features have led researchers to consider it as mystical and literary works. Obviously, Jami is one of the greatest mystics in the world of mysticism and creation. Mohammad Bin Gholam Gholami Sharif Youssef and Zalaykha Jamie have used the thoughts of the Cup. The manuscript of the description of Masnavi "Yousef and Zulikha Jami" or "Jubilee of Love" by Mohammad bin Gholam bin Mohammad Ghelvyy from the Persian dialects of the Indian subcontinent in the twelfth and early thirteenth centuries, although considered second hand Persian, is definitely The reason for knowledge and information and familiarity with the word, command, and meanings and expressions, will be the way for researchers to explain the difficulties of the poetry of "Yusef and Zalaykha Jamie". He plays an important role in describing and conveying the messages of Youssef and Zulaykha Jami, which he liked in the book's title. This research is an attempt to understand the syntax of the mystic language of these two mystics, in which the mystical thoughts can be found in this paper.
    Keywords: Mohabbatol, Yousef, Zulikha, Mohammad bin Gholam Gholooi
  • Hamid Javaherian*, Hossein Azarpeyvand Pages 153-178
    Crying is one of the main issues in the mystical literature of Iran, especially in the writings of Sana'i, the first poet who introduces mysticism into poetry. Types of burns and baits Need, prayers, happiness, sadness and mourning, directly or indirectly related to crying. Study of sorrow and joy is the concerns of seekers in the field of literature, because sometimes we encounter cries of joy and happiness. So it deserves to be done with proper research. This article deals with crying in the texts of the Sana'a mystical order and states that when and how the cry is creeping on this great poet, the Sanai is a poet who is an admixer of mysticism and Sufism. In his works, the subject of crying is one of the characteristics that the way of love has been addressed. Of course, Sanai is not a poet of love and affection in general, and the aspect of wisdom and sharia and its accessories are of greater interest.
    Keywords: Mysticism, sana’i, poetry literature, crying
  • Ghorbanali Ebrahimi*, Ata Mohammad Radmanesh Pages 179-197
    Persian poets have enjoyed their contemporary scholars and scholars on the literary sciences of the time, such as jurisprudence, theology, psychology, mysticism, philosophy, history, geography, medicine and astronomy. One of these poets, Hakim Jamal al-Din Abu Muhammad Ilyas bin Yusuf bin Zaki, is the military leader of the Ganja, the great speech of the Azerbaijani Republic of Iran in the sixth century AH. As it turns out from his poems, military virtue is not exclusive to poetry and poetry, he has been interested in literary techniques, history and stories from youth, and has been successful in science education. Although he is known as the masterpiece of Masnavi, the author of the narrative of storytelling in Persian poetry, he reveals his profound knowledge of the mysteries of his reservoir. It is natural that humans encounter problems and obstacles in the descents of life, work and education, which relaxes them from calm, discomfort and social anomalies, and makes them tired and desperate. In such a situation, a poet's poetry can take away sadness and grief from one person, and instead of seeding hope and vitality and belief. Mental health is one of the main perspectives in military poetry. With these precious resources, he links to the eternity of life and the greatness of values, and promises and encourages tomorrow. Mental health creates uninterrupted lives and underpins many of the barriers and problems of life.
    Keywords: Military, reservoir, mental health