فهرست مطالب

  • سال هفتم شماره 1 (بهار و تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/11
  • تعداد عناوین: 13
|
  • حامد عیالی، هادی کشمیری *، خسرو موحد صفحات 1-12

    رفتار انسان ها نقش مهمی در تعامل حرارتی آن ها با محیط دارد. لذا بررسی رفتار حرارتی در راستای دستیابی به آسایش حرارتی ضروری به نظر می رسد. هدف از این پژوهش، تبیین رفتارهای بهینه غیر معمارانه در راستای سازگاری حرارتی بیشتر بدن انسان با محیط است. داده ها و اطلاعات مورد نیاز این پژوهش حال نگر، بر اساس روش تجربی و میدانی به روش پرسش نامه محقق ساخته از افراد ساکن در واحدهای آپارتمانی در شهر شیراز جمع آوری گردید و سپس با توصیف های تحلیلی، استنباطی و طبقه بندی آنها احکام لازم صادر گردید. با بررسی اولویت های رفتاری از طریق میانگین وزنی مشخص شد که در ماه های گرم، اولویت اول به روشن کردن پنکه یا کولر اختصاص دارد. می توان از تحلیل داده ها به این نتیجه رسید که هر فرد با انجام رفتاری حرارتی مناسب سعی می کند تا به هر نحو ممکن محدوده آسایش حرارتی را برای خویش مهیا کند.

    کلیدواژگان: سازگاری، رفتار حرارتی، آسایش حرارتی، شیراز
  • حمیدرضا رضازاده، ماریا کردجمشیدی، فریال احمدی * صفحات 13-28

    یکی از مشکلات اساسی که امروزه گریبان گیر کلان‌شهرها شده، آلودگی هوا می‌باشد که ضمن تهدید و به خطر انداختن سلامتی انسان، حیوان و گیاه، باعث افزایش دمای کره زمین و تغییرات اقلیمی شده است. یکی از بزرگ‌ترین منابع آلوده‌کننده، صنعت ساختمان است به‌طوری‌که جداره-های آن، دلیل اصلی تولید و تشدید آلودگی هوای شهرها هستند؛ لذا در این پژوهش هدف ارائه و معرفی یک سیستم جدید از پوسته‌های شفاف پر شده از ریزجلبک با استفاده از علم بیونیک، در کلان‌شهر آلوده تهران که در مقایسه با گیاهان معمولی دارای خاصیت جذب‌کنندگی بیشتر، پایدار، زنده و ارزان‌قیمت هستند، جهت نیل به پایداری زیست محیطی شهری و بهبود کیفیت هوا می‌باشد. به همین منظور به‌صورت توصیفی – تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای، ساختار و تناسبات پنجره‌های دوجداره امروزی ازنظر فنی جهت کشت ریزجلبک، بررسی و ابعاد پنجره سبز مشخص گردید. پس از طراحی و ساخت به صورت اصولی و فنی با استفاده از روش تجربی و آزمایشگاهی با تزریق ریزجلبک و قراردادن پنجره در محیط واقعی، میزان جذب دی اکسید کربن به عنوان یکی از آلاینده‌های هوا اندازه‌گیری شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که با رشد ریزجلبک پس از گذشت فقط شش روز، روند جذب دی‌اکسید کربن از 6/6 درصد تا 4/45 درصد تغییر خواهد کرد.

    کلیدواژگان: آلودگی هوا، جذب دی اکسید کربن، ریزجلبک، بیوپوسته های شفاف
  • نسیم حوریجانی، فرزین چاره جو * صفحات 29-48

    هدف این پژوهش، ارزیابی عینی و ذهنی کیفیت های تاثیرگذار طراحی شهری بر فعالیت های فیزیکی ساکنان و تبیین رابطه بین این دو مجموعه از کیفیت ها در چهار محدوده مختلف سنندج که از خصوصیات مورفولوژیک یکسانی برخوردار نیستند، می باشد. پژوهشگران براین باورند که محیط مصنوع نقش تعین کننده ای در تسهیل و یا محدود نمودن فعالیت های فیزیکی ایفا می نماید. جمع آوری داده های ذهنی نظیر اطلاعات خود گزارش شده ساکنین در رابطه با سطح سلامت، فعالیت های فیزیکی و ادراک از محیط محل سکونتشان با استفاده از پرسشنامه، از میان 421 نفر از ساکنین گردآوری شده است. در روش عینی نیز جمع آوری اطلاعات متناسب با فاکتورهای مورد بررسی، با بهره گیری از سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیه شدند. برای تحلیل روابط بین محیط عینی و ادراک شده با فعالیت های فیزیکی، از نرم افزار SPSS استفاده و با تحلیل رگرسیون خطی، روابط بین متغیرها مشخص گردید. برای بررسی میزان فعالیت های فیزیکی و تفاوت آنها در سطح محلات مورد مطالعه، از آزمون واریانس بهره گرفته شد. در مرحله بعدی پژوهش، شاخص های پیاده مداری Walkability index و walk score با استفاده از داده های عینی محاسبه گردید و سپس با استفاده از نرم افزار Amos ارتباط و تاثیرگذاری بین متغیرها با تحلیل عاملی مشخص گردید. نتایج بدست آمده نشان داده است که کیفیت های عینی ارتباط معنی داری با فعالیت های فیزیکی ساکنان ندارد، بلکه این کیفیت ها با تاثیرگذاری بر کیفیت های ذهنی به عنوان متغیر میانجی، فعالیت های فیزیکی را تحت تاثیر قرار میدهند.

    کلیدواژگان: توسعه پایدار، روش های عینی و ذهنی، سیستم اطلاعات جغرافیایی، فعالیت های فیزیکی، شهر سنندج
  • براتعلی خاکپور، سید سعید سادات موسوی، سید سجاد عبدالله پور رزکناری، رضا قاضی * صفحات 49-67

    زیرساخت‌ها بعنوان سنگ بنای توسعه منطقه ای، از مهم‌ترین عوامل سازنده سازمان فضایی و شکل‌دهنده فرم شهرها بویژه شهرهای کوچک بوده اند.از سویی طرح جامع نیز به‌عنوان سند اصلی برنامه‌ریزی شهرها تلقی می‌شود.برنامه‌ریزی مناسب زیرساخت‌ها همواره یکی از دغدغه‌های برنامه‌ریزان و شهرسازان در دوران معاصر برای بهبود کیفیت زندگی در شهرها از طریق طرح جامع شهری بویژه در شهرهای کوچک بوده است. براین اساس هدف مطالعه حاضر، ارزیابی برنامه‌ریزی زیرساخت‌ها در طرح‌های جامع شهرهای کوچک است. روش تحقیق مطالعه حاضر به‌صورت توصیفی- تحلیلی است که از تکنیک دلفی برای جمع‌آوری نظرات کارشناسان استفاده‌شده است و همچنین از روش سو آرا و آراس خاکستری برای اولویت‌بندی معیارها و رتبه‌بندی نمونه‌ها استفاده‌شده است. نتایج مطالعه حاضر نشان داد، از بین ابعاد موثر در برنامه‌ریزی زیرساخت به ترتیب ابعاد فنی-موضوعی (0.303)، نهادی-مالی (0.278)، ریخت‌شناسی (0.236)، هنجاری-اقلیمی (0.181) مهم‌ترین می‌باشند. همچنین در ارتباط با معیارهای تشکیل‌دهنده برنامه‌ریزی ساخت‌ها، در بین معیارهای فنی-موضوعی: شبکه حمل‌ونقل (0.167)، سیستم تامین آب (0.165)، تامین انرژی (0.157)؛ در بین معیارهای نهادی-مالی: توان فنی مالی شهر (0.079)، روش‌های تامین مالی (0.064)، نحوه ارتباط سازمان‌ها (0.042)؛ در بین معیارهای هنجاری اقلیمی: تاثیرات زیست‌محیطی (0.065)، توجه به مناطق کمتر برخوردار (0.059)، عدالت در دسترسی به زیرساخت‌ها (0.047) و همچنین در ارتباط با معیارهای ریخت‌شناسی: ارتباط فرم شهر با زیرساخت‌های خطی (0.54) دارای اولویت بیشتر نسبت به سایرین می‌باشند. در ارتباط با رتبه‌بندی طرح‌های جامع نمونه‌های موردی ازلحاظ برنامه‌ریزی زیرساخت، طرح جامع شهر ماکو بالاترین امتیاز را به دست آورد و بعدازآن طرح‌های جامع شهرهای ساوه و خرمشهر در جایگاه‌های بعدی قرار گرفتند.

    کلیدواژگان: برنامه ریزی زیرساخت ها، طرح های جامع شهری، تکنیک دلفی، روش سوآرا، اراس خاکستری
  • متین فرزیدی طالمی *، سید باقر حسینی، رضا پرویزی، مریم دانش شکیب، میرسعید موسوی صفحات 69-83

    رشد جمعیت شهری و محدودیت اراضی مناسب، وجود ساختمان‌های مسکونی بلندمرتبه را اجتناب ناپذیر کرده است. اما، برج‌های مسکونی در مراحل مکانیابی، طراحی و اجرا توجه بیشتری را می‌طلبند. یکی از مسایل اصلی که در این برج ها به چشم می‌خورد، کمرنگ بودن نقش قلمرو و حریم در جانمایی وطراحی بنا می‌باشد که سبب نزول شاخص های پایداری محیطی و کیفیت زندگی ساکنان می‌شود. هدف از انجام این تحقیق، بررسی عوامل پیوستگی، عملکردی و کالبدی-فضایی، در قالب فرضیات و اولویت‌بندی آن‌ها به منظور پاسخگویی به چگونگی اثرگذاری قلمرو بر کیفیت زندگی ساکنان و سنجش جایگاه آن در طراحی برج های مسکونی و ارزیابی سایت مورد نظر در قلی‌پور رشت می‌باشد. روش تحقیق، به صورت ترکیبی شامل روش‌های توصیفی-تحلیلی و گردآوری اطلاعات به صورت اسنادی و میدانی می‌باشد. بر مبنای جمعیت شهر رشت، از میان پرسشنامه های صحیح پاسخ داده، 384 عدد مورد بررسی قرار گرفت. تحلیل توسط SPSS و سنجش نفوذپذیری و خوانایی، اتصالات بصری و هم‌پیوندی نیز از طریق چیدمان فضایی صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که عوامل عملکردی با ضریب بتا 0.415، پیوستگی ساختمان (0.389) و عوامل کالبدی-فضایی(0.228) ، به ترتیب باید در ایجاد قلمرو در طراحی برج های مسکونی لحاظ گردند. هم‌چنین Space Syntax نشان داد که محدوده‌ی قلی‌پور، سطح متوسط قلمرو را دارا می‌باشد و امکان طراحی برج مسکونی در سایت با توجه به تحلیل دسترسی‌ها، امنیت، هم‌پیوندی و سایر معیارها که زیرمجموعه‌ی فرضیات هستند، فراهم است.

    کلیدواژگان: برج مسکونی، قلمرو، کیفیت زندگی، رشت
  • زهرا اکبری اوغاز*، تکتم حنایی صفحات 85-98

    در دو دهه اخیر، مسئله امنیت در فضاهای شهری، دغدغه مهم مدیران و برنامه ریزان بوده است.عدم توجه به امنیت انسان در فضاهای جمعی، نه تنها او را از رسیدن به نیازهای بالاتر باز میدارد، بلکه کاهش تعاملات اجتماعی و خالی ماندن فضاهای عمومی را در پی خواهد داشت .هدف از این مقاله دستیابی به عوامل افزایش امنیت در خیابان جهت ارتقا تعاملات اجتماعی معلولین جسمی - حرکتی است. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع توصیفی -تحلیلی است. اطلاعات و داده ها از طریق پرسشنامه و روش میدانی گردآوری شده است. گروه هدف در پژوهش معلولین جسمی - حرکتی خیابان طبرسی مشهد می باشند. نمونه گیری به روش تصادفی و با استفاده از فرمول کوکران در میان 293 نفر از افراد تکمیل شده است.تحلیل داده ها از طریق تحلیل عاملی توسط نرم افزارSPSS و PLS انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که برنامه ریزی موثر، تغییرات در محیط کالبدی، فعال بودن فضا و افزایش فعالیت های شبانه روزی، روشنایی و کمک به خوانایی در خیابان، سبب افزایش امنیت خواهد شد چرا که بالا بودن تعداد ناظران در فضا موجب کاهش فعالیت های مجرمانه و افزایش تعاملات بین مردم و معلولین جسمی - حرکتی می گردد.

    کلیدواژگان: امنیت، تعاملات اجتماعی، خیابان شهری، معلولین جسمی - حرکتی
  • منصور یگانه*، سعیده زارعی صفحات 99-111

    این مطالعه بر اساس نظریه پیکره‌بندی فضا صورت گرفته‌است. بررسی اجزای تشکیل‌دهنده‌ خانه‌ها و عوامل شکل‌گیری ساختاری فضاها و ارتباط آنها با دیگر فضاها، رهیافتی برای دستیابی به تاثیر روابط فضایی در شکل‌گیری روابط اجتماعی در خانه‌ها می‌باشد. شناخت عوامل و مولفه‌های موثر بر میزان همگنی و توزیع‌پذیری با استفاده از ضریب افتراق یکی از مهمترین مولفه‌ها در این خصوص می‌باشد. خانه‌های دوره قاجار کاشان و تحلیل تطبیقی این الگوها متناسب با نیازها و الزامات مسکن امروزی مبنای این مطالعه است. روش به‌کار رفته در این پژوهش، ترکیبی از روش‌های تفسیری- تاریخی با تکنیک تحلیل محتوا و استدلال منطقی می‌باشد. با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای، مطالعات تاریخی صورتگرفته و شبیه‌سازی به وسیله‌ی نرم افزار گرسهاپر و پلاگین اسپیس سینتکس و نرم‌افزار دپث مپ و تحلیل گراف‌های توجیهی برای 19 نمونه از خانه‌های دوره قاجار کاشان که به‌صورت خوشه‌ای هدفمند انتخاب شده‌اند، استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد میزان نفوذپدیری، انتظام فضایی و قرارگیری هر فضا در عمق مشخص، ارتباط مستقیم با نحوه‌ی روابط اجتماعی و رفتاری می‌باشد. همچنین تمام خانه‌های سنتی بررسی شده دارای همگنی و توزیع‌پذیری بالا و مطلوبی در چیدمان فضایی می‌باشند. خانه‌هایی که هر چهار عرصه عمومی، نیمه‌عمومی، نیمه‌خصوصی و خصوصی را داشته و ریزفضاهای دارای عمق و هم‌پیوندی مناسب این حریم‌ها باشند، دارای همگنی و توزیع‌پذیری مناسب این حریم‌ها باشند، دارای همگنی و ضریب افتراق بالاتری هستند.

    کلیدواژگان: پیکره بندی فضا، همگنی فضا، ضریب افتراق، خانه های سنتی کاشان
  • محمدعلی خانمحمدی*، محبوبه پوراحمدی، فرهنگ مظفر صفحات 113-128

    نتایج نشان می دهد تنها در حالت نسبت پنجره به دیوار 30 درصد با تغییرات سایر فاکتورها، بازه مطلوب خیرگی تامین می شود و در سایر حالات نتایج مطلوب نمی باشد. بنابراین تغییر در مولفه های کالبدی پنجره به تنهایی، عملکرد مناسبی در ممانعت از خیرگی در فضا ندارد. یکی از راهکارهای مناسب در این زمینه، استفاده از قفسه های نوری می باشد. استفاده از این تکنیک در نسبت های پنجره به دیوار کمتر از 60 درصد ، موجب کاهش خیرگی می شود.

    کلیدواژگان: خیرگی ناراحت گننده، نور روز، ساختمان های آموزشی، پارامترهای کالبدی پنجره
  • الهام حاتمی گلزاری، احمد میرزا کوچک خوشنویس*، قادر بایزیدی، فواد حبیبی صفحات 129-143

    پدیده های ماندگار در طول زمان می مانند و بار می گیرند و به بخشی از خاطرات جمعی تبدیل می شوند. ماندگاری، بیان نوعی تداوم تاریخی و به دنبال آن تداوم فرهنگی است. عوامل مختلفی بر ماندگاری پدیده ها اثرگذار می باشد که هدف از این تحقیق شناسایی این عوامل در معماری با تاکید بر معماری بازار تبریز می باشد. روش تحقیق در مطالعه ی حاضر توصیفی – تحلیلی و ترکیبی از روش‌های کیفی – کمی است که به منظور جمع‌آوری اطلاعات از روش اسنادی – میدانی (مشاهده، مصاحبه و پرسشگری) استفاده شده است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که عوامل موثر بر ماندگاری معماری بازار تبریز با توجه به مولفه های مورد بررسی به ترتیب مولفه های معنا و هویت، کارکردی و عملکردی و در نهایت نیز کالبدی بوده اند. همچنین در این رویکردها بیشترین تاثیرگذاری مربوط به متغیرهای منحصربه فرد بودن اثر (فرم زیبا، خلاقیت و نوآوری اثر، اثرگذاری مطلوب)، خاطره انگیزی و ایجاد حس تعلق به فضا، ترکیب با سایر فضاها و عملکردها (وجود کاربری های ترکیبی) و کیفیت حضور انسان در مکان بوده است. همچنین نتایج نشان می‌دهد که چرخه های تکاملی اجتماعی – فرهنگی، اقتصادی و سیاسی نظیر ارزش‌ها، آداب و رسوم، تغییر در تعاملات اجتماعی و روابط اقتصادی و نظام سیاسی حاکم بر جامعه نیز بر ماندگاری معماری بازار تبریز اثرات مختلف مثبت و منفی گذاشته‌اند.

    کلیدواژگان: ماندگاری، معنا و هویت، عملکرد، کالبد، بازار تاریخی تبریز
  • سید مجید هاشمی*، رسول رضائ صفحات 145-162

    مداخله خلاقانه در بسط چشم انداز، پیوستگی و گشایش فضایی، مکانهای مذهبی، موجب اجتماع پذیری مکان و احساس با هم بودن مومنین گردیده است. اهمیت دادن اسلام به جامعه و نمایش این تجمع مبارک موجب توجه به نماز جمعه و مصلا شده است. این مقاله با ترکیبی از روش تحلیلی و تفسیری به معرفی روند تکامل الگوهای فضایی در حیاط، شبستان و گنبدخانه‌ برخی از مساجد و مدارس پرداخته و با بررسی طرح توسعه حرم حضرت عبدالعظیم (ع) نشان می‌دهد در این طرح با قرار گرفتن عناصر شاخص روی محورهای حیاط و با پیوستگی منظر مابین آنها، فضایی خوانا و ممتد در قالب حیاط‌ و مفصل‌های فضائی باز و نیمه باز از بست شمالی تا صحن جنوبی مصلی، هم محورشکل گرفته است. معمار با تداوم بهره‌گیری از الگوهای همجواری شبستان‌ها با حیاط‌ها، سه صحن که بی واسطه با حرم امامزادگان متصل شده‌اند را طراحی و سعی نموده مراحل بالاتری از درک فضا و احساس حضور در فضای جمعی را برای مردم فراهم نماید. همانند مسجد امام اصفهان و در الگوی خرد، صحن‌ مصلا در اتصال به ایوان و حیاط متصل به کنج‌ صحن به گشایش فضائی بیشتری رسیده است. در فضای داخلی مصلا پیوستگی فضایی، در سقف چلیپایی گنبدخانه و شبستان متصل به آن فضایی یگانه را در کف و سقف بطور مشترک و به یک اندازه گشایش و بسط داده است. گشایش فضائی در کنار پیوستگی فضا باعث پویائی به عنوان یکی از مهمترین قسمت‌های تجربه بصری شده و باعث انبساط خاطر استفاده‌کنندگان گردیده است.

    کلیدواژگان: پایداری، خلاقیت، بهره وری از فضا، پیوستگی، اجتماع پذیری
  • مهدی استادی جعفری، مجتبی رفیعیان *، زهرا سادات سعیده زرآبادی صفحات 163-175

    رشد شهرنشینی و توسعه ناموزون فرم شهری، تشدید معضلات متعددی از جمله کاهش زیست پذیری ناشی از توسعه خودرومحور و به تبع آن کاهش قابلیت پیاده مداری را به همراه داشته است. در سالیان اخیر، توجه به حمل ونقل پایدار و قابلیت پیاده مداری به عنوان یکی از سیاست های آن، از سوی گردانندگان به جهت برون رفت از شرایط نامطلوب موجود مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به مواجه بودن اثرات بلندمدت سیاست‌ها بر کاربری زمین و تاثیر بلندمدت آن‌ها بر پندارها و رفتارهای شهروندان، انتخاب سیاست های بهینه و پایش میزان اثرگذاری برنامه ریزی ها و سیاست گذاری ها جهت دست یابی به پایداری، ضروری به نظر می رسد. در این مقاله تلاش شد با استفاده از مدل پویایی سیستم در محیط نرم افزار ونسیم، بخش حمل ونقل شهری و عوامل موثر بر آن در شهر مشهد به عنوان مورد مطالعاتی مدل سازی شود. به این ترتیب، پس از پرداخت و اعتبارسنجی مدل، نتایج 14 شاخص در بخش های اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و حمل ونقلی در 5 سناریو با هدف مقایسه میزان اثرگذاری بلندمدت سیاست قابلیت پیاده مداری نسبت به سایر سیاست های حمل ونقل پایدار شهری بررسی شد. نتایج این مطالعه نشان داد که قیمت گذاری حمل و نقل همگانی و شخصی و پس از آن، افزایش مطلوبیت سفر با حمل ونقل همگانی با میزان بهبود شاخص های پایداری به ترتیب 28 و 20 درصد نسبت به سناریوی عدم انجام کار، در مقایسه با سایر سناریوها دارای بیشترین اولویت است. از سوی دیگر، سیاست های توسعه پیاده روی و دوچرخه سواری به تنهایی و بدون تلفیق با سیستم یکپارچه حمل ونقلی، اثر کمتری در بهبود پایداری داشته و لازم است برنامه ریزی حمل ونقل پایدار به صورت توامان با در نظرگیری ملاحظات مربوط به سیاست های پیاده مداری و قیمت گذاری انجام گیرد.

    کلیدواژگان: قابلیت پیاده مداری، حمل و نقل پایدار، مدل پویایی سیستم، سیاستگذاری، مشهد
  • محمد بهزادپور*، ابوالفضل کربلایی حسینی غیاثوند، بهناز منتظر صفحات 177-196

    یکی از ابعاد مهم توسعه پایدار، پایداری اجتماعی است. درواقع می‌توان این‌گونه بیان کرد که توسعه پایدار، برخاسته از پایداری اجتماعی است. با توجه به پیچیدگی مسائل شهری دوران معاصر، توجه به جنبه‌های اجتماعی محله‌های شهری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است. زمانی که این عوامل در یک محله از بین روند، پایداری اجتماعی محله را به مخاطره می‌اندازند؛ به‌صورتی که در محلات مسکونی جدید، اکثر ویژگی‌های موجود در محلات قدیم از بین رفته و همزیستی‌های اجتماعی و اقتصادی مردم، جایگزین هم‌نشینی‌های قومی – مذهبی و همگونی‌های کلیه شئون زندگی اجتماعی گردیده است. لذا هدف از پژوهش حاضر، شناخت و ارزیابی کمی مولفه‌های پایداری اجتماعی به‌صورت تطبیقی در محله‌های قدیم و جدید شهر هشتگرد می‌باشد. روش تحقیق مورداستفاده از نوع توصیفی – تحلیلی می‌باشد.در گرداوری اطلاعات نیز در مرحله اول با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و اسنادی شناخت معیارها حاصل شد. در مرحله دوم نیز به‌صورت میدانی، محدوده‌های موردمطالعه با استفاده از معیارهای به‌دست‌آمده مورد ارزیابی قرار گرفت. برای شناخت معیارهای اساسی در این تحقیق از روش دلفی فازی و برای ارزیابی و اولویت‌بندی شاخص‌های ارائه‌شده و ارزیابی جامعه موردمطالعه، تکنیک تحلیل شبکه به کار گرفته‌شده است. با استفاده از روش دلفی فازی، پنج معیار از هفت معیار موردمطالعه شامل: "فعالیت پذیری" ، "هویت مندی" ، "امنیت" ، "عدالت فضایی" و "انسجام کالبدی و فضایی" به‌عنوان معیارهای اساسی انتخاب شدند. نتایج حاصل تحلیل شبکه نشان داد که معیارهای "تنوع فعالیتی" با وزن (139/0)، " نشانه‌های شهری" با وزن (107/0)دارای بیشترین اهمیت در دستیابی به پایداری اجتماعی از دیدگاه خبرگان بودند.

    کلیدواژگان: پایداری، پایداری اجتماعی، شهر جدید هشتگرد، شهر قدیم هشتگرد، روش دلفی فازی
  • فرزان رسول زاده، آزاده شاهچراغی *، علیرضا بندراباد صفحات 197-216

    تغییر در مقیاس سکونت از تک خانواری به چند خانواری و ساختار کالبدی محلات، به واسطه رشد روز افزون شهرنشینی و توجه به نیازهای مختلف در مفهوم سکونت، برنامه ریزان و طراحان را در طراحی مجموعه های مسکونی به ساماندهی فضایی از جنبه های مختلف شکلی و محتوایی (اجتماعی) سوق داده است. یکی از این ابعاد در حوزه اجتماعی، در قالب مفهوم سرمایه اجتماعی آورده شده است. سرمایه اجتماعی دارای ابعاد مختلفی به لحاظ عینی و ذهنی است که در مجتمع های مسکونی با توجه به قابلیت های کمی و کیفی فضاهای عمومی پرداختن به آن ضروری به نظر می رسد. هدف پژوهش حاضر ارائه مدلی است، جهت درک مولفه های تاثیرگذار در دو حوزه کارکردی و اجتماعی است. بنابراین سوال تحقیق اینگونه بیان می شود که چگونه می توان با استخراج مولفه های سرمایه اجتماعی در مجموعه های مسکونی، مولفه های کیفی طراحی و اجزاء تبیین کننده آن را در قالب یک مدل ارتباطی ارائه نمود؟ پس از تبیین مفاهیم پایه و مبانی و نظریات موجود، چارچوب نظری تبیین شده است. سنجش اعتبار مدل مذکور با توجه به کیفی بودن تحقیق، به روش اعتبار سنجی محتوایی و با پرسش و مصاحبه از 25 نفر از متخصصین حوزه های معماری و اجتماعی نشان می دهد که لایه های مختلف سرمایه اجتماعی، به واسطه سطح تمایلات و مشارکت اجتماعی افراد در قالب شبکه های اجتماعی، مجموعه های مسکونی را به یک کلیت واحد شهری تبدیل کرده است که نهایتا کلیات مدل با نسبت اعتبار محتوایی (CVR) معادل 0.8 مورد تایید قرار گرفته است.

    کلیدواژگان: مجموعه های مسکونی، مولفه های کیفی طراحی، مولفه های سرمایه اجتماعی، مدل ارتباطی
|
  • Hamed Ayali, Hadi Keshmiri *, Khosrow Movahed Pages 1-12

    Human behavior plays an important role in thermal interaction with the environment. Therefore, it is necessary to study thermal behavior in order to achieve thermal comfort. The purpose of this research is to explain optimal non-architectural behaviors in order to adapt more heat to the environment. Data requirements of this research were collected based on the experimental and field method by a researcher-made questionnaire from residents of apartment buildings in Shiraz. Then, the necessary descriptive, inferential and categorical descriptions were issued. By reviewing the behavioral priorities through the weighted average, it was found that in hot months, the first priority is to turn on the fan or cooler. It was also found that there is a significant relationship between the coverage ratio and the thermal assessment of individuals in hot months, which is the same in both male and female. It can be concluded from the data analysis that each person, by conducting a suitable thermal behavior, tries to provide in every way possible thermal comfort.

    Keywords: Adaptability, thermal behavior, thermal comfort, Shiraz
  • Hamidreza Rezazadeh, Maria Kordjamshidi, Ferial Ahmadi * Pages 13-28

    Today, air pollution is one of the main problems in metropolitan Cities. While it has threatening the health of humans, animals and plants, has increased the temperature of the world and caused climate change. One of the biggest contaminating sources is building construction, as its walls are the main reason for the production and intensification of air pollution. The purpose of this research is using bionic science to introduce a new type of green windows filled with microalgae in Tehran. Algae compared with plants are more attractive, stable, viable and inexpensive. To do this, structure and proportions of double glazed windows for the microalgae culture was studied and the dimensions of the green window were investigated deceptively and analytically based on library resources. Then, the amount of absorption of the pollutant was measured by an experimental method with the injection of microalgae and carbon dioxide into the window. The results of this study showed that with the growth of microalgae only after six days, the carbon dioxide absorption process would change from 6.6% to 45.4%.

    Keywords: air pollution, Carbon Dioxide sequestration, microalgae, bio-facade, Sustainable Urban Environment
  • Nassim Hoorijani, Farzin Charehjoo* Pages 29-48

    The main goal of this research is objective and subjective evaluation of effective qualities of urban design on individual physical activity and the relationship between these two sets of qualities in four different neighborhoods of Sanandaj, which have different morphological characteristics. Recent researches show that built environment design plays an important role in facilitating or limiting physical activity. Subjective data on self-reported information about health, daily physical activity and people’s perceptions of their neighborhood environment were collected among 421 of the resident’s using a questionnaire. In the objective method, information gathered in accordance with the investigated factors provided using the GIS (Geographic Information System). SPSS software version 25 was used to analyze and explain the relationship between objective and perceived environment with physical activity. relations between variables were determined by linear regression. In the next step, the walkability index and walk score were calculated using objective data. Finally, the relationship between variables was determined by utilizing factor analysis in AMOS software. Through various statistical methods, this study found that objective qualities did not have a significant relationship with physical activity of residents, but these qualities affect subjective qualities as a mediator variable that directly influences physical activity.

    Keywords: Sustainable Development, Objective--Subjective Measures, Geographic Information System, Physical Activity, Sanandaj City
  • Bratali khakpoor, Saeed Mousavi, Sajad Abdollahpoor, Reza Ghazi * Pages 49-67

    Proper infrastructure planning has always been one of the concerns of planners in contemporary era to achieve economic growth and improve the quality of life in cities and ultimately move to sustainable development through a comprehensive urban plan. The purpose of this study is to evaluate infrastructure planning in comprehensive urban plans in order to provide the appropriate cognition of the dimensions, components and structure of infrastructure planning to urban decision makers in the preparation and implementation of urban development plans. Comprehensive plans of cities Saveh, Maku and Khorramshahr were selected as samples. The research method is descriptive-analytic. Also Delphi technique has been used to collect experts' opinions. then, the Swarah and Gray Arras method have been used to prioritize the criteria and rank the samples. The results of this study showed that among the effective dimensions of infrastructure planning, the most important are the technical-subject dimensions (0.303), financial institution (0.278), morphology (0.236) and normative-climatic(0.181) respectively. Moreover, in relation to the criteria for planning the construction, among the technical-thematic criteria: transportation network (0.167), water supply system (0.165), energy supply (0.157); Among the institutional-financial criteria: city financial technical capacity (0.079), financing methods (0.064), corporate relationship (0.042); Among the normative criteria of climate: environmental impacts (0.065), attention to poor areas (0.059), justice in access to infrastructure (0.047), and also related to morphological criteria: the relationship between city form with linear infrastructure (0.54) and city form relation With point infrastructure (0.45), they have more priority than others.

    Keywords: Infrastructure planning, comprehensive urban plans, Delphi technique, SWARA method, Gray Aras
  • Matin Farzidi *, Seyed Bagher Hosseini, Reza Parvizi, Maryam Daneshshakib, Mirsaeed Mousavi Pages 69-83

    Urban population growth and proper land-use constraints have inevitably led to the existence of high-rise residential buildings. However, residential towers require more attention in the planning, design and implementation phases. One of the main issues in these towers is the lack of a role of territory and privacy in the design and construction of the building, which will reduce the indicators of environmental sustainability and quality of life for residents. The purpose of this research is to investigate the continuity, functional and physical-space factors, in the form of hypotheses and to prioritize them in order to realize how the territory influences the quality of life of residents and to assess its place in designing residential towers to evaluate the desired site in Gholipour, Rasht. The research method is a combination of descriptive-analytical methods and information gathering is in the form of documentary and fieldwork. Based on the population of Rasht, 384 of the questionnaires were answered correctly. Analysis was performed by SPSS, and evaluation of permeability and readability, visual connections and integration was performed through spatial arrangement. The results showed that functional factors with Beta coefficient of 0.415, building integrity (0.389) and physical-spatial factors (0.228) should be considered in creating the realm of residential towers design, respectively. Space Syntax also showed that the Gholipour district has an average territory level, and it is possible to design a residential tower on the site, with analysis of access, security, interconnection, and other metrics that are a subset of assumptions.

    Keywords: residential tower, domain, quality of life, Rasht
  • Zahra Akbari Oghaz*, Toktam Hanaee Pages 85-98

    In two decades, security problem in urban space, has been the mental disturbance of the managers. Not paying attention to man’s security in public places, not only puts obstacle for reaching to prosperity, but also it decreases the social relations and finally it causes empty public places. The goal of this study is to achieving higher security factors in streets for disabled to have higher social relations. Based on the goal the method of the study operational and based on the kind it is descriptive and analytic. The data and inputs have been collected by questionnaire and field study. The target group in the study is disabled people in TABARSI street in Mashhad. Using Cochran’s Formula, accidental sampling was completed for 293 of these people. Data analysis via agent analysis is analyzed with SPSS and PLS software. The study results show that effective planning, change in physical environment, active space and increasing day and night activities in the street, light and increased access we can have security in the space, because increased observers in the space decreases criminal activities and increases social cooperation between the people and disabled.

    Keywords: city streets, disabled, Mashhad, Security, social cooperation
  • Mansour Yeganeh *, saeedeh zarei Pages 99-111

    This article analysis of homogeneity and distribution of houses and its impact on the relationship between spaces with each other with the aim of identifying and analyzing their roles in the social relationship of traditional houses in order to use their dominant patterns in contemporary houses. The study is based on the theory of space configuration that is about the component of houses and the spaces relationship with other spaces is an approach to achieve the effect of spatial relationships in the social relations in houses. Identify the factors effect on the hemogenity and distribution using the difference factor is one of the most important component in this study. The method of this research is a combition of interpretive historical method with content analysis and logical reasoning techniques. Using library studies, historical studies and simulation by using Grasshopper software with Spacesyntax plug-in, Depthmap software and analysis the G-graph of 19 sample of Qajar houses in Kashan. The result shows that the amount of spatial regulation and the location of each space in determined depth have direct relate with social behavior and relationship. Also all of the studies traditional houses have high homogeneous and distribution in spatial configuration. Houses that have all public, semi-public, semi-private and private areas and appropriate relation between these area have highhemogenity and difference factor.

    Keywords: Spatial configuration, Space heemogenity, Diffrence factor, The traditional houses of Kashan
  • mohammadali khanmohamadi *, mahbubeh pourahmadi , farhang mozaffar Pages 113-128

    Glare is one important factor affecting the level of visual comfort and the quality of light in the spaces. The purpose of this study is to provide suitable models for optimizing windows in educational building of Iran hot and dry climate. In educational buildings in terms of space performance, glare is a significant issue that can have an impact on education. after determining the model, radiance parameters, climatic data and software validation, critical times of glare were determined at a specified point. Priority of the effect of each parameter was determined by keeping the other parameters constant. Then, using simulation, the combination of different physical parameters of the window in different percentages and dimensions was considered. Physical characteristics used in this study included window-to-wall ratio, shading length, observer position, window visibility, and percentage of colored glass. A total of 4800 different state combinations of parameters were obtained. The results show that only when the window-to-wall ratio is 30% by the variation of other factors, glare is unperceptible. Therefore, the change in the physical components of the window alone does not have the proper function of preventing glare in space. One of the proper solutions in this field is the use of lightshelves. By removing the colored glass component and adding two variables, length of lightshelves and distance to the top edge of the window, 6000 different state of composition were obtained. Using this technique at window-to-wall ratios of less than 60 percent, glare will be unperceptible.

    Keywords: Discomfort Glare, Daylighting, Educational buildings, physical characters of windows
  • Elham Hatami Golzari, Ahmad Mirza Kouchak Khoshnevis*, Qader Bayzidi, Foad Habibi Pages 129-143

    Permanent phenomena can take and loads over time and they become part of collective memories. Stability is a kind of historical continuity followed by cultural continuity. Various factors affect the survival of phenomena and purpose of this research is to identify these factors in architecture with emphasis on Tabriz Bazar architecture. The research method in this study is a descriptive – analytical and combination of qualitative and quantitative methods used to collect information by documentary-field method (observation, interviewing and questioning). The findings of the research indicate that the factors affecting the architecture of the Tabriz Bazar have been related to components of meaning and identity, functional and functional and ultimately physical. Also, these approaches have the most impact on the variability of the unique nature of the work (beautiful form, creativity and innovation of the effect, the desired effect), memorizing and creating a sense of belonging to space, combining with other spaces and functions (the existence of combinations) and the quality of presence Man was in the place. The results also show that the socio-cultural, economic and political evolutionary cycles such as values, customs and customs, changes in social interactions and economic relations and the political system governing society have also had different positive and negative effects on the architecture of the Tabriz Bazar.

    Keywords: Persistence, Meaning, identity, Function, Body, Tabriz Historical Bazar
  • S.M. Hashemi*, R. Rezaee Pages 145-162
  • Mahdi Ostadi jafari, Mojtaba Rafieian *, Zahra Sadat Saeideh zarabadi Pages 163-175

    Urbanization and the uneven development of urban forms have exacerbated many problems, including reducing the livability of automotive development and walkability. In recent years, paying attention to sustainable transportation and walkability as one of its policies has been addressed by the unfavorable conditions of urban development. Given the long-term effects of policies on land use and their long-term effects on citizens' attitudes and behaviors, choosing the optimal policies and monitoring the effectiveness of planning and policymaking to achieve sustainability seems necessary. In this paper, using the system dynamics model in the Vensim software environment, the urban transportation and its effective factors in Mashhad have been modeled as case studies. Thus, after calibrating and validating the model, the results of 14 indicators in the economic, social, and environmental and transport sectors in 5 scenarios were investigated with the aim of comparing the impact of long-term walkability policy on other sustainable urban transport policies. The results of this study indicate that public and private transport pricing and increased utility of public transport with 28% and 20% improvement in sustainability indicators, respectively. Compared to other scenarios have the highest priority. On the other hand, walking and cycling development policies alone and without connecting to an integrated transport system have less effect on urban sustainability, and sustainable transport planning needs to be done in conjunction with the consideration of walkability and pricing policies.

    Keywords: Walk ability, sustainable transportation, system dynamics model, Policy Making, Mashhad
  • mohammad behzadpour*, A. Karbalaee, B. Montazer Pages 177-196

    One of the important dimensions of sustainable development is social sustainability. Indeed, it can be argued that sustainable development derives from social sustainability. Given the complexity of contemporary urban issues, attention to social aspects of urban neighborhoods is indispensable. When these factors disappear in a neighborhood, the social stability of the neighborhood is compromised; in new neighborhoods, most of the features of old neighborhoods have disappeared and the social and economic coexistence of people is replaced by ethnic-religious affiliations and the homogeneities of all have become social life. Therefore, the purpose of this study was to identify and evaluate quantitatively the components of social sustainability in the old and new neighborhoods of Hashtgerd in a comparative way. The research method used is descriptive-analytic. In the collection of information, in the first stage, Criteria were recognized by using library and documentary studies. In the second stage, as a field study, the studied areas were evaluated using the obtained criteria. Fuzzy Delphi method has been used to understand the fundamental criteria in this research and the Network Analysis technique has been used to evaluate and prioritize the provided indicators and evaluate the community surveyed. Using the Fuzzy Delphi method, five criteria out of seven criteria including "activity", "identity", "security", "spatial justice" and "physical and spatial coherence" were selected as the basic criteria. The results of the network analysis indicated that the "activity diversification" (0.139), "urban signs" (0.17) were the most important in achieving social sustainability from the viewpoint of experts.

    Keywords: Sustainability, Social Sustainability, Hashtgerd new town, Hashtgerd old town, Fuzzy Delphi method
  • Farzan Rasoulzadeh, A. Shahcheraghi *, A. BandarAbad Pages 197-216

    Changes in the scale of residence from single-family to multi-family, because of the growth of urbanization and different needs have led the urban planners and designers in design of residential complexes on the organization of spatial aspects of form and content (social) base in the concept of habitation. One of these aspects is presented in this paper. Social capital has different objective and mental aspects in residential complexes, consist of quantitative and qualitative features for public places and investigation of the background of the formation of neighborhood relations (values, norms, etc.) is necessary. The purpose of this study is to present communication model to understand the influential elements of functional and social domains in residential complexes. The research question is ‘how can we investigate the elements of social capital in residential complexes, design qualitative elements and explain the elements of social capital in the form of a communication model. After explaining the basic concepts and theories, the theoretical framework is justified by investigating the model through content validation and questionnaire filled by 25 experts and researchers in architectural and social fields. The result shows that there are different layers of social capital because of the level of social inclination and involvement of individuals in the form of social networks .These have been transformed in to a coherent system and a unified urban, ultimately modeling generalizations of content validity (CVR) equivalent to 0.8 improvement.

    Keywords: Residential complexes, qualitative design components, social capital components, communication model