فهرست مطالب

روانشناسی تحولی: روانشناسان ایرانی - پیاپی 48 (تابستان 1395)
  • پیاپی 48 (تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/06/28
  • تعداد عناوین: 8
|
  • علمی پژوهشی
  • حسین نادعلی*، محمدعلی بشارت، رضا رستمی، هادی بهرامی احسان صفحات 343-354
    هدف این پژوهش تعیین اثربخشی مداخله ای دلبستگی محور مادر- کودک بر افزایش ایمنی دلبستگی کودکان پیش دبستانی بود. از بین مادران و کودکان 4 تا 6 ساله مراجعه کننده به کلینیک آتیه، 28 زوج مادر- کودک بر اساس نمره آنها در طبقه های Q دلبستگی (واترز، 1987) و با در نظر گرفتن ملاک های ورود و خروج انتخاب شدند. گروه نمونه به صورت تصادفی دو گروه آزمایش و گواه جایگزین و مداخله دلبستگی محور برای گروه آزمایش اجرا شد. این مداخله در برگیرنده 6 جلسه آموزش گروهی مادران و 6 جلسه بازی درمانگری گروهی برای کودکان و پس از آن 4 جلسه روان درمانگری برای هر زوج مادر - کودک بود. در پایان جلسه های مداخله، 12 زوج مادر- کودک از گروه آزمایش و 11 زوج مادر - کودک از گروه گواه بار دیگر براساس طبقه های Q دلبستگی ارزیابی شدند. نتایج آزمون تحلیل کواریانس نشان داد که در گروه آزمایش، افزون بر ایمنی کلی کودکان، چهار زیرمقیاس کاوش در محیط در حضور پایگاه ایمن، تعامل هموار با مراقب، انتظار کودک از دردسترس بودن و پاسخگویی مراقب، تنیدگی و آرامش طلبی نسبت به گروه گواه افزایش معنادار داشته است. به نظر می رسد مداخله های دلبستگی محور در افزایش سطح ایمنی دلبستگی که پیامدهای تحولی مهمی دارد، موثر است و در موقعیت های بالینی کاربرد دارد.
    کلیدواژگان: مداخله دلبستگی محور، زوج مادر، کودک، ایمنی دلبستگی، کودکان پیش دبستانی
  • مانا رشیدی *، محمد علی مظاهری، وحید نجاتی، عباس ذبیح زاده صفحات 355-366
    هدف از این بررسی مقایسه پاسخ های ضربان قلب افراد واجد سبک دلبستگی ایمن و ناایمن به تماشای ویدئوکلیپ های مرتبط با دلبستگی بود. بر اساس یک طرح تحقیق شبه تجربی، 30 دانشجوی 18 تا 30 سال (15 نفر دارای سبک دلبستگی ایمن ، 15 نفر دارای سبک دلبستگی ناایمن) به روش نمونه برداری دردسترس و از طریق پرسشنامه دلبستگی بزرگسالان (AAQ) (هازان و شیور، 1987) انتخاب شدند. به منظور جمع آوری داده ها، تغییرات شدت ضربان قلب (HR) شرکت کنندگان در طول مشاهده هشت ویدئوکلیپ ایرانی مرتبط با دلبستگی با استفاده از دستگاه الکتروکاردیوگرام (ECG) ثبت شد. نتایج آزمون t مستقل نشان داد که در افراد دارای سبک دلبستگی ناایمن به طور معناداری کاهش سرعت ضربان قلب در هنگام مشاهده سه کلیپ با وزن هیجانی بالا و محتوای منفی، و دو کلیپ با وزن هیجانی پایین و محتوای مثبت، پایین تر از افراد واجد سبک دلبستگی ایمن بوده است. همچنین، سرعت ضربان قلب افراد ناایمن در طول مرحله استراحت به طور معناداری بالاتر از افراد دارای سبک دلبستگی ایمن بود. در مورد نتایج این بررسی در زمینه سطوح برانگیختگی بالا و نظم جویی هیجانی پایین در افراد واجد سبک دلبستگی ناایمن بحث شده است
    کلیدواژگان: دلبستگی، ضربان قلب، روانی فیزیولوژیک
  • موسی ریاحی*، معصومه اسمعیلی، سمیه کاظمیان صفحات 367-375
    این پژوهش، با هدف تعیین تاثیر آموزش ذهن آگاهی به مادران بر خودکارآمدی فرزندان انجام شد. جامعه آماری، کل دانش آموزان مقطع اول متوسطه شهرستان بهارستان (از توابع استان تهران) در سال تحصیلی 1394-1393 مشغول به تحصیل و مادرانشان بود. از بین این دانش آموزان، تعداد 24 نفر به روش نمونه برداری خوشه ایانتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش مقیاس خودکارآمدی عمومی شرر و دیگران (1982) بود. مادران گروه آزمایش هشت جلسه 120 دقیقه ای آموزش ذهن آگاهی (یک جلسه درهفته) دریافت کردند و گروه کنترل آموزشی دریافت نکرد. در این پژوهش از طرح پیش آزمون آزمون با گروه کنترل همراه با پیگیری 90 روزه استفاده شد. نتایج آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیری نشان داد که آموزش ذهن آگاهی به مادران موجب افزایش خودکارآمدی در فرزندان می شود (05/0p<). براساس یافته های پژوهش به مشاوران و روان شناسان پیشنهاد می شود از آموزش ذهن آگاهی به شیوه گروهی به عنوان روش کارآمد برای افزایش سطح خودکارآمدی در فرزندان استفاده کنند.
    کلیدواژگان: ذهن آگاهی، خودکارآمدی، مادران، فرزندان
  • بهرام جوکار، فاطمه کمالی* صفحات 377-385
    هدفاین پژوهش تعیین رابطه معنویت و ابعاد نظم جویی شناختی هیجان بود. شرکت کنندگان پژوهش 387 دانشجو، 228 دختر و 160 پسر مقطع کارشناسی دانشگاه شیراز بودند که به شیوه چندمرحله ای انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه نظم جویی شناختی هیجان (گارنفسکی، کرایج و اسپین هاون، 2001) و شاخص معنویت فراگیر (میوز- بورک، 2004) استفاده و با استفاده از رگرسیون چندگانه به روش همزمان قدرت پیش بینی زیرمقیاس های معنویت در هر یک از ابعاد نظم جویی هیجانی تحلیل شد. یافته های این پژوهش مبین آن بود که ابعاد تعالی و احساس معنا و هدفمندی معنویت، راهبردهای سازش یافته را به صورت مثبت و بعد تعالی معنویت را به صورت مثبت معنادار و بعد آرامش درونی به صورت منفی معنادار، راهبردهای سازش نایافته را پیش بینی کرده اند. نتایج حاکی از آن بود که در کل معنویت راهبردهای سازش یافته نظم جویی شناختی هیجان را به صورت مثبت و راهبردهای سازش نایافته را به صورت منفی پیش بینی می کند.
    کلیدواژگان: نظم جویی شناختی هیجان، راهبردهای سازش یافته، راهبردهای سازش نایافته، معنویت
  • راضیه جعفری جوزانی، سید علی محمد موسوی، عبدالجواد احمدی، نصرالله عسگری صفحات 387-395
    هدف پژوهش حاضر مقایسه کنش های اجرایی و خودکارآمدی در افراد مبتلا به ام اس یا مولتیپل اسکلروزیس و افراد سالم بود. به این منظور از بین افراد مراجعه کننده به انجمن مولتیپل اسکلروزیس ایران، 100 فرد مبتلا به مواتیپل اسکلروزیس که حداقل 5 سال از بیماری آنها می گذشت، به روش نمونه برداری تصادفی انتخاب شدند. به منظور تشکیل گروه مقایسه، از بین همراهان افراد مبتلا به مواتیپل اسکلروزیس و کارکنان انجمن، 100 نفر از افراد از لحاظ سن، جنس، تحصیلات، شغل و وضعیت تاهل همتا شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه کنش های اجرایی (نجاتی، 1392) و مقیاس خودکارآمدی عمومی (شرر و دیگران، 1982) جمع آوری و با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیری و آزمون t تحلیل شد. یافته ها نشان داد که نمره افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس در پرسشنامه کنش های اجرایی و مقیاس خودکارآمدی کمتر است. بنابراین، می توان نتیجه گرفت که به دنبال ابتلا به مولتیپل اسکلروزیس، افراد دچار نارسایی در کنش های اجرایی و خودکارآمدی می شوند و این موضوع، نیاز به توجه جدی متخصصان را در زمینه مداخله در حل مشکلات این گروه نشان می دهد.
    کلیدواژگان: کنش های اجرایی، خودکارآمدی، مولتیپل اسکلروزیس (ام اس)
  • ایرج مختار نیا*، علی زاده محمدی، مجتبی حبیبی صفحات 397-411
    هدف از این پژوهش تعیین ساختار عاملی تاییدی و اعتباریابی مقیاس تعارض والد نوجوان در نمونه ای از نوجوانان 13 تا 17 سال غیربالینی بود. روش پژوهش از نوع توصیفی و مقطعی و جامعه آماری آن، دانش آموزان دوره اول و دوره دوم متوسطه شهرستان قدس استان تهران بود که با استفاده از روش نمونه برداری تصادفی چندمرحله ای، 748 نفر از آنها انتخاب شدند و به پرسشنامه های تعارض والد نوجوان (فرم نوجوان) اسدی یونسی (1390)، تعارض بین والدین گریچ، سید و فینچام (1992)، گزارش دهی مشکلات رفتاری آشنباخ (1991)، مقیاس رضایت خانوادگی السون (1995) و تعامل های خانوادگی بارنز و السون (1985) پاسخ دادند. نتایج تحلیل عاملی تاییدی، مدل 14 عاملی نسخه اصلی پرسشنامه تعارض والد نوجوان را تاییدکرد؛ در بررسی روایی واگرا و ملاک، ضریب همبستگی پیرسون پرسشنامه تعارض والد نوجوان با پرسشنامه های تعارض بین والدین، پرسشنامه گزارش دهی مشکلات رفتاری آشنباخ، مقیاس رضایت خانوادگی و تعامل های خانوادگی بین 21/0 تا 57/0 به دست آمد. همچنین به طور کلی بخش شدت تعارض پرسشنامه تعارض والد نوجوان نسبت به بخش فراوانی تعارض والد نوجوان، هم در شاخص های تحلیل عاملی تاییدی و هم در مقادیر به دست آمده از همبستگی پیرسون برای بررسی روایی واگرا و ملاک، مطلوب تر بود. در بررسی اعتبار پرسشنامه، نتایج ضریب آلفای کرونباخ در بخش فراوانی تعارض 97/0 و در بخش شدت تعارض 96/0 و ضریب بازآزمایی به ترتیب 76/0 و 75/0 و رضایت بخش بود؛ بنابراین بر اساس نتایج به دست آمده از این پژوهش، پرسشنامه تعارض والد نوجوان دارای ویژگی های روان سنجی مناسب است و می توان از آن را برای دستیابی به اهداف پژوهشی و ارزیابی خانواده ها در مشاوره خانواده استفاده کرد.
    کلیدواژگان: تحلیل عاملی تاییدی، اعتباریابی، تعارض والد، نوجوان، فرم نوجوان
  • هانیه لواف *، سعید قنبری، امید شکری صفحات 413-425
    هدف این پژوهش آزمون دو مدل واسطه گری نسبی و کامل مشکلات درونی سازی بین ناگویی هیجانی و مشکلات برونی سازی در دختران نوجوان بود. به این منظور 297 دانش آموز دختر در مقطع دبیرستان از مناطق تهران به روش نمونه برداری خوشه ایانتخاب و با مقیاس ناگویی هیجانی تورنتو (بگبی، پارکر و تیلور، 1994) و مقیاس خودگزارش دهی مشکلات رفتاری کودک و نوجوان (آشنباخ، 1991) ارزیابی شدند. داده ها با استفاده از روش مدل یابی معادلات ساختاری تحلیل شد. نتایج نشان داد که مدل واسطه گری کامل مشکلات درونی سازی در رابطه بین ناگویی خلقی با مشکلات برونی سازی با داده ها برازش مطلوب دارد. همچنین نتایج نشان داد که رابطه ناگویی خلقی مشکلات درونی سازی و رابطه مشکلات درونی سازی و مشکلات برونی سازی مثبت معنادار بود. تفسیر این نتایج به این معناست که ناگویی هیجانی فقط در افرادی به مشکلات برونی سازی تبدیل می شود که در آنها مشکلاتی نظیر اضطراب، افسردگی، کناره گیری و شکایت های جسمانی پدید آورد.
    کلیدواژگان: ناگویی هیجانی، مشکلات درونی سازی، مشکلات برونی سازی
  • علی اکبر ابراهیمی*، احمد عابدی، احمد یارمحمدیان، سالار فرامرزی صفحات 427-439
    این پژوهش با هدف تعیین روایی، اعتبار، و ساختار عاملی نسخه پیش دبستانی فرم والد سیاهه رتبه بندی رفتاری کنش های اجرایی (جیویا و دیگران، 2003) در کودکان ایرانی انجام شد. بدین منظور 592 کودک 2 تا 5 ساله به صورت چندمرحله ای از مراکز پیش دبستانی شهر اصفهان در سال 931392 انتخاب شدند و والدین آنها به سوالات این سیاهه پاسخ دادند. برای سنجش اعتبار و همسانی درونی سیاهه از ضریب همبستگی بین ماده ها با نمره کل عوامل، ضریب آلفای کرونباخ، تحلیل عاملی تاییدی و ضریب همبستگی زیرمقیاس ها استفاده شد. تحلیل عاملی تاییدی برازش ماده ها بر عوامل بازداری، تغییر، مهار هیجانی، حافظه کاری و برنامه ریزی/سازماندهی را تایید کرد و بنابراین ساختار پنج عاملی مقیاس تایید شد. همچنین ضرایب آلفای کرونباخ برای هریک از عامل ها و نمره کل مقیاس در حد مطلوب قرار داشت. لذا در مجموع می توان نتیجه گرفت که مقیاس رتبه بندی رفتاری کنش های اجرایی برای سنجش کنش های اجرایی کودکان ایرانی ابزاری پایا و رواست و می تواند به عنوان ابزاری مفید در پژوهش های روان شناختی و موقعیت های بالینی استفاده شود.
    کلیدواژگان: کنش های اجرایی، کودکان پیش دبستانی، روایی، اعتبار، ساختار عاملی
|
  • Hosein Nadali *, Mohammad Ali Besharat, Reza Rostami, Hadi Bahrami Ehsan Pages 343-354
    The present study aimed to examine the effectiveness of the mother-child attachment-based intervention in enhancing preschoolers’ attachment security. From all mothers and children ages between 4 and 6 years who referred to Atieh Clinic, 28 mother-child dyads were selected based on their attachment Q-sort scores (Waters, 1987) and the inclusion and exclusion criteria. The participants were randomly assigned into either control or experimental group. The mothers received six sessions of group education, the children received 6 sessions of group play therapy, and next each mother-child dyad received 4 sessions of individual psychotherapy. At the end of the intervention, 12 mother-child dyads of the experimental group and 11 mother-child dyads of the control group were assessed using attachment Q-sort. The results of ANCOVA indicated that in addition to the general security, four subscales of the 1) exploration from a secure base, 2) smooth interaction with the caregiver, 3) indications of availability and responsiveness related expectations, and 4) distress and comforting were improved significantly in experimental group compared with the control group. The findings suggested that the attachment-based intervention may be effective in enhancing attachment security which have crucial developmental outcomes and can be applied to the clinical settings.
    Keywords: attachment, based intervention, mother, child dyad, attachment security, preschoolers
  • Mana Rashidi *, Mohammad Ali Mazaheri, Vahid Nejati, Abbas Zabihzadeh Pages 355-366
    The aim of this study was to examine heart rate responses to attachment-related film clips in secure attachment individuals and comparing them to those with insecure attachment. The study was a quasi- experimental design. Thirty students aged between 18 and 30 (15 students with secure attachment style, 15 students with insecure attachment style) were selected by convenience sampling method. The Adult Attachment Questionnaire (AAQ; Hazan & Shaver, 1987) was used to assess participants’ attachment styles. The heart rate (HR) reactivity of participants was monitored during eight Iranian attachment-related film clips by electrocardiogram (ECG).The results of independent t-test indicated that participants with insecure attachment had significantly lower HR reduction than participants with secure attachment during the three intense emotional weight and negative content film clips. Additionally, participants with insecure attachment had significantly lower HR reduction on the two low emotional weight and positive content film clips than participants with secure attachment. We also found the HR reactivity of individuals with insecure attachment styles was significantly higher than secure individuals during resting phase. The implications of high level of arousal and low level of emotion regulation in individuals with insecure attachment styles were discussed.
    Keywords: attachment, heart rate, psychophysiology
  • Mousa Riahi *, Masoomeh Esmaeili, Somayeh Kazemian Pages 367-375
    The present study aimed to examine the effects of mothers’ mindfulness training on children’s self-efficacy. Twenty four students were selected from high schools of Baharestan (a district of Tehran) in 2014 academic year using cluster sampling method. The participants were randomly assigned into either control or experimental groups. The participants completed the General Self-efficacy Questionnaire (Scherrer et al., 1982). The mothers in the experimental group received mindfulness training for 120 minutes a session for eight weeks (one session per week). In this study, the pretest-posttest with a control group was used at a 90-day follow-up. The results of covariance analysis indicated that mothers’ mindfulness training increased the children’s self-efficacy (P
    Keywords: mindfulness training, self, efficacy, mothers, children
  • Bahram Jowkar, Fateme Kamali* Pages 377-385
    The aim of this study was to examine the relationship between spirituality and cognitive emotion regulation dimensions. Three hundred and eighty seven undergraduate students (228 females, 160 males) were selected from Shiraz University using multistage sampling method. The participants completed the Cognitive Emotion Regulation Questionnaire (Garnefski, Kraaij, & Spinhoven, 2001) and the Inclusive Spirituality Index (Muse-Burke, 2004).The results of simultaneous multiple regression indicated that transcendence and purpose and meaning in life had positive and significant effects on adaptive strategies. Transcendence had positive and significant effects on maladaptive strategies, and inner peace had negative and significant effect on maladaptive strategies. The findings suggest that spirituality predicted adaptive strategies positively and maladaptive strategies negatively.
    Keywords: cognitive emotion regulation, adaptive strategies, maladaptive strategies, spirituality
  • Razieh Jafari Jozani, Seyyed Alimohammad Mousavi, Abodljavad Ahmadi, Nasrolah Asgari Pages 387-395
    This study aimed to compare executive functions and self-efficacy in patients with Multiple Sclerosis to healthy individuals. One hundred patients who have had the disease at least for 5 years were selected randomly from the referents to the Multiple Sclerosis Society of Iran. The comparison group who consisted of patients’ relatives and the staff of the Multiple Sclerosis Society were matched on the basis of age, gender, education, occupation and marital status. The participants completed the Executive Function Questionnaire (Nejati, 2013) and the Self-efficacy Questionnaire (Sherer et al., 1982).The data analyzed using t-test and multivariate analysis of variance. The results indicated that the Multiple Sclerosis patients had lower scores in executive functions and self-efficacy than healthy individuals. The present findings suggest that developing Multiple Sclerosis lead to executive functions and self-efficacy deficiency which demonstrate a need to implement intervention programs for Multiple Sclerosis patients by specialists.
    Keywords: executive functions, self, efficacy, Multiple Sclerosis (MS)
  • Iraj Mokhtarnia *, Ali Zadehmohammadi, Mojtaba Habibi Pages 397-411
    The aim of this study was to test the confirmatory factor structure and validation of the Parent-Adolescent Conflict Questionnaire in a nonclinical sample of 13 to17 year old adolescents. The study was descriptive and cross-sectional. Seven hundred and forty eight students were selected from the high schools of Qods (a district of Tehran province) by multistage random sampling. The participants completed the Parent-Adolescent Conflict Questionnaire (Adolescent Form; Asadi Younesi, 2011), the Children's Perceptions of Inter parental Conflict Scale (Grych, Seid, & Fincham, 1992), the Youth Self-report (Achenbach, 1991)), the Family Communication Scale (Olson, 1995), and the Family Satisfaction scale (Barnes & Olson, 1985). The results of confirmatory factor analysis supported the fourteen-factor of the Parent-Adolescent Conflict Questionnaire. To investigate divergent and criterion validity, the Pearson correlation coefficient was used. The results indicated that the correlation of the Parent-Adolescent Conflict Questionnaire with the other instruments of the study were between 0.21 and 0.57.These results were more satisfactory for the intensity of the conflict part of the parent-adolescent conflict questionnaire than for the frequency part of the questionnaire. The Cronbach alpha coefficient was 0.97 for the frequency of the parent-adolescent conflict and was 0.96 for the intensity of parent- adolescent conflict. The test-retest coefficients were 0.76 and 0.75 for the frequency of parent- adolescent conflict and the intensity of the parent-adolescent conflict, respectively. The findings suggest that the Parent-Adolescent Conflict Questionnaire have good psychometric properties and can be used in research settings and family counseling in Iran.
    Keywords: confirmatory factor structure, Validation, parent, adolescent conflict, adolescent form
  • Hanieh Lavaf *, Saeed Ghanbari, Omid Shokr Pages 413-425
    The purpose of this study was to test partial and full mediation of internalizing problems in the relationship between Alexithymia and externalizing problems in adolescent girls. Two hundred and ninety seven students were selected from high schools of Tehran by cluster sampling method. The participants completed the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20; Bagby, Parker, & Taylor, 1994) and the Youth Self-Report (Achenbach, 2001).The data were analyzed using structural equation modeling approach. The results indicated that the full model had a good fitness with data. Alexithymia was positively and significantly related to internalizing problems .Internalizing problems were positively and significantly related to externalizing problems. The findings suggested that alexithymia led to externalizing problems only if it caused problems such as anxiety, depression, withdrawal and somatic complaints.
    Keywords: alexithymia, internalizing problems, externalizing problems
  • Aliakbar Ebrahimi *, Ahmad Abedi, Ahmad Yarmohammadian, Salar Faramarzi Pages 427-439
    The present study aimed to examine the validity, reliability and factor structure of the Behavior Rating Inventory for Executive Function-Preschool (BRIEF-P) (Parent’s Form) among Iranian children. Five hundred and ninety two children ages between 2 and 5 years were selected from preschool centers of the City of Isfahan in 2014 academic year using cluster random sampling method. The children’s parents completed the BRIEF-P. To assess the reliability and internal consistency of the inventory, the correlation coefficient among items with the total score of factors, Cronbach's alpha coefficient, confirmatory factor analysis, and the correlation coefficient among the subscales were used. Confirmatory factor analysis confirmed embedding items and the five-factor structure of the inventory including inhibition, shift, emotional control, working memory, and planning. The Cronbach's alpha coefficient was in satisfactory level for each factor and the total score of the inventory. The findings suggest that the BRIEF-P is a reliable and valid instrument for assessing executive functions of Iranian preschoolers and can be used as a suitable instrument in psychological research and clinical situations.
    Keywords: executive functions, preschool children, validity, reliability, factor structure