فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال هجدهم شماره 1 (پیاپی 63، بهار 1391)
  • سال هجدهم شماره 1 (پیاپی 63، بهار 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/08/05
  • تعداد عناوین: 7
|
  • قربانعلی ابراهیمی، عباس بهنویی گدنه صفحات 1-24
    هدف این پژوهش بررسی چالش های درونی و بیرونی جوامع علمی در دانشگاه مازندران بود. در این پژوهش از روش پیمایشی و پرسشنامه برای گردآوری داده ها استفاده شد. با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای متناسب، 280 نفر از اعضای هیئت علمی و دانشجویان کارشناسی ارشد از میان جامعه ای 1095 نفری به طور تصادفی نمونه گیری شدند. نتایج تحقیق مبین آن است که: 1. میان نگرش استادان و دانشجویان در خصوص چالش های بیرون از حوزه نظام دانشگاهی تفاوت معناداری وجود ندارد. 2. میان نگرش استادان و دانشجویان در خصوص چالش های درون دانشگاهی تفاوت معناداری وجود دارد. 3. میان چالش های درون دانشگاهی و بیرون دانشگاهی جوامع علمی همبستگی معناداری وجود دارد. افزون بر این، نتایج حاکی از پیوستگی و ارتباط مسائل موجود در اجتماعات علمی و نظام اجتماعی جامعه است.
    کلیدواژگان: جامعه شناسی علم، اجتماع علمی، چالش های اجتماع علمی، دانشگاه مازندران
  • عبدالرضا نواح، کریم رضادوست، محمد پورترکارونی صفحات 25-41
    تعاملات و روابط بین دانشجویان و استادان یکی از مهم ترین عرصه های ساختار احتماعی علم به شمار می آید. هدف از این پژوهش بررسی عوامل جامعه شناختی موثر بر تعاملات و ارتباطات دانشجویان با استادان بود. عرصه های مختلف تعاملاتی با توجه به نظریه های جامعه شناسی علم و با چارچوب نظری بوردیو بررسی شده است. از روش پیمایشی برای ارزیابی تعاملات و ارتباطات استفاده شد. پاسخگویان از میان جامعه دانشجویی دانشگاه شهید چمران اهواز انتخاب شدند. یافته های پژوهش نشان داد که سرمایه ها قابل تبدیل به یکدیگرند و موقعیت فرد در قلمرو اجتماعی علم با توجه به میزان و ترکیب سرمایه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی او تعیین می شود و تعاملات و روابط دانشجویان با استادان با میزان سرمایه های آنها در بیرون و درون فضای آکادمیک رابطه مثبت و معنادار دارد. در بخش پایانی مقاله پیشنهادها و راهکارهایی برای تقویت روابط و تعاملات برای توسعه نهاد علمی ارائه شده است.
    کلیدواژگان: تعاملات، سرمایه فرهنگی، سرمایه اقتصادی، بوردیو، استاد، دانشجو
  • صالح قویدل، غلامعلی فرجادی، حسین رازقی، حسین بدیعی صفحات 43-68
    هدف این پژوهش پیش بینی تقاضا برای آموزش عالی در کشور ایران تا سال 1404 بود. برای این منظور از دو روش کوهرت جمعیت و نرخ مشارکت در آموزش عالی استفاده و تقاضا برای آموزش عالی یا تعداد داوطلبان کنکور برای دانشگاه های کشور به تفکیک جنسیت و مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد پیش بینی شد. نتایج نشان داد که متقاضیان آموزش عالی کشور در 14 سال آینده در مقطع کارشناسی در حال کاهش است، به گونه ای که در سال 1404 تعداد متقاضیان مقطع کارشناسی حدود 600 هزار نفر؛ یعنی نصف متقاضیان کنونی خواهد رسید. سیر نزولی متقاضیان کارشناسی ارشد از دو یا سه سال آینده شروع می شود و در سال 1404حدودا مشابه سطح کنونی خواهد بود.
    کلیدواژگان: تقاضا برای آموزش عالی، جمعیت کوهرت، نرخ مشارکت، پیش بینی C33 و L97
  • جهانگیر یداللهی فارسی، هادی زارع*، سید رضا حجازی صفحات 69-90

    دوسوتوانی با عنوان توانایی سازمان در همتراز شدن و موفقیت در مدیریت تقاضاهای تجاری امروز و در آن واحد سازگار بودن با تغییرات محیطی در سالهای اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش شناسایی مولفه های دوسوتوانی موثر بر عملکرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشگاه ها بود. روش پژوهش ترکیبی برای انجام یافتن این مطالعه انتخاب شد. در مرحله کمی با استفاده از تحلیل عاملی مولفه های دوسوتوانی تایید شدند. نتایج به دست آمده نشان داد که عوامل دوسوتوانی بر ارتقای عملکرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی موثرند.

    کلیدواژگان: دوسوتوانی، مولفه ساختاری، مولفه زمینه ای، مولفه مدیریتی، عملکرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی
  • محمدحسن پرداختچی، عباس بازرگان، حمیدرضا آراسته، گشتاسب مظفری صفحات 91-112
    پاسخگویی بیرونی دانشگاه به معنای تعهد و مسئولیت پذیری آن به منظور تآمین خواسته ها و منافع مشروع ذینفعان بیرونی و گزارش دهی به آنان درباره نتایج و دستاوردهای دانشگاه است. پاسخگویی بیرونی مناسب می تواند اعتماد، مشروعیت، مشارکت و حمایت ذینفعان بیرونی دانشگاه را به همراه داشته باشد و در موفقیت و تعالی دانشگاه نقش کلیدی دارد. بر این اساس، هدف این مقاله بررسی شکاف پاسخگویی بیرونی دانشگاه های دولتی از دیدگاه جامعه علمی دانشگاه های «مادر» دولتی شهر تهران است. در مطالعه توصیفی- تحلیلی حاضر شکاف پاسخگویی بیرونی با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته و در سطح یک نمونه آماری شامل 350 نفر از اعضای هیئت علمی، پژوهشگران و دانشجویان دکتری از سه دانشگاه «مادر» دولتی تهران، شهید بهشتی و صنعتی شریف، که به شکل تصادفی انتخاب شدند، بررسی شد. تحلیل داده ها نشان داد که از دیدگاه جامعه علمی، میزان پاسخگویی بیرونی دانشگاه های «مادر» دولتی به ذینفعان بیرونی کلیدی ضعیف است و اختلاف معناداری بین وضعیت آرمانی و وضعیت موجود پاسخگویی بیرونی وجود دارد. بیشترین میزان این شکاف به ترتیب در ارتباط با پاسخگویی دانشگاه به ذینفعان بازار کار، جامعه علمی و جامعه مدنی است. در حالی که پاسخگویی به دولت بیش از حد انتظار است. در نتیجه، دانشگاه های دولتی باید از یک سو شکاف پاسخگویی بیرونی به بازارکار، جامعه علمی و جامعه مدنی را پر کنند و از سوی دیگر، با اتخاذ سیاستها و تدابیر عملی موثری از وابستگی بیش از حد خود به دولت بکاهند.
    کلیدواژگان: دانشگاه، پاسخگویی، ذینفعان، جامعه علمی، آموزش عالی
  • شهلا آقاپور، سید حمید موحد محمدی، امیر علم بیگی، حسین شعبانعلی فمی صفحات 113-128
    هدف کلی این پژوهش بررسی مولفه های موثر در شکل گیری مهارتهای توسعه فردی در بین دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته های کشاورزی دانشگاه تهران بود. برای این مطالعه از روش پیمایشی استفاده شد. پاسخگویان 310 نفر بودند که از جامعه ای آماری 1491 نفره دانشجویان مقطع تحصیلات تکمیلی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران انتخاب شدند. ابزار تحقیق پرسشنامه ای با قسمتهای مختلف برای اندازه گیری سازه های مورد مطالعه بود. داده ها با استفاده از روش آماری رگرسیون چندگانه خطی استفاده شده است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که مهارتهای توسعه فردی به میزان چشمگیری در شکل گیری قابلیت اشتغال موثرند که در این خصوص نگرشهای مناسب حرفه ای در ارتباط با کشاورزی مهم ترین نقش را در شکل گیری قابلیت اشتغال دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته-های کشاورزی داشت.
    کلیدواژگان: قابلیت اشتغال، مهارتهای توسعه فردی، برنامه درسی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی، دانشگاه تهران
  • زهرا غلام پور، محسن کلیچ صفحات 129-151
    هدف از اجرای پژوهش حاضر ارزیابی اثربخشی دوره های آموزشی کوتاه مدت مهارتهای کارآفرینی بر دانشجویان و دانش آموختگان استان مازندران بود. بنابراین، پس از مروری جامع بر متون مربوط در قالب روش تحقیق کتابخانه ای و میدانی از پرسشنامه ای با ضریب پایایی 95/. به منظور جمع آوری داده ها و اطلاعات استفاده شد. همچنین جامعه آماری شامل 1511 نفر از دانشگاه ها، مراکز کارآفرینی، اداره کار و امور اجتماعی و جهاد دانشگاهی استان مازندران و نمونه آماری با توجه به محدودیتهای موجود 214 نفر بود. نتایج آزمون آماری فریدمن و تحلیل مدل معادلات ساختاری به ترتیب نشان دادند که حداقل یک زوج از رتبه های میانگین اثرگذاری ابعاد مختلف متغیرهای تحریک انگیزه ها، پرورش ویژگی ها و آموزش مهارتها، تفاوت معناداری با یکدیگر دارند و کلیت مدل معادله ساختاری متغیرهای تبیین کننده اثربخشی دوره های آموزشی دانشجویان و دانش آموختگان استان مازندران نیز تایید شده است.
    کلیدواژگان: دوره های آموزشی، مهارتهای کارآفرین، دانشجویان و دانش آموختگان، مازندران
|
  • Dr. Ghorban Ali Ebrahimi, Abbas Behnoei Gadaneh Pages 1-24
    The purpose of this research was to examine internal and external challenges of scientific communities in Mazandaran University. A research survey method and a questionnaire were used to collect data. By means of proportionate stratified method، two hundred eighty faculty members and master students were randomly sampled from a population of 1095 people across Mazandaran University. The findings were as follows: 1) There is no significant difference between faculty members and students'' attitude toward external challenges of academic system. 2) There is significant difference between faculty members and students'' attitude toward internal challenges of academic system. 3) There is significant relationship between internal and external challenges of scientific communities in Mazandran University. In addition، results suggested that there are bonds and relationship between scientific communities'' problems and problems of society’s social system.
    Keywords: Sociology of Science, Scientific Community, Challenges of Scientific Community, Mazandaran University
  • Dr. Abdorreza Navah, Dr. Karim Rezadoost, Mohammad Pour Tarkarouni Pages 25-41
    Interactions and relationships between students and faculty members are one of the most important areas of social structure of science. The purpose of this study was to investigate sociological factors affecting student interaction with faculty members. In this research، different areas of interaction and relationships were studied according to the theories of sociology of science and Bourdieus theoretical framework. A survey method was used to evaluate these interactions and relationships. Data was collected by using a questionnaire. Responses were selected from students’ population of Shahid Chamran University. Research findings showed that capitals are convertible to each other and the position of persons in social domain of science is determined by the amount and composition of social، cultural and economic capitals. And interactions and relationships between students and faculty members have a significant and positive relationship with amount of their capitals inside and outside of the academic area. The last section of this article offers suggestions and solutions to strengthen the relationships and interactions in the development of scientific institutions.
    Keywords: Interactions, Cultural Capital, Economic Capital, Bourdieu, Faculty, Student
  • Dr. Saleh Ghavidel, Dr. Gholamali Farjadi, Hossein Razeghi, Hossein Badiei Pages 43-68
    The purpose of this study was to predict the demands for higher education in Iran until 2025.. For this reason two methods of Cohort Population and Participation Rate in higher education were used. The demand for Iran’s higher education was predicted by gender، undergraduate and graduate classifications. The results demonstrated that the undergraduate applicants for higher education are declining in next 14 years in a such way that in 2025 the number of applicants for undergraduate level will be declining to about six hundred thousand individuals، that is half of the current applicants. Decreasing graduate applicants demand begins after next two or three years and it will roughly remain the same as current level in 2025.
    Keywords: Demand of Higher Education, Cohort Population, Participation Rate, Forecasting, Jel: C33, L97
  • Dr. Jahangir Yadollahi Farsi, Hadi Zarea, Dr. Seyyed Reza Hejazi Pages 69-90

    Ambidexture as ability of an organization to align itself and succeed in management of today’s business demands and at the same time being consistent with environmental changes has been well considered in recent years. The purpose of current research was to identify effective ambidexture’s components on performance of commercialization of academic research in universities. A mixed research method was chosen for this study. In the qualitative stage، ambidexture’s components were identified through open and semi-structured interviews، and documentation analysis. In the quantitative stage، ambidexture’s components were confirmed by factor analysis. The qualitative results indicated that ambidexture’s components included 3 themes، 17 dimensions and 74 details. The quantitative results showed ambidexture’s components are effective on upgrading university research commercialization performance.

    Keywords: Ambidexture, Structural Components, Contextual Components, Leadership Based Component, Commercialization of Academic Research
  • Dr. Mohammad Hasan Pardakhtchi, Dr. Abbas Bazargan, Dr. Hamidreza Arasteh, Goshtasb Mozafari Pages 91-112
    University external accountability is institution’s commitment and responsiveness for meeting the legitimate demands and interests of the external stakeholders and reporting to them the results and achievements. Proper external accountability can result in confidence، legitimacy، participation and support of stakeholders and play a key role in the university’s excellency. Accordingly، the purpose of this article was to assess the external accountability gap within public mother universities of Tehran. A descriptive and analytical survey was conducted through a researcher-made questionnaire. The sample included 350 randomly selected faculty members، university researchers and doctoral students in 3 public mother universities in Tehran، consisting of Tehran University، Shahid Beheshti University and Sharif University of Technology. Data analysis indicated that from academic society point of view the accountability of the public universities to their external key stakeholders is weak and there is meaningful gap between the real and ideal of these universities'' accountability situations. The highest level of this gap is seen in accountability of the universities to the labor market، academic society and civil society respectively. However، the accountability to the government is assessed beyond the expectation. Consequently، the public universities should make effective efforts to bridge accountability gap to the labor market، academic society and civil society. On the other hand، reduce their excessive dependence on the government by adoption of effective practical policies and measures.
    Keywords: University, Accountability, Stakeholders, Academic Society, Higher Education
  • Shahla Aghapour, Dr. Sayed Hamid Movahhed Mohammadi, Dr. Amir Alambeigi, Dr. Hossein Shabanali Fami Pages 113-128
    The general objective of this research was to examine effective factors in shaping personal development skills of graduate students majoring agriculture sciences in University of Tehran. A survey research method was used for this study. Responses were 310 subjects from a population of 1491 graduate students in College of Agriculture and Natural Resources، University of Tehran. Research instrument was a questionnaire to measure study’s constructs. The data were analyzed by using Multiple Linear Regression statistical method. The results illustrated that personal development skills have a considerable effects on employability formation. In this regard، appropriate professional attitude toward agriculture has the most vital role in shaping the employability of agrisciences graduate students.
    Keywords: Employability, Personal Development Skills, Curriculum, Graduate Students, University of Tehran
  • Zahra Gholampoor, Mohsen Kelich Pages 129-151
    This study evaluated the effectiveness of entrepreneurial skills short-term training courses on college students and graduates of the Mazandaran province. A comprehensive review of related literature and a questionnaire with reliability of. 90 were used for data and information collection. In this study، a population of 1511 individuals in Mazandaran’s universities، entrepreneurship centers، the Department of Labor and Social Affairs and the University’s Jihad was considered. Due to certain limitations، the total sample number was 214. Friedman test result، and Structural Equation Modeling analysis sequentially indicated that at least a couple of variables from the average rank’s effects of stimulating motives، nurturing qualities and skills training dimensions are significantly different from each other. As a whole Structural Equation Model for explanation of training courses’ effectiveness intended for students and graduates in Mazandaran Province is supported.
    Keywords: Training, Entrepreneurial Skills, Entrepreneurship, Students, Graduates, Mazanpdaran