فهرست مطالب

  • سال نهم شماره 4 (پیاپی 28، زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/11/22
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سید حسام الدین طبیبیان، فرح حبیب*، سید امیرحسین گرکانی صفحات 245-256

    نور طبیعی که تنها منبع تامین کننده روشنایی در بنای تاریخی بوده است می تواند در تغییر ماهیت فضای داخلی بنا تاثیر به سزایی داشته باشد. معماران ایرانی می توانستند نور را با هنر مندی خود به داخل بنا هدایت کنند و بدین ترتیب با ایجاد فضایی از نور و تاریکی، فضای یکپارچه ای را بدون استفاده از مصالح و عناصر جداکننده، به بخش های مجزا تقسیم کنند. هدف این پژوهش پیدا کردن نقش رمزگونه ی نور طبیعی در فضای شبستان تابستانه ی مسجد سپهسالار است. سوال اصلی پژوهش این است که نور خورشید چگونه در فضای گنبدخانه ی جنوبی مسجد با ایجاد سایه و روشن و تاریکی، فضاسازی می کند و نقش نور در ایجاد حس قداست محراب اصلی چیست؟ برای رسیدن به این منظور با استفاده از ابزارهای نور سنجی ، نور فضای شبستان و محراب جنوبی مسجد را اندازه گیری نموده سپس با نرم افزار دیالوکس سیر نور طبیعی را در کل سال شبیه سازی کرده و به واکاوی و تحلیل اطلاعات پرداخته شد. نتایج حاصله نشان می دهد میزان درخشندگی نور در کلیه روزهای سال در زمان اذان ظهر در محراب به بالاترین درجه خود می رسد که سبب افزایش حس قداست و ارتقاء فضای معنوی محراب می شود. از طرفی در فضای گنبدخانه به جای استفاده از دیوارهای جداکننده،  میزان شدت نور با همان عملکرد موجب تفکیک فضاها از نظر عملکردی می شود.

    کلیدواژگان: نور عبادی، گنبد خانه، محراب، معناشناسی
  • الهام سلیقه، پریا سعادت جو* صفحات 257-271
    اهداف

    امروزه مصرف بی رویه انرژی به یکی از مهمترین دغدغه های زندگی بشری تبدیل شده است و به کارگیری راهکارهای کاهش مصرف انرژی در ساختمان ها اهمیت فراوانی یافته است. یکی از مهمترین عوامل موثر در میزان انرژی دریافتی ساختمان، فرم و شکل کلی بدنه و میزان تخلخل حجمی آن است. با توجه به اینکه استفاده از خودسایه اندازی در ساختمان های مناطق گرم و مرطوب روشی موثر برای خنک سازی بنا است، پژوهش حاضر می کوشد تا به بررسی تاثیر تخلخل ساختمان ها در میزان خودسایه اندازی آن و کاهش انرژی دریافتی بدنه ها بپردازد.

    ابزار و روش ها

    این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی است که در آن به کمک نرم افزار Ecotect 2011 شبیه سازی فرم ساختمان و بررسی تاثیر خودسایه اندازی حاصل از تخلخل بر میزان انرژی دریافتی جداره های ساختمان می پردازد.

    یافته ها

    بررسی ها نشان داد که تغییرات عمق تراس تاثیر قابل ملاحظه ای بر میزان سطوح تحت سایه ندارد و دامنه انرژی تابشی دریافتی در ارتباط مستقیم با تغییرات عمق تراس نیست. مقایسه نتایج حاصل از مدل های متخلخل با مدل صلب نشان داد که در حالت کلی مدل های متخلخل دانه ای بهترین و مدل های متخلخل ردیفی بدترین رفتار از منظر سایه اندازی و انرژی تابشی دریافتی را دارند.

    نتیجه گیری

    ایجاد تخلخل در ساختمان همیشه منجر به بهبود عملکرد سایه اندازی ساختمان نمی شود و تلاش برای بهینه سازی سایه اندازی به واسطه ایجاد تخلخل مستلزم انجام مطالعات و شبیه سازی های دقیق قبل از طراحی است.

    کلیدواژگان: تخلخل، انرژی، خود سایه اندازی، تابش، ساختمان
  • مهدی زندیه*، احسان رونق صفحات 273-286
    مسئله

     تجارب تزیینی و هندسی یکی از اجزای لاینفک معماری سنتی ایران در دوره اسلامی است که ساختار بدیع آن، تحسین بسیاری از صاحب نظران این حوزه را برانگیخته است. یکی از چالش های معماری اسلامی معاصر، عدم گفتمان بین رویکردهای سنتی و مدرن برای خلق هندسه و شکل های جدید است.

    اهداف

    هدف از این پژوهش تولید تزیینات و فرم های هندسی سه بعدی مبتنی بر اصول زیبایی شناسی گشتالت خواهد بود به گونه ای که این فرم ها تحت تاثیر فرکانس های صوتی حاصل از قرایت قرآن در مقام های مختلف شکل خواهند گرفت.

    روش

    به منظور تحقق اهداف از طریق مطالعات کتابخانه ای و میدانی ابتدا به بازشناسی و دسته بندی مقام های قرآنی، سپس به بررسی رابطه معماری پارامتریک و موسیقی پرداخته و برای تجزیه و تحلیل آنها از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. سپس روش های الگو سازی و تغییر شکل الگو بر پایه اصول زیبایی شناسی گشتالت مورد بررسی قرار گرفته است. در انتها فرم های هندسی سه بعدی به روش شبیه سازی کامپیوتری به کمک نرم افزار راینو و گرس هاپر بر اساس ورودی های صوتی حاصل از قرایت قرآن در دو دستگاه سه گاه و رست ترسیم شده است.

    نتیجه گیری

    پژوهش مذکور نشان می دهد که می توان از زبان ریاضی به عنوان عامل پیوند بین معماری پارامتریک و مقام های موسیقایی مورد استفاده در قرایت قرآن بهره جست و با رویکرد معماری اسلامی، پوسته های سه بعدی که نقشی کاربردی در زیباسازی جداره بزرگراه های شهری را دارند، تولید نمود.

    کلیدواژگان: معماری پارامتریک، مقام های قرآنی، نقوش هندسی، گشتالت، الگوریتم
  • پیمان نجفی، سهند لطفی*، علی سلطانی، مهسا شعله صفحات 287-304
    اهداف

     هدف این پژوهش اندازه گیری کیفیت ادراکی صوت در فضای موردپژوهی دروازه اصفهان شیراز را در دو بعد عینی و ذهنی است.

    روش ها

    روش پژوهش در تحلیل عینی، استفاده از نرم افزار تخصصی تحلیل صوتی و سنجش پنج مولفه صوتی شامل تراز شدت صوت، متغیر سنجش میزان صوت در پیش زمینه و میان زمینه ای فضاهای شهری، سنجش صوت های پس زمینه ای و شاخص عبور صداست. تحلیل بعد ذهنی، به صورت برداشت میدانی و مصاحبه مستقیم با افراد حاضر در فضا در طی روز و در سه بازه زمانی صبح، ظهر و بعدازظهر صورت گرفته است. در فرآیند مصاحبه از مصاحبه شوندگان خواسته شده تا به سه مولفه صوتی اطلاعات صوت، زمینه درک صوت و درجه شنیداری صوت پاسخ دهند. همزمان با مصاحبه، محتوای صوتی فضای موردپژوهی ثبت شده است.

    یافته ها

    نتایج تحلیل ها در بعد عینی نشان دهنده عدم شفافیت صوتی فضا در مولفه های سنجش صداهای میان زمینه ای و پس زمینه ای است. با وجودی که درجه شنیداری صوت در هر سه بازه زمانی، در حالت عادی قراردارد؛ اما در برخی موارد، تراز شدت صوت، نامطلوب است. شاخص عبور مستقیم صدا، در شرایط عادی قراردارد. در بعد ذهنی، محتواهای صوتی متفاوتی در مدت سه بازه زمانی شنیده شده است. صبح، مصاحبه شوندگان، صدای گاری، حرکت موتورسیکلت و راه رفتن و گفتگو را تشخیص داده اند. در ظهر، علاوه بر محتواهای صوتی ذکرشده، صدای موسیقی نیز شنیده شده است. در بعدازظهر، حرکت موتورسیکلت، خودرو و گفتگوی افراد، اصلی ترین محتوای صوتی فضا بوده اند.

    نتیجه گیری

    برهم نهاد تحلیل های عینی و ذهنی، زیرمحدوده های فضای موردپژوهی که در کیفیت ادراکی صوت با مشکل مواجه اند را مشخص کرده است. در جمع بست، راهکارهای مکان مبنای طراحی شهری برای بهبود کیفیت ادراکی صوت در زیرمحدوده های دارای مشکل، ارایه شده است.

    کلیدواژگان: اندازه گیری صوتی، ادراک صوت، کیفیت صوت، سرزندگی صوتی، شیراز
  • محمد مشاری، عادل سپهری*، حسین بارانی صفحات 305-312

    منابع زیست محیطی در جهان کنونی به مثابه سرمایه های ارزشمندی هستند که ارزش واقعی آن تاکنون شناخته نشده است. بنابراین ارزش گذاری اکوسیستم های طبیعی که خدمات مختلف اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی را برای مجموعه بافت های شهری فراهم می کنند، در سال های اخیر مورد توجه ویژه ای قرار گرفته است. در این مطالعه با مرور نظام های ارزیابی خدمات فرهنگی در چند کشور و همین طور مصاحبه اکتشافی با صاحب نظران و خبرگان مرتبط در ایران و با استفاده از روش دلفی، معیارها، زیرمعیارها و شاخص هایی برای ارزیابی خدمات فرهنگی اکوسیستم های طبیعی ایران تدوین شده است. پس از مطالعه منابع موجود و بررسی مصاحبه ها، 5 معیار، 17 زیرمعیار و 56 شاخص برای ارزیابی خدمات فرهنگی اکوسیستم های طبیعی استخراج و معرفی شدند. 5 معیار اصلی شامل زیبایی شناختی، تفرج و بوم گردی، فرهنگی، سایت ها و پدیده های طبیعی با ارزش معنوی و معیار یادگیری و آموزش هستند. معیار زیبایی شناختی زیرمعیارهای تنوع چشم اندازها، حیات طبیعی، گونه های معین و اهمیت حفاظتی را شامل شده است. برای معیار تفرج و بوم گردی زیرمعیارهای پارک های طبیعی و امکانات طبیعی در نظر گرفته شده است. معیار فرهنگی نیز با زیرمعیارهای سایت های تاریخی، میراث فرهنگی، طبیعت منبع الهام فعالیت های هنری، مکان های مذهبی و رویدادهای فرهنگی تعریف شده است. معیار سایت ها و پدیده های طبیعی با ارزش معنوی با زیرمعیار باورهای مذهبی و در نهایت یادگیری و آموزش با 5 زیرمعیار شامل دانش زیست بوم، دانش سنتی، مدیریت دانش، آگاهی و دانش ذی نفعان و تجربه گری در طبیعت شناخته شده اند. همچنین برای هر یک از این زیرمعیارها با توجه به مطالعات انجام شده شاخص هایی استخراج شده است.

    کلیدواژگان: اکوسیستم، خدمات فرهنگی اکوسیستم، ارزشگذاری فرهنگی
  • فرنوش روزخوش، مهرناز مولوی*، علی اکبر سالاری پور صفحات 313-322

    با گذشت زمان و گسترش شهرها مسایل مختلفی اعم از مشکلات ترافیکی، آلودگی های صوتی و هوایی، پراکنده رویی، ناسازگاری کاربری ها و... گریبان گیر مدیران و برنامه ریزان شهری است. توسعه پایدار از جمله روش هایی است که با تکیه بر استفاده حداقلی از منابع سعی در بهبود معضلات فعلی شهرها دارد. یکی از مولفه های این الگو، رشد هوشمند است که مدعی انطباق با اصول پایداری است.این مقاله سعی دارد با بررسی پارامترهای اصلی رشد هوشمند و انطباق آن با مولفه های تیوری چیدمان فضا در سه بافت شهری موجود در بجنورد به کشف روابط بین این شاخص ها بپردازد. در این راستا سه مولفه اصلی رشد هوشمند (قابلیت پیاده مداری، اختلاط کاربری و حمل و نقل عمومی) در این بافت ها با بهره گیری از روش TOPSIS و ANP بررسی شده اند. همچنین برای تحلیل شاخص های چیدمان فضا نیز از نرم افزار UCL Depthmap استفاده شده است.پژوهش حاضر از نوع توسعه ای بوده و از روش های میدانی، پرسشنامه و کتابخانه ای برای گردآوری اطلاعات استفاده شده است. نتایج حاصل بیانگر این است که شاخص های قابلیت پیاده مداری و اختلاط کاربری در سه بافت مورد بررسی تاثیر پذیر از هم پیوندی و اتصال پذیری معابر بوده اند و با افزایش این شاخص ها، افزایش پیاده مداری و اختلاط کاربری در بافت ها دیده می شود. اما در بررسی شاخص دسترسی به حمل و نقل عمومی در این پژوهش تاثیر پذیری یاد شده دیده نشده است.

    کلیدواژگان: رشد هوشمند، چیدمان فضا، ANP، TOPSIS، پایداری
  • زهرا سادات آیت اللهی طباطبایی، سید علی صفوی* صفحات 323-334
    هدف

    نورپردازی بناها و محوطه های فرهنگی-تاریخی، یکی از عوامل تقویت کننده هویت شبانه و حس مکان در شهرها می باشد. اما باید توجه داشت که در هر طرح نورپردازی، استفاده از منابع نوری بهینه و به کار رفتن تکنیک های نوری مناسب می تواند باعث بالا رفتن کیفیت، بهره وری در مصرف انرژی، جذب گردشگر و صرفه اقتصادی برای شهر شود. هدف پژوهش: بررسی اثر فناوری های نوین بر کیفیت نورپردازی بافت های تاریخی و فرهنگی. جهت رسیدن به این هدف، دستیابی به یک الگوی بهینه نورپردازی بااستفاده از تجهیزات نوین بسیار کمک کننده است.

    روش کار

    در ابتدا به روش توصیفی-تحلیلی و بااستفاده از مطالعات کتابخانه ای، اسناد نورپردازی و تجارب موفق داخلی و خارجی بررسی و معیارهای مهم در نورپردازی محوطه های فرهنگی-تاریخی استخراج شده است. سپس این معیارها توسط متخصصین اولویت بندی و امتیازدهی شده است. علاوه بر این، به کمک نرم افزار دایالوکس به مدلسازی نورپردازی خیابان سی تیر تهران جهت سنجش متغیرهای شدت نور و دمای رنگ نور در حالت های مختلف، پرداخته شده است. درنهایت هریک از این حالت ها به روش دلفی و مصاحبه عمیق با متخصصین سنجش شده است.

    یافته ها

    به عنوان نتیجه نهایی، حالت استفاده از چراغ های ال ای دی با دمای رنگ نور 4000 کلوین به صورتی که درخشندگی بنا در حالت بهینه بیشتر از زمینه باشد، انتخاب شده است.

    نتیجه گیری

    خروجی نرم افزار، جهت نورپردازی بخش پیاده رو و سواره رو خیابان، استفاده از لامپ های بخار جیوه 250 وات می باشد که روی پایه های 7 متری و با فاصله 26 متر از یکدیگر قرار گرفته و نور آنها با زاویه 5 درجه به سطح خیابان برخورد کند.

    کلیدواژگان: نور، نورپردازی، محوطه های فرهنگی - تاریخی
|
  • Seyedhesamodin Tabibian, Farah Habib*, Seyed Amirhosein Garakani Pages 245-256

    Natural light as the only source of light in historical buildings can play a crucial role in changing interior spaces. Iranian architects artistically directed the light beams to the interior and partitioned integrated spaces without using separation elements or materials. Main question of this research is “how does sunlight  create spaces within southern vault of the mosque by establishing a combination of light, shade and darkness, and what is the role of light is in spiritualization of the main altar of the mosque? For this purpose, the light intensity was measured in the southern shabestan and altar using devices and a 12-month light travel simulation was performed by Dialux and the data were analyzed.The results suggest that luminance is the highest at noon prayer time every day in a year, promoting the spiritual space of the altar. On one hand, intensity of the light with aforementioned functions within the vault instead of using separation walls resulted in functional separation of the spaces. The difference of this research with previous ones is the use of photometric devices and quantitative analysis of the light in order to reach an analytical approach and to explain the importance of divine light in mosques.

    Keywords: divine light, vault, altar, semantics
  • Elham Saligheh, Paria Saadatjoo* Pages 257-271
    Aims

    Today, the overwhelming consumption of energy has become one of the most critical concerns of human life. The implementation of solutions to reduce energy consumption in buildings is becoming increasingly important. One of the most important factors determining the amount of energy received by a building is the general form of a building and the amount of its porosity. Considering the self-shading as an efficient passive cooling solution in hot and humid regions, the present study investigates the effect of porosity on self-shading and heat absorption amount.

    Instruments & Methods

    The research method of this study is descriptive-analytical, and simulations are conducted by Ecotect 2011 to explore self-shading potential and the amount of received solar energy.

    Findings

    Investigations indicated that the modification of terrace depth does not influence the amount of received solar energy significantly. A comparative study of the porous models revealed that the U-RL models have the best and R-RL models have the worst performance from the viewpoint of self-shading and solar heat absorption.

    Conclusion

    The implementation of porosity into solid models does not always improve the shading potential. Optimization of building self-shading depends on the comprehensive study and essential simulations that subsequence the design period.

    Keywords: Porosity, Energy, Shelf Shading, Radiation, Building
  • Mahdi Zandieh*, Ehsan Ronagh Pages 273-286
    Problem

     Decorative and geometrical experiences are an integral part of Iranian art and traditional architecture in the Islamic era, which has provoked the acclaim of many pundits in this area. One of the challenges of contemporary Islamic architecture is the lack of discourse between traditional and modern approaches to create geometry and new forms.

    Aims

    The purpose of this study will be to produce 3D geometric decoration based on the principles of Gestalt aesthetics so that these forms will be shaped by sound frequencies resulting from the reading of the Quran at the different tunes.

    Methods

    To achieve the desired goals through library and field studies, firstly, recognition and classification of the Quran tunes, then examining the relationship between parametric architecture and music, has been used to analyze them from descriptive-analytical research methods. then, the modeling methods and pattern deformation based on the principles of Gestalt aesthetics have been studied. finally, three-dimensional geometric patterns are mapped into a computer simulation method with Rhino software and Grasshopper plugin based on audio input from the Quran.The result of this study indicated that the mathematical relationship between parametric architecture and Iranian music can be used to create unique –dimensional shells, coordinate with valuable features of context-based architecture.

    Conclusion

    Mathematical language can be used as a link between parametric architecture and musical tunes used in the reading of the Quran. Also, 3D shells which are produced with the Islamic architecture approach can play an applied role in the beautification of the urban highways.

    Keywords: Parametric architecture, Quran tunes, Geometric motifs, Gestalt, algorithm
  • Peyman Najafi, Sahand Lotfi*, Ali Soltani, Mahsa Sholeh Pages 287-304
    Aims

    This study establishes a contextual qualitative and quantitative evaluation of acoustic vitality in a public urban space (Darvazeh Isfahan) in Shiraz.

    Methods

    In quantitative part, by using acoustic simulation software (Ease4.3), measurable characteristics of sound including Sound Pressure Level (SPL), Sound Clarity (C), and Sound Transmission Index (STI) were examined. In the qualitative part, by conducting a sound-walk questionnaire, 30 space-users were interviewed at different periods of a working day. Simultaneously, we used a calibrated voice recorder and mapped the overall perceived-sound pressure of urban space.

    Findings

    The results showed instability in SPL at high ranges. It means that the fiber absorbers or street wall materials had acted insufficiently. The analysis also revealed a relatively normal Sound Transmission Index. However, the sound clarity in 50 milliseconds and 80 milliseconds were higher than average. On the qualitative evaluation part, the main sound contents that affected the sound clarity varied during the day. In the morning, users frequently perceived the carriage, motorcycle and human activity noises. Through noon, added to the morning sound content, they mentioned music sound. Finally, during the late evening, motorcycle and vehicle's noise, human's whispering and music were the most heard contents.

    Conclusion

    By overlaying the quantitative and qualitative maps, we introduced the specific boundaries of the urban space that acoustically require urban design interventions. Despite the fact that the results might be restricted to a local context in Shiraz, the findings could impart fruitful information for implicating appropriate acoustic vitality guidelines in urban public spaces.

    Keywords: Acoustic Evaluation, Sound perception, Quality of sound, Acoustic Vitality, Shiraz
  • Mohammad Moshari, Adel Sepehri*, Hussein Barani Pages 305-312

    The natural environment is one of the most valuable properties of the human being, but its real cost has not been recognized yet. Therefore, the valuation of natural ecosystems that provide various social, cultural and environmental services to urban fabric collections has received special attention in recent years. In this study, after a review of valuation systems of cultural services in several countries, as well as exploratory interviews with relevant experts and researchers in Iran, some criteria, sub-criteria, and indicators for valuing cultural services have been suggested by applying Delphi method. After studying the available resources and reviewing the interviews 5 main indexes with 17 sub-indexes and 56 indicators were extracted and introduced for evaluation of cultural services of natural ecosystems. Five main indexes include aesthetic, outgoing, cultural, spiritual, and education. These indexes have sub-indexes named diversity of perspectives, natural life, specific species and protection significance for the aesthetic index. An outgoing index has two sub-indexes namely natural parks and entertainment facilities. Cultural indexes have five sub-indexes namely historical sites, cultural heritage, nature as an intuition source for artistic activities, religious locations, and cultural occurrences. A spiritual index has only one sub-indexes named religious beliefs. Eventually, education index has five sub-indexes namely knowledge about an ecosystem, traditional knowledge, knowledge management, knowledge of stakeholders and experiencing nature. It is possible to identify criteria and indicators and match them with cultural values in planning.

    Keywords: ecosystem, ecosystem’s cultural services, cultural valuation
  • Farnoosh Roozkhosh, Mehrnaz Molavi*, Aliakbar Salaripoor Pages 313-322

    Over time and the cities are spreading problems such as traffic problems, noise and air pollution, dispersion, incompatibility of use etc. It is problematic for managers and planners. Sustainable development is one of the methods that, by relying on a minimal use of resources, tries to improve the current problems of cities. One of the components of this model is intelligent growth that claims to be consistent with the principles of sustainability.This paper tries to discussion the relationships between these indices by examining the main parameters of smart growth and its adaptation to the theory of space syntax in the three urban constructions in Bojnourd. In this way, three main components of smart growth (walkability, mix landuse and public transport) in these texture have been studied using TOPSIS and ANP. The UCL Depthmap software is also used to analyze the space syntax indices. The present research is a developmental type and field methods, a questionnaire, and a library for collecting information have been used. The results show that the indices of pedestrian capability and mix landuse in the three studied textures are considered as an effective integration and passageway connectivity, and with the increase of these indices, there is an increase in walkability and mix landuse in the texture. But in this study, the impact of the public transport access index has not been seen.

    Keywords: Smart Growth, Space syntax, ANP, TOPSIS, Sustainability
  • Zahra Sadat Ayatollahi Tabatabaei, S.ALI SAFAVI* Pages 323-334
    Aim

    Lighting cultural-historical areas is one of the factors enhancing nightlife identity and sense of place in cities. However, it should be noted that in any lighting scheme, the use of optimum light sources and the use of appropriate optical techniques can lead to higher quality, energy efficiency, tourist attraction and economic savings for the city.The purpose of this study is to investigate the impact of modern technologies on the quality of lighting in historical and cultural contexts.

    Methods

    To achieve this goal, it is very helpful to achieve an optimal pattern of lighting using modern equipment. Therefore, firstly, using descriptive-analytical methods and library studies, lighting documents and successful internal and external experiences, important criteria for lighting cultural-historical areas have been extracted. These criteria are then prioritized and scored by experts. In addition, Dialux software has been used to model the street lighting of Ciye-Tir Street in Tehran, in order to measure the variables of light intensity and color temperature in different states. Finally, each of these modes was evaluated by Delphi method and in-depth interviews with experts.

    Findings

    The mode of use of LED lights with a color temperature of 4000 K was chosen, so that the optimum brightness was higher than the background.

    Conclusion

    The software output also uses 250-watt mercury vapor lamps to illuminate the sidewalks and sidewalks of the street, mounted on 7-meter bases at a distance of 26 meters from each other and illuminated at a 5-degree angle to the street surface.

    Keywords: Light, Illumination, Cultural-Historical Areas