فهرست مطالب

نشریه پژوهش های رهبری آموزشی
پیاپی 26 (تابستان 1402)

  • تاریخ انتشار: 1402/04/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • فرناز عین خواه، ابراهیم صالحی عمران* صفحات 6-42

    در سال های اخیر ساختار سازمانی دانشگاه های تراز اول دنیا به سمت انعطاف پذیری و ساختارهای مسطح تر متحول شده است. هدف از پژوهش حاضر مقایسه تحلیلی ساختار سازمانی دانشگاه های ایرانی و غیر ایرانی ازنظر میزان متمرکز بودن چارت با بررسی سهم پست های مدیریتی، تعداد کارمندان اداری، تعداد دانشکده ها و گروه های تعریف شده است. مراحل پژوهش شامل گردآوری اطلاعات به روش مطالعه اسناد و مدارک و تحلیل داده های کیفی به روش تحلیل محتوای کیفی و انباشت نگاشتی از طریق سند کاوی و تجزیه وتحلیل آماری داده های کمی بود. تعداد رشته و گروه، پست های مدیریتی و کارمندان اداری و اعضای هییت علمی 23 دانشکده از 3 دانشگاه غیر ایرانی منتخب و 95 دانشکده ایرانی بررسی شد. بر اساس نتایج پژوهش در دانشگاه های ایرانی تعداد پست های مدیریتی بیشتر و تعداد کارمندان اداری کمتری در مقایسه با دانشگاه های غیر ایرانی تعریف شده است. فردوسی مشهد هم در تعداد کارمندان اداری و هم در تعداد پست های مدیریتی بهترین وضعیت را در مقایسه با دیگر دانشگاه های ایرانی دارد. دانشگاه تهران دارای کمترین تعداد کارمند اداری و بیشترین پست های مدیریتی و دارای ساختار سازمانی سلسله مراتبی و متمرکزتری در مقایسه با دیگر دانشگاه های موردمطالعه است. در ساختار سازمانی دانشگاه مازندران بعد از دانشگاه تهران بیشترین تعداد پست های مدیریتی تعریف شده است. تعداد اعضای هییت علمی در گروه ها و همچنین دانشکده ها در دانشگاه های غیر ایرانی نیز بسیار بیشتر از دانشگاه های ایرانی است. تعداد رشته/مقطع تحصیلی در تمامی دانشگاه های غیر ایرانی کمتر از دانشگاه های ایرانی است. آکسفورد ازنظر تعداد کارمندان اداری و تعداد پست های مدیریتی بالاترین رتبه در بین دانشگاه های موردمطالعه را دارد.

    کلیدواژگان: دانشگاه، ساختار سازمانی، پست های مدیریتی، کارمندان اداری
  • هادی قاسمی، مسلم چرابین*، محمد کریمی، علی معقول صفحات 44-80
    هدف از اجرای پژوهش حاضر، احصاء تجارب زیسته راهبران آموزشی تربیتی از ویژگی های مدیران موفق مدارس چندپایه بود. پژوهش حاضر در حوضه کاربردی بوده و روش آن با توجه به پدیده مدارس چندپایه و لزوم فهم عمیق آن از منظر افرادی که تجربه مستقیم داشته اند؛ بر اساس رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انتخاب شد و همچنین با 15 مدیر مدرسه چند پایه شهرستان طرقبه شاندیز به عنوان نمونه تحقیق هدفمند مصاحبه گردید. برای گردآوری داده ها، از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده و برای تحلیل داده های پژوهش، از تحلیل مضمون بهره گرفته شد. جهت اعتباربخشی نتایج در اختیار سه نفر از متخصصان علوم تربیتی قرار داده شد و بر اساس داوری تخصصی تایید اخذ شده است. در رابطه با سوال اول پژوهش، با هدف واکاوی چالش ها و پیامد های مدارس چندپایه، چهارده مضمون کلی در چهار بعد محوری شامل چالش های سازمانی، چالش های زمینه ای، چالش های آموزشی تربیتی و چالش های فرهنگی جای گرفتند. در رابطه با سوال دوم پژوهش با هدف تبیین ویژگی های مدیران کارآمد چند پایه ده مضمون کلی در قا لب چهار بعد محوری، کانون تعاملات جامعه محلی، تسهیلگر تربیتی، ارزش های اخلاقی و نگرش مولد و سازنده احصاء شد. بر اساس یافته های این پژوهش می توان استنتاج نمود که مواجهه با چالش و پیامد های مدارس چندپایه مستلزم تغییر مدیران توانمند و کارآمد بوده که موجبات جهت گیری نوینی نسبت به مدارس چندپایه شده و از مواضع نگاه تقلیل گرایی به این مدارس کاسته شود. چنانچه رویه موجود در رابطه با مدارس چندپایه تداوم یابد و به فرایند مدیریت آن، کم توجهی شود؛ موجبات شکاف در فرایند یاددهی یادگیری و ترک تحصیل دانش آموزان خواهد شد.
    کلیدواژگان: تجارب زیسته، مدیران موفق، مدارس چند پایه، مدیران
  • ابراهیم آریانی قیزقاپان*، فاطمه قنبری چشمه کمره، سحر شهبازی صفحات 82-103
    پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی های روان‏سنجی پرسشنامه‏ ی بدبینی سازمانی (OCQ) انجام شد. جامعه آماری این مطالعه شامل تمامی کارکنان ستادی دانشگاه‏ های جامع وابسته به وزارت علوم در چهار سطح طراز عملکرد بین المللی، ملی، منطقه ‏ای و محلی در سراسر کشور بود. داده های تحقیق از 430 کارمند ستادی که با روش نمونه گیری خوشه‏ای چندمرحله ‏ای انتخاب شدند، با استفاده از پرسشنامه‏ ی بدبینی سازمانی جمع ‏آوری گردید. نتایج حاصل از اعتبارسنجی به دو شیوه‏ی همسانی درونی و ثبات زمانی نشان داد که اعتبار پرسشنامه ‏ی بدبینی سازمانی بر اساس آلفای کرونباخ 93/0 و با استفاده از روش بازآزمایی، 95/0 است. بررسی ‏های مربوط به روایی محتوا، تفکیکی و سازه-ی پرسشنامه‏ ی بدبینی سازمانی (OCQ) موید روایی پرسشنامه مذکور بود. همچنین یافته های حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی با استفاده از نرم افزارهای Spss.v.23 و Lisrel8.50 همانند فرم اصلی، سه عامل همبسته ولی مجزای «بدبینی عاطفی»، «بدبینی شناختی» و «بدبینی رفتاری» را آشکار ساخت. نتایج این مطالعه نشان داد که پرسشنامه ‏ی بدبینی سازمانی (OCQ) ابزاری قابل اعتماد و روا برای سنجش و غربال‏گری میزان بدبینی سازمانی (OCQ) کارکنان ستادی دانشگاه است.
    کلیدواژگان: ویژگی ‏های روان‏سنجی، بدبینی، بدبینی سازمانی، کارکنان ستادی، دانشگاه
  • اکرم طالبی، علی خورسندی*، سعید غیاثی صفحات 104-135
    توانمندسازی معلمان فرایندی پیچیده و چندبعدی است که نیازمند سیاست گذاری پویا در ابعاد متعددی است. در پژوهش حاضر تلاش شد عوامل موثر بر پدیده توانمندسازی معلمان موردبحث و بررسی قرار گیرد. پژوهش با اعمال رویکرد ترکیبی و در دو گام مطالعه تطبیقی و تحلیل انتقادی انجام شد. در بخش نخست داده‏های مربوط به آموزش معلمان در کشورهای فنلاند، سنگاپور، ژاپن، اتریش، فرانسه و ایران در محورهای مشخص جمع آوری گردید و در گام دوم با (14) نفر از متخصصین تعلیم و تربیت، مدیران و اعضاء هییت علمی دانشگاه فرهنگیان مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد. یافته های پژوهش مبین آن است که توانمندسازی معلمان از دو بعد کلان و خرد با موانع متعددی مواجه است. ضعف جایگاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی معلمان از منظر کلان و ضعف آموزش ‏های بدو خدمت، ضمن خدمت، حمایت از توسعه مستمر حرفه‏ ای و فقدان سیاست جذب فراگیر مناسب از منظر خرد مانع توانمندسازی معلمان شده است؛ بنابراین توصیه می‏ شود به منظور ارتقاء جامعه و حرکت در مسیر توسعه پایدار، دیدگاه مسیولین به آموزش وپرورش و این حرفه در ابعاد مختلف و به صورت عملی تغییر کرده و سیاست‏ هایی متناسب با نیازهای جامعه معلمان و سطح بین المللی اتخاذشده و از ورود افرادی که استعداد، علاقه و شایستگی لازم را ندارند، جلوگیری شود.
    کلیدواژگان: توانمندسازی معلم، آموزش وپرورش، توسعه پایدار، تحلیل انتقادی سیاست آموزشی
  • علی فطرت* صفحات 136-159
    پژوهش حاضر با هدف بررسی مولفه های ارتقای کیفیت کاری مدیران و کارکنان دانشگاه کابل و به روش تحقیق کیفی با رویکرد تحلیل مضمون و با استفاده از منابع و بانک های اطلاعاتی معتبر علمی به‏منظور ارتقای کیفیت کاری کارکنان در سازمان، انجام شده است. ضمن بررسی دیدگاه و نظریات معتبر در موردبررسی مولفه های ارتقای کیفیت کاری مدیران و کارکنان دانشگاه کابل به طورکلی، در گام دوم ضمن جمع آوری داده ها با ابزار روش مصاحبه و با شناسایی و دسته بندی مقوله ها و مضامین، از دل اطلاعات جمع آوری شده که شامل مولفه و مقوله کلی در قالب مدل پارادایمی ازجمله: 1- عوامل فردی: قابلیت ها و مهارت های اداری و روابط کاری (برنامه های آموزشی بر ایجاد مهارت ها و قابلیت ها روابط کاری مدیران و کارکنان) 2- عوامل اداری: بررسی روش های مشخص بر ارتقای کیفیت کاری مدیران و کارکنان (ارتقای کیفیت کاری و فرهنگ همکاری، روش های تشویق مالی- معنوی، مشارکت مدیران و کارکنان در تصمیم ‏گیری اداره) 3- شناسایی نقاط قوت و ضعف عملکردها و بهبود کارکردهای مدیران و کارکنان (نقاط قوت اداره، نقاط ضعف اداره، بهبود عملکرد کاری مدیران و کارکنان) 4- ایجاد انگیزه کاری میان مدیران و کارکنان از طرف رهبری دانشگاه (انگیزه کاری و تشویق مسیولین، روش های ایجاد انگیزه، ارتباط انگیزه با عملکرد) چگونگی و فرایند جامع مدیریت منابع انسانی در راستای ارتقای کیفیت کاری مدیران و کارکنان و روابط میان ابعاد و مولفه های مختلف آن را منعکس می نمایند.
    کلیدواژگان: انگیزه کاری، ارتقا، عملکرد، کیفیت کاری مدیران
  • فاطمه خالوندی، فاطمه ابوالی*، فخرالسادات نصیری ولیک بنی صفحات 160-178
    پژوهش حاضر با هدف ارایه راهکارهای عملی به منظور تسهیل فعالیت های معلمان در پژوهش سراهای دانش آموزی استان سمنان انجام شده است. این مطالعه به روش آمیخته اکتشافی انجام شد و جامعه آماری آن معلمان پژوهشگر استان سمنان در سال تحصیلی 1401-1400 بودند. بدین ترتیب حجم نمونه آماری در بخش کیفی به روش شبکه ای 35 نفر و در بخش کمی به روش تصادفی طبقه ای 181 نفر تعیین شد و برای گردآوری داده ها نیز از مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه محقق ساخته بسته پاسخ استفاده گردید. تحلیل داده های حاصل از مصاحبه با استفاده از روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی اشتراوس و کوربین انجام شد. در مرحله اول 619 کدباز موردتوافق قرار گرفت. در مرحله دوم 63 کد شناسایی شده در قالب 7 کد محوری خوشه بندی شدند. در مرحله پایانی کد انتخابی «راهکارهای تسهیل کننده مشارکت معلمان در پژوهش سراهای دانش آموزی» شامل 3 مولفه «اقدامات مشارکت جویانه آموزش وپرورش»، «اقدامات مشارکت جویانه پژوهش سراها» و «اقدامات مشارکت جویانه مدارس» با 22 شاخص شناسایی گردید. تحلیل داده های پرسشنامه نیز درجه اهمیت هر یک از راهکارهای تسهیل کننده در این محورها را نشان می دهد.
    کلیدواژگان: پژوهش سراهای دانش آموزی، راهکارهای تسهیل کننده، مشارکت معلمان، استان سمنان
  • آرش رسته مقدم* صفحات 180-208

    مدیریت آموزشی همانند سایر حوزه ‏های دانشگاهی به لحاظ مبانی هستی‏ شناسی، معرفت‏ شناسی و روش شناسی متاثر از سیر تحول پارادایم‏ های کلان علمی است. اولین مطالعات مدیریت آموزشی بر پایه اندیشه‏های مکتب تحصل‏گرایی (اثبات‏گرایی) در اوایل قرن بیستم شکل گرفت و به دنبال آن پارادایم‏های تفسیری، انتقادی و پست‏مدرن به پژوهش ‏های این حوزه راه یافتند. در هر یک از پارادایم ‏های مذکور، پژوهشگران مدیریت آموزشی به پژوهش و تولید متون علمی‏ مبادرت ورزیده-اند. مقاله حاضر با هدف ترویج و کاربست مفاهیم مستخرج از پارادایم انتقادی در حوزه مدیریت آموزشی تنظیم شده‏ و شامل دو بخش است. در بخش نخست، پیشینه و سیر تحول رویکردهای نظری مدیریت آموزشی ذکرشده و در انتها به پارادایم انتقادی در حوزه مدیریت آموزشی اشاره شده است. بخش دوم مقاله به معرفی کتاب «رویکردهای نوین به مدیریت آموزشی؛ الگوها و نویدها»-که توسط ویلیام فاستر در سال 1986 نگارش شده و دکتر علی علاقه ‏بند در سال 1402 آن را ترجمه کرده، اختصاص یافته است. مقاله با طرح برخی از کاربست ‏های پارادایم انتقادی در حوزه مدیریت آموزشی خاتمه می ‏یابد.

    کلیدواژگان: پارادایم انتقادی، تاریخ مدیریت آموزشی، مدیریت مدرسه، ویلیام فاستر، علی علاقه‏بند
|
  • Farnaz Einkhah, Ibrahim Salehi Omran * Pages 6-42

    The purpose of this research is to compare the organizational structure of Iranian and non-Iranian universities, the number of administrative employees, the number of faculties and defined groups. The steps of the research included data collection by document study and qualitative data analysis by qualitative content analysis and mapping accumulation through document mining and statistical analysis of quantitative data in the quantitative section. The number of majors and departments, management positions and administrative staff and faculty members of 23 faculties from 3 selected non-Iranian universities and 95 Iranian faculties were investigated. Based on the results of the research, the number of managerial positions in Iranian universities is more and the number of administrative employees is less compared to non-Iranian universities. Ferdowsi has the best situation both in the number of administrative employees and in the number of management positions compared to other Iranian universities. University of Tehran has the lowest number of administrative employees and the most managerial positions and has a hierarchical and evaluation organizational structure compared to other studied universities. In the organizational structure of Mazandaran University, after Tehran University, the largest numbers of management positions are defined. The number of faculty members in departments and faculties in non-Iranian universities is also much higher than in Iranian universities. The number of courses in all non-Iranian universities is less than in Iranian universities. Oxford ranks highest among prestigious universities in terms of the number of administrative staff and the number of management positions.

    Keywords: university, Organizational Structure, Managerial Positions, administrative staff
  • Hadi Ghasemi, Moslem Cherabin *, Mohammad Karimi, Ali Maghool Pages 44-80
    The aim of this research was to evaluate the lived experiences of educational leaders, one of the characteristics of successful managers of multi-grade schools. The current research is applied in the basin and its method is based on the phenomenon of multi-grade schools and the need to deeply understand it from the perspective of people who have had direct experience; It was selected based on qualitative approach and descriptive phenomenological method, and 15 principals of multi-grade schools in Torghabeh-Shandiz city were interviewed as a targeted research sample. A semi-structured interview was used to collect the data and thematic analysis was used to analyze the research data. In order to validate the results, it was given to three experts in educational sciences and approval was obtained based on expert judgment. In relation to the first question of the research, with the aim of analyzing the challenges and consequences of multi-level schools, fourteen general themes were placed in four central dimensions including organizational challenges, educational challenges, and cultural challenges. In relation to the second question of the research, with the aim of explaining the characteristics of efficient multi-level managers, ten general themes were calculated in the form of four central dimensions, the focus of local community interactions, educational facilitator, moral values and productive and constructive attitude. Based on the findings of this research, it can be concluded that facing the challenges and consequences of multi-level schools requires the change of capable and efficient managers, which will lead to a new orientation towards multi-level schools and reduce the reductionist view of these schools. If the existing procedure regarding multi-grade schools continues and its management process is neglected; It will cause a gap in the teaching and learning process and students drop-out.
    Keywords: Lived experiences, Successful managers, Multi-grade Classes, managers
  • Ebrahim Aryani Ghizghapan *, Fatemeh Ghanbari Cheshmehkamareh, Sahar Shahbazi Pages 82-103
    The purpose of present study was investigating psychometric properties of the Organizational Cynicism Questionnaire. The statistical population of this study included all staff of Universities affiliated with the Ministry of Science at four levels of international, national, regional and local levels of performance across the country. The research data were collected from 430 staff members who were selected by multi-stage cluster sampling method using Organizational Cynicism Questionnaire. The results of the validation of the method showed that the internal consistency and stability reliability of the Organizational Cynicism Questionnaire by using Cronbach's alpha was 0/93 and by test-retest method was 0/95. Evaluate the content validity, discriminant, and construct of Organizational Cynicism Questionnaire confirms the validity of the questionnaire. Exploratory and confirmatory factor analyses as the main form revealed three correlated but separable dimensions that were "emotional cynicism","cognitive cynicism", and "behavioural cynicism". The results of this study showed that the Organizational Cynicism Questionnaire (OCQ) is a reliable and valid tool for measuring and screening the Organizational Cynicism of academic staff.
    Keywords: Psychometric properties, cynicism, Organizational Cynicism, academic staff, university
  • Akram Talebi, Ali Khorsandi Taskoh *, Saeed Ghiyathi Nedushan Pages 104-135
    The purpose of this study is to analyze the values affecting teacher empowerment in Iranian education. The above goal by two sub-goals, identifying the obstacles that exist in the path of teacher empowerment and providing the necessary policy guidelines in order to improve teacher empowerment programs was guided. For this purpose, research data were collected by applying a combined approach in two steps of comparative study and critical analysis. In the first part, data related to teacher training in Finland, Singapore, Japan, Austria, France and Iran were provided in specific areas. In the second part, a semi- structured interview was conducted with (14) education specialists, administrators and faculty members of Farhangian University. The results showed that teacher empowerment faces many obstacles from both macro and micro dimensions. The weak economic, social and cultural status of teachers from a macro perspective and the weaknesses of in-service training, in- service, support for continuous professional development and the lack of appropriate inclusive policies from a micro perspective have hindered the empowerment of teachers. Therefore, it is recommended to change the attitude of the officials towards education and this profession in different dimensions and in a practical way in order to promote the society and move in the direction of sustainable development, In order to attract talented and interested people, inclusive recruitment policies should be reformed and appropriate in-service and in- service training and skills programs should be developed and necessary support should be provided for teacher professional development.
    Keywords: Teacher´s Empowerment, Education, Sustainable Development, Critical analysis of educational policy
  • Ali Fetrat * Pages 136-159
    The current research was conducted with the aim of investigating the components of improving the work quality of managers and employees of Kabul University and using the qualitative research method with thematic analysis approach and using reliable scientific sources and databases in order to improve the work quality of employees in the organization. While examining the viewpoints and valid ideas regarding the examination of the components of improving the work quality of managers and employees of Kabul University in general, in the second step, while collecting data with the tool of the interview method and by identifying and categorizing categories and themes, from the collected information that includes the component and the general category in the form of Paradigm model including: 1- Individual factors: administrative capabilities and skills and working relationships (training programs on creating skills and capabilities for working relationships of managers and employees) 2- Administrative factors: examining specific methods to improve the work quality of managers and employees (improving work quality and Culture of cooperation, methods of financial and spiritual encouragement, participation of managers and employees in decision-making of the department) 3- Identifying the strengths and weaknesses of the functions and improving the functions of managers and employees (strengths of the department, weaknesses of the department, improving the work performance of managers and employees) 4 - Creating work motivation among managers and employees from the leadership of the university (work motivation and encouraging officials, methods of creating motivation, the relationship between motivation and performance), how and the comprehensive process of human resource management in order to improve the work quality of managers and employees and the relationships between different dimensions and components They reflect it.
    Keywords: Work Motivation, Promotion, Performance, Managers' work Quality
  • Fatemeh Khalvandi, Fatemeh Abvali *, Fakhrossadat Nasiri Valik Bani Pages 160-178
    The present research was conducted with the aim of providing practical solutions to facilitate the activities of teachers in student research institutes of Semnan province. This study was conducted using a mixed exploratory method, and its statistical population was the research teachers of Semnan province in the academic year of 1400-1401. In this way, the size of the statistical sample was determined in the qualitative part by the network method of 35 people and in the quantitative part by the stratified random method of 181 people, and to collect the data, a semi-structured interview and a closed-answer questionnaire were used. The analysis of the data from the interview was done using Strauss and Corbin's open, central and selective coding method. In the first stage, 619 open codes were agreed upon. In the second step, 63 identified codes were clustered in the form of 7 core codes. In the final stage, the selected code "Methods to Facilitate Teachers' Participation in Student Research Institutes" included 3 components: "Participatory Actions of Education and Education", "Participatory Actions of Research Institutes" and "Participatory Actions of Schools" with 22 statistical indicators. The analysis of the questionnaire data also shows the degree of importance of each of the facilitating solutions in these axes.
    Keywords: student research centers, facilitating solutions, teachers' participation, Semnan province
  • Aeash Rasteh Moghadam * Pages 180-208

    Taking the fundemnentals of ontology, epistemology and methodology into consideration, EA like other academic fields is widely influenced by the overall evolution of scientific paradigms.The first studies of EA were formed by "positivism school" in the early 20th century and since then interpretative, critical and post modern paradigms ensued. any studies have been done by EA researchers using these paradigms. The current article aims at applying and promoting the concepts derived from critical paradigm in the field of EA consisting two parts. The first part describes background and evolution of the theoritical approach involved in EA, followed by an indication of critical paradigm in the field of EA.The second part is devoted to presenting and summarizing one of the most authentic books in the field of critical paradigm in EA titled "Paradigms and Promises: New Approaches to Educational Administration" written by William Foster in 1986 and translated into Farsi by Dr Ali Alagheband in 2021. The article concludes by presenting some further applications of critical paradigm in the field of EA.

    Keywords: Critical Paradigm, History of Educational Adminstraion, School Management, William Foster, Ali Alagheband