فهرست مطالب

  • پیاپی 51 (بهار 1400)
  • تاریخ انتشار: 1400/04/06
  • تعداد عناوین: 6
|
  • ابوالقاسم فارسی، منوچهر منطقی*، حسن فارسیجانی، چنگیز والمحمدی امامچائی صفحات 1-38

    در راهبردهای توسعه محصولات و سیستم های پیچیده، همپایی فناورانه از مهم ترین راهبردهای کاهش شکاف فناورانه بین کشورهای متاخر با رهبران فناوری است، که در این فرآیند کشورهای متاخر با تقلید، جهش و سرمایه گذاری می توانند فاصله خود را با رهبران کاهش دهند. در دهه اخیر این راهبرد موردتوجه بسیاری از پژوهشگران بوده است، ولی بررسی ها نشان می دهد به دلیل عدم توجه به تمامی مولفه های موثر در زیست بوم فناوری بسیاری از این تجربیات ناموفق بوده اند. با توجه به پیچیدگی محیط اقتصادی، عدم قطعیت ها و تغییرات محیطی، کنش های عوامل موثر در زیست بوم متغیر بوده که لازم است اثر این عوامل بر فرآیند همپایی مدنظر قرار گیرد. نتایج این پژوهش نشان می دهد، وقوع همپایی فناورانه موفق در محصولات و سیستم های پیچیده، نیازمند ارتقاء قابلیت های فناورانه، متناسب سازی سیاست های حکمرانی در مقیاس ملی و بهره مندی مناسب از مزیت های نسبی کشوراست. در این پژوهش با تمرکز بر قابلیت های فناورانه و بررسی ادبیات موضوع و تحقیقات میدانی، با استفاده روش پژوهش ترکیبی عوامل موثر بر همپایی فناورانه، شناسایی، تحلیل و اولویت بندی شده اند. یافته ها نشان می دهد عوامل اساسی شامل قابلیت های تکنیکی و زیرساختی، ادغام در زنجیره ارزش جهانی، حکمرانی، رژیم های فناورانه، سرمایه های اجتماعی، انباشت ثروت و منابع مالی، منابع فیزیکی و جغرافیا، تحریم های اقتصادی، عوامل و مولفه های بازار و نهادسازی بر وقوع همپایی فناورانه در صنعت پتروشیمی ایران موثر می باشند.

    کلیدواژگان: همپایی فناورانه، شکاف فناوری، محصولات و سیستم های پیچیده، توسعه اقتصادی، صنعت پتروشیمی
  • کیارش فرتاش، مصطفی محسنی کیاسری*، الناز مسماع خسروشاهی، علی اصغر سعدآبادی صفحات 39-67
    پژوهش حاضر به دنبال شناسایی عوامل موثر بر همکاری فناورانه بین شرکت های بزرگ و شرکت های فناور1 می-باشد. در این راستا با استفاده از روش مطالعه چندموردی، 9 همکاری در بازه زمانی 1385 تا 1395 بین 3 شرکت بزرگ و 9 شرکت فناور در حوزه فناوری نانو و زیست فناوری در ایران مورد بررسی قرار گرفته و گردآوری داده ها از پاییز 1395 تا بهار 1396 با 19 مصاحبه نیمه ساختار یافته با افراد کلیدی شرکت های بزرگ و فناور درگیر در تجربه های همکاری انجام شده است. برای تحلیل داده ها از تحلیل محتوا به روش کدگذاری محوری استفاده شده است. بر اساس نتایج، عوامل موثر بر همکاری ها به تفکیک چالش ها و پیشران های خاص برای شرکت های بزرگ و شرکت های فناور و نیز حوزه فناوری بیان شده اند. از جمله عوامل چالشی در همکاری ها می توان به رویه های پیچیده اداری شرکت های بزرگ و عدم آشنایی شرکت های فناور با قواعد کسب و کار اشاره کرد. تسلط شرکت های فناور بر دانش فنی و دسترسی شرکت های بزرگ به بازار نیز از پیشران های اصلی همکاری ها بوده اند. این عوامل می تواند به سیاست گذاران و شرکت های بزرگ و شرکت های فناور در مرتفع کردن چالش ها و تقویت پیشران های همکاری کمک شایانی نماید.
    کلیدواژگان: شرکت های کوچک فناور، شرکت های بزرگ، همکاری، همکاری فناورانه، عوامل موثر بر همکاری فناورانه
  • سید رضا سلامی*، جهانیار بامداد صوفی، سید محمدعلی خاتمی فیروز آبادی، مهرداد شفیعی صفحات 69-94

    نوآوری فناورانه ستون فقرات شکل دهنده شرکت های نوپای فناور و یکی از عوامل اصلی بقا و کسب مزیت رقابتی برای این شرکت هاست. ایجاد جریان مداومی از نوآوری ها در این شرکت ها مستلزم شکل گیری توانمندی نوآوری است. این پژوهش با مطالعه عمیق هشت شرکت نوپای فناور بخش تجهیزات پزشکی استان فارس با رهیافتی تاریخی با هدف کشف مسیر شکل گیری و توسعه این توانمندی در این شرکت ها انجام شده است. با استفاده از مصاحبه های ساختاریافته و مشاهده و مطالعه اسناد و مدارک موجود، داده های مورد نیاز جمع آوری شده و با استفاده از روش تحلیل تماتیک، عبارات معنایی در قالب کدهای مفهومی و سپس تم های فرعی و اصلی طبقه بندی شده و در نهایت نقشه تماتیک پژوهش ترسیم شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد مسیر شکل گیری توانمندی نوآوری فناورانه در این شرکت ها شامل چهار مرحله تمرکز بر راه حل یابی برای حل مساله مشتری، دانش فنی و مهندسی، تنظیم کارکردهای مدیریتی و ایجاد انضباط درونی است.

    کلیدواژگان: نوآوری فناورانه، توانمندی نوآوری، تجهیزات پزشکی، تحلیل تماتیک
  • هادی رمضانی، مهدی محمدی*، حمیدرضا یزدانی، منوچهر منطقی، میثم شهبازی صفحات 95-124

    صنعت هوایی یک صنعت استراتژیک حیاتی در حوزه سیستم محصولات پیچیده برای اقتصاد و امنیت ملی محسوب می شود. هدف مقاله حاضر، تجزیه و تحلیل نهادی نقش بازیگران در فرایند اجرای دو طرح کلان ملی فناوری حوزه هوایی در ایران می باشد. با بررسی پیشینه و تجارب کشورها در طرح های کلان طراحی و توسعه محصول در حوزه هوایی، چارچوبی از بازیگران و اقدامات هر بازیگر در هر مرحله این طرح ها ارایه شده است. راهبرد پژوهش حاضر مطالعه موردی، جهت گیری آن کاربردی، هدف آن توصیفی و رویکرد آن کیفی می باشد. ابزار گردآوری داده های اولیه مصاحبه با 14 خبره دارای تخصص و تجربه در حوزه هوایی و درگیر در دو طرح مورد مطالعه (هواپیمای دوزیست و موتورجت) می باشد که در بازه زمانی نیمه دوم سال 1398 صورت گرفته است. برای جمع آوری داده های ثانویه از تمامی اسناد و شواهد موجود در خصوص صنعت هوایی در ایران و خصوصا دو طرح مورد مطالعه استفاده شده است. تحلیل داده ها با تحلیل محتوا و کدگذاری محوری انجام شده است. نتایج حاکی از آن است که طرح های کلان ملی فناوری، فرایندی پیچیده و چندمرحله ای می باشند و اجرای آنها نیازمند همکاری و هماهنگی میان شبکه گسترده ای از نهادهای مختلف از جمله بخش دولتی و خصوصی، دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی است. نتایج این پژوهش می تواند به منظور برنامه ریزی بهتر و مدیریت اثربخش طرح های کلان ملی حوزه هوایی مورد استفاده سیاست گذاران و نهادهای متولی قرار گیرد.

    کلیدواژگان: تحلیل نهادی، طرح های کلان، محصولات پیچیده، صنعت هوایی ایران
  • احمد اسماعیلی*، سید سروش قاضی نوری، محمد نقی زاده، جهانیار بامداد صوفی، منوچهر منطقی صفحات 125-147

    پژوهش حاضر روایتی تاریخی با تمرکز بر دورانی مشخص بین سال های آغازین دهه 70 تا میانه های دهه 90 شمسی در صنعت قطعه سازی خودروست. در این بازه زمانی تحولاتی در این صنعت رخ داده است که از دوران پیش و پس از آن متمایز است. تکوین و توسعه صنعت قطعه سازی خودرو در این دوره تاریخی نمونه ای از جریان های تکوین و توسعه در صنایع ایران است که فارغ از پیامدهای مرادی و نامرادی آن، نیازمند تحلیلی واقعی است تا زمینه ای برای درک مشترک فراهم شود. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که چه روایتی از توسعه صنعتی در صنعت قطعه سازی خودرو می توان به دست داد که منطبق بر واقعیت باشد و آموزه های برآمده از این روایت چیست؟ به همین منظور با انجام مطالعه ای اکتشافی به دنبال ارایه روایت تکوین و توسعه این صنعت هستیم. روندهای اساسی تکوینی صنعت قطعه سازی خودرو با انجام مصاحبه های عمیق استخراج شده است. در تحلیل نهایی استدلال شد که شناخت امور واقع اجتماعی فارغ از نگاه های سیاسی و روزمره، درکی عمیق تر و جامع تر در اختیار قرار می دهد و به مثابه سدی در برابر توصیف های برآمده از نگاه کوتاه مدت و روزمره که ناپیوستاری اجتماعی هسته اصلی آنهاست، عمل می کند. آفت های نگاه کوتاه مدت مانند تیشه به ریشه زدن است و تلاش های وسیع در این صنعت را نادیده می انگارد. بر همین مبنا گفتمانی جایگزین پیشنهاد شده است تا صنعت قطعه سازی خودروهر آن گونه که هست توصیف شود تا در این مقطع زمانی محرکی برای رشد دوباره این صنعت باشد.

    کلیدواژگان: صنعت قطعه سازی خودرو، رویکرد تاریخی، توسعه صنعتی، بحران نظام تولیدی، الگوی رشد صنعتی، نگرش های سیاسی
  • حبیب زارع احمدآبادی*، علی صفاری دربرزی، داوود عندلیب اردکانی، سید رضا سلامی، پوریا مالکی نژاد صفحات 149-179
    شاخص های سیاست گذاری علم، فناوری و نوآوری برای فراهم آوردن اطلاعات لازم جهت پشتیبانی از سیاست گذاری مبتنی بر شواهد و همچنین فراهم ساختن امکانات نظارت و ارزیابی موثر بر سیاست ها حایز اهمیت هستند. همچنین به دلیل پیچیدگی زیادی که نظام علم، فناوری و نوآوری دارد، طراحی مدلی جامع برای سیاست گذاری این حوزه، یکی از دغدغه های مهم سیاست گذاران و تصمیم گیران است. هدف اصلی این پژوهش طراحی مدل ارتباط دهنده میان عوامل اثرگذار بر سیاست گذاری مناسب پدیده علم، فناوری و نوآوری و همچنین نحوه اثرگذاری عوامل است. با بررسی جامع پیشینه تحقیق، چارچوبی مفهومی از عوامل موثر و شکل دهنده سیاست گذاری علم، فناوری و نوآوری استخراج گردید. وضعیت موجود و اهمیت این عوامل با استفاده از پرسشنامه 56 سوالی مورد سوال قرارگرفت. با استفاده از داده های به دست آمده از پرسشنامه و نرم افزار SPSS، ماتریس همبستگی ساده پیرسون استخراج و به عنوان ورودی نرم افزار FCMapper مورد استفاده قرار گرفت. سپس با واردکردن خروجی نرم افزار FCMapper در نرم افزار Pajek به رسم نقشه شناختی فازی پرداخته شده است. با توجه به نتایج به دست آمده عامل اشتغال در حوزه سیاست گذاری به عنوان مهم ترین عامل در بین سایر عوامل شناسایی گردید. در انتها مهم ترین سناریوهای روبه جلو و روبه عقب برای سیاست گذاری علم، فناوری و نوآوری در منطقه ویژه علم و فناوری استان یزد مورد بررسی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: سیاست علم، فناوری و نوآوری، منطقه ویژه علم و فناوری استان یزد، نقشه شناختی فازی، سناریو
|
  • Abolghasem Farsi, Manochehr Manteghi *, Hassan Farsijani, Changiz Valmohammadi Emamchaei Pages 1-38

    Abstract In complex product and systems development strategies, technological catch-up is one of the most important strategies to reduce the technological gap between latecomer countries and technology leaders, in which latecomer countries can reduce their distance from the leaders by imitation, leap and investment. In the last decade, this strategy has been considered by many researchers, but studies show that many of these experiments have failed due to the lack of attention to all the components that affect the technology ecosystem. Due to the complexity of the economic environment, uncertainties and environmental changes, the actions of the factors affecting the ecosystem are different and it is necessary to consider the effect of these factors on the catch-up process. The results of this study show that the occurrence of successful technological catch-up in complex products and systems, requires the development of technological capabilities, adaptation of governance policies at the national level and proper use of the country's comparative advantages. In this research, focusing on technological capabilities and reviewing the literature and field research, using the combined research method, the factors affecting technological catch-up have been identified, analyzed and prioritized. Findings show key factors including technical and infrastructural capabilities, global value chain integration, governance, technological regimes, social capital, accumulation of wealth and financial resources, physical resources and geographical, economic sanctions, market factors and components, and institutionalization ,they are effective in the occurrence of technological catch-up in the Iranian petrochemical industry.

    Keywords: Technological Catch-Up, technology gap, complex products, systems, Economic Development, Petrochemical industry
  • Kiarash Fartash, Mostafa Mohseni Kiasari *, Elnaz Mesma Khosroshahi, Ali Asghar Sadabadi Pages 39-67
    The present study aims to identify the factors affecting technological collaboration between large and technology-based firms (KBFs). In this regard, using multi-case study method, 9 collaborations cases in the period 2006 to 2016 between 3 large firms and 9 KBFs in the field of nanotechnology and biotechnology in Iran have been studied. Data gathering tool is 19 semi-structured interviews with key people of large and KBFs involved in collaborative experiences and has been done from autumn to spring 2016. the method of data analysis is through content analysis and axial codin. Based on the results, the factors affecting the collaborations are presented separately for specific challenges and drivers for large and KBFs, as well as in the field of technology. Based on the results, the factors affecting collaborations are divided into two types of specific challenges and drivers. Challenging factors include the complex procedures of large firms and the unfamiliarity of KBFs with business rules. The dominance of KBFs over technical knowledge and the access of large firms to the market have also been the main drivers of collaborations. These factors can help policymakers, large firms and KBFs to overcome challenges and strengthen the collaboration drivers.
    Keywords: Small technology-based firm, large firms, collaboration, Technological collaboration, Factors affecting technological collaboration
  • Seyed Reza Salami *, Jahanyar Bamdadsoofi, Seyyed Mohammad Ali Khatami Firouz Abadi, Mehrdad Shafiee Pages 69-94

    Technological innovation is the backbone of New Technology Based companies and one of the main factors for survival and gaining a competitive advantage for these companies. Creating a continuous flow of innovations in these companies requires the formation of innovation capabilities. This research has been done with an in-depth study of eight new technology based companies in the medical equipment sector of Fars province with a historical approach with the aim of discovering the path of formation and development of this capability in these companies. Using structured interviews and observing and studying the available documents, the required data were collected and using thematic analysis method, semantic expressions were classified in the form of conceptual codes and then sub-main and main themes. Finally, the thematic map of the research is drawn. The results show that the path of formation of technological innovation capability in these companies includes four stages of focusing on finding solutions to solve customer problems, technical and engineering knowledge, regulating management functions and creating internal discipline.

    Keywords: Technological Innovation, Innovation Capability, Medical Equipment, Thematic Analysis
  • Hadi Ramezani, Mehdi Mohammadi *, Hamidreza Yazdani, Manochehr Manteghi, Meisam Shahbazi Pages 95-124

    The aviation industry is considered as a critical strategic industry in complex product systems for the national economy and security. The main purpose of this paper is the institutional analysis of the actors’ roles in the implementation process of two national technology megaprojects in Iran aviation industry. By examining the backgrounds and experiences of late comer countries in megaprojects of designing and developing products, a framework of actors and their measures in each stage of these megaprojects has been presented. The present study strategy is dual case study, its orientation is applied, its purpose is descriptive and its approach is qualitative. The primary data gathering tool is interviews with 14 experienced experts who were involved in two studied megaprojects in the field of aviation which was conducted in the second half of 2019. In order to collect secondary data, the whole available documents and evidence regarding to Iran aviation industry, and especially the two studied megaprojects have been used. The method of data analysis is through content analysis and axial coding. According to the findings of this study, national technology megaprojects are complex and multi-stage processes. Therefore, their implementations require cooperation and coordination among an extensive network of different institutions such as public and private sectors, universities and research centers. The results of this research could be used by policy makers and responsible institutions for better planning and effective management of national megaprojects in the field of aviation.

    Keywords: Institutional Analysis, Megaprojects, Complex Products, Iran Aviation Industry
  • Ahmad Esmaeili *, Soroush Ghazinoori, Mohammad Naqizade, Jahanyar Bamdadsoofi, Manochehr Manteghi Pages 125-147

    This study is a historical narrative focusing on a specific period between the early 1970s to the present day in the automotive parts industry of Iran. During this period, there have been changes in this industry which can be marked as changing contexts and texts. The development of the auto parts industry in this period is an example of the processes of development in Iranian industries, which, regardless of its intended and unintended consequences, requires a real analysis to provide a basis for common understanding. This research seeks to answer the question of what narrative of industrial development in the automotive parts industry of Iran can be yielded and what are the lessons learned from this narrative. To this purpose, by conducting an exploratory study, we seek to provide a narrative of the evolution and development of this industry. The basic evolutionary trends of the automotive parts industry have been extracted through in-depth interviews. In the final analysis, it was argued that cognition of social reality, regardless of political views, provides a deeper and more comprehensive understanding and acts as a barrier to descriptions derived from the short-term and everyday perspectives that are discontinuous in social terms. The scourge of this kind of look is like an ax to the root and ignores the vast efforts in this industry. Accordingly, an alternative discourse has been proposed to describe the industry as it is, in order to be a stimulus for re-growth of this industry.

    Keywords: Auto-Parts Industry, Historical approach, industrial development, Production System Crisis, Industrial Growth Pattern, Political Attitudes
  • Habib Zare Ahmadabadi *, Ali Saffari Darberazi, Davood Andalib Ardakani, Seyed Reza Salami, Pooria Malekinejad Pages 149-179
    Policy, science, and innovation policy indicators are important to provide the information needed to support evidence-based policy, as well as to provide effective monitoring and evaluation capabilities for policies. Also, due to the great complexity of the system of science, technology and innovation, designing a comprehensive model for policy-making in this area is one of the major concerns of policy makers and decision makers. The main purpose of this study is to design a linking model between the factors affecting the appropriate policy-making of the phenomenon of science, technology and innovation, as well as how the factors affect. By comprehensively reviewing the research background, a conceptual framework was extracted from the effective and shaping factors of science, technology and innovation policy. The current status and importance of these factors were questioned using a 56-item questionnaire. Using the data obtained from the questionnaire and SPSS software, Pearson simple correlation matrix was extracted and used as input of FCMapper software. Then, by entering the output of FCMapper software in Pajek software, a fuzzy cognitive map is drawn. According to the obtained results, the employment factor in the field of policy-making was identified as the most important factor among other factors. Finally, the most important forward and backward scenarios for science, technology and innovation policy-making in the science and technology corridor of Yazd province are examined.
    Keywords: Science, Technology, innovation policy, Yazd Science, Technology corridor, Fuzzy cognitive map, Scenario