آرشیو شنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۷۴۶
بازرگانی
۵

رئیس صندوق ضمانت صادرات تشریح کرد: کشف منافذ حمایت از صادرات

دنیای اقتصاد : نقشه راه فرصت ها و چالش های صادرات غیر نفتی کشور از سوی متولی صندوق ضمانت صادرات مشخص شد. رئیس این موسسه حمایتی، در تازه ترین اظهارات خود ضمن تشریح مهم ترین چالش های فعلی برای پوشش ریسک صادرکنندگان، از برخی برنامه های سیاستی صندوق ضمانت برای بهبود صادرات رونمایی کرد.

افروز بهرامی که در یک برنامه تلویزیونی حضور پیدا کرده بود، در بخشی از صحبت های خود مهم ترین چالش های صادرکنندگان کشور را در کانون توجه قرار داد. به گفته او یکی از مشکلات اصلی صادرکنندگان به تامین منابع و سرمایه در گردش آنها برمی گردد. بهرامی در این خصوص توضیح داد: تامین منابع مالی در ایران از طریق تسهیلات بانکی انجام می شود، اما در دنیا این گونه نیست. در کشورهای مختلف، سرمایه در گردش بنگاه ها از طریق بازار سرمایه تامین می شود و سرمایه ثابت به وسیله بانک ها پوشش داده می شود اما در ایران بازار سرمایه عمق لازم را ندارد و شرکت ها نیز به لحاظ حاکمیت شرکتی، شفافیت و استانداردهای حسابداری ضعیف هستند، بنابراین نمی توانند به شکل مطلوب از امکانات بازار سرمایه بهره ببرند.

به گفته رئیس صندوق ضمانت صادرات ایران، سهم صادرات از مانده تسهیلات بانکی تنها 2 درصد است، آن هم در شرایطی که صادرات اهمیت بسیاری برای کشور دارد. بهرامی یکی از روش های سیاستی برای کمک به صادرکنندگان را استفاده از خطوط اعتباری دانست، به این معنا که بانک ها تسهیلات را به کشور خریدار تخصیص دهند، مکانیزمی که «تسهیلات اعتبار خریدار» نامیده می شود. بهرامی در عین حال تصریح کرد که به دلیل محدودیت های بانکی موجود استفاده از این شیوه با مشکل مواجه است. از سوی دیگر بسته تولید صادرات غیرنفتی که در سال 95 از سوی دولت ابلاغ شد، ظرفیت بالایی برای حمایت از صادرات دارد که البته تاکنون یک دلار از آن استفاده نشده است.

همچنین یکی از خلاهای اساسی که همواره در فضای صادراتی کشور وجود داشته، به دامنه محدود شرکت های صادراتی و میزان صادرات آنها برمی گردد، چالشی که همچنان در جای خود باقی است. مطابق آمارهایی که از سوی رئیس صندوق ضمانت صادرات ارائه شده است، از 10 هزار صادرکننده رسمی تنها یک یا دو شرکت صادراتی بیش از یک میلیارد دلار دارند، در حالی که تعداد این شرکت ها در ترکیه به 13 می رسد. از سوی دیگر 80 شرکت صادراتی بیش از 100 میلیون دلار و 400 شرکت صادراتی بالای 10 میلیون دلار صادرات دارند، بر این اساس 480 شرکت 90 درصد از صادرات کشور را بر عهده دارند.

بهرامی در بخش دیگری از صحبت هایش درباره دلایل محدود شدن دامنه صادراتی کشور توضیح داد: صنعت ما همواره براساس سیاست خودکفایی و جایگزینی واردات شکل گرفته و در مقاطعی استراتژی توسعه صنعتی دنبال شده است. اما به هر حال صنعت ما براساس تامین نیاز و بازار داخل شکل گرفته و تلاطماتی مثل تحریم های ظالمانه باعث شده است که از تکنولوژی روز دنیا بهره مند نشویم. بنابراین نمی توان از این صنعت انتظار داشت که بتواند با رقبای قدرتمند بین المللی رقابت کند و هزینه های تمام شده خود را به شکل متناسب پیش ببرد و در رقابت با دیگر کشورها موفق شود.  اما پیش از این، عملکرد صندوق ضمانت صادرات ایران زیر ذره بین فعالان اقتصادی قرار گرفته بود. در این راستا ترجیع بند نقدها و دغدغه های مطرح شده از سوی فعالان، به خطای سیاست گذار در شیوه و مسیر حمایتی اتخاذشده از فعالان صادراتی مرتبط است. مطابق اظهارات فعالان اقتصادی، شواهد موجود نشان می دهد که خدمات صندوق ضمانت در سطوح کمتری به سمت بخش خصوصی واقعی سوق پیدا کرده است، ولی در مقابل شرکت هایی که در بازار سرمایه فعال هستند و در عین حال اعتبارسنجی شان به سهولت انجام می شود، توانسته اند از امتیازات صندوق ضمانت صادرات بهره مند شوند؛ این در شرایطی است که بخش عمده ای از صادرات کشور توسط شرکت های کوچک و متوسط انجام می شود ولی درمقابل عمده خدمات صندوق به سمت شرکت هایی متمرکز شده است که به مراتب با آسیب پذیری کمتری نسبت به بنگاه های کوچک و متوسط روبه رو هستند. در عین حال عدم کفایت سرمایه صندوق به عنوان یکی دیگر از چالش های پیش روی بازوی حمایتی صادرات موردتوجه فعالان اقتصادی است.

رئیس صندوق ضمانت صادرات در این خصوص عنوان کرد: عملکرد صندوق تابعی از وضعیت صادرات کشور است. این ترکیب صادراتی کشور است که مسیر حمایت صندوق ضمانت از صادرکنندگان را مشخص می کند. عملا برای صندوق ضمانت فرقی نمی کند که صادرکنندگان کوچک و متوسط یا صادرکنندگان بزرگ به آن مراجعه کنند. چون صندوق ضمانت یک سازمان بیمه گذار است و عدم بازپرداخت مطالبات را بیمه می کند و ضمانت نامه بانکی ارائه می دهد. در واقع شرکت های بزرگ، عمده صادرکنندگان ما هستند و نیاز است که شرکت های کوچک تبدیل به شرکت های صادراتی شوند تا در مرحله بعد بتوانند از خدمات صندوق بهره مند شوند.

بهرامی اضافه کرد: صندوق های ضمانت و موسسه های بیمه صادرات در دنیا مطابق استانداردها این امکان را دارند که 7 تا 10 برابر سرمایه خود پوشش ریسک انجام دهند. ما در صندوق ضمانت هم تا 20 برابر سرمایه مان تعهد دادیم که ریسک بسیار بالایی است. اگر سرمایه صندوق ضمانت صادرات را با کشوری مثل عربستان مقایسه کنیم، می بینیم که سرمایه ثبتی صندوق ضمانت این کشور 4 میلیارد دلار است یا اگزیم بانک ترکیه 2 میلیارد دلار سرمایه دارد، این درحالی است که سرمایه صندوق ضمانت ایران 100 میلیون دلار، یعنی معادل 1300 میلیارد تومان است. بنابراین قطعا نیاز است که سرمایه صندوق را تا 500 میلیون یورو افزایش دهیم، افزایشی که حتما باید به صورت ارزی باشد، چون 95 درصد از تعهدات ما به صورت ارزی است اما سرمایه مان ریالی است. در این شرایط افزایش نرخ ارز سرمایه صندوق را کاهش می دهد.