فهرست مطالب

تحقیقات اطلاع رسانی و کتابخانه های عمومی - سال بیست و پنجم شماره 2 (پیاپی 97، تابستان 1398)
  • سال بیست و پنجم شماره 2 (پیاپی 97، تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • غلام رضا فدایی* صفحات 185-190

    اگرچه در سخن سردبیر پیشین به مقاله سازی اشاره کرده بودم، ولی در جلسه ای که با همکاران مجله داشتم یکی از آن ها از واژه متغیرسازی و متغیربازی استفاده کرد که به نظرم جالب آمد. از وی که نخواست نامش برده شود خواستم مصادیقی را که به نظرش می رسد معین کند. اکنون که شیوه ارزیابی مجلات علمی در وزارت عتف[1] تغییر کرده و عنوان علمی-پژوهشی و ترویجی نسخ و به جای آن کیفیت مقالات مطرح شده است، ضرورت توجه به متغیرها در مقالات بیشتر می شود.
    وقتی مجله ای بیرون می آید حاصل پالایش تعداد زیادی از مقالاتی است که به دفتر مجله می رسد. آمار مقالات حذفی بیش از 70 درصد است که معقول به نظر می رسد. بااین حال، جای تاسف است که این همه نیرو هدر می رود که شاید با اتخاذ تدابیری بشود از آن جلوگیری کرد، یا به طریق دیگری از آن بهره برد. اشاره دوباره به هدف، ضرورت، فایده و اولویت باآنکه در سرمقاله قبل هم آمده بود، بی فایده نیست تا با ذکر یک مثال اهمیت آن را بازنمایم. فرض کنید ارتقای سطح مراجعه به کتابخانه ها و استفاده بهینه از کتاب ها هدف نگارش مقاله است؛ اگر به این نتیجه رسیدیم که طرح آموزش فردبه فرد ضرورت دارد، اما چون امکان اجرائی آن نیست که چنین کاری انجام شود، یا برنامه های مزاحم ازطریق رسانه های دیگر وجود دارد، لذا فایده توصیه به این کار کم می شود. حال فرض کنیم موارد سه گانه بالا وجود داشت، اما ممکن است در بین طرح های مختلف این کار در اولویت نباشد؛ مثل اینکه اولویت این است که محیط مناسب باشد، تبلیغات بیشتر باشد تا زمینه فراهم شود، وضعیت اقتصادی مردم بهتر شود، ساعات فراغت زیادتر شود و امثال آن. لذا لازم است یک نگاه جامع ازطرف مقامات مسئول دولتی یا بخش خصوصی یا حتی دانشگاه ها و گروه های آموزشی به آن بشود و طرح کلی به بخش هایی شکسته و در قالب پایان نامه و رساله، یا به گونه‎ای دیگر تعریف و اجرا شود. تخصص گرایی در حوزه های علمی با وفاق جمعی می تواند راهگشا باشد. باید استادان نسبت به امر تخصص در عین جامع نگری اهتمام کنند تا طرح ها به صورت مجموعه در نظرگرفته شود. در غیر این صورت، کارها بریده بریده یا غیرمرتبط و عقیم می ماند.
    درواقع، متغیرسازی/ بازی شکل خاص تر مقاله سازی است. اغلب با اخذ متغیرهای دیگر رشته ها و با تغییر زمان و مکان چنین پنداشته می شود که مقاله ای نو ساخته شده است، درحالی که این‎چنین نیست. برای مثال، عناوین «رابطه فرهنگ سازمانی و بلوغ سازمانی کتابداران»، «رابطه جو سازمانی و فرسودگی شغلی کتابداران»، «رابطه رضایت شغلی و فرسودگی شغلی کتابداران»، و «تاثیر نگرش های شغلی بر عملکرد شغلی کتابداران» از این موارد است. اما چرا چنین می شود؟ برخی از دلایلی که پیش‎زمینه عامل متغیرسازی یا متغیربازی می شود عبارتند از:

    نداشتن اهتمام به شناخت مسائل محیطی رشته. وقتی شخصی در حوزه ای علمی مشغول فعالیت است اما مطالعاتش کم بوده یا درگیری اش در کار با کاربران محدود است، طبعا کمتر مسئله در ذهن او شکل می گیرد؛ وقتی استادی با نداشتن هیچ تجربه کاری و صرفا با امتحانات مرسوم که اغلب بر محور تست زدن است به مقام مدرسی دانشگاه می رسد نمی‎توان انتظاری زیادی نسبت به شناخت مسائل محیطی از او داشت.
    مراجعات کم. اندک بودن مراجعات طبعا پژوهشگر (اعم از کتابدار و غیرکتابدار) را با بی مسئلگی مواجه می‎کند. البته باید برای اندک بودن مراجعات به عنوان بزرگ ترین مسئله تدبیری اندیشید.
    نبودن سوالات ازطرف کاربران و طبعا شکل نگرفتن سوال در ذهن پژوهشگر. اگر مراجعات باشد ولی سوالی از جانب کاربران نباشد، مانند اینکه آن ها کتابخانه را محلی برای انجام کارهای دیگری غیر از کتاب خوانی مثل استفاده از کتابخانه برای قرائت کتاب های کنکور بدانند، باز سوال شکل نمی گیرد.
    نبودن انگیزه پژوهش. وقتی کارکنان کتابخانه درست انتخاب نشده‎ باشند یا پژوهشگر موضوعش را نه از روی علاقه بلکه برای گذراندن دوره، یا از روی اضطرار انتخاب کرده باشد، بدیهی است در این صورت انگیزه ای برای پژوهش و به‎دنبال آن تهیه مقاله باارزش وجود ندارد.
    نداشتن دغدغه بهبود. وقتی شرایط به گونه ای باشد که پژوهشگر کار و فعالیت را بی ثمر یا کم ثمر بداند، طبعا او را، هرچند انگیزه داشته باشد، فاقد دغدغه برای یافتن مسئله واقعی می کند. به تعبیر دیگر، وقتی می گویند کاری نمی توان انجام داد یا کسی به کار بها نمی دهد یا مسئولان برایشان فرق نمی کند کار بشود یا نشود، در این صورت نگارش مقاله پژوهشی با متغیرهای واقعی شکل نمی گیرد.
    عجله در تهیه مقاله. گاهی شرایط بالا محقق است، ولی به دلایلی پژوهشگر می خواهد هرچه زودتر مقاله خود را به مجله ای عرضه کند. در این موارد، عجله بی مورد سبب می شود کار به طور ناقص عرضه شده یا منابع به خوبی جستجو نشود.
    دست کم گرفتن مجله. بعضی به قول معروف تیر به تاریکی می اندازند که اگر گرفت فبها و اگر نگرفت هم چیزی از دست نداده باشند. در این موارد، بعضی نویسندگان مقالات جاندار خود را به جاهای دیگر می فرستند و مقاله به اصطلاح آبکی خود را برای مجله ای می فرستند که برایشان مهم نیست رد شود یا نشود. البته، بی‎انصافی است چنانچه چنین نیتی دارند وقت مجله را بگیرند. در این صورت، از رد شدن مقاله هم نباید گله ای داشته باشند.
    آشنا نبودن به پژوهش و نداشتن دستاورد. در بسیاری از موارد، مقاله ای که رد می شود به خاطر این است که پژوهش به‎معنای واقعی پژوهش نیست. صورتی دارد ولی از محتوای خوب بی بهره است.

    در متغیرسازی یا متغیربازی، نویسنده سعی می کند متغیرها را دست کاری کرده یا جای آن را عوض کند و به خیال خود ظاهرا مسئله ای را حل کند. در مثل است که فردی از عالمی پرسید اگر کلاغی به چاه بیفتد چه حکمی دارد؟ وی پاسخ داد: کلاغ به چاه نمی افتد؛ او گفت: حالا اگر افتاد؟! و او همچنان پاسخ می داد که نمی افتد و این هم می گفت اگر افتاد. گاهی نویسندگان متغیرهایی را برای تحقیق انتخاب می کنند که وجود خارجی ندارند، هرگز اتفاق نمی افتند، و به اصطلاح «النادر کالمعدوم» هستند. در متغیرسازی/بازی، این موارد موثر است:

     تلقی نادرست از مطالعات بین‎رشته‎ای. مطالعه بین‎رشته ای فقط تغییر محیط نیست؛ بین‎رشته ای به یک معنا این است که متغیر‎هایی از دو یا چند رشته در پژوهش حاضر باشد، نه اینکه صرفا متغیرهای یک رشته بر محیط رشته دیگر سنجیده شود، به طوری که می توان هم زمان یا بافاصله آن را در دو یا چند محیط مورد بررسی قرار داد.
    عدم توجه به تخصص. وقتی متغیر در دو حوزه باشد تخصص هم باید در دو حوزه باشد، یا متخصص در دو حوزه صاحب نظر باشد. در این صورت، کار گروهی اولویت دارد. بسیاری از متغیرها و بررسی آن کمکی به پیشرفت حوزه نمی کند. نویسندگان خود می دانند که تحقیقشان مشکلی را حل نمی کند و چیزی بر ادبیات حوزه «علم اطلاعات و دانش شناسی» نمی افزاید.
    بدیهی بودن تاثیر. در بسیاری موارد، تاثیر متغیری بر متغیر دیگر اندازه گیری می شود که اگر از هر کسی بپرسید آن را تایید می کند. این نوع تحقیق که مبتنی بر متغیرهای بدیهی و معلوم است چنگی به دل نمی زند و شایسته درج در مجلات علمی نیست. دست‎کم، میزان تاثیر می تواند ارزش مقاله را بالا ببرد.

    صرف وجود تاثیر کافی نیست. اگر مقدار رابطه و تاثیر هم مشخص شود، با توجه به اینکه پژوهش دو یا حداکثر سه متغیری است و دیگر متغیرهای تاثیرگذار در نظر گرفته نشده‎اند این مقدار رابطه و تاثیر، غیرواقعی خواهد بود و میزان واقعی را نشان نمی دهد. در پژوهش های دو یا سه متغیری با توجه به اینکه صرفا نقش یک یا دو متغیر را بر متغیر وابسته بررسی می کنیم نقش متغیرها برجسته و مقدار تاثیر بیش از اندازه به دست می آید. درواقع، پدیده در حال وقوع را از محیط واقعی جدا و در یک محیط مصنوعی با دو یا سه متغیر بررسی می کنیم و نقش سایر عوامل را نادیده می گیریم؛ اتفاقی که هیچ وقت در واقعیت رخ نمی دهد، چون در واقعیت عوامل مختلف برای یک پدیده همیشه باهم رخ می دهد.
    وقتی نویسنده تسلطی به ادبیات موضوعی ندارد. ممکن است کسی خلاقیتی داشته باشد اما چون به ادبیات موضوع آشنائی ندارد چه بسا قبلا همان تحقیق، یا کاری شبیه به آن انجام شده باشد. در این صورت است که مقدمه، بیان مسئله و توضیح متغیرها ضعیف اند، و لذا در نتیجه گیری هم نویسنده به دلیل عدم تسلط به موضوع به تکرار روی می آورد. پیشنهادها هم سطحی و ابتدایی است و توصیه ها مشکلی را حل نمی کند و در کتاب های هر حوزه می توان آن‎ها را یافت.
    جاذبه آمار و نمودارهای آماری. توجه به آمار با همه ضرورتش اغواکننده هم هست. البته، به شرط آنکه ابزار آماری درست انتخاب شده و تحلیل آن صحیح باشد. هرکس هر اطلاعات خیالی و فرضی را به آمار بسپارد، برای وی نتایج و نمودارهای جالبی بیرون می دهد و ممکن است نویسنده را فریب دهد و چنین تصورکند که ممکن است چنین چیزی واقعیت هم داشته باشد. توجه زیاد به آمار ما را از مشکل و مسئله اصلی غافل می کند، و درنتیجه صورت پررنگ و محتوا کم رنگ می شود.
    مشخص نبودن حدود رشته برای پژوهشگران. این پژوهش ها در حیطه نظری رشته های دیگر مانند مدیریت و روان شناسی و خارج از حیطه نظری علم اطلاعات و دانش شناسی هستند.
    نداشتن اهتمام به شناخت مسائل محیطی رشته. پژوهشگران رشته به جای اینکه به شناسایی مسائل و مشکلات حوزه کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی بپردازند، در متون رشته هایی مثل مدیریت و روان شناسی به دنبال یافتن متغیر و اعمال آن ها بر روی کتابداران هستند.

    دلایل محتوایی رد اکثر مقالات در دو سال گذشته در مجله عبارتند از:قدیمی بودن پارادایم هم رخدادی و رابطه دومتغیری، عدم تسلط نویسندگان به موضوع، تردید در صحت نتایج پژوهش های دومتغیری، عدم توجه به سطح گردآوری داده ها، فقدان یا نقص بحث و تحلیل، تعریف نشدن متغیرها، قدیمی بودن ادبیات و پیشینه ها، واقعی نبودن مدل مفهومی، کلیشه‎سازی در مقاله و استاندارد نبودن ابزار پژوهش.

     
    وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

  • مهدی شقاقی* صفحات 191-231
    هدف

    در پژوهش حاضر تلاش می‎شود تا آراء فلاسفه بزرگ اخلاق در باب خودآیینی بازخوانی و تفسیر شود و از آن در راستای ساخت مقیاسی برای سنجش اخلاق خودآیین و دگرآیین برای کتابداران کتابخانه‎های عمومی استفاده شود.

    روش 

    پژوهش حاضر دارای دو مرحله و لذا دو روش است. مرحله اول که مرحله مطالعاتی است، به روش سندی و با رویکرد تحلیل مفهومی انجام شده و طی آن، پس از جستجوی منظم در آراء متفکران اخلاق، فلاسفه‎ای که نظر منسجم و مبسوطی در باب خودآیینی داشتند انتخاب و به شرح و تفسیر اندیشه آن ها پرداخته شد. ایمانوئل کانت، جان رالز، مایکل سندل، السدیر مک‎اینتایر و چارلز تیلور اندیشمندانی بودند که اندیشه‎های آن ها بررسی شد. مرحله دوم که مرحله اعتبارسنجی است به روش پیمایشی انجام شد. 406 نفر از جامعه 704 نفری کتابدارانی که در آزمون ورودی مدرسه تابستانی خواندن در سال 1395 پذیرفته شده بودند به روش تصادفی طبقه‎ای انتخاب شدند و پرسش نامه تنگناهای اخلاقی که بر پایه پرسش نامه نیکول (2008) و توسعه آن با افزودن اندیشه‎های فلسفی و تغییر تنگناها به موقعیت‎ها و مسائل کتابخانه‎های عمومی ساخته شده بود، به‎صورت آنلاین برای آنان ارسال شد. برای سنجش پایایی از روش دونیم‎کردن، برای بررسی روایی محتوایی از روش سی‎وی‎آی، و برای بررسی روایی سازه از روایی هم گرا و واگرا (تشخیصی) سود برده شد.

    یافته‎ها

    خودآیینی مفهومی است که از کانت (پشت پا زدن به کشش غرایز یا طبیعت) ریشه گرفته، در رالز (فاصله بعید از غایات و زندگی در حال، در چارچوب قواعد جامعه روال‎مند و منظم) ادامه یافته، توسط سندل (ساخت متاملانه خود با دیگران در سایه آرمان مشترک) و مک‎اینتایر (ایفای نقش به بهترین وجه و تعالی‎بخشی به آن) نقد شده و در کار تیلور (بهترین بازیگری نقش با توجه به چهار شهود اخلاقی یعنی فهم احترام به شایستگی‎ها، فهم تعهد در قبال دیگران، فهم اینکه زندگی خوب به چه معنی است و فهم ارزش و شان خود بدون اینکه فرد آنها را زیر پا بگذارد، خود را محدود کند، مفهوم شهودهای اخلاقی بنیادی را تغییر دهد یا نقش دیگری‎ها را دچار اشکال یا اختلال کند) جهت دیگری یافته است. فرد شکل خاص خودآیینی را در تنگناها نشان می‎دهد و لذا می‎توان با گزاره‎هایی آن را به‎طور تقریبی سنجید. لذا پرسش نامه‎ای کیفی با 22 تنگنا، 11 بعد و هشت گزینه بر اساس آرای اندیشمندان طراحی و اعتبار آن بررسی شد. فقط روایی پرسش 18 مربوط به بعد هرزه‎نگاری تایید نشد و می‎بایست برای گردآوری داده برای این بعد فقط به پرسش 20 اکتفا شده یا تغییراتی در پرسش 18 داده شود و مجددا تحلیل شود.

    اصالت/ارزش

     ارزش این مقاله استفاده از اندیشه‎های فلاسفه برای سنجش اخلاق خودآیین و دگرآیین در کتابداران است و می‎تواند به‎عنوان ابزاری برای بررسی گرایش اخلاقی و خودآیینی و دگرآیینی افراد جهت انتخاب در مسئولیت‎های مهم استفاده شود.

    کلیدواژگان: خودآیینی، دگرآیینی، اخلاق سازمانی، تنگناهای اخلاقی، کتابخانه عمومی
  • حبیب الله فصیحی* صفحات 233-256
    هدف

    در این تحقیق، وضعیت برخورداری منطقه 20 تهران از کتابخانه های عمومی و کیفیت دسترسی شهروندان آن به این مراکز مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.

    روش

    روش تحقیق توصیفی-پیمایشی از نوع کاربردی است. بخشی از داده های تحقیق از اسناد و از اطلاعات دریافت شده از کتابخانه های عمومی به دست آمده و بخشی نیز از پیمایش حاصل شده اند. تحلیل های کمی با استفاده از شاخص های «نسبت پوشش» و «سرانه کتابخانه» صورت گرفته و ابزارهای Buffering و Euclidean Distance در سیستم اطلاعات جغرافیایی نیز برای ترسیم حوزه های پوشش کتابخانه ها و تحلیل دسترسی ها به کار گرفته شده اند.

    یافته ها

    در محدوده مطالعاتی از هر هکتار زمین شهری تنها به طور میانگین حدود 4/31 متر مربع به کاربری کتابخانه عمومی اختصاص یافته و سرانه فضای کتابخانه عمومی نیز 0/027 متر مربع است که تقریبا نصف استانداردهای شهری است. 86/1درصد از مراجعه کنندگان وضعیت دسترسی به کتابخانه ها و 74/9درصد ظرفیت آن ها را «بسیار خوب» و «خوب» ارزیابی کرده اند. حدود 18 درصد از مساحت منطقه که 18/32درصد جمعیت در آن به سر می برند، به کتابخانه های عمومی دسترسی ندارد. درحالی که در نیمی از مساحت منطقه که کمی بیش از نصف جمعیت به سر می برند، حوزه پوشش خدماتی دو یا سه کتابخانه هم پوشانی داشته است. 20 درصد از جمعیت در فراتر از فاصله 1000متری از نزدیک ترین کتابخانه عمومی قرار داشته و از دسترسی مناسبی بهره مند نبوده اند.

    اصالت/ ارزش

    این تحقیق، عدم توازن در پوشش خدمات کتابخانه ای در منطقه 20 تهران را آشکار ساخته و نشان داد که ایجاد توازن مستلزم توسعه کمی و کیفی کتابخانه های با درجات 2 و بیشتر و احداث کتابخانه های جدید با رعایت دقیق ملاحظات مکان یابی به کمک ابزار GIS است. ازاین رو، ارزش و اهمیت این تحقیق در این است که نتایج آن می تواند به عنوان رهنمودی در ایجاد توازن و توسعه خدمات کتابخانه ای فراروی برنامه ریزان شهری قرار گیرد.

    کلیدواژگان: دسترس پذیری، حوزه پوشش، عدالت فضایی، منطقه 20
  • مصطفی قدوسی، ابوالقاسم صادقی * صفحات 257-290
    هدف

    هدف اصلی این پژوهش مکان یابی کتابخانه ‍ های عمومی در شهر بجنورد بر اساس شاخص های مرکزیت، سازگاری و ویژگی های طبیعی زمین است. از دیگر اهداف این تحقیق، شناسایی معیارهای اصلی در مکان یابی کتابخانه ها، تعیین روش مناسب برای استانداردسازی و وزن دهی به معیارها و تعریف سناریوهای مناسب برای هر کدام از پهنه های منتخب بر اساس ویژگی های کالبدی آن است.

    روش 

    روش پژوهش حاضر، توصیفی با ماهیت کاربردی و رویکرد کمی است و برای گردآوری داده های پژوهش از روش  پیمایشی استفاده شده است. برای استانداردسازی نقشه های معیارها از توابع فازی، برای وزن دهی به معیارهای مکان یابی از فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی و برای تلفیق معیارها از ترکیب خطی وزن دار استفاده شده است. برای وزن دهی به معیارها از روش دلفی و ابزار پرسش نامه مقایسه زوجی استفاده شده است که جامعه آماری را خبرگان و کارشناسان مرتبط با امور مکان یابی کتابخانه ها تشکیل می دهند و 12 نفر  به عنوان نمونه به صورت غیرتصادفی هدفمند انتخاب شده اند.

    یافته ها

    یافته های تحقیق حاکی از آن بوده است که به طورکلی ازنظر اهمیت وزن نهایی معیارها، تراکم جمعیت، قابلیت دسترسی، فاصله از کتابخانه های موجود، نزدیکی به مراکز آموزشی و نزدیکی به مراکز فرهنگی و مذهبی به ترتیب دارای بیشترین اهمیت بوده اند. با تلفیق معیارهای درنظرگرفته شده در این تحقیق، 6 پهنه دارای تناسب بالای مکانی برای کتابخانه بوده است. همچنین با توجه به سرانه استاندارد، شهر بجنورد نیاز به 3 کتابخانه جدید دارد که با توجه به سیاست های درنظرگرفته شده می توان از بین 6 پهنه دارای تناسب بالای مکانی انتخاب کرد.

    اصالت/ارزش

     مکان یابی پهنه های مناسب برای احداث کتابخانه پیش از ساخت کتابخانه می تواند از بسیاری از هزینه های اضافی جلوگیری کند. علاوه بر این، مکان یابی صحیح کتابخانه ها می تواند در افزایش کارایی کتابخانه ها تاثیر بسزایی داشته باشد. با توجه به محدودیت بودجه ای و سیاست های تجهیز کتابخانه ها، استراتژی های مختلفی در زمینه اجاره کردن یک مکان برای کتابخانه یا احداث کتابخانه جدید در نظر گرفته می شود. بنابراین، در این تحقیق با رویکردی نوآورانه بر اساس وضعیت کاربری های موجود و کیفیت ابنیه، پیشنهاد ها و سناریوهایی برای احداث و یا اجاره مکان برای کتابخانه در پهنه های منتخب ارائه شده است. همچنین، مهم ترین مسئله ای که کمتر بدان توجه داشته اند، عدم قطعیت در قضاوت ها است. بنابراین، برای رفع این مسئله در این تحقیق از روش تصمیم گیری چندشاخصه فازی برای وزن دهی به معیارها استفاده شده است.

    کلیدواژگان: کتابخانه های عمومی، مکان یابی، سیستم اطلاعات مکانی، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی
  • مریم حبیبی، لیلی سیفی، محسن آیتی* صفحات 291-317
    هدف

    هدف پژوهش حاضر بررسی پرسش نامه مربوط به سنجش میزان آمادگی دانش آموزان مقطع متوسطه کاربر کتابخانه های عمومی برای یادگیری مادام العمر ازنظر اعتبار و قابلیت گردآوری داده های تکرارپذیر است.

    روش 

    این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر نوع پژوهش توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شامل دانش آموزان مقطع متوسطه کاربر کتابخانه های عمومی شهر بیرجند است. از این تعداد، 201 نفر حجم نمونه را تشکیل می دهند که به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شده اند. پرسش نامه آمادگی یادگیری مادام العمر با اقتباس از پرسش نامه کانیو (2010) ترجمه، بومی سازی و متناسب سازی شد و ‏ روایی ابزار به شیوه روایی محتوا، تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آن نیز با استفاده از آلفای کرونباخ برای هر شاخص و کل ابزار بررسی شد. مقدار پایایی 0/82 به دست آمد که نشان دهنده پایایی مناسب ابزار است.

    یافته ها

    طبق یافته های به دست آمده، ضریب همبستگی مولفه های پرسش نامه برای مولفه های آمادگی یادگیری خودراهبر و آمادگی برای غلبه بر موانع مشارکت در یادگیری 88 درصد و برای مولفه های آمادگی برای پاسخ به تحریک برای یادگیری و آمادگی برای غلبه بر موانع مشارکت در یادگیری 60 درصد و مولفه های آمادگی یادگیری خودراهبر و آمادگی برای پاسخ به تحریک برای یادگیری 56 درصد است. روایی پرسش نامه با استفاده از روایی محتوایی و نظرات متخصصان تایید و مدل تحلیل عاملی تاییدی با برآوردن شاخص برازش مورد پذیرش قرار گرفت.

    اصالت/ارزش

     در پژوهش حاضر، سه مولفه آمادگی یادگیری مادام العمر شامل آمادگی خودراهبر و آمادگی برای غلبه بر موانع مشارکت و آمادگی برای پاسخ به تحریک برای یادگیری اعتباریابی شد که این ابزار در پژوهش های سنجش آمادگی یادگیری مادام العمر کاربران در کتابخانه های عمومی به عنوان ‏مراکز یادگیری مادام العمر قابل استفاده است. این ابزار همچنین می تواند در پژوهش های مختلفی که هدف آن ها بررسی وضعیت و عوامل مرتبط با آمادگی ‏یادگیری ‏مادام العمر است استفاده شود.

    کلیدواژگان: آمادگی یادگیری مادام العمر، کتابخانه های عمومی، دانش آموزان مقطع متوسطه، اعتباریابی ابزار
  • فاطمه زندیان، لیلا زادولی * صفحات 319-348
    هدف

    هدف این پژوهش، تعیین تاثیر زیرساخت های مدیریت دانش و ابعاد بهبود تصمیم گیری مدیران بر مدیریت دانش کارکنان در نهاد کتابخانه های عمومی کشور است.

    روش 

    این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی است. در تعیین جامعه آماری ازطریق نمونه گیری خوشه بندی تصادفی، تعداد 6 استان با نمونه آماری 300 انتخاب و درنهایت 247 پرسش نامه کامل بازگردانده شد. ابراز پژوهش، پرسش نامه های محقق ساخته بود. برای تجزیه وتحلیل داده ها از آزمون های تحلیل عاملی اکتشافی و رگرسیون چندگانه استفاده شد. برای تائید روایی پرسش نامه از نتایج تحلیل عاملی و برای تایید پایایی آن از آلفای کرونباخ در سطح 0/95 برای زیرساخت و وضعیت مدیریت دانش و 0/97 برای ابعاد بهبود تصمیم گیری استفاده شد. در این پژوهش، وضعیت مدیریت دانش (متغیر ملاک) بر اساس ابعاد متغیر زیرساخت مدیریت دانش (متغیر پیش بین) شامل زیرساخت های منابع انسانی، فناوری اطلاعات، فرایند، فرهنگ، راهبرد سازمانی، منابع مالی و نیز ابعاد تصمیم گیری مدیران (متغیر پیش بین) شامل دقیق و صحیح بودن اطلاعات، اقتصادی بودن اطلاعات، سریع بودن اطلاعات، ایمن بودن اطلاعات، مرتبط بودن اطلاعات و قابلیت به کارگیری اطلاعات مطالعه شد.

    یافته ها

     نتایج پژوهش بیانگر آن است که بر اساس مدل پیش بینی، زیرساخت های منابع انسانی، فرهنگ و فرایند و نیز همه ابعاد بهبود تصمیم گیری مدیران قادر به پیش بینی مدیریت دانش در نهاد کتابخانه های عمومی کشور است.

    اصالت/ارزش مقاله

    پژوهش حاضر می تواند اطلاعات کاربردی را برای مدیریت نهاد کتابخانه های عمومی کشور فراهم کند تا بر اساس روابط زیرساخت های مدیریت دانش و ابعاد بهبود تصمیم گیری مدیران، وضعیت مدیریت دانش را ارتقا داد.

    کلیدواژگان: مدیریت دانش، زیرساختها، تصمیم گیری، مدیران، نهاد کتابخانه های عمومی کشور
  • یعقوب نوروزی*، قاسم قاسمیان، عیسی زارعی صفحات 349-366
    هدف

    هدف اصلی پژوهش حاضر، تعیین نقش سرمایه فکری به لحاظ انسانی، ساختاری و ارتباطی در عملکرد کارکنان کتابخانه های عمومی استان آذربایجان غربی است.

    روش

    روش تحقیق حاضر، توصیفی- همبستگی و از نوع کاربردی است. حجم نمونه جامعه آماری شامل 199 نفر از کارکنان کتابخانه های عمومی استان آذربایجان غربی است که به روش تصادفی با استفاده از فرمول کوکران به دست آمد. برای گردآوری اطلاعات از پرسش نامه های استاندارد سنجش مدیریت سرمایه فکری «بونتیس» (1998) و پرسش نامه سنجش عملکرد کارکنان «هرسی و بلانچارد» (1992) با طیف لیکرت پنج گزینه ای مشتمل بر ابعادی همچون «دانش و مهارت ها»، «درک یا تصور نقش» و «حمایت سازمانی» استفاده شد. با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف، نرمال بودن داده ها تایید شد. داده های به دست آمده با استفاده از نرم افزار SPSS با روش های توصیفی و استنباطی مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت.

    یافته ها

    با توجه به نتایج آزمون رگرسیون خطی، سرمایه انسانی و سرمایه ساختاری توانستند 6 درصد از متغیر عملکرد کارکنان را تبیین کنند، اما تغییرات متغیر عملکرد کارکنان در تغییرات سرمایه ارتباطی نقشی ندارد. همچنین، نتایج حاکی از آن است که کارایی و اثربخشی کتابخانه های عمومی استان آذربایجان غربی در گروی توجه هرچه بیشتر به سرمایه انسانی و ساختاری و رفع موانع ارتقای سرمایه ارتباطی (مشتری) است.

    اصالت/ارزش

    یافته ها نشان داد توجه به نقش مهم سرمایه فکری در پیشرفت مدیریتی، فنی، اجتماعی و اقتصادی، اندازه گیری، مدیریت و گزارش آن در کتابخانه های عمومی می تواند تعیین کننده باشد. همچنین، سرمایه فکری امکان توسعه نوآوری در زمینه فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال در کتابخانه ها را فراهم می آورد و موجب ارائه خدمات بهتر به اعضا می شود.

    کلیدواژگان: سرمایه فکری، عملکرد کارکنان، سرمایه انسانی، سرمایه ارتباطی، سرمایه مشتری، کتابخانه های عمومی، آذربایجان غربی
|
  • Gholamreza Fadaye* Pages 185-190

    In each journal, the editorial board receives many articles but more than 70% of them are rejected. This happens because there is no real correlation among the variables in these articles or the variables and perceived relations are fake, which means playing with the variables nonexistent in reality. This rejection occurs mainly as a result of the researchers' misinterpretation of the interdisciplinary studies, their having no expertise in the subject, their paying no attention to co-authorship in different disciplines, and their being fond of the statistical outputs. Furthermore, these researchers have no real acceptable and sensible idea and no valid variable, think in isolate space, have few partners, lack the necessary motivation for research, and have hesitation in delivering their paper, and so on. To conclude, the researchers must concentrate more on the recognition of the differences between aim, necessity and profit, and the importance of prioritization.

    Keywords: Fake Variables, Unreal Correlations, Misinterpretation
  • Mahdi Shaghaghi* Pages 191-231
    Purpose

    in this article I tried to construct a new scale for measuring ethical autonomy of public librarians by rereading and reinterpreting the reflections of ethical philosophers on the concept of autonomy.

    Methodology

    this research implemented in two phases. In the phase 1, I used documentary research method and conceptual analysis approach to find and analyze key ideas of philosophers. By comprehensive search among databases, books, encyclopedias and other resources by keywords like autonomy and heteronomy, I find five philosophers that had detailed ideas about autonomy: Emanuel Kant, John Rawls, Michael Sandel, Alasdair McIntyre and Charles Taylor. In the phase 2, for credibility analysis I used survey method. After construction an ethical dilemma questionnaire based on Nicole (2008) and development of it by means of the results of conceptual analysis, 406 public librarians of Iran Public Libraries Foundation were chosen from all over of Iran by Stratified Sampling method. These librarians were chosen from 704 librarians that passed the exam of reader’s advisory excellence in 2016. The link of online questionnaire were sent to the email of librarians and data was gathered for analysis. For reliability analysis, I used split-half, composite reliability and Cronbach’s alpha measures. Content Validity Index (CVI), convergent validity, divergent validity (discriminant validity) measures were used for validity analysis. 

    Findings

    results showed that autonomy is a concept with individual and social dimensions. It rooted in Kant’s idea of autonomy (rejecting dependency to natural desires and inclinations in ethical situations), continued in Rawls’s idea of justice (remote distance from ends and living in a well-ordered society and entering in instrumental construction of the present by informed consent), critiqued by Sandel (autonomy is reflexive construction of the self by existing with others with common goals) and McIntyre (autonomy is best implementation of social role and transcending it to an excellent condition) and paradigmatically shifted in the work of Taylor (autonomy is being best actor in the realm of four fundamental ethical intuitions without infringing them). Autonomy of different job holders like public librarians distinguishable in the ethical dilemmas and we started to measure it by constructing 22 dummy dilemmas based on 11 dimensions (integrity, fraud, cover-up, discrimination, business security, promise keeping, blackmail, manipulation, environmental security, privilege information, and pornography) in the library situations and philosophical dimensions of autonomy under dilemmas (two dilemma for each dimension). Flexibility (on the basis of Taylor’s idea of autonomy) were chose as a main difference between autonomy and heteronomy and I used ideas of Kant, Rawls, Sandel and McIntyre for designing eight autonomous and heteronomous alternatives below each dilemma. Results of reliability and validity analysis showed good measures except question 18.               

    Originality/Value

     in this research, I tried to construct a new scale for measuring autonomy and heteronomy based on philosophical dimensions of autonomy to study job holder’s ethical tendencies.

    Keywords: autonomy, heteronomy, ethical dilemma, organizational ethics, public libraries
  • Habibollah Fasihi* Pages 233-256
    Purpose

    This paper aims to investigate the status of district 20 of Tehran in terms of the availability of public libraries and access of its residents to library services.

    Method

    In this research, an analytical–descriptive method was used to analyze the public libraries' accessibility in the municipality of district 20 of Tehran. Parts of the data have been obtained from the documents of the libraries and parts of it have been obtained through a survey done within the area of study. The quantitative analyses were conducted using the indexes “per capita library” and “land use coverage”, and the tools “Buffering” and “Euclidean Distance” in GIS were used in order to draw the coverage areas of any library and determine the accessibility of parcels and population.

    Findings

    Within the area of study, public libraries covered only 4.31 m2 per hectare of the lands and per capita space of them are 0.027 m2 that is approximately 50 percent of the urban planning standard scores. 86.1% of the users assess the access to libraries as “good’ and “very good”, and 74.9% of them believed that the libraries have “good’ or “very good” capacity. Furthermore, 18% of the areas and 18.32% of the population do not have access to any public library whereas 55.14% of the lands and 51.1% of the residents are accessible by at least 2 library covered area. 20% of the population reside within a distance of more than 1000 meters from the nearest public library and have not had an appropriate level of accessibility.

    Originality/value

    This research showed that there is a lot of disparity in the coverage of library services in the district 20 of Tehran and revealed that providing a balance in this regard requires developing quantitativey and qualitatively the libraries with the score 2 and more and establishing new libraries through complying precisely with the considerations of locating with the aid of GIS tools. Therefore, the importance of this research lies in that its findings and results can be used by urban planners as guidelines to create a balanced distribution of library services

    Keywords: Accessibility, Covered Area, Spatial Justice, District 20th
  • Mostafa Ghodousi, Abolghasem Sadeghi* Pages 257-290
    Purpose

    The main purpose of this research is to locate the public libraries in Bojnourd based on the indicators of centrality, consistency and natural features of the earth. Identification of the major criteria in the site selection of the libraries, determination of the appropriate method for standardizing and weighting the criteria, and definition of appropriate scenarios for each of the selected area as based on their physical properties.

    Method

    The present study's method is descriptive with a practical nature and a quantitative approach, and the survey method has been used to collect the data. In order to standardize the criteria maps, fuzzy functions were used; in to weigh the site selection criteria, the Fuzzy Analytical Hierarchy Process (FAHP) were utilized; and to combine the criteria, the weighted linear combination (WLC) were used. The Delphi method and paired comparison questionnaire were used to weight the criteria. The statistical population is composed of the experts related to the site selection of libraries, and 12 persons were selected as the sample using the targeted non-random sampling method.

    Findings

    The findings of the research indicated that in general, population density, accessibility, distance from existing libraries, proximity to educational centers and proximity to cultural and religious centers, respectively, have been the most important criteria in terms of the importance of the final weight of criteria. By combining the criteria considered in this study, 6 areas had a high spatial fitness for library space. In addition, given the standard per capita, Bojnurd city needs 3 new libraries which can be selected according to the policies considered, from the 6 areas with high spatial fitness.

    Originality/value

    Locating the appropriate areas for building a library can prevent additional costs before building a library. In addition, the correct site selection of libraries can have a significant impact on the efficiency of libraries. Considering the limited budget and the equipping policies of libraries, various strategies are adopted to lease a place for the library or to build a new library. Therefore, several plans and scenarios are presented in this research with an innovative approach within the selected areas according to the status of the existing uses of buildings and and the bulidings' quality. Furthermore, the most important issue that has received less attention thus far is the uncertainty in judgments. Therefore, the fuzzy multi-criteria decision-making method was used in order to solve this problem.

    Keywords: public libraries, locating (site selection), Geospatial Information System (GIS), Fuzzy Analytical Hierarchy process (FAHP)
  • Maryam Habibi, Leili Seifi, Mohsen Ayati* Pages 291-317
    Purpose

    The purpose of this study is to validate the questionnaire on the lifelong learning readiness of high school users of public libraries.

    Methodology

    This research is an applied and descriptive-correlational study. The statistical population consists of the high school users of public libraries from whom 201 students were selected by using the random sampling method. The questionnaire of readiness for lifelong learning were translated, localized and adapted from the Kungu's questionnaire (2010). The validity of the questionnaire was verified in terms of content validity by using confirmatory factor analysis and its reliability was assessed using the Cronbach's alpha for each indicator and the whole tool. The reliability value was 0.82, which indicated the suitability of the tool.

    Findings

    According to the findings of this study, the correlation coefficient between the components "self-directed learning readiness" and "readiness to overcome the barriers to participation in learning" was 88%, and between the components "readiness to respond to triggers for learning" and "readiness to overcome the barriers to participation in learning" was 60%, and betwwen the components "self-directed learning readiness" and "readiness to respond to triggers for learning" was 56%. Validity of the questionnaire was verified in terms of the content validity and by asking for the opinions of experts, and the confirmatory factor analysis model was applied by satisfying the fit index.

    Originality/value

    The tool applied in the present research can be used in the studies on lifelong learning readiness of users of public libraries as the lifelong learning centers. It can also be used in various studies aimed at assessing the status and factors associated with lifelong learning readiness.

    Keywords: Lifelong Learning readiness, Public Libraries, Validation of tool, High school students
  • Fateme Zandian, Leyla Zadvali* Pages 319-348
    Purpose

    To determine the impact of the knowledge management infrastructures and the dimensions of improvement of managers' decision-making on the status of knowledge management in the public libraries affiliated to the Iran Public Libraries Foundation.

    Method

    This research is a descriptive-correlational study. The statistical sample of the research was selected by using the cluster random sampling method. Six provinces with 300 samples were selected and finally 247 full questionnaires were returned. The research tool consists of a researcher-made questionnaire. For the data analysis, the exploratory factor analysis and linear regression analysis were used. To assess the validity of the questionnaire, the factor analysis and to assess its reliability, Cronbach's alpha was used at the level 0.95 for the knowledge management infrastructures and status and 0.97 for the dimensions of improvement of decision-making, and thus both validity and reliability were confirmed. According to the structure of the questionnaire, the status of knowledge management (i.e. the criterion variable) was studied based on the dimensions of the "knowledge management infrastructure" variable (i.e. the predictor variable) (including human resources infrastructure, technology infrastructure, process infrastructure, culture infrastructure, organizational strategy infrastructure, and precision resources infrastructure) as well as the decision-making dimensions (the predictor variable) (including accuracy and precision of information, economic availability of information, rapidity of information flow, information security, information relevance, applicability of data).

    Findings

    The results of the research indicate that based on the prediction model, the infrastructures "human resources", "culture" and "process", as well as all dimensions of decision-making improvement can predict the knowledge management status in the public libraries affiliated to the Iran Public Libraries Foundation, but in the final model, the "organizational strategy" infrastructure, "financial resources" infrastructure and "technology" infrastructure failed to predict the status of knowledge management.

    Originality/value

     This research can provide useful and practical information for managing the public libraries of Iran, thereby improving the status of knowledge management based on the relationship between the knowledge management infrastructures and the dimensions of improvement of managers' decision-making.

    Keywords: Knowledge Management, Infrastructure, Decision Making, Managers, Public Libraries Organization
  • Yaghoub Norouzi*, Ghasem Ghasemian, Esa Zaree Pages 349-366
    Purpose

    To identify the role of the components of intellectual capital (human, structural and relational) in the performance of employees of the public libraries of the Western Azarbaijan Province in Iran.

    Method

    The current research is an applied study in terms of purpose and a descriptive-correlational study in terms of the data collection and analysis method. The statistical population of the research consists of 199 staff of the West Azarbaijan Province's public libraries. To collect data, the Bontis (1998) standard questionnaires on intellectual capital management and Hersey and Blanchard's questionnaire (1992) on employee performance were used with a 5-point Likert scale which contains items such as "knowledge and skills", "perception or imagination of role" and "organizational support". Normality of the data was established at the confidence level of %95 by the Kolmogorov-Smirnov test. The data obtained were analyzed by using descriptive and inferential methods operated by SPSS software.

    Findings

    The results of linear regression analysis showed that human capital and structural capital could account for 6 percent of the employee performance variable, but was found the changes in the employee performance were not significantly associated with the changes in the relational capital. The results also indicate that the efficiency and effectiveness of the public libraries in Western Azarbaijan Province increase by paying more attention to the human and structure capitals and eliminating the barriers to improve the relational (i.e. customer) capital.

    Originality/value

     The findings showed that attention to the important role of intellectual capital in managerial, technical, social and economic development in public libraries can be decisive. Furthermore, intellectual capital enables the development of inovation in information technology and digital media in libraries and also enables the better service to members.

    Keywords: Intellectual Capitals, Library's employee performance, Public libraries, West Azarbaijan, Achieve model