فهرست مطالب

علوم اجتماعی - پیاپی 84 (بهار 1398)
  • پیاپی 84 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علی جنادله، زهرا پویا* صفحات 9-40
    عدم تناسب حضور زنان در سطوح مدیریتی، با توزیع جنسیتی جمعیت و تحصیلات، زمینه ساز پژوهش هایی درخصوص بررسی موانع دستیابی زنان به سطوح مدیریتی شده است. در این مطالعه با بهره گیری از چارچوب کرومی، نظریه های مطرح درخصوص موانع ارتقاء شغلی زنان در دو دسته موانع درونی و بیرونی صورت بندی شده و سپس مطالعات تجربی داخلی صورت گرفته در این زمینه، طی بازه زمانی سال های 1385 تا 1395 براساس این چارچوب مورد بررسی قرار گرفته اند. نظریه های موانع درونی به طور عمده، موانع دستیابی زنان به مناصب مدیریتی را در الزامات نقشی زنان و میزان دل بستگی شغلی آن ها جستجو می کنند. در مقابل، در نظریه های موانع بیرونی، بر عوامل نگرشی همچون کلیشه های جنسیتی و عوامل ساختاری همچون سقف شیشه ای و تبعیض جنسیتی تاکید می شود. روش تحقیق در این مطالعه فراتحلیل بوده و مطالعات مورد بررسی براساس جستجوی سیستماتیک در چهار پایگاه داده های علمی داخلی انتخاب شده اند. نتایج فراتحلیل 20 مطالعه انتخاب شده، نشان می دهد که یافته های این مطالعات در مجموع تاییدکننده موانع بیرونی هستند. همچنین در برخی از مطالعات، تفاوت معنی داری بین زنان و مردان درخصوص ارجحیت موانع درونی یا بیرونی موثر بر دست یابی زنان به مناصب مدیریتی وجود دارد.
    کلیدواژگان: ارتقاء شغلی، زنان، موانع ساختاری، موانع نگرشی، الزامات نقشی
  • نجمه گودرزی*، فاطمه قاسم پور، سید مهدی اعتمادی فرد صفحات 41-67
    یکی از قسمت های مهم زندگی دانشجویی، زندگی خوابگاهی است. با توجه به اینکه معتبرترین دانشگاه های ایران در شهر تهران متمرکز شده است، داوطلبان تلاش دارند تا پای خود را به دانشگاه های تهران باز کنند و با اقامت در خوابگاه های دانشگاهی فصل جدیدی از زندگی را آغاز کنند. در این پژوهش با رویکرد کیفی سعی در درک چالش ها و سختی های زندگی خوابگاهی در خوابگاه های دخترانه را داریم. کوشیده ایم که بدانیم دانشجویان دختری که در دانشگاه های تهران مشغول به تحصیل هستند با چه مشکلاتی دست و پنچه نرم می کنند. سبک زندگی خوابگاهی برای دختران مختصات و قوانینی دارد که سیاست های دانشگاه در آن دخیل است. در این فرصت با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمونی و با ابزار مصاحبه نیمه ساخت یافته و عمیق با 12 دانشجوی 21 تا 41 ساله سعی در درک مشکلات و دغدغه های آن ها داشتیم. از تحلیل مصاحبه ها ده مقوله اصلی استخراج شد که از میان آن ها می توان به زوال حریم خصوصی، تنگنای فراغت، فقدان عاملیت انتخاب، بازتولید نقش های جنسیتی، قانون به مثابه دال اعظم و... اشاره کرد.
    کلیدواژگان: زندگی خوابگاهی، خوابگاه دختران، چالش های دانشجویی، سبک زندگی
  • رضا صفری شالی* صفحات 69-96
    مقاله حاضر با هدف مطالعه جامعه شناختی تعیین رابطه میان دو متغیر «پذیرش اجتماعی بدن» و «سرمایه فرهنگی» با «گرایش به جراحی زیبایی» انجام شده است. تحقیق به روش پیمایشی به اجرا درآمده است. جامعه آماری آن شامل کلیه زنان 15 تا 54 سال ساکن در شهر ملایر در سال 1394 است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برابر با 656 نفر است. نتایج توصیفی نشان می دهد که زنان در سطح زیاد تمایل به جراحی زیبایی (5/46) دارند. همچنین در سطح متوسط برخوردار از سرمایه فرهنگی (63/37) و در سطح متوسط و رو به بالا (7/39) طالب موردپذیرش قرار گرفتن هستند. نتایج رگرسیونی نشان داد که از بین متغیرهای مستقل، ابعاد سرمایه فرهنگی (سرمایه عینیت یافته، تجسم یافته، نهادی شده) و ابعاد پذیرش اجتماعی بدن (پذیرش عمومی، سازمانی، همسالان)، متغیرهای سرمایه عینیت یافته با مقدار بتای (51/0)، پذیرش اجتماعی عمومی (49/0)، سرمایه فرهنگی نهادی شده (26/0) و پذیرش همسالان (22/0) بیش ترین سهم را در تبیین متغیر وابسته داشته اند. در ضمن معادله پیش بینی میزان تمایل زنان به جراحی زیبایی می تواند 1/58 درصد از واریانس متغیر وابسته را تبیین کند. نتیجه نشان می دهد که بیشترین دلیل انجام جراحی زیبایی با اهداف مصرف تظاهری و برخورداری از رفاه عینی و دریافت مقبولیت اجتماعی است.
    کلیدواژگان: مقبولیت اجتماعی، زنان، سرمایه فرهنگی، جراحی زیبایی، رفاه عینی
  • عاطفه آقایی*، محمدتقی کرمی صفحات 97-125
    فهم رابطه جنسی در این دوره تاریخی جز با تامل در تاریخ شکل گیری جامعه مدرن و تغییر مفهوم عشق، رابطه و صمیمیت امکان پذیر نیست. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که زنان طبقه متوسط شهر تهران، به مثابه زنانی مدرن چه فهمی از روابط جنسی خود با همسرانشان دارند و آن را چطور معنا می کنند؟ در این مقاله از مفاهیم «رابطه ناب» گیدنز و «عشق سیال» باومن یاری گرفتیم و درنهایت برای تبیین مساله تحقیق در سطح کلان به تاریخ سکسوالیته از منظر فوکو تکیه کردیم. همچنین برای پاسخ به سوال تحقیق از روش پدیدارشناسی استفاده کرده و با 28 نفر از زنان طبقه متوسط شهر تهران در سال های 1397-1396 مصاحبه عمیق انجام دادیم. یافته ها نشان داد مشارکت کنندگان روابط جنسی با همسرشان را تحت مقوله های «وظایف زن»، «معامله با همسر»، «کنترل همسر»، «تضمین زندگی زناشویی» و «لذت دوجانبه» معنا کرده اند و موانع تحقق آن را «کم توانی جنسی مردان»، «ناآگاهی همسران از رابطه جنسی مناسب»، «سرخوردگی به دلیل ازدواج زودهنگام»، «عدم برقراری رابطه کلامی» و «روابط فرازناشویی مرد» می دانند. سازو کار های جبرانی زنان شامل «جبران مالی»، «روابط فرازناشویی» و «جایگزینی روابط عاطفی با دوستان» بوده است.
    کلیدواژگان: روابط جنسی، فهم زنان، رابطه ناب، عشق سیال، صورتبندی گفتمانی
  • زهرا میرحسینی*، الهه قربانی صفحات 127-154
    پدیده ی کودکان کار ازجمله مسائل اجتماعی است که در چند سال اخیر موردتوجه عده ی زیادی از محققین و پژوهشگران قرارگرفته، این در حالی است که در بسیاری مواقع این تحقیقات با غفلت از دختران کار صورت پذیرفته است؛ در این پژوهش تلاش شده تا با استفاده از روش تحقیق کیفی و انجام مطالعات پدیدارشناسانه، تجربه ی زیسته ی دختران کار مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. بدین منظور با 23 دختر 6 تا 16 ساله که تجربه ی زیسته ی مشترک کار و زندگی در خیابان دارند، مصاحبه های عمیق کیفی شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد، درک و توصیف دختران از کار درخیابان و فهم روایت های آن ها در چهار مضمون اصلی «ویژگی های زمینه ای و قومیتی»، «سنخ شناسی فعالیت های روزمره مبتنی بر جنسیت»، «حیطه های فضایی و مکانی کار» و «مهارت ها و ترفندها» قابل مقوله بندی است. همچنین یافته های پژوهش نشان می دهد، زمینه ها و بسترهای کار دختران در خیابان، در چهار مقوله ی «زندگی در خانواده های از هم گسیخته»، «فرودستی و درماندگی»، «کار دختران به مثابه حمایت از خانواده» و «استثمار مضاعف و کنترل شدید دختران کار» قابل مقوله بندی است.
    کلیدواژگان: کودکان کار، دختران کار، زندگی در خیابان، جنسیت، قومیت
  • طاهره خزائی* صفحات 155-187
    هدف این پژوهش فهم تجربه ی زن ایرانی مهاجر از بدن زنانه و هنجارهای پوششی او در فرانسه است. چارچوب مفهومی پژوهش بر رویکرد جامعه شناسی تفهمی کنشگر در سنت وبری بنا شده و با بهره گیری از روش پژوهش تفهمی و تحلیل مضمونی، بر اساس گفتگوهای نیم ساختاریافته ی عمیق با 24 زن ایرانی 42-26 ساله باتجربه ی بین 15-1 سال زندگی در فرانسه نوشته شده است. تجربه زنان مهاجر نشان دهنده ی چهار گونه فهم متفاوت آن ها از بدن زنانه شان یعنی، بدن زنانه به عنوان ابژه ی زیبایی شناختی، جنسی، پیش پاافتاده و بی اهمیت و رهایی بخش و همچنین، به کارگیری سه راهبرد ادغام، تمایز و نیز خاص بودگی از دیگری در آزمون مهاجرت است. این زنان در گذار به سوی زنانگی هژمون، در نشانه گذاری های پوشش خود، بر طیفی از سازگاری تا درهم آمیختگی همساز میان نشانه ها و هنجارهای ناهمگون پوششی ایرانی و فرانسوی را تجربه می کنند.
    کلیدواژگان: بدن، زنانگی، مهاجرت، هویت سازی، ایران، فرانسه
  • داریوش بوستانی*، فاطمه حیدری نژاد صفحات 189-209

    هدف از انجام این مطالعه بررسی جامعه شناختی زنان مبتلا به بیماری اچ آی وی/ ایدز با رویکرد امیک است. این پژوهش از روش پژوهش نظریه زمینه ای بهره می برد. میدان مطالعه نیز شهر کرمان است و مشارکت کنندگان نیز زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره بیماری رفتاری مرجع شهر کرمان است. داده ها به وسیله تکنیک مصاحبه ی متوالی عمیق با پانزده زن جمع آوری گردید. تجزیه وتحلیل داده ها منجر به خلق پنج مقوله و یک مقوله هسته گردید که عبارت اند از: طرد حمایت، گسست زندگی نامه ای، حقوق بیمار در ابهام، بی قدرتی مضاعف و از دست دادن خود. مقوله هسته نیز عبارت است از: تله بی قدرتی زنان در فرایند یک بیماری هویتی. به طورکلی یافته ها نشان می دهند که بی قدرتی زنان نتیجه طرد و گسست زندگی نامه ای آن هاست درروند بیماری است. همچنین بی قدرتی در همراهی با بی قدرتی جنسیتی، منجر به ضعف عاملیت بیمار در فرآیند بیماری می شود.

    کلیدواژگان: زنان، بیماری اچ آی وی، ایدز، گسست زندگی نامه ای، بی قدرتی، نظریه زمینه ای
|
  • Ali Janadleh, Zahra Pouya * Pages 9-40
    The disproportion between women’s presence in managerial levels and gender distribution of population as well as education have been an underlying basis to some studies regarding the examination of women’s barriers to accessing managerial levels. By using Cromie’s framework, in this study, posed theories on barriers to women’s job promotion have been classified into two categories: Internal and external barriers, and consequently, the domestic empiricial studies conducted in this field have been explored based on that framework from 2006 to 2016. Broadly speaking, theories related to internal barriers have sought the barriers to women’s access to managerial positions in relation to their role requirements and job involvements. In contrast, theories concerning about external barriers accentuate such attitudinal factors as gender stereotypes and structural factors as glass ceiling and gender discrimination. Utilizing meta-analysis, in this article, we have chosen our reviewed studies based on systematic search through 4 domestic scientific databases. The results of 20 mata-analyzed studies indicate that the findings of these studies, by and large, confirm the external barriers. Moreover, in some cases, there is a meaningful difference between women and men in relation to their preference regarding internal or external barriers impacting on women’s access to managerial positions.
    Keywords: Job Promotion, women, Structural Barriers, Attitudinal Barriers, Role Requirements
  • Najmeh Goodarzi *, Fatemeh Ghasempoor, Mahdi Etemadifard Pages 41-67
    College years are a golden time in any person’s life, and campus life is an important stage in the road to obtaining a university degree.  Greater Tehran is home to most prestigious universities and colleges in the country, so there is fierce competition to get accepted in these universities. If someone is admitted to a Tehran-based university, they practically begin a new chapter in their campus life.  The present research delves deep into the challenges and difficulties of the campus life among female students of a number of Tehran’s universities.  An attempt has been made to give some insight into the somewhat vague concept of female students living on the campus.  Campuses set strict rules for daily life of female students, directly wielded by policy-making bodies in higher echelons in university administration. An in-depth qualitative content analysis of data collected by a semi-structured questionnaire filled in by 12 female students aged 21-41 attempted to make an understanding of the challenges of living on the campus.  The analysis provided 10 main categories of difficulties. Decline of privacy, paucity of leisure time, non-existence of free will, re-imposition of stereotype gender roles, and law as the master signifier stand out among other categories.
    Keywords: Living on the Campus, Female Campus Life, Student Life Challenges, Campus Lifestyle
  • Reza Safarishali * Pages 69-96
    The present study aimed to investigate the relationship between social body acceptance and cultural capital and the tendency towards cosmetic surgery. The study was conducted through a survey, and the population included all the 15-54-year-old women living in Malayer in 2016. The sample size estimated through the Cochran formula was 656, and the sample was selected by simple random and multiphase cluster sampling method. The descriptive results showed that women had a high tendency towards cosmetic surgery (46.5). At the medium level, they posessed cultural capital (37.63), and on the average to upward level (39.7), they desired to be accepted. The regression results showed that from among the independent variables, the dimensions of cultural capital (i.e., objectified, embodied, and institutionalized) and social body acceptance (i.e., general, organizational, and peer), objectified capital (B= 0.51), general social acceptance (B= 0.49), institutionalized cultural capital (B= 0.26), and peer acceptance (B= 0.22) had the highest share in explaining the dependent variable. Furthermore, the prediction equation of the degree of women’s tendency towards cosmetic surgery could explain 58.1% of  the variance of  the dependent variable. The results also showed that the most common reasons for cosmetic surgery included manifested consumption, objective well-being, and social acceptance.
    Keywords: social acceptance, women, cultural capital, Cosmetic Surgery, Objective Welfare
  • Atefeh Aghaei *, Mohammadtaghi Karami Ghahi Pages 97-125
    In the current historical period, understanding sexual relationships is not possible, unless they are contemplated upon through the history of  the formation of modern society, the alteration of the concept of love, relationship and intimacy. Thus, the present paper seeks to answer the following question: how do Tehran middle class women as modern women understand their sexual relationship with their spouses, and how do they define it? The concepts of Giddens’ pure relationship, Bauman’s liquid love, and Foucault’s sexuality history were used to explain the data. In-depth interviews were conducted with 28 middle class women of Tehran in 2018-2019, and the requirements were the age limit of 45 and having been married for at least five years. The results showed that the women define the sexual relationship with their husbands as female marital duties, dealing with spouses, an opportunity to control their spouses, a way to secure marital life, and mutual intimacy and pleasure. The constrains of meeting this desire were male sexual dysfunctions, the husbands’ lack of knowledge regarding proper sexual relationships, feeling frustrated in the relationship due to early marriages, lack of verbal communication, and the husbands’ extramarital relationships. Women’s compensation mechanisms include financial compensation, and extra-marital relations.
    Keywords: sexual relationship, Phenomenology, pure relationship, liquid love, discourse formulation
  • Zahra Mirhosseini *, Elaheh Ghorbani Pages 127-154
    The phenomenon of  labor children is one of the social problems that has attracted the attention of many researchers in recent years. However, in many cases, the female children of labor having been neglected. In the present paper, it has been attempted to investigate the lived experience of female children of labor using a qualitative research method and conducting phenomenological studies. To this end, in-depth qualitative interviews were conducted with 23 girls of 6 to 16 years of age who had the lived experience of both working and living on the street. The research findings show that the girls’ perception and description of work on the street and the understanding of their narratives can be categorized into four main themes: “Contextual and ethnic characteristics”, “Typology of daily activities based on gender”, “Spatial domains of work”, and “Skills and techniques”. The research findings also show that the backgrounds and contexts of girls’ work on the street can be categorized into the following four categories: “Living in disintegrated families”, “Poverty and helplessness”, “Girls’ labor as support for the family”, and “The double exploitation and strict control of female children of labor”.
    Keywords: Children of Labor, Female Children of Labor, Life on the Street, Gender, ethnicity
  • Tahereh Khazaei * Pages 155-187
    The present research is aimed at understanding the experiences of Iranian women in France as immigrants regarding their body and dress norms. The study was conducted based on a comprehensive sociological analysis of the work of individuation of social actors and through a comprehensive survey and thematic analysis. Deep semi-structured talks were held with the participants, composed of 24 Iranian women aged between 26 to 42 years old who had been living between one to 15 years in France. The results indicate that there are four types of comprehension of the body, including comprehension of  the  body as an aesthetic, banal, emancipatory and sexual object. Also, three strategies were recognized including integration, differentiation and singularization in the immigration interview. In the process of making their feminine selves reach hegemonic feminity with their dressing codification, the women have different experiences ranging from adaptation to consistent syncretization of French and Iranian dressing codes and heterogeneous norms.
    Keywords: body, Femininity, Migration, Identification, Iran, France
  • Dariush Boostani *, Fatemeh Heidarynejad Pages 189-209

    The aim of the present study is a sociological investigation of women suffering from HIV/AIDS through an emic approach.  The study utilizes the qualitative method of grounded theory, and the field of the research is Kerman, with the participants being women referring to the behavioral diseases counseling center. The data were collected via sequential interviews with fifty women. Data analysis culminated in five categories and one core category which were: exclusion-support, biographical disruption, vagueness of  the patient’s rights, double powerlessness, and losing self. The core category was “The trap of women’s powerlessness in the process of an identity-oriented disease.” Generally, the findings indicate that the women’s powerlessness is a consequence of their exclusion and biographical disruption in the process of the disease. Also, the  powerlessness in conjunction with the gender powerlessness culminated in weakness of the patient’s agency during treatment.

    Keywords: women, HIV, AIDS, Biographical Disruption, Powerlessness, Grounded Theory