فهرست مطالب

مطالعات معنوی - پیاپی 1 (پاییز 1390)
  • پیاپی 1 (پاییز 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/08/14
  • تعداد عناوین: 9
|
  • محمدحسین کیانی صفحه 5
  • باقر طالبی دارابی صفحه 7
    پیش از هر اقدام برای تحلیل سرشت و ماهیت اعتقاد و عمل دینی در میان جوامع مختلف، ارائه نوعی «تعریف کاربردی» از مفهوم «دین» ضروری است. این امر در نگاه نخست، تقریبا ساده به نظر می رسد؛ چون فرض بر آن است که همه ما از «اعتقادات دینی» در جامعه خود اطلاع داریم و این «برداشت عمومی» ما را به اتخاذ دیدگاه درباره آن، رهنمون می شود؛ برای مثال، هر زمان که واژه قدرتمند «دین» به گوشمان می رسد، تصویری از انواع اعمال و مراسم دینی در ذهن ما نقش می بندد یا نام شخصیت های مذهبی و معنوی به ذهن ما خطور می کند. هر محققی، پیش از آنکه به بررسی تعریف های ارائه شده از دین بپردازد، باید تعریف خود را از این واژه مشخص کند و سپس این «برداشت عمومی» را با آن تعریف یا با تعریف های محققان و متخصصان مقایسه کند.
    کلیدواژگان: ادیان جدید، جامعه شناسی دین، فرآیند اجتماعی دین، کلیسا
  • بهمن شریف زاده صفحه 31
    مدرنیسم با وجود رفاهی که برای بشر غربی فراهم آورد، خواست ه های فرامادی او را برآورده نساخت و این، علتی جز بی مهری و بلکه بی اعتقادی تفکر مدرن به روح و بعد فرامادی انسان نداشت. بحران بی معنایی که در غرب بیداد می کرد و قربانی می گرفت، تبدیل شدن انسان غربی به شیء و کالا، از دست رفتن هدف و معنای زندگی و خلا و فقدان یک نظام ارزشی، متفکران بزرگ غرب را به چاره اندیشی واداشت.
    سرانجام بشر در دوران مدرن، مجبور شد نگاهی تامل آمیز به مبانی فکری مدرنیسم بیندازد و به کاستی های آن توجه ویژه کند و این، سرآغازی برای دوره «پست مدرنیسم» یا «پسامدرنیته» شد. بازکاوی سنت و مبانی آن از سوی اندیشمندان غرب برای آن بود که نیازهای بی پاسخ خویش در زندگی مدرن را بیابند. آنها با توجه به بحران های روحی پیدا شده در جهان غرب و نیاز بشر غربی به عواطف انسانی و رسیدگی های باطنی، با گرایش مردم به معنویت همراه شدند. ایشان بر باور غالب دوره مدرنیسم که انسان را مساوی با جسد می دانست، خط بطلان کشیدند و بعد فرامادی بشر پذیرفتند؛ از جمله، نظریات متفکرانی مانند «میشل فوکو»، «یورگن هابرماس» و «ماکس هورکهایمر»، نقد مدرنیسم و تجددزدگی و بازگشت به نوعی اخلاق و معنویت و ارزش های فرامادی انسانی است.
    اکنون نزدیک به سه دهه است که بسیاری از متفکران اصیل و جدی غرب، متوجه مشکل شده اند. فروپاشی کمونیسم، به بن بست رسیدن روش های سرمایه داری و نظریه های گوناگون مدیریت، افول فلسفه های ظاهرفریب و رنگارنگ، برخی متفکران غربی را به تاملی جدی واداشت و این همه، آغازی برای بازگشت به معنویت شد.
    کلیدواژگان: مدرنیسم، اومانیسم، سکولاریسم، معنویت گرایی، فرقه های معنویت گرا، سکولاریزه کردن، پروتستانتیسم، کیبرال دموکراسی
  • هادی وکیلی صفحه 47
    به جنبش های نوپدید معناگرا زا زوایای گوناگونی می توان نگریست؛ اما نگریستن به آن از زاویه جهانی شدن، می تواند گسترش فزاینده این جنبش ها را در نقاط گوناگون جهان تبیین سازد؛ باید توجه داشت که جهانی شدن درباره این جنبش ها با منطقه گرایی آنها منافات ندارد.
    نگارنده معتقد است که ریشه اصلی و کلید جهانی شدن این جنبش ها نوعی پلورال سکولاریسم متعالی، یعنی فروکاهش دین به معنویت و تلفیق معنویت حاصل با عناصری گوناگون از دیگر ادیان است.
    کلیدواژگان: جنبش های نوپدید، تهاجم فرهنگی، جهانی شدن، دین سکولار، معنویت پلورالیستیک
  • حمیدرضا مظاهری سیف صفحه 85
    فرقه ها و جریان های معنویت گرای متعددی در دنیا وجود دارند که در کشور ما نیز فعالیت می کنند؛ اما برخی از این جریان ها می کوشند خود را با فرهنگ بومی و اسلامی ایران، هماهنگ نشان دهند.
    در این بین، یکی از موفق ترین جریان ها که متاسفانه پیروان قابل توجهی جلب کرده است، عرفان حلقه است. این فرقه با آمیختن پاره ای از مباحث عرفانی و نظریات فیزیک مدرن، مدعی درمانگری و تحول در دانش پزشکی است؛ ولی آسیب های معنوی زیادی را به بار آورده و بهداشت معنوی جامعه را به خطر انداخته است.
    کلیدواژگان: بهداشت معنوی، عرفان کیهانی حلقه، رحمانیت، درمانگری شیطانی، شریعت
  • حسین عرب صفحه 107
    فرقه شیطان گرایی (Satanism) یکی از شاخه های شیطان پرستی مدرن است که آنتوان لاویآن را در سال 1966 پایه گذاری کرد. این مقاله با رویکردی توصیفی، اقدام به شناسایی و معرفی فرقه مذکور همچنین سازمان کلیسای شیطان به عنوان نهاد رسمی این فرقه کرده است. از آنجا که آموزه های این فرقه ریشه در جریان های مشابه شیطانگرایی و شیطان پرستی در سده های پیشین و حتی دوران باستان دارد، قبل از تشریح جریان کنونی، اشاره کوتاهی نیز به ردپای این آموزه ها در دوران باستان و قرون وسطی شده است.
    در حال حاضر، شیطان گرایی با وجود گذشت حدود نیم قرن از آغاز فعالیتش، همچنان با قوت به فعالیت های ترویجی خود ادامه می دهد. این فعالیت ها بیشتر در حیطه جغرافیایی کشور ایالات متحده آمریکا متمرکز است؛ ولی در کشورهای دیگر دنیا (از جمله کشورهای مسلمان) به علت تمایز جذاب این فرقه با فرق دیگر، شاهد ترویج برخی افکار این فرقه و جریانهای مشابه آن هستیم؛ و همین امر، ضرورت داشتن اطلاعاتی صحیح از این جریان را برای تحلیل و مقابله موثرتر، دو چندان کرده است.
    کلیدواژگان: شیطان گرایی، آنتوان لاوی، کلیسای شیطان، انجیل شیطانی، Satanism، church of atam
  • محمدجواد رودگر صفحه 163
    خرافه به باورهای باطل و فاقد مبانی علمی عقلانی اطلاق می شود که با اصول اسلامی در تعارض است و یکی از ساحت هایی که زمینه های رویش خرافات در آن از لحاظ نظری و عملی وجود دارد عرفان به معنای عام و عرفان و تصوف اسلامی به معنای خاص است که ریشه ها و بسترهای آن در این مقاله، تحلیل و تعلیل شد و جهل علمی و جهالت عملی، نقطه مرکزی خرافه گرایی معرفی شده است.
    از جمله بحث های طرح شده، راه های زدایش خرافات در حوزه عرفان است که معرفی جامع و کامل عرفان ناب اسلامی، ارائه شاخص های علمی و عملی برای شناخت و نفی خرافات، شناساندن عارفان حقیقی، تعمیق عقلانیت عرفانی و روحیه اجتهادگرایی در آن و... از جمله آنهاست.
    کلیدواژگان: عرفان، خرافات، کشف و شهود، جهل علمی و جهالت عملی
  • عبدالحسین مشکانی صفحه 187
    انسان شناسی اکنکار مانند بسیاری از آموزه هایش دارای تناقضات فراوانی است. انسان اکنکار، گاه دارای جایگاه شیطانی است و گاه نیز در جایگاه الهی می نشیند. اکیست ها نیز مانند بسیاری از فرق دیگر به پذیرش بعد روحی برای انسان در داده اند. بررسی روح انسانی به عنوان مهم ترین مشخصه بسیاری از جنبش های معنوی نوین، انسان باوری آنها را به بوته نقد می کشاند. روح و روح باوری را می توان تنها به عنوان گریزگاهی برای دوری از خداباوری توحیدی و معاد باوری دینی بر شمرد. نگرش این شبه آیین به ذهن انسان به عنوان یکی از مهم ترین عطیه های الهی که قوه تعقل را بر می انگیزاند بسیار مهم و ضروری است. از آنجا که تناقض گویی و سخنان بی بدیل بی دلیل در این گونه از شبه آیین ها به فراوانی یافت می شود ذهن و تحلیل های ذهنی و عقلانی به عنوان شاهراه های گمراهی معرفی می شوند. همچنین در این گونه از شبه آیین ها ادواری به انسان، از آموزه تناسخ سر برآورده و یک اصل مسلم شمرده شمرده می شود.
    کلیدواژگان: انسان شناسی، روح باوری، اکنکار، پال توئیچل، اختیار انسان، ذهن انسان، عقل انسانی
  • معنویت جهانی / سخنرانی دکتر ساشادینا
    صفحه 213
|
  • Bahman Sharif Zade Page 31
    Modernism, despite the welfare provided for the Western man, failed to fulfill his spiritualrequests, the sole reason of which is the modern thought, s disregard for and even disbelief in man, s soul and his spiritual aspect. The nihilism crisisin the West, which roared and claimed victims, the conversion of the Western man into an object and commodity, the loss of purpose and meaning of life, and the lack of a value system made the Westerngreat thinkers to find a remedy for it. Finally, in the Modern era, man had to reconsider the intellectual foundations of Modernism and pay special attention to its shortcomings, and this turned into a prelude for the postmodern era. Reanalysis of tradition and its foundations by the Westernthinkers was to respond to their unmet needsin the modern life. They, considering the spiritual crisis in the West and the Western man, s needto human emotions and consideration of spirit, followed thepeople, s tendency towards spirituality and canceled the prevailing opinion of the Modern era, which regarded man as equal to body and acknowledged the spiritual dimension of man. Criticizeof Modernism and return to a kind of ethics, spirituality and human spiritual values are some of the theories, which thinkers such as «Michel Foucault», «Jürgen Habermas», and «Marx Horkheimer» held. Now, it, s nearly three decades that manynoble and serious Westernthinkers have noticed theproblem. Collapse of communism, the deadlock state of capitalist methods and various theories of management, and decline of colorful, deceptive philosophiespushed some of the Westernthinkers for a serious reflection, and all this was a beginning to return to spirituality.
    Keywords: Modernism, Humanism, Secularism, Spirituality, Spiritualist Sects, Secularization, Protestantism, Liberal Democracy
  • Dr. Hadi Vakili Page 47
    NRMs may be studied from different aspects. Looking at this subject from the globalism window, however, can provide an explanation for the increasing propagation of these movements in different parts of the world. Moreover, this window clears the way for better understanding of some characteristics of these movements.Nevertheless, it should be noted that globalism of these movements does not contradict their localism, specifically as occurred in the Eastern countries, such as Iran in particular. The present writer believes that the root cause and key to globalism of these movements, which emerges in the form of a kind of invasion in countries such as Iran, is a sort of sublime plural secularism, i.e. reduction of religion to spirituality and mixing the resulting spirituality with different elements of other religions.
    Keywords: NRMs, Cultural Invasion, Globalism, Secular Religion, Pluralistic Spirituality
  • Hamid Rezamazaheri Seif Page 85
    There are many sects and spiritualist movements in the world, which are active in Iran as well, but some of these movements try to presentthemselves in conformity withIran,s indigenous culture and Islam. One of the most successful movements, which unfortunately attracted considerable followers, is the Ring Mysticism. This sect, through combining a number of mystical issues with modern physics, theories, has claimed providing cure and making a revolution in medical knowledge, but it has caused many moral damages and endangered the spiritual health of society.
    Keywords: Spiritual Health, Ring Cosmic Mysticism, Mercifulness, Satanic Cure, Shariah
  • Hossein Arab Page 107
    The sect of Satanism is one of the branches of the modern Devilworship, which was established by «Anton LaVey» in 1966. The present article has taken a descriptive approach to discover and display the sect of Satanism as well as the organization of «Church ofSatan» as the official institution of this sect. Since the teachings of this sect stem from the similar movements of Devil-worship and Satanism in the past centuries and even ancient times, before describingthe current movement, the trace of theseteachings in ancient times and the Middle Ages has been briefly mentioned. Now, approximately after half of a century, the sect of Satanism is still powerfully going on its promotional activities. Though these activities is mainly concentrated on geographical scope of the USA, because of its attractive differences with other sects, some ideas of this sect and the similar movements are promoted in other countries – including Muslim countries. For this reason, the necessity to have accurate information aboutthis movement in order to analyze and counter effectively to it is doubled.
    Keywords: Satanism, Anton LaVey, Church ofSatan, Satanic Bible
  • Mohammad Javad Roodgar Page 163
    Superstition is based on false beliefs and it lacks rational, scientific bases and so, is in conflict and inconsistent with the Islamic values and principles. Mysticism in general sense, and Islamic mysticism and Sufismin specific senseare of the areas in which there are backgroundsand conditions ofemergence of superstitions in theoretical as well as practical respects. In this article, the origins and backgroundsof such superstitions are analyzed and it is concluded that scientific as well aspractical ignorance are central points ofsuperstitionism. One of the subjects discussed here isthe ways of elimination of superstitions in mysticism, some of which to be mentioned are a full and comprehensive introduction to the Islamic pure mysticism, providing scientific and practical indicators for recognition and rejection of superstitions, introducing the true mystics, deepening mystical wisdom and morale of Ijtihadism in it, and so on.
    Keywords: Mysticism, Superstitions, Intuition, Scientificand PracticalIgnorance
  • Abdol Hossein Meshkani Page 187
    The Eckankar anthropology, like many of its teachings, contains many contradictions. The Eckankar man sometimes has satanic status and sometimes, divine status. Eckists, like many other cults, have admitted the spiritual dimension of man. The study of human spirit as the most important characteristic of many NRMs can review their belief in man. Spirit and spirit belief can be regarded just as a pretext to keep away from monotheistic belief in God and religious belief in the Resurrection. The attitude of these pseudo-religions to the human mind, as one of the most important divine gifts which stimulates the intellect, is very important and necessary. Since contradiction and unreasonable, odd remarks is abundantly found in these pseudo-religions, mind and mental, intellectual analysis are introduced as highways of astray. In addition, in these pseudo-religions periodic look at human leads to doctrines of Reincarnation and it is regarded as a certain principle.
    Keywords: Anthropology, Spirit Belief, Eckankar, Paul Twitchell, Man, s Free Will, Human Mind, Human Intellect