فهرست مطالب

قرآن پژوهی خاورشناسان (قرآن و مستشرقان) - سال نهم شماره 2 (پیاپی 17، پاییز و زمستان 1393)
  • سال نهم شماره 2 (پیاپی 17، پاییز و زمستان 1393)
  • بهای روی جلد: 50,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1393/12/24
  • تعداد عناوین: 8
|
  • محمد علی رضایی اصفهانی صفحه 7
  • محمدحسن زمانی*، سید احمد هاشمی علی آبادی صفحه 9
    در زمینه معرفی کلی قرآن، معارف قرآنی، تاریخ گذاری و جمع آوری آن، مصدر و منشا وحی و ترتیب نزول آیات، مقالات و کتاب های زیادی از سوی اندیشمندان مسلمان و غیر مسلمان به رشته تحریر در آمده است. در این عرصه دائره المعارف ها نقش بسزایی را ایفا می-کنند. «دائره المعارف آمریکانا» که یک دائره المعارف عمومی است، برخی از مدخل های خود را مستقیم یا غیر مستقیم به مطالبی در پیرامون قرآن اختصاص داده است. در نوشتار حاضر، با گذری اجمالی مدخل هایی از قبیل اسلام، الله ، محمد (ص) و قرآن از این دائره المعارف مورد بررسی قرار گرفته و نقاط ضعف و قوت آنها بیان شده است.
    کلیدواژگان: قرآن، دائره المعارف آمریکانا، استشراق، وحی، اعجاز
  • حسینعلی ترکمانی*، جواد محمدی صفحه 31
    این پژوهش برآن است تا به بررسی و نقد پژوهش های پروفسور جین دمن مک اولیف پیرامون قرآن و تفاسیر آن بپردازد. وی که از قرآن پژوهان بنام و مشهور غربی است، در آثار مختلف خود به تفسیر قرآن پرداخته است. او قرآن کریم را از حیث متنی، کتابی قدرتمند و تاثیرگذار، ولی از حیث سندی دارای اشکالاتی می داند؛ از آن جمله: عدم جمع قرآن در زمان حیات پیامبر(ص) و موقوف بودن اعتبار قرآن بر احادیث. این دو اشکال مخالف دلایل قطعی است و قرآن در زمان حیات پیامبر(ص) تدوین شده و به علت نقل متواتر از اعتبار کامل برخوردار است. مک اولیف تاریخ تفسیر قرآن کریم را به سه دوره تکوین،کلاسیک و مدرن تقسیم نموده است. عمده ترین اشکال وی در این تحلیل آن است که در معرفی مهم ترین مفسران دوره صحابه از نام حضرت علی(ع) غفلت ورزیده است و اعتبار تفسیر را منحصر درحدیث دانسته است. او تفسیر دوران مدرن را تداوم همان دوره کلاسیک البته توام با تغییراتی می داند که ظهور صداهای تفسیری جدید از مهم ترین مشخصات آن است. این مستشرق مشهور در زمینه معرفی علوم تفسیری از رهگذر مقایسه دو کتاب معروف «البرهان» و «الاتقان» تلاش نموده است اطلاعات سودمندی به دست دهد.
    کلیدواژگان: جین دمن مک اولیف، پژوهش های تفسیری، قرآن، تاریخ تفسیر، شبهات
  • عبدالرضا باقی* صفحه 53
    مسلمانان براین اندیشه اند که اساسنامه اسلام، قرآن است و قرآن وحی الهی و مصدر و منبع آن خداست، اما بسیاری از مستشرقان مدعی اسلام شناسی در مورد منبع، مصدر، مبنا و تلقی وحی اختلاف نظر جدی با قاطبه مسلمانان دارند؛ از این رو به جا و سزاست که مصدر و معنا و مبنای وحی از منظرمستشرقان مورد کاوش و پرسش جدی قرار گیرد تا روشن گردد: اول) تلقی ایشان از وحی چیست؟ دوم) مبنای این تلقی کدام است؟ سوم) آبشخور و ماخذ آن تلقی و این مبنا چیست؟ چهارم) این دسته از مستشرقان از پافشاری خود بر این دریافت و القای آن به دیگران، در پی چه هستند؟
    در این راستا برای رسیدن به پاسخ پرسش های فوق لازم است ابتدا تلقی ایشان را از وحی و مبانی آن را از حیث معرفت شناختی، زبان شناختی، معنا شناختی و روش شناختی برکاویم تا از این رهگذر، هم مسیر نقد تلقی ایشان از وحی هموارتر گردد و هم انگیزه نهفته در پس آن آشکارتر شود. این نوشتار با تاکید و توجه به نکات فوق، به رشته تحریر در آمده است.
    کلیدواژگان: وحی، مستشرقان، قرآن، مصدر وحی، زبان شناختی، معرفت شناختی، معنا شناختی
  • محمد جواد اسکندرلو*، صمد اسمی قیه باشی صفحه 89
    مقاله «ربا» (usury)از جمله مقالات دائره المعارف قرآن لایدن است که آقای مسعود العالم چوذری آن را نگاشته است. نویسنده با مراجعه به آیات قرآن کریم سعی کرده است تا حدودی دیدگاه قرآن کریم را درباره «ربا» به دست آورد و بر این باور است که «ربا» هم از جهت اقتصادی و هم از جهت اجتماعی و اخلاقی مورد توجه خاص شارع مقدس اسلام بوده است؛ لذا تحریم آن در قرآن کریم همراه با تهدیدهای مکرر و شدید بیان شده است. در این نوشتار سعی شده است ضمن توجه به نکات قوت مقاله، به کاستی های آن اشاره شود و به آسیب شناسی موضوع «ربا» در قرآن کریم بپردازد؛ چرا که ربا و ربا خواری از منظر قرآن کریم موجب ظلم، خوردن مال به باطل، کفر و ارتداد، بازدارنده رشد و تولید اقتصادی و از همه مهم تر رباخواری به مثابه اعلان جنگ با خدا و رسول اوست.
    کلیدواژگان: قرآن، ربا، فقه معاملات، معاملات ربوی، اقتصاد
  • مرضیه محصص*، سهیلا جلالی کندری صفحه 113
    «سرپرستی» یکی از رفتارهای حمایتی، عاطفی و اقتصادی در آموزه های قرآنی است که دارای آثار مثبت فردی و اجتماعی می باشد. این موضوع عنوان مدخلی در دایره المعارف قرآن لیدن به قلم آونر گیلادی نگارش یافته است. وی پس از ارائه تعریف سرپرستی و بیان کاربرد این اصطلاح در قرآن، به سیر نزول آیات در این باره توجه نموده و اجمالا به وظایف سرپرستان در تعامل با کودکان و زنان تحت سرپرستی خود اشاره می نماید. عدم استقصاء مفهوم سرپرستی در قرآن، تعمیم نادرست مصادیق احسان به موضوع سرپرستی، عدم تبیین دقیق مصداق «یتیم»، ارائه تفسیری ناقص از بعضی آیات، انحصار معنای سرپرستی به حمایت اقتصادی، مراجعه محدود به منابع اصلی و غفلت از برخی نکات مهم؛ مهم ترین نقدهایی است که به مدخل سرپرستی و دیدگاه های مطرح در آن وارد است که در نوشتار حاضر بررسی و نقد شده است.
    کلیدواژگان: سرپرستی، زنان، یتیمان، احسان، آونر گیلادی
  • عیسی متقی زاده* فاطمه قندالی صفحه 135
    مقاله «متشابه» (ambiguous) از مستشرق یهودی، خانم لی کینبرگ، در دایره المعارف قرآن لیدن به چاپ رسیده است. در ابتدای این مقاله، نویسنده دو معنای «مشابه» و «چند پهلو» را برای واژه «متشابه» ذکر کرده است که در خصوص معنای اول به بحث ارتباط آیات مشابه با اعجاز قرآن و در مورد معنای دوم به سه بحث آیات ناسخ و منسوخ، جواز تفسیر قرآن و اعجاز قرآن پرداخته است.
    نوشتار حاضر به بررسی نقاط قوت و ضعف این مقاله به لحاظ ساختاری و محتوایی می پردازد. بهره گیری از ترجمه مناسب قرآن و ذکر دیدگاه های مختلف و دلایل هر کدام، از نکات مثبت مقاله می باشد. در مقابل، اشکالاتی ساختاری چون جامع نبودن مطالب و کم توجهی به منابع شیعی و نیز اشکالات محتوایی مانند خلط میان متشابه لفظی و معنایی، مصادیق نادرست آیات متشابه و... بر این مقاله وارد است.
    کلیدواژگان: قرآن، محکم، متشابه، تشابه لفظی، مستشرقان، لی کینبرگ
  • منیره فردوان خراسانی*، عبدالله غلامی صفحه 163
    در میان تعالیم جاودانی و جهانی اسلام، هیچ یک به اندازه حکومت فراگیر مهدوی، قابلیت ارائه به جهان پر غوغای امروزی را ندارد. حکومتی که حتی برای غیر مسلمانان نیز عدالت و امنیت را به همراه دارد. در این نوشتار به فعالیت ها و آثار چند تن از دین پژوهان غربی و خاورشناسان مشهوری همچون هانری کربن، جیمز دار مستتر، فلوتن، گلدتسیهر، ادوارد براون، مارگولیوث، دوگوبینو، همیلتون، ماری شیمل درباره مهدویت پرداخت شده و تاثیرپذیری های آنها در پژوهش ها و اظهار نظر ایشان اشاره و نقد شده است.
    کلیدواژگان: منجی، امام مهدی، انتظار، مهدویت، شرق شناسان، دین پژوهان غربی
|
  • Dr. Muhammad Hasan Zamani, Sayyed Ahmad Hashemi Ali Abadi Page 9
    Concerning the complete introduction of the Qur’an, its chronology and collection of the Qur’an, source of revelation and order of revelations many books and articles have been written by many Muslims and non-Muslims scholars. In this regard encyclopedias have played significant role. The Americana encyclopedia is a general encyclopedia has some of its articles directly or indirectly deal with the Qur’an. In this article, we have tried to deal with some of their articles that are related to Islam, Allah, Muhammad, and the Qur’an and have critically examined their positive and negative aspects.
    Keywords: The Quran, Americana Encyclopedia, Orientalistm, revelation, Miracle
  • Dr. Hussain Ali Turkmani*, Javad Muhammady Page 31
    This article is written to review the work of Professor Dammen McAuliffe that he has written concerning the Qur’an and its exegesis. He is a prominent western known for his Qur’anic research and in his many works he has dealt with the Qur’anic exegesis too. He considers the Qur’anic text as an impressive and authoritative but in terms of the document he has some objections. Such as the collection of the Qur’an not taking place in the life time of the Prophet, dependedy on the Qur’an on ahadith. These two objections are against the profound proofs that claim the Qur’an was compiled in the life time of the Prophet and therefore, enjoys the status of uninterrupted transmission. McAuliffe has classified the history of the Qur’anic exegesis into three stages: Genesis, classical and modern. The main objection in his work is that during explaining the famous exegetes amongst the companions of the Prophet he ignored the name of Imam ‘Ali and considered the authenticity of the qur’anic exegesis relying on hadith. His interpretation of the modern era exegesis is as the continuity of the same classic era with a change, which helped the emergence of new interpretive voices having the most important characteristics of this age. This orientalist has tried his best to present the useful information utilizing two famous exegeses of entitled ‘al Burhan’ and ‘al Itqan’.
    Keywords: Jane Dammen McAuliffe, Quranic researches, The Quran, History of the exegesis, Objections
  • Dr. Abdul Redha Baqi* Page 53
    Muslims are of the opinion that the source of Islam is the Qur’an and believe that it is from God and is a revealed book. However, most of the orientalists who claim to be Islamic experts have serious disagreement with regard to Islamic Source, origin, foundation and revelation with Muslims. Therefore, there is a serious need to analyze the origin, foundation and resource of the revelation. So that it should be clear that first what do they mean by revelation? Secondly, what is the base of their understanding? Thirdly, what is the source and base of their opinion? Fourthly, why these Orientalists insist on their findings and want to inseminate the same to others and by this what objective they are looking for? Hence, in this context it is necessary to answer the aforementioned questions and deal with the concept of revelation from its fundamentals using epistemological, linguistically, semantically and methodological sciences. Through this, the process of orientalists’ criticism to revelation will be much clear and smooth and at the same time it will clear the motivation lying behind orientalists’ insistence upon inseminating their understandings.
    Keywords: Revelation, Orientalists, Meaning of revelation, origin of revelation, Source of revelation, Linguistic, Epistemology, Semantic
  • Muhammad Javad Eskandarloo*, Samad Ismi Qiyabash Page 89
    The article Usury is one of the articles of Leiden encyclopedia that Masud al-alam Chowzri has written. The writer in his article has endeavored to find out a general Qur’anic perspective on Usury and is of the opinion that religion and economics both have paid attention to this concept. Therefore, it prohibition in the qur’an has been presented with warning and predicting a difficult time. In this paper, we have endeavored to focus on writer’s positive points and have critically analyzed his shortcoming and have dealt with its etiological aspect in the Qur’an. Usury and its use is similar to suppression, consumption of illegal property, infidelity and apostasy, and it is a hindrance in the way of development and progress and its consumption is equal to fighting God and His prophet.
    Keywords: The quran, Usury, business jurisprudence, usury dealings, economics
  • Dr. Mardhiya Mohasis*, Dr. Suhaila Jalali Kanduri Page 113
    ‘Guardianship is mentioned as one of the supportive, emotional and economic behaviors in the Qur’anic teachings that carries positive impact on individual and society. This article has been written by Avner Giladi in the Qur’anic encyclopedia of Leiden. He, after presenting the definition of guardianship, explains its application in the Qur’an and has made a systematic study of the Qur’anic verses that deal with this subject and has made a general observation of the responsibility of a guardian with regard to children and women living under them. Non-survey of the meaning of guardianship in the Qur’an and wrong perception of generosity and using it in place of guardian and vague validation of the word ‘orphan’ caused inadequate explanation of the Qur’anic verses and limited the meaning of guardianship merely into economical support. This was due to little awareness of original Islamic resources and ignorance of some prominent features of the religion. These were some prominent analysis that can be seen in the article of Avner Giladi and we have critically examined them in this article.
    Keywords: Guardianship, Women, Orphans, Benevolence, Avner Giladi
  • Dr. Iesa Mottaqi Zadeh*, Fatema Qandali Page 135
    The article ‘ambiguous’ written by a Jew orientalist Lee Ken Burge has been published in the Qur’anic Encyclopedia of Leiden. In the beginning of the article she has explained some meaning of the ambiguity and has explained some aspects of it. In the first meaning she has related ambiguity with the miracle of the Qur’an while in the second meaning she has discussed about abrogation and abrogated verses, permissibility of the exegesis of the Qur’an and miracle of the Qur’an. The present paper deals with the positive and negative aspect of the same article. Referring the appropriate translation of the Qur’an and mentioning different views are the positive aspect of the article. On the contrary, the article is not comprehensive and shi’a sources have not been referred properly and by intermingling verbal and semantic ambiguities and using inappropriate substantiations for the verses are the negative aspect of this article.
    Keywords: The Quran, Explicit, ambiguous, verbal ambiguity, orientalists, Lee Ken Burge
  • Munira Fardwan Khurasani*, Dr. Abdullah Gulami Page 163
    Amongst the eternal and universal teachings of Islam, nothing is more deliverable than the Mahdavi government especially, in today's world. It is a government that will implement peace and Justice even for non-Muslims. In this article, we have mentioned some of the famous orientalists such as Henry Korbin, James Darmesteter, Gerolf van Vloten, Edward Brown, Ignác Goldziher, David Samuel Margoliouth, Joseph Arthur de Gobineau, William Rowan Hamilto, Annemarie Schimmel ideas about Mahdaviyat and their influences and opinions on this issue have been dealt with.
    Keywords: Savior, Imam Mahdi, Awaiting, Mahdaviyat, Orientalists, Western religious scholars