فهرست مطالب

فصلنامه آموزش مهندسی ایران
پیاپی 98 (تابستان 1402)

  • تاریخ انتشار: 1402/06/31
  • تعداد عناوین: 6
|
  • معصومه جمالی*، حمیدرضا آراسته، حسین عباسیان، بیژن عبداللهی صفحات 7-27
    یکی از مقوله‏ های مهم در نظام آموزش‏ و‏پرورش فرایند یاددهی و یادگیری است که تمامی فعالیت‏ های آموزش‏ و‏ پرورش به ‏منظور بسترسازی مناسب برای تحقق این فرایند انجام می‏شود. این پژوهش با هدف شناسایی مولفه ‏های موثر بر فرایند یاددهی‏-یادگیری، برای تربیت دانشجویان فنی مهندسی کارآمد با قابلیت اشتغال بالا انجام شد. رویکرد این پژوهش کیفی از نوع پدیدارشناسی و روش تحلیل محتوای طبقه ‏بندی بود. مشارکت‏ کنندگان به روش هدفمند انتخاب شدند و با 15 نفر مطلع که تجربه زیسته در زمینه آموزش مهندسی داشتند، مصاحبه عمیق انجام شد. همچنین اسناد 11 دانشگاه، موسسه و کالج فعال در آموزش مهندسی با ویژگی اشتغال ‏پذیری بالا مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از پژوهش 6 مقوله اصلی یا حیطه شامل: حیطه روش تدریس با 16 بعد یا مقوله فرعی، برنامه درسی با 8 بعد، ویژگی استاد و نحوه ارتباط با دانشجو با 11 بعد، ارزشیابی با 3 بعد، تقویت مهارت‏ ها و ویژگی‏هایی که در کلاس باید به توسعه آن توجه شود با 13 بعد و خدمات پشتیبانی یادگیری با 14 بعد از یافته‏های این پژوهش هستند. این پژوهش نشان می‏دهد عوامل داخلی متعددی بر اثربخشی فرایند یاددهی-‏یادگیری و کارآمدی دانشجویان فنی و مهندسی اثر دارند که لازم است همه آن‏ها با هم مورد توجه قرار گیرد.
    کلیدواژگان: فرایند یاددهی-‏یادگیری، دانشجویان فنی و‏مهندسی، قابلیت اشتغال
  • مهدیه خلیلی خضرآبادی، محمد حسنی*، بهناز مهاجران، رضا فتحی صفحات 29-53

    هدف پژوهش، بررسی تاثیر کیفیت برنامه درسی دوره کارشناسی بر قصد کارآفرینی دانشجویان، با درنظرگرفتن نقش میانجی الهام کارآفرینانه و خلاقیت کارآفرینانه بوده است. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و مبتنی بر تحلیل معادلات ساختاری است. جامعه آماری این پژوهش، دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه سراسری ارومیه در نیمسال اول سال تحصیلی 1402-1401 در سه دانشکده فنی و مهندسی، هنر، معماری و شهرسازی و کشاورزی بوده و 341 نفر به روش نمونه‏گیری تصادفی طبقه‏ای به عنوان نمونه در پژوهش داشتند. برای گردآوری داده‏ ها از پرسش‏نامه ای استفاده شده است که پایایی و روایی این پرسش‏نامه ‏ها تایید شد. نتایج حاکی از آن بود که بین کیفیت برنامه درسی دوره کارشناسی با قصد کارآفرینی رابطه مثبت و معناداری برقرار است (0.01>P) و الهام کارآفرینانه (0.01>P) و خلاقیت کارآفرینانه (0.01>P) نیز در این رابطه نقش میانجی دارند. از این‏رو توصیه می ‏شود که در مطالعه زیرساخت‏ های مقاصد کارآفرینی و نیز در سیاست‏گذاری‏ های آموزشی و توسعه ‏ای این حیطه، توجه به کیفیت برنامه درسی دانشگاه‏ها از نظر ارتباط با صنعت و نیز توسعه مهارت‏ های کارآفرینانه در کنار آگاهی از پایه‏ های فردی و محیطی و به منظور گسترش قصد عاطفی و شناختی دانشجویان در تبدیل شدن به فردی کارآفرین، مدنظر قرار گیرند.

    کلیدواژگان: قصد کارآفرینی، کیفیت برنامه درسی، الهام کارآفرینانه، خلاقیت کارآفرینانه
  • میترا عزتی*، زینب السادات مصطفوی صفحات 55-82

    پژوهش حاضر با هدف آزمون ارتباط علی بین شایستگی‏های دانش‏ آموختگان علوم مهندسی با کارآفرینی با نقش میانجی ‏گری اخلاق حرفه‏ ای مهندسی انجام گرفته است. روش پژوهش کاربردی و از منظر گردآوری داده‏ها، توصیفی از نوع همبستگی بوده است. جامعه آماری کلیه دانشجویان دانشکده‏ های فنی و مهندسی دانشگاه تهران بودند که تعداد 306 نفر به شیوه نمونه‏ گیری تصادفی طبقه‏ ای انتخاب گردید. به ‏منظور گردآوری داده ‏ها، از پرسش‏نامه‏ های کارآفرینی، اخلاق حرفه ‏ای مهندسی و پرسش‏نامه محقق ساخته شایستگی‏ های مورد نیاز دانش ‏آموختگان علوم مهندسی استفاده شد. روایی پرسش‏نامه‏ ها با استفاده از روایی محتوایی سازه و پایایی آنها با ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. داده ‏ها با استفاده از آزمون‏های ضریب رگرسیون و مدل معادلات ساختاری تجزیه ‏و تحلیل شد. نتایج نشان داد که وضعیت کارآفرینی دانشجویان به طور مستقیم و غیرمستقیم از متغیرهای پیش‏بینی اخلاق حرفه‏ای و شایستگی‏ های دانش ‏آموختگی تاثیر می‏ پذیرد، همچنین تمام مولفه‏ ها در حد مطلوب و بسیار مطلوبی گزارش شده‏ اند و مدل داده ‏ها از برازش خوبی برخوردار است، بنابراین فرضیه کلی پژوهش مبنی بر “الگوی مفروض رابطه علی بین شایستگی ‏های مورد نیاز دانش ‏آموختگان علوم مهندسی با کارآفرینی با میانجی‏گری اخلاق حرفه‏ ای” تایید شده است.

    کلیدواژگان: شایستگی، دانش‏آموختگان، اخلاق حرفه‏ای، کارآفرینی، علوم مهندسی
  • فائزه میرشکاری، محمدرضا شهرکی* صفحات 83-106

    داوطلبان ورود به رشته‏ های مهندسی، از بین فارغ‏ التحصیلان رشته ریاضی- فیزیک در دبیرستان‏ ها هستند. در دو دهه اخیر تعداد دانش ‏آموزان رشته ریاضی- فیزیک به شدت کاهش یافته است که این امر موجب کاهش تعداد و کیفیت داوطلبان تحصیل در رشته ‏های مهندسی در دانشگاه‏ ها شده که ممکن است موجب اثرات منفی بر توسعه علمی و اقتصادی کشور شود. در مرحله اول جهت شناسایی عوامل موثر بر کاهش داوطلبان تحصیل در رشته‏ های مهندسی، بر اساس پیشینه تحقیق و مصاحبه با خبرگان، از روش دلفی استفاده گردید. در مرحله دوم جهت اولویت ‏بندی این عوامل از رویکرد ترکیبی دیمتل و فرایند تحلیل شبکه ‏ای استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که عوامل آموزش، فرصت‏ های شغلی آینده، توانایی و علایق شخص، خانوادگی و نظر والدین، و اجتماعی و فرهنگی به ترتیب دارای بیشترین تعامل و ارتباط با سایر عوامل هستند. همچنین نتایج بررسی معیارهای عوامل نشان داد که معیارهای وجود تصور سختی بیشتر در تحصیل و کار در رشته ‏های مهندسی، تحصیل اعضای خانواده در رشته ‏های دیگر، موقعیت و منزلت اجتماعی تحصیل در رشته ‏های مهندسی، دارای بیشترین اهمیت در بین کلیه معیارهای اثرگذار بر کاهش داوطلبان رشته ‏های مهندسی هستند.

    کلیدواژگان: مهندسی، دیمتل، فرایند تحلیل شبکه ‏ای، عوامل، دانش‏ آموز
  • مهدی کلاهی* صفحات 107-125
    به‏ منظور شناخت چالش‏ های روزافزونی که مهندسان با آنها مواجه هستند، نیاز به بررسی جامع رویکردهای مهندسی انسان‏ گرایانه، مهندسی بوم ‏گرایانه، مهندسی جهان‏ شمول و مهندسی کل ‏نگر است. فلسفه و هدف این مقاله، ضمن پاسخ به این نیاز، مقایسه این رویکردها و ارایه ویژگی‏های توصیفی و کاربردی آنها در حوزه ‏های مختلف است. این پژوهش بر اساس هدف، توسعه‏ ای کاربردی، بر اساس شیوه گردآوری داده، توصیفی، و بر اساس ماهیت داده، کیفی از نوع مقایسه ‏ای است. نتایج نشان می‏دهد که درهم‏ کنش این رویکردها برای حل مسایل پیچیده مهندسی، ضروری است. همچنین آموزش مهندسی، نیاز به بازنگری اساسی دارد تا موضوعات رویکرد کل‏ نگر، هم‏نشینی با اهداف توسعه پایا، اخلاق و مسیولیت ‏پذیری اجتماعی، توازن دانش فنی و دیدگاه‏ های انسان‏ گرایانه و بوم‏ گرایانه و ترویج دیدگاه ‏های جهانی و شایستگی فرهنگی در پداگوژی مهندسی را دربرگیرد. لازم است که نه تنها راه‏ حل‏های فنی، بلکه ابعاد اجتماعی، اخلاقی و بوم‏ شناختی چالش‏ های مهندسی نیز مد نظر قرار گیرند. آموزش‏ های محیط‏زیستی و اجتماعی، یادگیری اجتماعی و تجربی، همکاری میان‏ رشته ‏ای، مطالعه موردی و ارایه تجربیات بین ‏المللی، جهت آماده‏ سازی مهندسان برای مقابله با چالش‏های محلی و جهانی، بسیار حیاتی است. این موارد می‏توانند در توسعه فهم عمیق ‏تری از مسایل مختلف، به دانشجویان مهندسی کمک کنند. همچنین باعث می‏ شوند که مهندسان آینده، دارای دانش و مهارت ‏های لازم برای طراحی و پیاده ‏سازی راهکارهای نوآورانه مناسب، فرهنگ ‏مدار و قابل ‏قبول از نظر محیط‏ زیستی باشند.
    کلیدواژگان: مهندسی انسان ‏گرایانه، مهندسی بوم‏ گرایانه، مهندسی جهان‏ شمول، مهندسی کل‏ نگر، توسعه پایا
  • سید مجید میرنظامی ضیابری، غلامحسین معماریان*، اصغر محمدمرادی صفحات 127-151

    هدف پژوهش حاضر شناسایی وضعیت کنونی آموزش درس معماری جهان در ایران از دیدگاه مدرسان است تا زمینه‏ ای برای استعمارزدایی از برنامه درسی آن فراهم شود. شرکت ‏کنندگان در این پژوهش نه نفر از مدرسان معماری جهان در نه دانشگاه دولتی هستند که از طریق نمونه ‏گیری هدفمند گزینش شده‏ اند. گردآوری داده‏ ها با انجام مصاحبه ‏های نیمه ‏ساختاریافته صورت گرفت و از نظر مضمونی تحلیل شد و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. شش مضمون اصلی در مصاحبه‏ ها یافت شد: انگیزه ‏های مدرسان، نتایج یادگیری دانشجویان، رویکردهای آموزشی، راهبردهای آموزشی، منابع آموزشی و معضلات آموزشی. بر اساس یافته‏ های پژوهش، مدرسان معماری جهان دانش ‏آموختگانی از رشته معماری هستند که به تاریخ علاقه دارند یا در زمینه تاریخ معماری پژوهش کرده‏ اند. از نگاه آنان اصلی‏ترین خروجی یادگیری درس تقویت مهارت‏های طراحی است. آنان برای تدریس از ترکیب هشت رویکرد تاریخ ‏نگارانه، تحلیلی، تطبیقی، توصیفی، سیاق‏مند، گونه‏ شناسانه، مفهومی و میان‏ فرهنگی استفاده می‏کنند. اصلی‏ ترین معضلات تدریس عبارتند از اندک بودن زمان درس، توجه بیشتر دانشکده ‏ها به دروس طراحی، فقدان منابع معتبر به زبان فارسی و امکان‏ ناپذیری بازدید از آثار تاریخی برون‏ مرزی. این پژوهش با بررسی انگیزه‏ ها، نتایج یادگیری، رویکردها، راهبردها، منابع و مشکلات آموزشی، به غنای ادبیات آموزش معماری می‏ افزاید و پیشنهادهایی برای توسعه و نوآوری برنامه‏ های درسی ارایه می ‏کند.

    کلیدواژگان: آموزش معماری، معماری جهان، تاریخ معماری، ‏ برنامه ‏ریزی درسی، رویکردهای آموزشی
|
  • Masoumeh Jamali *, Hamidreza Arasteh, Hosein Abasiyan, Bijan Abdollahi Pages 7-27
    One of the important categories in education is the process of teaching and learning. All educational activities are to lay the right foundation for the realization of this process. This study aimed to identify the components affecting the teaching-learning process for the training of efficient engineering technical students with high employability. In this research, a qualitative approach and content analysis method were used. The study participants were purposefully selected and a semi-structured interview was conducted with 15 informants’ people who had lived experience in engineering education. Also, the documents of 11 universities and colleges active in engineering education with high employability were analyzed. Results includes 6 categories or domain : Teaching method, with 16 subcategories or dimension; Curriculum with 8 subcategories; Characteristics of the teacher and how to communicate with the student with 11 subcategories; Evaluation with 3 subcategories; Strengthening skills and characteristics that should be considered in the classroom with 13 subcategories; Learning support services with 14 subcategories. This study showed that several factors affect the effectiveness of teaching-learning process that should be considered by policy makers.
    Keywords: teaching-learning process, Engineering students, efficiency, employability
  • Mahdieh Khalili Khezrabadi, Mohammad Hassani *, Behnaz Mohajeran, Reza Fathi Pages 29-53

    The purpose of study was to investigate the effect of undergraduate curriculum quality on students’ entrepreneurial intention, considering the role of mediators of entrepreneurial inspiration and entrepreneurial creativity. The study was an applied research and based on the analysis of structural equations. The statistical population was undergraduate students of Urmia National University in the first semester of the academic year 2022-2023 in faculties of engineering, art and agriculture. A questionnaire was used to collect data and the reliability and validity of it was confirmed and randomly distributed to the students. Finally 341 questionnaires were examined. The results indicated that there is a positive and significant relationship between the curriculum quality and entrepreneurial intentions (P<0.01). Entrepreneurial inspiration (P<0.01) and entrepreneurial creativity (P<0.01) also play a mediating role in this relationship. It is recommended that in the study of infrastructure of entrepreneurial purposes and in the educational and developmental policies, attention should be paid to curriculum quality in terms of connection with the industry. For development of entrepreneurial skills with the knowledge of individual and environmental foundations, expansion of the emotional and cognitive intention of students to become an entrepreneur should be considered.

    Keywords: Entrepreneurial intention, Curriculum Quality, Entrepreneurial Inspiration, Entrepreneurial Creativity
  • Zeinab Sadat Mostafavi Pages 55-82

    The present study was conducted with the aim of testing the causal relationship between the competencies of engineering science graduates and entrepreneurship with the mediating role of engineering professional ethics. The research method was applied and in terms of data collection, it was descriptive of correlation type. The statistical population was all the students of Technical and Engineering Faculties of Tehran University, 306 of whom were selected by stratified random sampling. In order to collect data, entrepreneurship questionnaires, engineering professional ethics and researcher-made questionnaires of competencies required by engineering science graduates were used. The validity of the questionnaires was confirmed by using the content validity of the construct and their reliability with Cronbach’s alpha coefficient. The data were analyzed using regression coefficient tests and structural equation models. The results showed that the entrepreneurship status of students is directly and indirectly affected by the predictor variables of professional ethics and learned competencies. Also all the components are reported as favorable and very favorable and the data model has a good fit, so the hypothesis of “the assumed model of the causal relationship between the competencies required by the graduates of engineering sciences and entrepreneurship with the mediation of professional ethics” has been confirmed.

    Keywords: Competencies of graduates, engineering professional ethics, Entrepreneurship, Engineering Sciences
  • Faezeh Mirshekari, MohammadReza Shahraki * Pages 83-106

    Candidates for admission to engineering are graduates of mathematical physics. In the past few years, the number of students in mathematical physics has decreased sharply, which has reduced the number and quality of volunteers studying engineering in universities. This can have negative effects on the scientific and economic development of the country. In this study, first the Delphi method was used to identify factors that contribute to the decline of candidates studying engineering, based on the background of research and interviews. The second step was to prioritize these factors using the combined Dimatel approach and the network analysis process. The results of the study showed that the factors of education, future job opportunities, ability and interests of the person, family and parental opinion, and social and cultural, respectively, have the greatest interaction and communication with other factors. The results of the study of the criteria of factors also showed that the criteria for the existence of a greater perception of difficulty in studying and working in engineering disciplines, studying family members in other disciplines, the position and social status of studying in engineering disciplines are the most important among all the criteria that affect the reduction of candidates in engineering disciplines.

    Keywords: engineering, Dimatel, Network analysis process, Agents, Student, candidates
  • Mahdi Kolahi * Pages 107-125
    To comprehend the growing challenges faced by engineers, it is necessary to comprehensively examine humanistic, ecocentric, cosmopolitan, and holistic engineering approaches. This article aims to fulfill this need by providing descriptive and practical features of these approaches in various fields. The research takes an applied and developmental approach, aligning with the objective, employs a descriptive and qualitative analysis method, and adopts a comparative approach based on the nature of the data. The analysis reveals that addressing complex engineering problems necessitates the synergy of these perspectives. Furthermore, a fundamental revision of engineering education is essential to incorporate a holistic approach that aligns with sustainable development goals, promotes social ethics and responsibility, balances technical and humanistic/ecocentric perspectives, and cultivates global and cultural competencies in engineering pedagogy. Apart from technical solutions, the social, ethical, and ecological dimensions of engineering challenges must be considered. Vital for preparing engineers to tackle local and global challenges are environmental and social education, experiential and social learning, interdisciplinary collaboration, case studies, and international experiences. These approaches enable engineering students to develop a deeper understanding of diverse issues and equip future engineers with the requisite knowledge and skills to design and implement innovative, environmentally conscious, and culturally sustainable solutions.
    Keywords: Humanistic Engineering, Ecocentric Engineering, Cosmopolitan Engineering, Holistic Engineering, sustainable development
  • Seyed Majid Mirnezami Ziabari, Gholamhossein Memarian *, Asghar Mohammadmoradi Pages 127-151

    This research aims to examine how the World Architecture survey course is taught in Iranian universities so as to prepare the ground for changing its curriculum to make it more inclusive and diverse. The research participants are nine lecturers who teach world architecture in nine public universities, selected through purposive sampling. The data was collected through interviews and analyzed thematically and continued until saturation. The analysis revealed six main themes: teacher’s motivations, student learning outcomes, teaching approaches, teaching strategies, materials, and teaching problems. The findings indicate that the lecturers are graduates of architecture programs who are interested in history or have researched architectural history. The main student’s learning outcome is to strengthen their design skills by studying world architecture. Lecturers use a combination of eight teaching approaches: analytical, comparative, conceptual, contextual, cross-cultural, descriptive, historiographical and typological. They face several problems, such as limited time, low priority of the course in the curriculum, lack of reliable sources written in Persian, and difficulty of visiting historical monuments abroad. By exploring the motivations, outcomes, approaches, strategies, materials, and problems of teaching world architecture in Iran, this research contributes to the literature on architectural education and offers recommendations for curriculum development and innovation.

    Keywords: Architectural education, world architecture, architectural history, Curriculum Development, teaching approaches