فهرست مطالب

  • سال دهم شماره 1 (پیاپی 34، بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/03/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • کاظم نگارش* صفحات 1-6
    جنس Echinops ازجمله تاکسون های بزرگ تیره Asteraceae در ایران است که تقریبا در تمام نقاط کشور پراکنش دارد. بیشتر گونه های این جنس انحصاری ایران اند و صرفا در محدوده ای کوچک حضور دارند. این جنس با داشتن کلاپرک های تک گلی آرایش یافته در گل آذین های ثانویه که ظاهری کروی دارند به خوبی از سایر جنس های تیره مرکبان (Asteraceae) تشخیص داده می شود؛ باوجود مطالعه های تاکسونومیکی و تبارشناختی انجام شده، جنس Echinops کمتر ازنظر نام گذاری مطالعه شده است. پژوهش حاضر حاصل مطالعه دقیق گونه های این جنس ازنظر انطباق کامل با قوانین مربوط به کد بین المللی نام گذاری است. طی این مطالعه مشخص شد (1875) Echinops kurdicus Boiss. & Hausskn. تاکسونی نامعتبر است؛ زیرا هم نام موخری نسبت به Echinops kurdicus Bunge (1863) است. بنابراین Echinops rahiminejadii Negaresh به عنوان نام جایگزین برای Echinops kurdicus Boiss. & Hausskn. پیشنهاد و تصویر هولوتیپ این گونه ارائه شد.
    کلیدواژگان: Asteraceae، Echinops، نام گذاری، نام جایگزین، هم نام موخر
  • ملیحه عرفانی، مهدی محب الدینی*، علیرضا قنبری، ناصر صباغ نیا صفحات 7-18
     گیاه ترشک (Rumex spp.) از جمله گیاهان باارزش دارویی و دارای حدود 200 گونه است که در بیشتر نقاط دنیا پراکندگی دارند. ایران یکی از نقاط پراکنش این گیاه محسوب می شود و 23 گونه از این جنس از نواحی مختلف ایران گزارش شده است. در پژوهش حاضر، نشانگر مولکولی RSSI با استفاده از 15 آغازگر برای بررسی تنوع ژنتیکی و رابطه خویشاوندی اکوتیپ های ترشک بومی کشور استفاده شد. از مجموع 174 نوار، 146 نوار چندشکل تولید و امتیازدهی شدند. میانگین درصد چندشکلی برای تمام آغازگرها 31/85 درصد به دست آمد. بیشترین محتوای اطلاعات چند شکلی به آغازگر 826CBU با مقدار 5/0 و کمترین مقدار آن به آغازگر  p7با مقدار 28/0 تعلق یافت. بیشترین قدرت تفکیک نشانگری به نشانگرهای 833 CBU، IS12 و UBC810 با مقدار به ترتیب 6/13، 4/12 و 2/12 اختصاص یافت. تجزیه خوشه ایبه روش AMGPU و با استفاده از ضریب تشابه جاکارد اکوتیپ ها را در سه کلاستر دسته بندی کرد. نتایج بررسی ساختار روزنه ای اکوتیپ ها نیز تفاوت اکوتیپ ها را از نظر تراکم روزنه ای نشان دادند و تعداد روزنه برخی اکوتیپ ها در سطح رویی برگ بیشتر از سطح زیری برگ بود. نتایج نشان دادند تنوع زیادی ازنظر ژنتیکی، ساختار روزنه ای و ریخت شناسی بین اکوتیپ های بررسی شده وجود دارد و بنابراین، امکان استفاده از روابط فیلوژنتیکی و تنوع موجود به عنوان ابزار مناسبی برای طبقه بندی و کارهای اصلاحی در این گونه گیاهی وجود دارد.
    کلیدواژگان: تراکم روزنه ای، قدرت تفکیک نشانگر، محتوای اطلاعات چندشکلی، نشانگرهای مولکولی
  • معصومه نجیب زاده، علیرضا پسرکلو، احمد قارزی*، نصرالله رستگارپویانی، اسکندر رستگار پویانی صفحات 19-38
    گونه Rana macrocnemis در قفقاز و آسیای صغیر و در شمال غرب و غرب ایران پراکنش گسترده ای دارد. جمعیت های ایرانی قورباغه های قهوه ای با وجود پراکنش گسترده در ایران کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته اند. در پژوهش حاضر با نمونه برداری گسترده از کل محدوده پراکنش قورباغه کوهستانی در ایران به ارزیابی ساختار تغییرات جغرافیایی صفت ها در جمعیت ها پرداخته شد. به منظور مطالعه های ریخت شناسی، 13 صفت ریخت سنجی اندازشی از مجموع 85 نمونه بررسی شدند. اهمیت آماری وجود دوریختی جنسی بین جمعیت های قورباغه قفقازی به کمک آزمون آماری ANOVA و مقایسه تفاوت میانگین های هر صفت بین دو جنس نر و ماده و همچنین تجزیه واریانس چندمتغیره (MANOVA) با مقایسه میانگین های بردار صفت های دو جنس بررسی شد. الگوی ارتباطات فنتیکی بین جمعیت ها با آزمون های ANOVA یک طرفه، تحلیل مولفه اصلی (PCA)، تحلیل توابع ممیزی (DFA) و تجزیه خوشه بندی با الگوریتم UPGMA تعیین شد. نتایج آزمون آماری ANOVA در بررسی وجود دوریختی جنسی در گونه R. macrocnemis نشان دادند شش صفت بین دو جنس به طور معناداری با یکدیگر تفاوت دارند. آزمون MANOVA نیز به طور معناداری (P≤0.05) وجود دوریختی جنسی را در گونه R. macrocnemis تایید کرد. مطالعه های ریخت شناسی در سطح درون گونه ای وجود دست کم دو گروه اصلی برای قورباغه های کوهستانی را در مطالعه های ریخت شناسی تایید کردند: گروه شمالی شامل جمعیت های تبریز و اردبیل و گروه جنوبی شامل جمعیت های لرستان، کرمانشاه، اراک، همدان، ارومیه، کردستان و اصفهان.
    کلیدواژگان: Ranidae، Rana، قورباغه کوهستانی، تغییرات ریختی، ساختار جمعیت
  • جمیله پناهی *، زهره رمضان پور، جاوید ایمان پور صفحات 39-52
    فیتوپلانکتون ها تولیدکنندگان اولیه در اکوسیستم های آبی و بخشی از پایه شبکه های غذایی اند. سد یامچی روی رودخانه بالیخلو (شمال غرب ایران) ساخته شده است؛ با توجه به اینکه تاکنون مطالعه ای درباره فیتوپلانکتون های این سد انجام نشده است و نظر به اهمیت فیتوپلانکتون ها در درک عملکرد زیستی دریاچه ها و ردیابی تغییرات آنها، مطالعه حاضر با هدف بررسی فلوریستیک فیتوپلانکتون های این دریاچه انجام شد. به طور کلی، 62 تاکسون فیتوپلانکتونی در بررسی حاضر شناسایی شدند که به 50 جنس، 39 تیره و 9 رده از جلبک ها تعلق داشتند. در بین رده ها Bacillariophyceae با 23 گونه، Chlorophyceae با 12 گونه و Cyanophyceae با 10 گونه بیشترین تعداد گونه ها را به خود اختصاص دادند. Baciillariaceae و Scenedesmaceae هرکدام با 6 گونه بزرگ ترین تیره ها و Nitzschiaبا 4 گونه بزرگ ترین جنس فیتوپلانکتونی شناسایی شده در دریاچه بودند. در مطالعه حاضر، بیشترین مقادیر تنوع در اواخر بهار و ماه های تابستان مشاهده شد که به علت مناسب بودن شرایط برای رشد و وقوع هم زمان جلبک های سبز و سیانوباکتری ها (نه به علت کیفیت خوب آب در این ماه ها) بود. کمترین مقادیر شاخص تنوع در پاییز محاسبه شد و شرایط رشدی تنها برای دیاتومه ها مناسب بود که تنها با یک گونه غالب Stephanodiscus neoastraea در دریاچه مشاهده شدند.
    کلیدواژگان: رودخانه بالیخلو، شاخص تنوع، یکنواختی، فراوانی فیتوپلانکتونی
  • میر میلاد طاهری، اردوان قربانی*، محمود بیدار، سحر غفاری صفحات 53-72
    هدف پژوهش حاضر، بررسی ساختار ترکیب فلور در پروفیل ارتفاعی 937 تا 2162 متر از سطح دریا، در طول 29 کیلومتر مراتع قزل اوزن تا ارتفاعات شهرستان کوثر بود. 8 رویشگاه و در هریک، 3 ترانسکت 100 تا 500 متری با 10 پلات متغیر 1 تا 25 مترمربعی انتخاب شدند. گونه ها از سطح پلات ها جمع آوری، شناسایی و شکل رویشی، پایداری، پراکنش جغرافیایی و حفاظتی آنها تعیین شد. نتایج نشان دادند 32 تیره، 101 جنس و 146 گونه در رویشگاه های انتخاب شده گسترش دارند. خانواده های Asteraceae با 39 گونه (27 درصد)، Poaceae با 18 گونه (13 درصد)، Fabaceae با 13 گونه (9 درصد) و جنس های Astragalus با 8 گونه (48/5 درصد) و Centaurea با 5 گونه (42/3 درصد) مهم ترین عناصر فلور منطقه اند. بازدانگان 1 گونه، نهان دانگان دولپه ای 27 تیره، 82 جنس و 124 گونه و نهان دانگان تک لپه ای 4 تیره، 18 جنس و 21 گونه دارند. بیشترین و کمترین نسبت تیره به جنس به ترتیب در ارتفاع 1583 تا 1683 متری با نسبت 27/1:3 و 2139 تا 2162 متری با نسبت 92/1:1 دیده می شود. نسبت تیره به گونه در ارتفاع 1583 تا 1683 متری برابر 91/1:3 و در ارتفاع 1635 تا 1677 متری برابر 11/1:2 و نسبت جنس به گونه در ارتفاع 1568 تا 1609 متری برابر 30/1:1 و در ارتفاع 937 تا 965 متری برابر 03/1:1 است. پهن برگان علفی با 105 گونه (72 درصد) شکل رویشی غالب و تروفیت ها با 62 گونه (43 درصد) فراوان ترین شکل زیستی هستند. 69 گونه (47 درصد) به ناحیه ایرانی - تورانی تعلق دارد. 14 گونه انحصاری ایران، 8 گونه با خطر کم و 2 گونه آسیب پذیر است.
    کلیدواژگان: شکل های زیستی، پراکنش جغرافیایی، تنوع گونه ای، گونه های انحصاری
  • فاروق سلیمانی، خارا جلیل* صفحات 73-90
    تنوع زیستی گیاهی در زاگرس شمالی از جنبه های مختلف اهمیت دارد و راهکارهای مناسبی برای تعیین قابلیت های عناصر گیاهی و وضعیت حفاظتی گونه ها ارائه می دهد و عامل موثری در سنجش و ارزیابی منطقه برای بررسی توان اکولوژیکی به شمار می رود. منطقه حفاظت شده میرآباد در محور پیرانشهر - سردشت بین عرض های 23 °36 و´31 °36 شمالی و طول های 15 °45 و 25 °45 شرقی به مساحت 11435 هکتار در محدوده ارتفاعی 1177 تا 2068 متری از سطح دریا واقع شده است. میانگین بارندگی و دمای سالانه منطقه باتوجه به داده های بیست ساله به ترتیب 696 میلی متر و 3/12 درجه سانتی گراد است. به روش توزیع تصادفی قطعه نمونه های چنداندازه ای ویتاکر در تیپ های مختلف گیاهی در سال 1396، تعداد 447 گونه گیاهی از 81 تیره و 301 جنس شناسایی شدند. بزرگ ترین تیره ها ازنظر غنای گونه ای و جنس به ترتیب عبارتند از: تیره های Asteraceae (57 گونه)، Poaceae (48 گونه)، Fabaceae (37 گونه) و Lamiaceae (24 گونه)، تیره های Asteraceae با 35 جنس، Poaceae با 32 جنس، Apiaceae با 21 جنس و Brassicaceae با 19 جنس. همی کریپتوفیت ها با 3/35 درصد، تروفیت ها با 2/28 درصد، ژئوفیت ها با 4/14 درصد و فانروفیت ها با 13 درصد شکل های زیستی منطقه هستند. ازنظر پراکنش جغرافیایی، 210 گونه (47 درصد) به عناصر ایرانی-تورانی تعلق دارند. بر اساس معیارهای IUCN در منطقه تعداد 33 گونه در فهرست گیاهان با تهدید کمتر، تعداد 23 گونه در فهرست کمبود اطلاعات، تعداد 7 گونه در فهرست گیاهان آسیب پذیر و 1 گونه در معرض انقراض قرار دارند. همچنین، 14 گونه نادر و 167 گونه دارویی اند.
    کلیدواژگان: پراکنش جغرافیایی، شکل زیستی، فلور، منطقه حفاظت شده میرآباد، وضعیت حفاظتی
|
  • Kazem Negaresh * Pages 1-6
    Echinops is one of the largest genera of the family Asteraceae in Iran which approximately distributed in all parts of country. Most species of genus are endemic to Iran and occurs exclusively in a very small area. Members of the genus are characterized by single-flowered capitula arranged into secondary inflorescences appearing as globose heads, which are easily distinguished from other genera of the family Asteraceae. In spite of taxonomic and phylogenetic studies, there are a few nomenclature studies regarding the genus Echinops. This research is the result of exact checking of species Echinops with International Code of Nomenclature. It was established that Echinops kurdicus Boiss. and Hausskn. (1875) is an illegitimate name as a later homonym of Echinops kurdicus Bunge (1863). So the name Echinops rahiminejadii Negaresh nom nov. is proposed here as a replacement name for Echinops kurdicus Boiss. and Hausskn. In addition, an image of the holotype is provided.
    Keywords: Asteraceae, Echinops, Nomenclature, Replacement Name, Later Homonym
  • Malihe Erfani, Mahdi Mohebbadini *, Alireza Ghanbari, Nasser Sabbaghnia Pages 7-18
    Rumex spp. is one of the most valuable medicinal plants. This genus has about 200 species scattered in most parts of the world. Iran is considered as one of the distribution points of this plant, 23 species of this genus have been reported in different regions of Iran. The genetic diversity among 10 accessions of Rumex spp., was analyzed in this paper using ISSR markers. PCR analysis was performed on genomic DNA using 15 ISSR primers. ISSR primers were screened and yielded to the total of 174 amplified products, 146 bands (85.31%) of which were polymorphic. The results showed that polymorphism information content (PIC) was 0.50. UBC826 primer had the highest PIC value of 0.50 and P7 primer had the lowest PIC value of 0.28. Also, the Rp values were 13.6, 12.4 and 12.2 for UBC833, IS12 and UBC810 primers, respectively. Cluster analysis based on Jacquard’s similarity coefficient using Unweight Pair Group Method with Arithmetic mean (UPGMA) indicated wide range of diversity across the studied accessions. Cluster analysis at distance of about 0.47 for ecotypes divided in 3 main groups. These results showed that great diversities exist in both of genetic and stomata structure in the ecotypes. Therefore, the possibility of using molecular data for varietal identification is a promising tool for applying in future breeding programs in the genus Rumex.
    Keywords: Stomatal Density, RP, PIC, Molecular Marker
  • Masoumeh Najibzadeh, Alireza Pesarakloo, Ahmad Gharzi *, Nasrullah Rastegar, Pouyani, Eskandar Rastegar Pouyani Pages 19-38
    Rana macrocnemis, the Caucasian brown frog, is found in northwest and west Iran. Despite their vast distribution range, the Iranian populations of the brown frogs, with the exception of a limited number, have not been considered in studies. In this study, we used a broad sampling of these frogs across their distribution range to assess their morphological variation and structure of populations. In order to investigate the morphological variation in Caucasian brown frog, 13 morphological characters in more than 85 specimens from various regions of Iran were studied. Statistical significance for a hypothesis of sexual dimorphism of the frogs was tested using ANOVA to compare difference of means of each character between sexes and applying a multivariate analysis of variances (MANOVA) to compare vectors of means of the two sexes. Patterns of phenetic relationships between local populations were investigated by One-way ANOVA, Principal Component Analysis (PCA), Discriminant Function Analysis (DFA) and clustering analyses with UPGMA algorithm. Results of ANOVA between sexes in R. macrocnemis showed statistical significance for six characters and Multivariate analysis of variances indicated difference between mean vectors of the males and females (P≤ 0.05). In the intraspecific level, based on morphometric characters, there are at least two main populations of R. macrocnemis in the northern Iran: a northern group (Tabriz, Ardebil) and a southern group (Lorestan, Kermanshah, Arak, Hamadan, Urmia, Kordestan and Esfahan).
    Keywords: Ranidae, Rana, R. Macrocnemis, Morphological Variation, Population Structure
  • Jamileh Panahy *, Zohreh Ramezanpour, Javid Imanpour Pages 39-52
    Phytoplanktons are primary producers in aquatic ecosystems, and form part of the basis of the food webs in these ecosystems. Yamchi dam was constructed on Balikhlu River (northwest of Iran). Considering that there was no study of phytoplankton in Yamchi dam, While phytoplanktons are important in understanding the biological function of lakes and detect changes in them, this investigation was carried out to study the floristic composition of phytoplanktons in this lake. In total, 62 Phytoplankton taxa were identified. These belong to 50 genera, 39 families and 9 classes of the algae. Among classes identified in this study, most species were designated to 3 classes: Bacillariophyceae with 23 sp. Chlorophyceae with 12 sp. and Cyanophyceae with 10 sp. Bacillariaceae and Scenedesmaceae each with 6 sp. are the largest families and Nitaschia with 4 sp. is the largest genus identified in the lake, respectively. In the present study, the highest value of diversity was observed in late spring and summer months, which was due to the conditions suitable for growth and co-occurrence of green algae and cyanobacteria, rather than the good quality of water in these months. The lowest values of the diversity index were calculated in the autumn, that the growth condition was suitable for diatoms, with the dominant species of Stephanodiscus neostraea.
    Keywords: Balikhlu River, Diversity Index, Evenness, Phytoplankton Abundance
  • Mirmilad Taheri, Ardavan Ghorbani *, Mahmood Bidar, Sahar Ghafari Pages 53-72
    The aim of this study was to investigate the structure of flora composition in the elevation profile of 937-2162m a.s.l. over 29 Km in the QezelOzan to the altitudes of Kosar county rangelands. Eight habitats and in each three 100 to 500m transects with 10 plots varied from 1 to 25 m2 were selected. Species were collected from the plots, and life forms, growth types and their geographical distribution and conservation were determined. Results show that 32 families, 101 genera and 146 species are distrbuted at the selected areas. Asteraceae families with 39 species (27%), Poaceae with 18 species (13%), Fabaceae with 13 species (9%), Astragalus with 8 species (48.5%) and Centaurea with 5 species (42.3%) are the most important elements of the flora. Spermatophyta with 1 species, angiospermae dicotyledoneae with 27 families, 82 genera and 124 species, and angiospermae monocotyledoneae have 4 families, 18 genera and 21 species. Respectively, the highest and lowest ratio of the family to the genera is at 1583-1683m 1:3.27 and 2139-2162m 1:1.92; the ratio of the family to the species is at 1583-1683m 1:3.91 and 1635-1677m 1:2.11; and ratio of the genera to the species is at 1568-1609m 1:1.30 and 937-965m 1:1.03. For bs with 105 species (72%) is the dominant growth type and trophytes with 62 species (43%) is the most abundant life form. Sixty nine species (47%) belong to the Iranian-Turanian region. Also, 14 native species of Iran, 8 low risk species and 2 vulnerable species are distributed at the study area.
    Keywords: Biodiversity, Geographical distribution, Species Diversity, Native Species
  • Faroogh Soleymani, Jalil Khara * Pages 73-90
    Biodiversity study in northern Zagros is important in many aspects and provides appropriate strategies for determining the potential of species and conservation status of species, and is also an effective factor in assessing and evaluating the area for ecological capability. Mirabad protected area in the Piranshahr-Sardasht axis is between the latitudes of 36° 23' and 36° 31' north, and the lengths 45° 15' and 45° 25', with an area of 11435ha, in the elevation range 1177-2068 m above sea level. The average rainfall and annual temperature of the area in the data of twenty years are 696 mm and 12.3°C, respectively. By distributing random samples of Whitaker multi-size units in different plant types in 2017, 447 plant species were identified from 81 families and 301 genera. The largest families in terms of species richness and genus were Asteraceae (57 species), Poaceae (48 species), Fabaceae (37 species), Lamiaceae (24 species), Asteraceae families with 35, Poaceae with 32, Apiaceae with 21, and Brassicaceae were with 19 genera. Hemi cryptophytes with 35.3%, Throphytes with 28.2%, Geophytes with 14.4% and Phanerophytes with 13%, of the life forms of the region were recorded. In terms of chorology, 210 species (47%) belong to the Iran-Turan zone. According to the IUCN criteria in the region, there were 33 species in lower risks (LR), 23 species data deficient (DD), 7 species vulnerable (VU), and one species endangered (EN) in this protected area. Also, there are 14 rare species and 167 medicinal species.
    Keywords: Chorology, Life Form, Flora, Mirabad Protected Area, Protective Status