فهرست مطالب

قرآن پژوهی خاورشناسان (قرآن و مستشرقان) - پیاپی 14 (بهار و تابستان 1392)
  • پیاپی 14 (بهار و تابستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/06/25
  • تعداد عناوین: 8
|
  • دکتر مجید معارف، فاخره فراهانی صفحه 11
    موضوع قرائات و اختلاف در آن ارتباط مستقیم با نص قرآن کریم دارد به گونه ای که اثبات آزادی در قرائت قرآن، تحریف قرآن کریم را در پی دارد. این مسئله مورد اهتمام مستشرقانی چون گلدزیهر قرار گرفته است. قرآن پژوهان محقق که به اهتمام والای پیامبر در صیانت از قرآن و وجود قرائت واحد و معیار بودن قرائت عامه معتقد هستند، این اختلافات را به پس از حیات ایشان نسبت داده اند و نتایج تحقیق گلدزیهر را ناشی از مراجعه تک بعدی وی به منابع اهل سنت، داشتن پیش فرض های خاص و تعصب و یک سویه نگری وی می داند. نسبت دادن تمامی قرائات به پیامبر، اثبات عدم وجود نص ثابت برای قرآن، اثبات آزادی و اختیار افراد در قرائت دلخواه از قرآن و در نهایت حکم به تحریف و برابری قرآن با عهدین از دیدگاه های گلدزیهر در زمینه قرائات است که مورد بررسی و نقد قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: قرآن، مستشرقان، قرائات، گلدزیهر، روایات هفت حرف
  • دکتر محمد جواد اسکندرلو، شهاب کاظمی، سحر حیدری صفحه 33
    علم تفسیر عنصری راه گشا جهت وصول به معارف الهی و فهم بهتر قرآن است و آگاهی از گرایش ها و روش های تفسیری مفسران نقشی اساسی در فهم تفاسیر داشته و همواره مورد توجه محققان قرار گرفته است. ایگناس گلدزیهر مستشرق یهودی مجارستانی، از خاورشناسانی است که به بحث گرایش های تفسیری قرآن در میان مسلمانان پرداخته و برخی از ابزارهای استنباط شیعه را به چالش کشیده است. در این نوشتار، ضمن بررسی کتاب گرایش های تفسیری در میان مسلمانان، اشکالات غیر اصولی و غیر واقع گلدزیهر پیرامون تفسیر شیعه مطرح شده و نقد گردیده است.
    سبک تفسیری شیعه از دیدگاه گلدزیهر از قبیل تفسیر رمزی و مجازی، اتهام عدم توثیق نص مصحف عثمانی به شیعه، اتهام تحریف قرآن به شیعه از جمله مباحثی است که مورد بررسی و نقد قرار گرفته است. در پایان، این نتیجه ابراز شده که گلدزیهر انواعی از سبک های تفسیری و دیدگاه های علوم قرآنی فرق مختلف اسلامی را به شیعه نسبت داده است.
    کلیدواژگان: قرآن، خاورشناسان، سبک تفسیر، شیعه، گلدزیهر
  • دکتر سعید رحیمیان، زهرا رحیمی حقیقی صفحه 51
    مقاله «آشنایی با قرآن» اثر دکتر تامارا سون در بخش اول کتاب «همراه با قرآن بلک ول» به عنوان یکی از منابع درسی رشته علوم اسلامی در دانشگاه های غربی به چاپ رسیده است. نویسنده در این نوشتار به مباحث کلی پیرامون قرآن مانند مخلوق بودن قرآن، ساختار متن، مخاطب قرآن، تاریخ قرآن، ارتباط قرآن با دیگر کتب آسمانی، مضامین قرآن، نقش قرآن در زندگی اسلامی، حقوق از دیدگاه قرآن، و مبانی و کاربرد تفسیر قرآن پرداخته است.در این نوشتار پس از ارائه گزارشی از ترجمه، به یاد کرد نقاط قوت و ضعف مقاله، به بررسی و نقد آن در دو بخش ساختاری و محتوایی پرداخته شده است و موارد اختلاف دیدگاه نویسنده با دیدگاه مفسران شیعه یادآوری شده است.در مجموعه 9 مورد از دیدگاه های نویسنده که در بالا مورد اشاره قرار گرفت، در بخش نقد محتوایی بررسی شده و پاسخ درخور ارائه شده است.
    کلیدواژگان: قرآن، مستشرقان، آشنایی با قرآن، تامارا سون
  • دکتر محمد علی رضایی اصفهانی، رقیه بیرامی صفحه 73
    نوشتار حاضر به معرفی و نقد مقاله «ترجمه و قرآن» در دایره المعارف قرآن ویراسته الیور لیمن می پردازد که به قلم خانم افنان اچ. فتانی تحریر شده است. نویسنده مقاله به مباحثی چون ترجمه و اخلاقیات، روش های ترجمه، چند معنایی بودن رمزی کلمات قرآن، فرهنگ لغت های قرآنی و کمک ترجمه ها و تاریخچه ای مختصر از ترجمه های قرآن پرداخته است.به رغم وجود مطالب و برداشت های مثبت در این مقاله مطالب جالب تاملی نیز در آن وجود دارد که بر اساس اصول و مبانی ترجمه و شرایط مترجم قرآن کریم به نقد کشیده شده است. عدم دسته بندی و قرار ندادن مطالب در مباحث مرتبط با آنها، ارائه استدلال های ضعیف از سوی نویسنده برای اثبات دیدگاه خود، تبیین نکردن مطالب و عدم ارائه توضیحات کافی، وجود مطالب نادرست در متن مقاله و عدم ارائه حداقل اطلاعات درباره برخی از ترجمه ها از موارد نقد مقاله است که در این نوشتار بدان ها پرداخته شده است.
    کلیدواژگان: قرآن، ترجمه قرآن، مستشرقان
  • دکتر عبدالله همتی گلیان صفحه 99
    حدود یک سده بعد از ظهور اسلام، غرب مسیحی حضور مسلمانان را در داخل مرزهایش یافت و اسلام را به عنوان مساله ای سیاسی تلقی کرد. تمدن اسلامی به تدریج که از جهات گوناگون رشد یافت، این مسئله را پیچیده تر کرد. در عین حال، غرب راه رویارویی با چالش اسلامی را در پیش گرفت و نسبت به آن واکنش های مختلفی نشان داد. جنگ های صلیبی و طرح قرآن شناسی از جمله این واکنش ها بود. هم زمان با جنگ های صلیبی، مدافعان عقاید مسیحی و متکلمان بر آشنایی با تعالیم اسلامی تاکید کردند و بدین منظور، ترجمه قرآن و شناخت آن را ضروری دانستند؛ زیرا قرآن شناسی را به عنوان ابزاری برای منازعه فکری و روحی با مسلمانان تلقی می کردند و آن را مکمل مبارزه نظامی می پنداشتند.
    در این نوشتار، قرآن شناسی غرب مسیحی در ارتباط با جنگ های صلیبی بررسی شده و در پیوند با آن، به نقش دیرکلونی در تحرک بخشی دینی به جامعه غرب نیز اشاره گردیده است. جایگاه شهر طلیطله در زمینه ترجمه آثار اسلامی معرفی مجریان طرح قرآن شناسی و انگیزه های آنان، و تاثیرات ترجمه لاتینی قرآن در مسیحیت، نیز از مباحثی است که در این نوشتار مطرح شده است.
    کلیدواژگان: ترجمه قرآن، غرب مسیحی، پطرس مکرم، اسپانیا
  • دکتر حسن رضایی هفتادر، میثم ناظمی صفحه 119
    نوشتار حاضر بررسی و نقد مقاله «باستان شناسی و قرآن» نوشته مستشرق معاصر آقای روبرت شیک است در حوزه میان رشته ای قرآن و علم در دایره المعارف قرآن لیدن (EQ) انتشار یافته است. نویسنده در این مقاله به بررسی برخی اقوام و آثار باستانی مذکور در قرآن و حکومت های تاریخی و سایر فعالیت های باستان شناسی شبه جزیره عربستان می پردازد. وی که به نحوی محیط نشو و نمای اسلام را نیز مدنظر دارد اذعان می کند که به نتایج مطلوبی در این زمینه نرسیده است. در پایان مقاله اشاره ای کوتاه به مطالعات باستان شناختی بیت المقدس نیز نموده است.در این نوشتار ابتدا خلاصه ای از مقاله آقای شیک ارائه شده و سپس به بررسی و نقد آن پرداخته شده است. دیدگاه های نویسنده مقاله «باستان شناسی و قرآن» و کثرت تتبع وی قابل توجه است، اما عدم توجه به همه منابع و تاثیر زمینه های اعتقادی وی به بروز اشتباهات غیر قابل اغماضی منجر شده است که از اعتبار پژوهش وی کاسته است.شیوه های کمک باستان شناسی به روشنگری مفاهیم قرآن، تردید در وجود احتمالی برخی مستندات تاریخی موجود در عربستان، یاد کرد ویژه قوم ثمود، تشکیک در همزمانی سلیمان و ملکه سبا، وضعیت سایر آثار و اماکن دیرینه مربوط به صدر اسلام، و مطالعات باستان شناسی بیت المقدس از مباحثی است که در این نوشتار مورد بررسی و نقد قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: قرآن، خاورشناسان، باستان شناسی، شبه جزیره عربستان، روبرت شیک
  • دکتر سید عیسی مسترحمی صفحه 143
    نقش و تاثیر غیر قابل تردید پایان نامه و رساله در رشد علمی تحقیقات و محققان، لزوم توجه به کیفیت و کمیت آن ها را دو چندان می کند. بررسی و نقد فعالیت ها و مطالعات قرآنی مستشرقان، از جمله موضوعات و مسائل نوآمدی که در دو دهه اخیر مورد توجه محققان مسلمان بوده است.
    در نوشتار حاضر، بیش از 80 پایان نامه و رساله در سطح ارشد و رساله دکتری در موضوع مطالعات قرآنی مستشرقان مورد بررسی قرار گرفته و با ارائه شناسه و فهرستی از فصول آنها به بیان بایسته ها و ضرورت ها در بخش پایان نامه های قرآنی در حوزه استشراق پرداخته شده است. در یک نگاه کلی می توان این پایان نامه ها را در سه دسته کلی جای داد. دسته اول که به بررسی و نقد دیدگاه های مستشرقی خاص می پردازد، دسته دوم که موضوعی خاص از معارف یا علوم قرآن را از نگاه مستشرقان بررسی می کند و دسته آخر که به بررسی، نقد و تکمیل آثار می پردازند که به نحوی به آراء مستشرقان ارتباط دارد
    کلیدواژگان: قرآن، مستشرقان، نقد، معارف قرآن، علوم قرآن، پایان نامه
|
  • Dr. Majid Maarif, Fakhirah Farahani Page 11
    The question of different readings and difference in recitations of the Quran has direct relation with the text of the glorious Quran inasmuch as it would entail its distortion if one proves absolute freedom in its recitation. The Orientalists such as Goldziher paid attention to this problem. Some of the profound Qur’ānic researchers, who heeded the Prophet's importance on safety of the Quran [from distortion], emphasize on one exemplary recitation and ascribe the differences of opinion in recitation of the Quran after his lifetime. According to them, the conclusions that Goldziher has drawn in his research are due to his one-sided reference to the Sunnite sources, his particular suppositions and his unilateralist approach in the study. The writer has a critical appraisal of Goldziher's opinions about the different readings of the Quran: as he ascribes unfairly all the readings of the Quran to the Prophet (PBUH and his family), he does not believe in one immutable text of the Quran, he proves full freedom for everyone to recite the Quran as he wishes, he equates the Quran with that of the Testaments and finally believes that distortion has infiltrated in the Quran as well.
    Keywords: the Quran, Orientalists, [variant] Readings, Goldziher, the traditions of Seven Ahruf
  • Dr. Mohammad Javad Eskandarloo, Shahab Kazemi, Sahar Haidari Page 33
    The science of exegesis is a lucrative element to better understand the Quran and obey the divine teachings. To be aware of interpreter's exegetical tendencies and methods plays a key role in apprehension of the exegeses and thus has always attracted the attention of researchers. Ignaz Goldziher, a Hungarian Jew Oriental, is one of those Orientalists who have explored the exegetical tendencies of the Quran amongst the Muslims and have challenged some of the Shiite means of induction. The present paper studies the books written on exegetical tendencies among the Muslims and responds the baseless critiques developed by Goldziher on the Shiite exegesis. The writer has critically treated Goldziher's opinion on the Shiite metaphorical and symbolic styles of exegesis, his accusation that the Shiites do not rely on the Uthmanic Codex of the Quran and that they believe in distortion of the Quran. Finally, the conclusion is drawn that Goldziher has attributed the exegetical styles and theories of the Qur’ānic sciences of many Muslim sects to Shia.
    Keywords: the Quran, Orientalists, Exegesis style, Shia, Goldziher
  • Dr. Saeed Rahimian, Zahra Rahimi Haqiqi Page 51
    The book under the title of 'The Blackwell Companion to the Quran' contains various articles by leading figures. The article 'introducing' written by Tamara Sonn constitutes the first essay of the very book. This printed work is one of the prevalent curricula of the Islamic sciences in western universities. Tamara Sonn, in his article, has dealt with the following general themes: structure of the text, voice and audience, history of the text, the relationship of the Quran to other Scriptures, themes of the Quran, role of the Quran in Islamic life: ritual and art, the Quran in law, the principles and practice of Qur’ānic interpretation. The paper after offering a report from its translation and calling attention to its positives and negatives reviews Sonn’s work in terms of its contents and structure. The author has also highlighted the difference of opinion Sonn and the Shiite exegetes have with each other. In general, he studies Sonn's views critically and provides due answers for nine cases he has dealt with in his article.
    Keywords: the Quran, Orientalists, Introducing of the Quran, Tamara Sonn
  • Dr. Muhammad Ali Rezaee, Ruqayya Beirami Page 73
    The current paper introduces and reviews the entry of 'translation and the Quran' in the Encyclopedia of the Quran edited by Oliver Leaman. This entry [article] is written by Afnan H. Fatani. The writer of the article has touched the following themes: translation and ethics, methods of translation, the referential versatility of Qur’ānic words, Qur’ānic dictionaries and translation aids and a brief history of Qur’ānic translations. Notwithstanding many positive and worthwhile arguments of the article, there are materials that can and will be critically treated on the basis of principles of translation and the conditions of translator of the Quran. According to him, the writer of the entry could not well organize his data, knew less about his material's whereabouts, his poor arguments fall short of proving his notion, offered inadequate exposition of the contents if not lacking the descriptions at all, his entry contain inaccurate facts and finally gave no way to minimal information about some of the translations.
    Keywords: the Quran, the translation of the Quran, Orientalists
  • Dr. Abdullah Himmati Gulian Page 99
    Almost after a decade from the advent of Islam, the Christian West found the presence of Muslims in their borders assuming Islam as a political challenge for them. The Islamic civilization that was gradually on the rise in different dimensions complicated the issue further. In the meantime, the West chose to challenge Islam showing different types of reactions including the Crusades and Quranology. Concurrent to the Crusades, the theologians and defenders of the Christian beliefs emphasized on learning Islamic teachings. Thus, they began to translate the Quran so as to fully grasp the content of the Quran. Because, they assumed it as a means of intellectual and spiritual dispute [war] and as a complement to their military campaign against the Muslims. The current paper studies the Christian western Quranology and their Crusades. As such, he pointed at Dir Kluni in religious dynamism of the western society. The paper also talks about the following themes: the position of Ṭulayṭulah [presently Toledo] in respect with the translation of Islamic works, introducing those who conducted the project of 'Quranology', their motives and ends and finally the impacts of Latin translation of the Quran in Christianity.
    Keywords: Translation of the Quran, Christian West, Peter the Venerable, Spain
  • Dr. Hasan Rezaee Haftadur, Maitham Nazemi Page 119
    The article at hand reviews the entry ‘Archaeology and the Quran’ in the Leiden Encyclopedia of the Quran. This article, being an interdisciplinary work on the Quran and sciences in EQ, is written by the contemporary writer Robert Schick. The writer deals with the destiny of the past nations, their archaeological works, the historical governments and many other archaeological activities of Arabian Peninsula in the light of the Quran. He while considering the socio- cultural milieu where Islam developed in, confesses that he could not derive desirable conclusions. Then, he briefly points at the archaeological studies of Bait al-Muqaddas. The author prior to his review of the paper, presents a brief account of Robert Schick's article. His archaeological view, in the very article ‘Archaeology and the Quran’, is worthwhile but his lack of attention to all sources and his doctrinal backgrounds prompted some critical mistakes which devalue his scholarly work. More precisely, the writer treats critically his following notions: the helpful methods that archaeology makes the Qur’ānic concepts clearer, casting doubts in the existence of some historical documents in present-day Saudi Arabia, special remembrance from the Thamud tribe, doubting the fact whether or not Suleiman was cotemporary to the queen of Saba, the condition of other ancient places and traces that go back to the early days of Islam and his archaeological studies of Bait al-Muqaddas.
    Keywords: the Quran, Orientalists, Archaeology, Arabian Peninsula, Robert Schick
  • Dr. Sayyed Isa Mustarhami Page 143
    It is almost a truism to say that theses and dissertations play a vital role in scientific development of the researches and researchers. This fact makes us pay extreme heed not only to the quantity but also to the quality of the theses. The Muslim scholars and researchers have recently begun their critical appraisal of the Orientalist's Qur’ānic activities and studies. The present paper overviews more than 80 M.A. and PhD theses that have delved into the Orientalist's Qur’ānic studies. The author gives a brief introduction of the very theses including a list from their chapters and the necessities on the Qur’ānic theses in the field of orientalism. In general, these theses can be classified according to three categories: the first covers the critique of standpoints developed by a particular orientalist. The second treats a particular topic from the Islamic teachings or Qur’ānic sciences in the light of orientalists’ view. The third studies and reviews the orientalist's stance adding complementary points to their researches
    Keywords: the Quran, Orientalists, Critique, the Qur'ānic teachings, Qur'ānic Sciences, Thesis