فهرست مطالب

اقتصاد کشاورزی - سال سیزدهم شماره 3 (پاییز 1398)
  • سال سیزدهم شماره 3 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/09/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • پریسا علیزاده، حسین محمدی*، ناصر شاهنوشی، سید حسین سقاییان نژاد، علیرضا پویا صفحات 1-28
    وابستگی شدید به واردات گوشت قرمز و نهاده های دامی و کافی نبودن تولید داخلی آن ها، موجب شده تا هر گونه تغییر سیاست در واردات این محصولات، رفاه بسیاری از تولید کنندگان و مصرف کنندگان را تحت تاثیر قرار دهد. نظر به ارتباط تنگاتنگ واردات این محصولات با امنیت غذایی کشور و رفاه جامعه، شناخت مولفه های اثر گذار بر تقاضای واردات این محصولات برای سیاست گذاری مناسب در این بخش اهمیت ویژه ای دارد. در این بررسی عامل های موثر بر تقاضای واردات انواع گوشت (شامل گوشت گوساله، گوشت گوسفند و گوشت مرغ) و نهاده های دامی (شامل ذرت و کنجاله سویا) با استفاده از الگوی تجارت جانشین ناقص بررسی شده است. پس از انجام آزمون های آماری، تابع های تقاضای واردات محصولات مورد نظر به روش سامانه معادله های همزمان برآورد شد. متغیرهای موثر بر تقاضای واردات این محصولات شامل نرخ تعرفه، تولید ناخالص داخلی، نرخ موثر واقعی ارز، تولید داخلی و قیمت نسبی محصولات وارداتی می باشند. نتایج نشان داد که نرخ تعرفه تاثیر معنی دار و شایان توجهی بر تقاضای واردات گوشت گوساله، گوشت مرغ، ذرت دامی و کنجاله سویا دارد بنابراین استفاده از این ابزار برای کنترل واردات این محصولات بسیار اثر گذار می باشد در حالی که تغییرپذیری های نرخ تعرفه برای کنترل واردات گوشت گوسفند تاثیر چندانی ندارد. همچنین مشخص شد که تقاضای واردات نهاده های دامی مورد بررسی نسبت به تغییرپذیری های نرخ موثر واقعی ارز کشش پذیری بالایی دارند بنابراین بایستی با اتخاذ سیاست های مناسب، از افزایش غیرمنطقی نرخ ارز و همچنین نوسان های شدید آن جلوگیری شود.
    کلیدواژگان: تعرفه، تقاضای واردات، گوشت، نرخ موثر واقعی ارز، نهاده های دامی
  • مصطفی مردانی نجف آبادی*، عباس عبدشاهی، محمدرضا قربانی، یاسمین زباری صفحات 29-56
    وجود عدم حتمیت در داده های مورد استفاده در الگوی تحلیل پوششی داده ها امری پرهیز ناپذیر بوده و ضرورت استفاده از الگوهایی که توانایی کنترل این عدم حتمیت را دارا باشند، به شدت احساس می شود. در این بررسی، به تعیین کارایی واحدهای مرغداری گوشتی استان خوزستان پرداخته شده و به منظور لحاظ شرایط عدم حتمیت، از مدل تحلیل پوششی داده های استوار (RDEA) و فازی بازه ای (FIDEA) استفاده شد. داده های مورد نیاز با توزیع و تکمیل 105 پرسشنامه به صورت مصاحبه حضوری و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای در سال 1396 گرد آوری شد. ارزیابی توانایی این دو مدل در برآورد کارایی واحدهای مرغداری با کمک شبیه سازی مونتکارلو انجام پذیرفت. نتایج نشان داد که میانگین کارایی فنی کل مرغداری ها در مدل RDEA در سه سطح احتمال 10، 50 و 100 درصد به ترتیب برابر 88%، 91% و 93% می باشد. نتایج مدلFIDEA  نشان داد که چنانچه سطح فراسنجه α (استفاده بهینه از عامل های تولید) افزایش یابد، میانگین کارایی مرغداری های نیمه صنعتی و صنعتی افزایش می یابد. کاربرد نهاده های هزینه ی دارو، برق، آب و مساحت در مرغداری های صنعتی و نهاده های مساحت و شمار نیروی کار در مرغداری های نیمه صنعتی از نظر فنی ناکارا است. در این راستا، آموزش اصول پرورش طیور، مدیریت بهتر کابرد نهاده ها، تخصیص منبع های تولید و روش استفاده از تجهیزات در مرغداری ها برای افزایش کارایی پیشنهاد شد. نتایج شبیه سازی مونت کارلو نشان داد که میانگین درصد سازگاری رتبه بندی برای داده های شبیه سازیشده در همه ی سناریو های عدم حتیمت در مدل RDEA بیشتر از مدل FIDEA بوده و در این راستا، استفاده از نتایج آن برای بهبود وضعیت واحدهای ناکارا مناسب به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: تحلیل پوششی داده ها، شبیه سازی مونت کارلو، کارایی، عدم حتمیت، خوزستان
  • مریم ضیاآبادی*، محمدرضا زارع مهرجردی، سید عبدالمجید جلایی اسفندآبادی، حسین مهرابی بشرآبادی صفحات 57-85
    امروزه بسیاری از کشورها برای داشتن رشد باثبات و پایدار، صنعت گردشگری را در اولویت قرار داده اند. در میان شکل های مختلف گردشگری، گردشگری کشاورزی می تواند به عنوان فعالیتی مکمل کشاورزی، یکی از روش های کاهش خطر پذیری کشاورزان باشد زیرا کشاورزی تحت تاثیر عامل های غیر قابل مدیریت و مهار زیادی قرار دارد. اما برای جلوگیری از اثر گذاری های منفی توسعه گردشگری کشاورزی، باید تعاملی قوی بین ابعاد مختلف گردشگری کشاورزی برقرار کرد. هدف این بررسی پتانسیل سنجی پایداری گردشگری کشاورزی از طریق شاخص های پایداری در سه بعد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی می باشد. برای دستیابی به این هدف، داده ها و اطلاعات مورد نیاز با استفاده از روش اسنادی و پرسشنامه ای و نظرسنجی از خبرگان حوزه گردشگری و کشاورزی به روش دلفی، در شش شهرستان برتر گردشگری- کشاورزی استان کرمان در سال 1396 گرد آوری شده اند. سپس با استفاده از مدل برنامه ریزی ریاضی و با کمک نرم افزارهای Spss، Excel و Gams سطح پایداری گردشگری کشاورزی به صورت عملی در شهرستان های منتخب تعیین شده است. نتایج بررسی گویای آن است که با توجه به امکانات موجود و عدم وجود زیرساخت های مناسب، بعد زیست محیطی گردشگری کشاورزی سطح پایداری قابل قبولی نداشته و نسبت به دیگر ابعاد گردشگری کشاورزی وضعیت نامناسب تری دارد به طوری که سطح پایداری این بعد در شهرستان های کرمان، بم، جیرفت، رفسنجان، سیرجان و زرند به ترتیب، 191/0، 269/0، 182/0، 112/0، 132/0 و 109/0 به دست آمده است. بنابراین لازم است برای توسعه گردشگری کشاورزی، بیش از پیش به اصول پایداری و حفاظت محیط زیست توجه شود تا ضمن دستیابی به سودمندی های گردشگری کشاورزی از آسیب و زیان رسانی های زیست محیطی آن در راستای توسعه پایدار جلوگیری شود.
    کلیدواژگان: گردشگری کشاورزی، پایداری، مشاخص ترکیبی، برنامه ریزی ریاضی، استان کرمان
  • زهره رفیعی، سید حبیب الله موسوی*، صادق خلیلیان صفحات 87-110
    این بررسی با هدف پاسخگویی به این پرسش بود که آیا پدیده تغییرپذیری اقلیم افزون بر عملکرد محصولات کشاورزی بر خطرپذیری (ریسک) عملکرد نیز تاثیرگذار است یا خیر، طرح ریزی شد. بدین منظور محصول گندم دیم به عنوان یک کالای اساسی و نیز تاثیرپذیر از اقلیم در استان فارس گزینش شد. با استفاده از تابع تولید تصادفی جاست و پاپ و رهیافت کمینه مربعات تعمیم یافته قابل دسترس، اثرگذاری متغیرهای اقلیمی و غیراقلیمی در شش شهرستان آباده، اقلید، مرودشت، شیراز، لارستان و لامرد در سال های 1374-1395بر میانگین و ریسک عملکرد ارزیابی شد. نتایج نشان داد که بارندگی به عنوان یکی از عامل های اصلی پدیده تغییر اقلیم رابطه ی مستقیم با عملکرد گندم دیم دارد، طوریکه این متغیر 61/1 درصد از تغییرپذیری عملکرد را پیش بینی کرده است. افزون بر این، بارندگی و دما به عنوان نهاده های ریسک کاهنده در تولید محصول گندم دیم استان فارس اثرگذار بوده اند.  در نهایت، تغییراقلیم، شرایطی را فراهم می آورد تا میانگین دما توانمندی لازم برای جبران زیان ناشی از کاهش بارندگی را دارا باشد. با توجه به یافته های پژوهش، تاکید می شود تا سیاست های لازم، تامین و استفاده از بذرهای گندم مقاوم به گرما و مکانیزه کردن کشت، برای سازگاری با تغییراقلیم صورت پذیرد.
    کلیدواژگان: گندم دیم، تغییرات اقلیم، ریسک، جاست و پاپ، استان فارس
  • سیده هاجر حسینی، محمد بخشوده*، صمد عرفانی فر صفحات 111-131
    بهبود رفاه یا مطلوبیت افراد در نتیجه دستیابی به وضعیت بهتر ازجمله کاهش قیمت یا مصرف محصولات سلامت محور معادل میزان گرایش به پرداخت آنان است. به منظور بررسی تاثیر تغییر مصرف برنج از معمولی به ارگانیک روی مطلوبیت خانوارهای شیرازی، گرایش به پرداخت مازاد آنان برای چنین تغییری با استفاده از داده های ارزشگذاری مشروط با پرسش انتها باز و کاربرد روش دو مرحله ای هکمن برآورد شد. داده های مورد نیاز در خرداد ماه 1397 با تکمیل پرسشنامه به صورت تصادفی از 600 پاسخگو به دست آمد. تحلیل داده ها نشان داد که حدود 3/89 درصد از افراد حاضر به پرداخت مبلغ اضافه برای برنج ارگانیک نسبت به معمولی هستند. بنابر نتایج مدل پروبیت احتمال خرید برنج ارگانیک توسط زنان از مردان بیشتر است و همچنین با کاهش بعد خانوار احتمال انتخاب برنج ارگانیک توسط خانوارها افزایش می یابد. اما برآورد مرحله دوم مدل هکمن نشان داد که این متغیرها بر میزان گرایش به پرداخت مازاد تاثیر معنی داری ندارند. تاثیر سطح تحصیلات بر انتخاب و گرایش به پرداخت اضافه برای برنج ارگانیک مثبت و معنی دار برآورد شد، به طوری که احتمال انتخاب برنج ارگانیک توسط سرپرستان خانوار با مدرک دانشگاهی به میزان 61% بیشتر از خانوارهای بدون تحصیلات دانشگاهی است. همچنین میزان گرایش به پرداخت مازاد افراد با مدرک دانشگاهی نسبت به دیگران حدود 39 درصد بیشتر برآورد شد. تاثیر درآمد خانوار بر انتخاب و گرایش به پرداخت اضافه مصرف کنندگان برای برنج ارگانیک مثبت و معنی دار برآورد شد. احتمال انتخاب برنج ارگانیک توسط خانوارهای پردرآمد نسبت به کم درآمد حدود 73% و گرایش به پرداخت اضافه آنان نیز معادل 32% بیشتر است. بنابر یافته های این بررسی بازار مصرف بالقوه ای برای برنج ارگانیک در شهر شیراز وجود دارد و برنج کاران استان می توانند از برتری های آن استفاده و به کشت برنج ارگانیک مبادرت ورزند.
    کلیدواژگان: برنج ارگانیک، ارزشگذاری مشروط، مدل توبیت، مدل دو مرحله ای هکمن، شیراز
  • مهدی محمودی*، علیرضا کرباسی صفحات 133-168
    کشاورزی همواره فعالیتی سرشار از مخاطره بوده و امروزه به ویژه در کشورهای درحال توسعه؛ انعقاد قراردادها در افزایش انگیزه تولید کشاورزان بسیار موثر است. اما نکته ای که در اغلب قراردادها موجود است این است که اغلب کشاورزان به خاطر دستیابی سریع تر به درآمد محصول فروخته شده؛ ناچار به دور زدن قرارداد و یا واگذاری محصول به گروه های دیگر قراردادی می شوند. در این بررسی سعی شده تا به ارزیابی عامل های موثر بر انعقاد و اجرای قراردادهای کشاورزی و همچنین درآمدهای ردوبدل شده بین گروه های مختلف قراردادی در میان کشاورزان گوجه فرنگی کار استان کرمانشاه در سال 1397 پرداخته شود. نمونه موردبررسی از طریق فرمول کوکران برابر 150 کشاورز گوجه کار در دشت کرمانشاه بود و پرسشنامه ها از هر کشاورز به صورت مصاحبه چهره به چهره تکمیل شد. با توجه به تقسیم بندی متغیر وابسته به سه نوع قرارداد مکتوب، شفاهی و بدون قرارداد؛ الگوی رگرسیون چندگانه و برای سنجش درآمدهای ردوبدل شده در بین گروه های مختلف قراردادی، رهیافت سویچینگ رگرسیون به کار برده شد. نتایج تحقیق جدا از اثرگذاری های متفاوت متغیرهای به کار برده شده بر گروه های موردبررسی؛ نشان داد که گروه کشاورزان دارای قرارداد مکتوب و بدون قرارداد، به ترتیب 49 و 46 درصد از درآمد خویش را با واگذاری و ردوبدل کردن محصول خود به گروه دیگر دریافت می کنند. همچنین کشاورزان دارای قرارداد شفاهی و بدون قرارداد نیز به ترتیب 42 و 52 درصد از درآمد را از سویچ کردن محصول خود دریافت می کنند.
    کلیدواژگان: قراردادهای کشاورزی، گوجه فرنگی، کرمانشاه، لاجیت چندگانه، سویچینگ رگرسیون
|
  • Parisa Alizadeh, Hosein Mohammadi *, Naser Shahnoushi, Seyed Hosein Saghaian Nejad, Alireza Pooya Pages 1-28
    High dependence on the import of red meat and livestock inputs and the lack of domestic production of these products in Iran have caused any change in import policy of these products will affect the welfare of many producers and consumers. Due to the close relationship between import of these products and food security and the welfare of the society, recognizing the factors affecting the import demand of these products is important to proper policy making in livestock sector. In this study, the factors affecting meat import demand (including veal, lamb and chicken) and livestock import demand (including corn and soybean meal) have been investigated using imperfect substitute model. After performing statistical tests, the import demand functions of the products were estimated using simultaneous equations method. The variables affecting the impor demand of these products include tariff rate, GDP, real effective exchange rate, domestic production and relative price of imported products. Based on results which showed that tariff rate has significant effect on the import demand of veal, chicken, animal corn and soybean meal, it is helpful to use this tool to control the import quantity of veal, animal corn and soybean meal, whereas changing tariff rate to control the import quantity of lamb do not have much effect. Also, it was found that the import demand for livestock inputs was highly elastic to change in real effective exchange rate. So, it is necessary to prevent unreasonable increase in exchange rate and its fluctuations.
    Keywords: Tariff, import demand, Meat, Real effective exchange rate, Livestock inputs
  • Mostafa Mardani Najafabadi *, Abas Abdeshahi, Mohammad Reza Ghorbani, Yasamin Zebari Pages 29-56
    poultry is one of strategic and economic agricultural products in Iran due to its important role in gross domestic product, employment and export. Therefore, investigating the efficiency of broiler chicken breeding units and trying to improve their efficiency and optimum use of resources have special importance. In this paper, the interval fuzzy and robust data envelopment analysis models are used to concentrate on DEA with uncertain data for poultry farms in Khuzestan province. To this end, the achievement of sub-objectives such as estimating the optimal use of inputs in inefficient units and comparing the two methods of RDEA and FIDEA in terms of their capability against uncertain data is also considered.The results showed that the average technical efficiency of poultry farms in RDEA model at three probability levels of 10, 50 and 100% was 88%, 91% and 93%, respectively. In fact, the same amount of output can be achieved by improving production management and by reducing 12%, 9% and 7% of the total inputs respectively. In the FIDEA model, if poultry use 20% of their resources optimally, the average efficiency of traditional poultry varies from 88 to 96% and in semi-traditional poultry from 80 to 91%. Additionally the RDEA approach provides both a deterministic guarantee about the efficiency level of the model, as well as a probabilistic guarantee that is valid for all symmetric distributions. Since the Monte Carlo simulation model proved more capable of the RDEA model than the DEA and FIDEA models, it seems appropriate to use the results to improve the status of inefficient units.
    Keywords: Data Envelop Analysis, Monte Carlo Simulation, Efficiency, Uncertainty, Khuzestan
  • Maryam Ziaabadi *, Mohammad Reza Zare Mehrjerdi, Saiad Abdolmajid Jalaee, Hossein Mehrabi Boshrabadi Pages 57-85
    Today, may countries have prioritized the tourism industry for sustainable and sustainable growth. Among the different forms of tourism, agricultural tourism can be one of the ways to reduce farmers' risk as a complementary agricultural activity, Because agriculture is affected by many uncontrollable factors. But to prevent the negative effects of agricultural tourism development, a strong interaction between different aspects of agricultural tourism needs to be established. The purpose of this study is to evaluate the sustainability of agricultural tourism through sustainability indices in three economic, social and environmental dimensions. To achieve this goal, the required data and information were collected in six top tourism-agricultural cities of Kerman province in 2017 using documentary method and questionnaire and survey of Delphi tourism and agricultural experts. Then, using mathematical programming model with the help of Spss, Excel and Gams software, the level of sustainability of agricultural tourism is practically determined in the selected cities. The results show that due to the available facilities and lack of proper infrastructure, the environmental dimension of agricultural tourism is not acceptable and has an inappropriate status compared to other aspects of agricultural tourism. The stability of this dimension was obtained in Kerman, Bam, Jiroft, Rafsanjan, Sirjan and Zarand respectively, 0.191, 0.226, 0.182, 0.122, 0.132 and 0.109, respectively. Therefore, it is necessary for the development of agricultural tourism to pay more attention to the principles of sustainability and protection of the environment, while achieving the benefits of agricultural tourism and preventing its environmental damage to sustainable development.
    Keywords: Agricultural Tourism, Sustainability, Composite Indicator, Mathematical programming, Kerman Province
  • Zohreh Rafiee, Seyed Habib Allah Mosavi *, Sadegh Khalilian Pages 87-110
    This study intents to investigate the raised question “how does climate change affects wheat yield?” Rain-fed wheat farming as a sensitive crop to climatic aspects was investigated regarding the study purpose. Utilizing the random function of the Just and Pope (1978, 1979), and feasible generalize list square approach, the role of climatic and non-climatic factors were evaluated in the mean and variance of yield in six regions including Abadeh, Eqlid, Marvdasht, Shiraz, Larestan and Lamerd (1374_1395). The results demonstrated that the precipitation as one of the most important factors, climate change phenomenon has positive significance on rain-fed wheat yield, thus the precipitation can predict 1.61 percent of variation of rain-fed wheat yield. Moreover, the precipitation and temperature as a reducing risk inputs are effective factors to rain-fed wheat yield of Fars province. Findings illustrated that climate change provides the condition for temperature to be able to compensate loss due to reduced precipitation. According to study findings, some suggestions were presented to policy makers in designing mitigation and adaptation strategies for rain-fed wheat farmers in response to climate change like using heat resistant seed and mechanizing cultivation of rain-fed wheat.
    Keywords: Rain-fed wheat, Climate change, Risk, Just, pope model, Fars province
  • Seyede Hajar Hosseini, Mohammad Bakhshoodeh *, Samad Erfanifar Pages 111-131
    Individuals’ willingness to pay reflects their well-being or utility at presence of any improvement such as low prices or availability of health-based products. In order to examine the effect of switching from conventional to organic rice consumption on utility of households in Shiraz, their willingness to pay for such a change was estimated applying open-ended conditional valuation data and Heckman two-step procedure on the data acquired from 600 respondents by filling out a random questionnaire in June 2018. The results showed that about 89.3% of people are willing to pay a price premium for organic rice compared to the conventional rice. According to the results of Probit model, women are more likely to buy organic rice than do men. Also, the less the household size the more likely families are willing to consume organic rice. However, estimation of Heckman second stage showed that the effects of these variables on the price premium for organic rice are not significant. The effect of education level on selection and willingness to pay a price premium for organic rice was positive and significant. So that, the probability of organic rice to be selected by the head of households with a college degree is 61% higher than that of uneducated households. In addition, the willingness to pay of consumers with a college degree is estimated to be about 39% more than those of the others. The effect of household income on selection and willingness to pay for organic rice was found to be positive and significant. According to the results, the probability of choosing organic rice by high-income households is 73% higher than that of low-income ones and their willingness to pay is 32% more. The findings showed that there is a potential consumption market for organic rice in Shiraz and rice producers in Fars province can benefit from it and start cultivating organic rice.
    Keywords: Organic rice, Contingent valuation, Tobit Model, Heckman two-step procedure, Shiraz
  • Mehdi Mahmoudi *, Alireza Karbasi Pages 133-168
    Agriculture has always been a hazardous activity, and today, especially in developing countries, conclusion of contracts has been very effective in increasing incentive for farmers to produce. But point in most contracts is that most farmers are forced to circumvent the contract or assign the product to other groups in order to achieve faster sales of product. In this study, we tried to investigating factors affecting on conclusion and implementation in agricultural contracts as well as redistribution of income between different contracting groups among tomato farmers in Kermanshah province in 1397. The sample was surveyed by Cochran formula in 150 farmers in Kermanshah plain. Questionnaires were completed from each farmer by face-to-face interviews. Regarding the division of variables based on three types of written, oral and non-contractual agreements, multinomial regression model and regression switching approach was used to measure redirected earnings among different groups of contractors. The results of the study, apart from the various effects of variables applied on the surveyed groups, showed that the farmers group with a written and uncontracted contract receive 49 and 46 percent of their income by handing them over to the other group. Also, farmers with oral contracts without a contract also receive 42% and 52% of the income from switche their product.
    Keywords: agricultural contracts, Tomatoes, Kermanshah, moltinomial logit, switching regression