فهرست مطالب

مطالعات تاریخ فرهنگی - پیاپی 16 (تابستان 1392)
  • پیاپی 16 (تابستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/06/15
  • تعداد عناوین: 6
|
  • نصرالله پورمحمدی املشی* صفحه 1
    اسناد و مکاتبات زیادی در دوره ی صفوی تحریر و تدوین شده است؛ در این راستا فرامین حکومتی، که در باب ارامنه صادر شده و به «فرامین فارسی ماتناداران» مشهور است، از جنبه های مختلف می تواند برای پژوهشگر تاریخ صفویه گره گشا باشد. گرچه این فرامین در باب چگونگی ادارهی اقلیت ارامنه در ایران صادر شده اند، اما ابعاد مختلف زندگی ایشان را شامل می شود و جهت گیری حکومت صفویه در ابعاد مختلف را نشان می دهد. بدون تردید، مطالعه این فرامین و اسناد برای ارائه تصویر کامل تر و دقیق تر روح سیاسی اجتماعی حاکم بر جامعه عصر صفوی لازم و ضروری می باشد. مضاف بر این که رصد کردن سیاست مذهبی حکومت صفویه در باب اتباع غیر مسلمان، شفاف تر خواهد شد
    کلیدواژگان: فرامین، ارامنه، شاهان صفوی، ماتناداران
  • شهرام جلیلیان*، سیدعلی فاطمی صفحه 21
    این مقاله با رویکرد تاریخی توصیفی، به مطالعه نوع پوشش و جامه های زنان ایرانی در دوره ی اشکانیان خواهد پرداخت. از این رو، کوشش می شود پس از اشاره ای کوتاه به موقعیت سیاسی و اجتماعی زنان در جامعه ی اشکانی، با نگاهی تحلیلی به گزارش هایی که آگاهی هایی را درباره ی تاریخ اشکانیان، و نوع جامه زنان اشکانی به دست می دهند، همه ی بازنمایی های زنان در داده های باستان شناختی و یادگارهای هنری اشکانیان مورد مطالعه قرار گیرد، و توصیفی نزدیک به واقعیت از چگونگی پوشش و نوع جامه ی زنان این دوره ارائه شود.
    مطالعه ی منابع تاریخی و بازنمایی های گوناگون زنان در داده های هنری و باستان شناختی اشکانیان همچون مجسمه ها، نگاره های زنان روی سکه ها، و نقاشی های دیواری، آشکارا نشان می دهند که زنان اشکانی، تا اندازه ی زیادی همچون زنان ایرانی دوره هخامنشیان در فعالیت های گوناگون اقتصادی و اجتماعی جامعه ی خود، حضور چشمگیر داشته اند، اما همواره جامه های بلند، چین دار و گشادی می پوشیدند که کاملا اندام آنها را می پوشانید، و حتی گهگاه پارچه ی نازک و بلندی همانند چادر را روی سر خود می افکندند.
    کلیدواژگان: ایران باستان، اشکانیان، یونانیان، زنان، سنگ نگاره ها، نقش مهرها، پوشش، جامه های زنان
  • سیدمحمدرحیم ربانی زاده* صفحه 43
    پژوهش حاضر، درصدد است با بررسی نامه ی طاهر به فرزندش عبدالله، دیدگاه وی را دربار ه ی حکومت، رعیت، و رابطه ی متقابل آنها تبیین، و آئین حکمرانی در دوره طاهریان را مشخص کند. نتایج تحقیق، مشخص می کند نظام مطرح شده در این نامه، از فرهنگ حکمرانی دلالت می کند که در مقایسه با دولت های نوین، بسیاری از کارکردهای امروزین آن را در بر می گیرد. در بررسی عملکرد امرای طاهری، می توان آن را دستورالعمل مکتوب و آئین نامه حکومتی آنان، و در سطوح بالاتر، به خصوص در دوره ی مامون، به عنوان دستورالعمل اجرایی ماموران دولتی دانست. برخی دیگر از یافته های پژوهش حاضر، حاکی از تاثیر اندیشه ها و شیوه های مطرح شده در نامه ی طاهر، در خصوص اداره ی حکومت و نظرات مالیاتی ایشان بر اندیشه های ابن خلدون در مقدمه می باشد.
    کلیدواژگان: فرهنگ حکمرانی، نامه طاهر بن حسین، عبدالله بن طاهر، طبری، ابن خلدون
  • مجید ساریخانی* صفحه 65
    جلوه های آیات الهی با زبان و خط عربی، پس از اسلام بر آثار هنری ایران تاثیرگذار بوده است و سکه های مزین به آیه های قرآنی قرن اول ه.. ق. صحه بر آن می گذارد. این پژوهش، به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که جلوه های آیات الهی در ارتباط با آثار هنری ایرانی اسلامی چگونه قابل تبیین است؟ و فرضیه تحقیق مبتنی بر آن است که محتوا و مضامین کتیبه نگاری آثار هنری ایرانی اسلامی، بیانگر جلوه های آیات الهی متناسب با کاربری آثار هنری است.
    داده های پژوهش، بررسی 120 اثر هنری موزه ملی ایران است که از این میان، حدود 32 اثر به صورت مستقیم (معرفی در متن)، 52 اثر غیرمستقیم (بهره گیری از محتوای کتیبه ها در متن) و 37 اثر دارای کتیبه های مشابه و تکراری بودند و تحلیل و نتیجه گیری پژوهش مستند به کل جامعه آماری است. نتیجه ی بررسی، بیانگر آن است که مضامین و مفاهیم کتیبه نگاری جلوه های آیات الهی با کاربرد هر اثر هنری ارتباط مستقیم دارد و محتوای کتیبه ها، یافته های پژوهش را در دو گروه آثار وابسته به معماری (با مضمون ارشادی) و آثار هنری صنایع ظریفه (با محتوای حفاظت بخشی، و ولایت پذیری و...) قرار می دهد.
    کلیدواژگان: آیات الهی، کتیبه نگاری، آثار هنری، موزه ملی ایران، قرآن
  • علی اصغر سعدآبادی*، عالیه کاظمی، علی اصغر پورعزت صفحه 87
    با نگاهی اجمالی به تاریخ بشر، مشاهده می شود پیروان برخی رهبران بدون هیچ زور و اجباری، با رضایت کامل و داوطلبانه به فرمانبرداری مطلق از آن ها روی می آورند. در این پژوهش، ضمن بررسی دلایل این نوع از اطاعت، تلاش شده است اسماعیلیان در دوران رهبری حسن صباح، مورد بررسی تفسیری و گزارشی قرار گیرند. از این رو، در ابتدا با استفاده از روش اقدام پژوهی تاریخی، دلایل اطاعت محض اسماعیلیان از حسن صباح مورد شناسایی قرار گرفتند؛ سپس کدهای اولیه با استفاده از نرم افزار MAXQDA چندین مرتبه مورد تحلیل و بازبینی قرار گرفته و در نهایت 4 شاخص اصلی و 46 زیرشاخص از مجموعه داده ها شناسایی گردید. در پایان، با مراجعه به خبرگان و با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی، دلایل اطاعت محض اسماعیلیان، اولویت بندی شده است. نتایج نشان می دهد عواملی چون رهبری دیکتاتورانه و عوامل مادی، تاثیر ناچیزی بر اطاعت محض این گروه داشته و شاخص های منسوب به مذهب، مهمترین عامل تاثیر گذار بر اطاعت محض داوطلبانه این گروه بوده است.
    کلیدواژگان: اطاعت محض، اسماعیلیان، سبک رهبری، فرایند تحلیل سلسله مراتبی
  • یعقوب محمدی فر*، علیرضا خونانی صفحه 113
    پژوهش حاضر درصدد است مناسبات حکومت خاراسن در جنوب میان رودان را با پادشاهی اشکانی و امپراتوری روم بسنجد. خاراسن با اهمیت منحصر بفرد خود تاثیر زیادی در روابط این دو قدرت بزرگ و رقیب داشته است. شناخت بیشتر این روابط از لابلای کاوش های باستانشناسی این منطقه ی باستانی که اطلاعات بسیار محدود و اندکی راجع به آن وجود دارد امکان پذیر خواهد بود. یافته های پژوهش که مبتنی بر مطالعات سکه شناسی، باستان شناسی و منابع است مشخص می کند حاکمان این منطقه با ریشه ی بومی، و فرهنگ سامی قصد تسلط بر خلیج فارس و تجارت آن با سایر مناطق، استقلال عمل بیشتر در روابط با اشکانیان و ایجاد روابط گسترده تر با امپراتوری روم و هند داشته اند.
    کلیدواژگان: اشکانیان، جنوب میانرودان، خاراسن و خاراکس، تجارت
|
  • Nasrollah Poormohammadi Amlashi* Page 1
    Many documents and correspondence have been written and issued during Safavid period. In this regards, the governmental decrees that have been issued about the Armenians which are well-known as Persian decrees of the Matenadaran, could be useful for researchers of Safavid history in many aspects. Although these decrees have been issued on how to manage the Armenian minority in Iran, but they cover several dimensions of the Armenians’ life and show the orientations of Safavid in various aspects. Undoubtedly the study of these decrees and documents is necessary to provide a more accurate and less incomplete picture of the prevailing political - social spirit of the society during Safavid era. In addition, it will pave the way to gain a more transparent observation on religious policy of Safavid about its non Muslim subjects.
    Keywords: Safavid Kings, decrees, Armenians, Matenadaran
  • Shahram Jalilian*, Seyed Ali Fatemi Page 21
    In this paper it has been tried to identify and explain the clothing and garment types of Arsacid’s women based on historical reports and the representations of women in art, monuments and archaeological data of Arsacids. These data and the archaeological traces of the Arsacids such as sculptures, paintings of women on coins and wall paintings show that the Arsacid women as much as Achaemenid women have had significant presence in various social activities, but they always wore long, crease and loose robes, and even sometimes put a thin cloth like a veil on their head.
    Keywords: Ancient Iran, Arsacids, Greeks, Women, Stone Engravings, Seals, Clothing, Women Dresses
  • Seyyed Mohammad Rahim Rabbanizadeh* Page 43
    The aim of this study is to explain Tahir’s perspectives on government, subject and their interaction and to determine the regulations of governing during Tahirids. The main problem of the study is: what was the base of Tahir’s approach towards subject and governing? The results of the study show that the recommended system in this letter was implying to a governance culture which in comparison with modern government contains many of governments’ modern functions. How to manage the government, how to deal with the subjects, how to monitor the executives and the agents, are among the most propositions of this letter. In the evaluation of Tahirids Emirs performance, this letter could be considered as the written instruction and their governing regulations. In the higher levels, especially during Ma’mun reign it could be considered as the instruction of the executive authorities. Some other findings of this research, implies the influence of ideas and methods which have been recommended in Tahir letter about governance and his tax comments on Ibn Khaldun's ideas in the Muqaddimah.
    Keywords: Governance Culture, the Letter of Tahir ibn e Hussein, Abdullah ibn e Tahir, Tabari, Ibn Khaldun
  • Majid Sarikhani* Page 65
    This research is trying to find answer for the problem, the resplendence of Divine revelations how can be explained in connection with Iranian - Islamic artworks? The hypothesis of the research is based on the appropriation of the contents of inscription writing of Iranian - Islamic - artworks about the resplendence of Divine revelations with the application of the artworks. The data of the research have been gathered by surveying on 120 artworks in the National Museum of Iran. The results show that the content of the inscription writing of the resplendence of Divine revelations has a direct relationship with the application of each artwork. Based on the content of the inscriptions, they would divide in two groups, architectural works (with guidance themes) and fine art works (with the themes of protection, guardianship…).
    Keywords: Divine revelations, Inscription writing, Artworks, National Museum of Iran, Quran
  • Ali Asghar Sadabadi*, Alieh Kazemi, Ali Asghar Pourezzat Page 87
    With a brief look at the history of humankind, it has been observed that followers of some leaders, without any force and with a full consent and voluntarily turned their absolute obedience to their leaders. In this research, besides surveying the reasons of this kind of obedience, Ismailia during the leadership of Hassan Sabbah as the case study, has been studied by a commentary and review approach. Hence, in the first step by applying the historical action research method, the reasons of Ismailia pure obedience to Hassan Sabbah have been identified. Then the initial codes were analysed and reviewed for several times by MAXQDA software and finally four main criteria and 46 sub–criteria from the set of data have been identified. In the end, by consultation with the experts and using the analytic hierarchy process, the reasons of the pure obedience of the Ismailia have prioritized. The results show that such factors as authoritarian leadership and material factors have been negligible impact on the pure obedience of this group and the factors attributed to religion were the most influential factors on the pure obedience in this group.
    Keywords: Pure Obedience, Ismailis, Leadership Style, Analytic Hierarchy Process
  • Yaghoub Mohammadifar*, Alireza Khounani Page 113
    The aim of this research is to measure the relations between Kharasan government, located in the south of Mesopotamia, with the Arsacid and Roman Empires. Kharasan with its unique importance has had a large impact on the relations of these to great and rival powers. Better understanding of these relations could be achieved through archaeological excavations in this ancient region which there is rare and limited data about it. The results of this research have been achieved by numismatic and archaeologic studies and study of the resources show that the intentions of the rulers of the region by native roots and Semitic culture were to dominate over Persian Gulf and its trade with other regions, achieve more autonomy in relations with Arsacids and to establish broader relations with the Roman Empire and India.
    Keywords: Arsacids, South of Mesopotamia, Kharasan, Kharax, Trade