فهرست مطالب

فصلنامه پژوهش های جغرافیایی برنامه ریزی شهری
سال یازدهم شماره 2 (تابستان 1402)

  • تاریخ انتشار: 1402/08/28
  • تعداد عناوین: 11
|
  • هادی حسینی* صفحات 1-16

    هدف این پژوهش، مطالعه و بررسی ارتباط میان تراکم جمعیت شهری با دو متغیر سلامت روانی و فعالیت بدنی و تحرک شهروندان می باشد. پژوهش جزء تحقیقات توصیفی، موردی و پیمایشی می باشد. داده های مربوط به تراکم جمعیت از اطلاعات شهرداری مشهد و داده های مربوط به سلامت روانی از طریق پرسشنامه استاندارد GHQ-28 و داده های مربوط به فعالیت بدنی از طریق پرسشنامه استاندارد شارکی و پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری گردید. جامعه آماری، شهروندان 25 سال به بالای شهر مشهد و تعداد نمونه برابر با 950 نفر می باشد. نتایج پژوهش نشان داد که به لحاظ شدت فعالیت بدنی و شاخص توده بدنی بین محلات موردمطالعه تفاوت معنی داری مشاهده نگردید، اما به لحاظ میزان پیاده روی روزانه و امتیاز سلامت روانی بین محلات تفاوت معنی داری وجود دارد. میان تراکم جمعیت با میزان پیاده روی روزانه افراد رابطه ای معنی دار ولی معکوس مشاهده گردید. هیچ گونه رابطه معنی داری میان تراکم جمعیت با شدت فعالیت بدنی و شاخص توده بدنی مشاهده نگردید. نتایج نشان داد که میان تراکم خالص مسکونی و سلامت روانی رابطه آماری معنی دار وجود ندارد. اما میان تراکم ناخالص مسکونی با امتیاز سلامت روانی (کل) و دو مولفه علایم جسمانی و اضطراب رابطه معنی داری مشاهده گردید که البته ضرایب همبستگی در حد بسیار ضعیف بودند. به لحاظ وضعیت سلامت روانی، دو محله احمدآباد و خرمشهر در بهترین شرایط و محلات فرامرز عباسی و کوی پلیس در بدترین شرایط قرار داشته اند. با توجه به فقر بسیار جدی مطالعات تجربی در ایران، برای فهم بیشتر و بهتر موضوع، انجام مطالعات تجربی و موردی ضروری است

    کلیدواژگان: تراکم جمعیت، فعالیت بدنی، پیاده روی، سلامت روانی، شاخص توده بدنی، مشهد
  • علی شهدادی*، جمیله توکلی نیا صفحات 17-37

    ارزیابی الگوی مدیریت شهری یکی از عوامل موثر بر اثربخشی برنامه های مدیریت شهری، می باشد. شهر جیرفت، مشابه بسیاری دیگر از شهرهای ایران، سابقه ای مکتوب از برنامه ریزی بر مبنای ارزیابی های علمی ندارد. این امر خود باعث شده که کاستی هایی در شناخت، درک کامل نیازهای شهروندان و تامین رضایت ایشان توسط مدیران شهری وجود داشته باشد. این پژوهش در پاسخ به این نیاز باهدف غایی ارایه مدل بهینه حکمروایی شهری در جیرفت، الگوی موجود مدیریت شهری این شهر را با رویکرد سیستمی و روش میدانی با ابزار پرسشنامه الکترونیک مطالعه و تبیین کرد. یافته های پژوهش نشان داد: الگوی مدیریت شهری در این شهر الگویی ناکارآمد و با اثربخشی پایین است، همچنین یافته های تحلیلی بیانگر این است که ارزیابی از الگوی مدیریت شهری، تحت تاثیر سه عامل: مشکلات مربوط به خدمات و تسهیلات در محله زندگی، ایمنی و امنیت در محلات شهری، مشارکت شهروندان در مدیریت شهری می باشد. همچنین ارزیابی شهروندان از الگوی مدیریت شهری بر: تمایل ایشان به مهاجرت از محله/ شهر، اثر معکوس، بر احساس تعلق مکانی و افتخار به محله زندگی و تمایل به سرمایه گذاری در محله/شهر، اثر مثبت داشته است. با توجه به یافته های توصیفی و تحلیلی پژوهش، در مدل بهینه حکمروایی شهری جیرفت باید: طرح ها و برنامه ها درصدد توزیع عادلانه خدمات و تسهیلات، همکاری با کارآفرینان، شفاف سازی مالی، طرح خلاقانه توسعه شهری، تعامل حسنه مدیران شهری، پاسخگویی به مشکلات و نیازهای مردم باشند

    کلیدواژگان: مدیریت شهری، حکمروایی بهینه، خدمات شهری، مشارکت، جیرفت
  • الناز باقرنژاد* صفحات 29-60

    هدف پژوهش حاضر شناسایی معیارهایی است که به دلیل تفاوت های توسعه های مختلف کالبدی بر رفتار سفر تاثیر می گذارند. جهت دستیابی به این مهم، 271 پرسشنامه از سه محله منیریه، کوی بیمه و کوی گلستان به عنوان محدوده های موردمطالعه در بافت قدیم، میانی و جدید در شهر تهران جمع آوری شد. عوامل موثر بر رفتار سفر با استفاده از روش کمی تحلیل عاملی اکتشافی استخراج و در تحلیل رگرسیون جهت یافتن عوامل موثر بر رفتار سفر به تفکیک مدهای سفر، استفاده شد. از آزمون ANOVA یک طرفه جهت تحلیل تفاوت معناداری میان توسعه های کالبدی مختلف ازلحاظ رفتار سفر و عوامل موثر بر آن و آزمون Dunnett’s T3 برای مشخص کردن اینکه کدام محدوده متفاوت از دیگر محدوده های مطالعاتی است، استفاده شد. درنهایت با مقایسه نتایج تحلیل رگرسیون و آزمون ANOVA، پنج عامل وابستگی و دوستدار اتومبیل شخصی، تنوع و تراکم خرده فروشی ها، تراکم و دسترسی به واحدهای آموزشی و پارک، دسترسی به مراکز درمانی و خدماتی، مالکیت خودرو به عنوان عوامل موثر بر رفتار سفر که به دلیل تفاوت در توسعه های کالبدی بر رفتار سفر تاثیر می گذارند و عوامل نزدیکی به ایستگاه حمل ونقل عمومی، ترجیحات قابلیت دسترسی در انتخاب محل سکونت، دوستدار مدهای غیر اتومبیل شخصی، دارای گواهینامه، تعداد فرزندان زیر 5 سال و سن به عنوان معیارهایی که فارغ از نوع توسعه کالبدی با رفتار سفر ارتباط دارند در سه محله با توسعه های کالبدی متفاوت مشخص شد. تمایز میان این دو دسته در برنامه ریزی و طراحی توسعه های کالبدی (محلات) برای کاهش مد سفر با اتومبیل شخصی و افزایش دیگر مدهای سفر نقش بسزایی دارد

    کلیدواژگان: عوامل موثر بر رفتار سفر، توسعه های کالبدی متفاوت، آزمون ANOVA، تحلیل رگرسیون
  • مجتبی آراسته*، ملیکا زارعی، خلیل حاجی پور صفحات 61-74

    امروزه به دلیل تفاوت و تنوع عملکرد بنادر، نقش بنادر تغییر نموده و همین موضوع موجب ایجاد تغییرات قابل توجه در نحوه توسعه فضاهای شهری و همچنین تغییرات ساختاری در روابط میان بنادر و شهرها شده است. هدف از انجام این پژوهش، شناسایی و تبیین متغیرهای کلیدی موثر بر توسعه ساختار فضایی روابط بندر-شهر دبی است. روش پژوهش مبتنی بر الگوی تحلیلی-توصیفی و با بهره گیری از تکنیک روش تحلیل اثرات متقاطع است. شیوه نمونه گیری، هدفمند بوده و از نرم افزار Micmac برای تحلیل داده ها استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد مدل مفهومی پژوهش در چهار عامل اصلی قابل دسته بندی است: عوامل پیشران یا تاثیرگذار، عوامل دووجهی، عوامل وابسته یا تاثیرپذیر، و عوامل مستقل. متغیری همچون " درآمد، هزینه و سرمایه-گذاری در شهر-بندر " ذیل عامل پیشران، متغیری همچون "وجود تجهیزات و زیرساخت های پیشرفته حمل ونقل چندوجهی در بندر" ذیل عامل دووجهی، متغیری همچون " کیفیت محیط زندگی و شهرسازی مطلوب" ذیل عامل تاثیرپذیر، و متغیری همچون " حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار شهر-بندر" ذیل عامل مستقل طبقه بندی می شوند. مجموعه این عوامل ساختار فضایی روابط بندر و شهر دبی را شکل داده و الگوی توسعه سریع این منطقه کلان شهری را با توزیع هدفمند درآمدهای ناشی از تجارت و گردشگری رقم زده است.

    کلیدواژگان: بندر-شهر دبی، تحلیل اثرات متقاطع، ساختار فضایی، نرم افزار MICMAC
  • بهادر زمانی*، هاجر اسدپور صفحات 75-97

    با گسترش بافت های ناکارآمد، «بازآفرینی شهری» به عنوان راهکاری برای توسعه شهرها در ابعاد مختلف کالبدی، اجتماعی و اقتصادی موضوعیت یافته است. باوجود تدوین شیوه نامه طرح های بازآفرینی شهری همچنان این طرح ها در ایران در مرحله تحقق و اجرا دارای چالش هایی هستند. این مقاله باهدف شناسایی «چالش ها و علل عدم تحقق طرح های بازآفرینی شهری در ایران» به بررسی و تحلیل پژوهش های صورت گرفته در این حوزه با رویکردی کیفی پرداخته است. بدین منظور فراتحلیل 23 مقاله در حوزه مشکلات طرح های بازآفرینی شهری در ایران انجام و چالش های مطرح شده در نرم افزار اطلس تی آی به کمک کدگذاری باز و محوری استخراج شدند. در ادامه 100 کد تعیین شده در قالب 10 گروه یا مقوله کلی دسته بندی و در انتها صورت بندی موانع تحقق پذیری طرح های بازآفرینی شهری در ایران به دست داده شد. بر اساس نتایج به دست آمده به ترتیب، حضور کمرنگ سازمان های مردم نهاد، مشکلات تهیه طرح ها، مشکلات نهادی و مدیریتی و ضعف مشارکت، چهار چالش مهم و پرتکرار در پژوهش های صورت گرفته در ارتباط با تحقق پذیری طرح های بازآفرینی شهری در ایران هستند.

    کلیدواژگان: طرح های بازآفرینی شهری، تحقق پذیری، فراتحلیل، ایران
  • محمود ذوقی، محمدجواد امیری* صفحات 97-114

    امروزه تغییر اقلیم و اثرات منفی آشکار آن بر اکوسیستم ها موجب نگرانی شده است. این پژوهش در پی آن است که آزمون کند؛ آیا تغییرات پوشش گیاهی در مقابل شوک های اقلیمی حساس بوده و همچنین روند بازیابی اکوسیستم از طریق این شاخص چگونه است. در این راستا با بهره گیری از پلتفرم GEE، کد نویسی جاوا، GIS و تحلیل های آماری، شاخص های پوشش گیاهی و پالمر محاسبه و همچنین بر اساس داده های اقلیمی سری زمانی تغییرات پوشش گیاهی و اقلیمی ارایه شد. نتایج شاخص خشک سالی پالمر نشان می دهد طی دوره آماری (1985-2020) منطقه مطالعاتی با خشک سالی مواجه می-باشد. همچنین نتایج بیانگر طولانی ترین دوره خشک سالی منطقه از سال 2013 تا 2020 است. درمجموع از 420 ماه مورد ارزیابی در 70 ماه، شاخص NDVI در پایین حد آستانه تغییرات قرار دارد. از این میان قرارگیری 31 ماه از طول دوره مطالعاتی در پایین حد آستانه قابل پذیرش در فصول سبز و غیر خزان کننده می باشد که به لحاظ اکولوژیکی نگران کننده است. توزیع پراکنش شاخص پوشش گیاهی بر مبنای هگزاگون نیز در سال 1985 و 2005 دارای توزیع نرمال و تقریبا نرمال بوده؛ اما در سال 2020 نمودار از وضعیت نرمال خارج و چولگی به سمت شاخص پوشش گیاهی تحت استرس و یا حتی پوشش های تنک میل کرده است. مطابق بررسی شاخص ها پیش بینی می گردد منطقه گرگان در مرز چنین تحولات اکولوژیکی قرار داشته و اکوسیستم تاریخی منطقه با شرایط اقلیمی و اختلال های انسانی به سمت اکوسیستم ها جدید یا قرارگیری در وضعیت تعادلی جدید در حال حرکت است.

    کلیدواژگان: آستانه، اکوسیستم، اقلیم، پالمر، پوشش گیاهی
  • آرمین اسلامی، محمدصالح شکوهی بیدهندی، سمانه جلیلی صدرآباد* صفحات 115-132

    یکسان انگاشتن مفهوم کیفیت زندگی در شهرها، موجب می شود که برنامه ریزان شهری درک دقیقی از عوامل موثر بر احساس کیفیت زندگی نداشته باشند. لذا با توجه به اندازه شهر، شاخص های متفاوتی را برای سنجش کیفیت زندگی باید در نظر گرفت. بنابراین با توجه به هدف اصلی پژوهش که شناخت، شناسایی و تدوین عوامل موثر بر ارتقاء کیفیت زندگی در شهرهای میانی و کوچک در مقیاس درون استانی است، شهرهای قزوین و ضیاءآباد در استان قزوین به عنوان نمونه های مطالعاتی انتخاب شدند. جهت نیل به هدف پژوهش از روش تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل رگرسیون استفاده شد. یافته ها نشان می دهد که، یکسان انگاری شاخص های موثر بر کیفیت زندگی در تمامی شهرها امر صحیحی نمی باشد و برخی از مفاهیم مانند اندازه شهر در تدوین و انتخاب شاخص های موثر بر کیفیت زندگی موثر می باشند. ازاین رو شاخص های موثر بر کیفیت زندگی در هر شهر با توجه به برخی مفاهیم مانند ویژگی های شهر یا اندازه شهر می تواند متفاوت باشند. بررسی نمونه های مطالعاتی نیز نشان می دهد که در شهرهای کوچک بر اثر همبستگی اجتماعی قوی در میان افراد و اهمیت والای مفاهیم اجتماعی و فرهنگی، شاخص های اجتماعی دارای اهمیت بیشتری می باشند و در شهرهای میانی به دلیل اهمیت یافتن مفاهیم اقتصادی و خدمات شهری در زندگی مردم و ارتباطات کمتر افراد نسبت به هم و کمرنگ شدن همبستگی و ارتباطات اجتماعی، شاخص های خدمات و امکانات شهری و عوامل اقتصادی دارای بیشترین اهمیت در تبیین کیفیت زندگی است. همین امر نشان دهنده عدم یکسان بودن شاخص های کیفیت زندگی در تمامی شهرها می باشد.

    کلیدواژگان: کیفیت زندگی، شهر کوچک، شهر میانی، شهر قزوین، شهر ضیاءآباد
  • تکتم حنایی*، هادی فرهنگدوست صفحات 133-152

    توجه برنامه ریزان معاصر به عوامل محیطی و افزایش آگاهی و ارتباط انسان با محیط پیرامونی اش، موجب افزایش لایه ها و عوامل تعریف کننده مفاهیم طراحی و برنامه ریزی گشته است. به گونه ای که مسیله مشترکی با موضوع توانایی های محیطی برای پاسخگویی را پیش روی برنامه ریزان قرار داده بود. مجموعه نظریات ارایه شده در این دوران، در قالب برنامه ریزی پاسخگو، با تمرکز بر استفاده حداکثری از قابلیت های محیطی بوده است. درحالی که ضرورت پیدایش گفتمانی جامع برای غلبه بر کثرت عوامل، تعاریف و روش های طراحی در رشته های محیطی، کمتر موردتوجه بوده است. بر این اساس پژوهش جاری با هدف سازمان دهی هدفمند نظریات شاخص در این زمینه، به دنبال ارتقاء مبتنی بر هم افزایی آن ها است. سوال ساختار بخش به این پژوهش، معانی، مصادیق و زمینه های معنی داری انعطاف پذیری در وجوه و مقیاس های مختلف برنامه ریزی شهری است. روش تحقیق بکار گرفته شده، تحلیل تماتیک کیفی با کمک هوش مصنوعی در نرم افزار MAXQDA در فرایند پردازش 6 مرحله ای است. کاربرد مهم این پژوهش، موجب ساختاربخشی به اذهان برنامه ریزان این عرصه برای کاهش معضلات پراکنده و درون رشته ای بودن منابع است. نتایج این پژوهش، ابعادی همچون تشخص و تشخیص پذیری، تنوع و تغییرپذیری، تطبیق و گسترش پذیری، توزیع، تفکیک و تداوم پذیری، سازمان دهی و سازگاری را در بخش انعطاف پذیری، آشکار و با بخش های متناظر در برنامه ریزی شهری مرتبط کرده است.

    کلیدواژگان: مکان محوری، رفتارگرایی، عملکردگرایی، فعالیت پذیری، کیفیت محوری
  • محمود حیدری، سعید زنگنه شهرکی*، احمد پوراحمد صفحات 153-171

    سرزندگی به معنا و مفهوم میزان آسایش و راحتی در مکان و لذت بردن از حضور در آن مکان است، سرزندگی کیفیت فرم فضای شهری است و سبب ارتقاء کیفیت محیط فضاهای عمومی شهری می شود. سرزندگی به سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و پیشرفت شخصی ساکنین کمک می کند. عناصر سرزندگی مکان و مردم هستند، قلمرو و محدوده سرزندگی استفاده از مکان ها، فضاها و اشیاء محیط است. مردم هسته اصلی سرزندگی هستند. هدف این پژوهش بررسی و تحلیل عوامل و عناصر موثر بر سرزندگی شهری در شهر کرج می باشد. نوع پژوهش ازنظر هدف از نوع تحقیقات کاربردی با ماهیت توصیفی تحلیلی است. داده های پژوهش شامل اطلاعات سرشماری مرکز آمار و پرسشنامه میدانی که بر روی مناطق 10 گانه کلان شهر کرج موردبررسی قرارگرفته است. جهت تجزیه وتحلیل اطلاعات از نرم افزارهای تخصصی و مدل های تصمیم گیری چند معیاره بهره گرفته شده است. یافته ها حاکی از آن است در بین مناطق، منطقه 7 با 75 درصد برخورداری از وضعیت خوب رتبه اول سرزندگی شهری را دارد. نتایج بررسی شاخص های ذهنی نشان داد که محله 10 از منطقه 7 و محله 5 از منطقه 9 با سطح برخوردار، محله 2 از منطقه 4 و محله 1 از منطقه 6 با سطح نیمه برخوردار و محله 5 از منطقه 10 با سطح فرو برخوردار سرزندگی شهری قرار دارند

    کلیدواژگان: سرزندگی، سرزندگی شهری، شهر کرج، محله، منطقه
  • مریم آزادبخت، مجتبی جهانی فر* صفحات 154-173

    حق به شهر، از مهم ترین حقوق شهروندی است که شرایط متفاوتی می توانند موجب کاهش آن برای زنان شود. در این پژوهش آمیخته در ابتدا به کمک مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته مدل مفهومی برای تبیین شرایط علی، زمینه ای و مداخله ای موثر در کاهش حق به شهر زنان ارایه شده است، و سپس به کمک مدل سازی معادلات ساختاری، شرایط علی تاثیرگذار بر حق به شهر زنان موردبررسی قرار گرفت. خانواده، قومیت و شرایط جسمی و روحی مهم ترین شرایط زمینه ای بود که 32 زن ساکن در اهواز برای تاثیرگذاری روی حق به شهر به آن ها اشاره کردند. همچنین مشارکت کنندگان، سیاست و نهادهای حکومتی، قانون، و سیاست های فضایی شهر را مهم ترین مداخله در حق به شهر زنان می دانستند. امنیت شهر، کنش های مطلوب با فضای شهر، عملکرد مثبت جنسیتی فضا، و رفاه اجتماعی از مهم ترین شرایط علی بود که مشارکت کنندگان در افزایش حق به شهر زنان به آن اشاره داشتند. داده های کمی و بررسی مدل علی نشان داد که مهم ترین و تاثیرگذارترین علت بر کاهش حق به شهر زنان در کلان شهر اهواز امنیت فضای شهری با ضریب مسیر علی 84/0 و پس ازآن سیاست گذاری و طراحی های شهری با ضریب 79/0 است. توجه بیشتر نهادهای حاکمیتی و اجرایی به حق به شهر زنان از طریق وضع قوانین بهتر، طراحی فضاهای مناسب با تفاوت های فردی به خصوص جنسیت افراد و البته با تاکید بر زنان، و ایجاد مکان های امن تر در شهر برای زنان، ضمن افزایش زیست پذیری شهر برای همه شهروندان، موجب بهبود حق زنان در فضاهای شهری می شود.

    کلیدواژگان: حق به شهر، زنان، تفاوت های جنسیتی، فضاهای شهری، اهواز
  • فضل الله کریمی قطب آبادی، علی زنگی آبادی* صفحات 175-193

    هدف از انجام این پژوهش، تدوین سناریوهای موثر بر ارتقاء تاب آوری سکونتگاه های جدید در منطقه شهری اصفهان می باشد. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش، ترکیبی از روش های اسنادی، پیمایشی و آینده پژوهی است. بررسی ها نشان داده است که بر اساس وضعیت های احتمالی، تعداد 10040 سناریو برای مطالعه تاب آوری سکونتگاه های جدید منطقه شهری اصفهان در برابر خطر زلزله شناسایی شده است. از این تعداد سناریو، تعداد 9999 سناریوهای ضعیف، 36 سناریوی با سازگاری بالا یا باورکردنی و 5 سناریوی قوی شناسایی شده است. 36 سناریو با سازگاری بالا را با توجه به نزدیکی و ارتباط آن ها می توان به 4 گروه تقسیم کرد که هریک از گروه ها شامل چند سناریو می شود که به رغم تفاوت کم در یک یا چند وضعیت از میان 15 عامل کلیدی، ویژگی های تقریبا مشترکی دارند. این 4 گروه، نشان دهنده چارچوب کلی وضعیت های حاکم بر آینده تاب آوری سکونتگاه های موردمطالعه می باشند. با توجه به نتایج حاصل از بررسی گروه های مختلف سناریوها در این پژوهش، سناریوی شماره 1 در گروه اول سناریوها، به دلیل داشتن شرایط مطلوب و کامل، به عنوان سناریوی مطلوب معرفی شده است. همچنین در بین عوامل کلیدی موردمطالعه، عامل عدالت اجتماعی با میانگین 4- و مجموع امتیاز 144- به عنوان بحرانی ترین عامل کلیدی در سناریوهای موردمطالعه، شناخته شده است.

    کلیدواژگان: تاب آوری، سناریو، سکونتگاه های شهری جدید، خطر زلزله، منطقه شهری اصفهان بزرگ
|
  • Seyyed Hadi Hosseini * Pages 1-16

    A healthy city is a city that continuously improves its physical, social, and cultural environments, develops its resources, and ensures public health. In recent years, the increasing trends of environmental pollution, unemployment, poverty, poor housing, and social and psychological harms as well as industrialization and the spread of epidemic diseases have decreased the quality of the urban living environment. Noorabad City, like many other cities, is facing many problems such as worn-out structures, inadequate housing, lack of social and health services, and noise pollution. These problems will cause serious damage to the health of the environment and citizens. The present study employs a descriptive-analytical method for final evaluation and data analysis. This study uses t-test and structural equation modeling to explain and model the effects. The results of the t-test of the sample showed that the status of healthy city indicators in the study area with an average of 2.51 is not in an acceptable situation and is estimated to be poor. Analysis of the findings of structural equation modeling indicates that the amount of factor load of the root mean square error (RMSE) is equal to 0.079, which indicates the desirability of the research model. Also, the analysis of the second-order factor model showed that the health dimension has the highest factor load with a weight of 0.94 and the lowest factor load belongs to the physical dimension with a factor weight of 0.64. In order to promote the indicators of a healthy city and balanced distribution of services and facilities, spatial policies and planning should be based on creating a platform for attracting more private sector investment and directing them to disadvantaged areas where the role of urban management and related organizations is very important.

    Keywords: Population density, Physical Activity, walkability, Mental Health, Body Mass Index, Mashhad
  • Ali Shahdadi *, Jamileh Tavakolinia Pages 17-37

    Scientific evaluation is one of the significant factors that influence the effectiveness of urban management. Jiroft, like many other cities in Iran, doesn't have a written history of planning based on scientific evaluations. This matter has led to deficiencies in the full recognition and understanding of the citizens' needs and their satisfaction by managers. In response to this need, with a systematic approach and field method using an electronic questionnaire, this research studied and explained the current pattern of urban management in Jiroft with the ultimate goal of providing an optimal model of urban governance within this city. The research findings showed that the urban management model in Jiroft is inefficient with low effectiveness. Analytical findings also showed that the evaluation of the urban management model is influenced by three factors such as problems related to services and facilities in the living area, safety and feeling of security in urban areas, and citizens' participation in urban management. Citizens' assessment of the urban management model has positively affected their desire to migrate from the neighborhood/city, with the opposite effect, on the sense of belonging and pride in the neighborhood and the desire to invest in the neighborhood/city. ‏According to the findings, the following measures should be taken to achieve the optimal model of urban governance in Jiroft through the plans, views, and approaches should be ongoing in charge of commitment to the principles such as "fair distribution and provision of services and facilities in urban areas," "cooperation with entrepreneurs," "financial clarification," "creative plan for urban development," "interaction and empathy of city managers," "responding to people's problems and needs.".

    Keywords: Urban Management, Optimal Governance, urban services, participation, Jiroft
  • Elnaz Baghernejhad * Pages 29-60

    Despite a wide range of components and criteria affecting travel behavior presented through empirical research, the results of these studies are inconclusive, which could be due to the difference between these components and criteria in the study areas. Therefore, this research presented a method to determine which factors in different physical developments affect travel behavior due to the differences in various physical developments. The required information was collected through 271 questionnaires at the level of three neighborhoods of Monirieh, Koye Bimeh, and Koye Golestan in Tehran, Iran, as the old, conventional, and new neighborhoods, respectively. ANOVA test was exerted to analyze the significant difference between different development patterns in three neighborhoods. Dunnett's T3 was applied to determine which neighborhood caused the difference between groups. Also, the factors affecting travel behavior were obtained based on exploratory factor analysis indicators. Finally, by comparing the results of the ANOVA test and regression analysis, it was discovered that factors such as car ownership, dependence and pro-liking for private cars, density and access to educational centers and parks, access to medical and service centers, and variety and density of retail stores had been introduced as the factors affecting travel behavior due to the differences in development patterns. However, proximity to the public transportation station, accessibility preferences in choosing a residence, dependence, and pro-liking for other than a private car, having a license, number of children under five years old, and age have influenced travel behavior regardless of the variation between neighborhoods.

    Keywords: Travel behaviour factors, Different patterns of development, ANOVA test, regression analysis
  • Mojtaba Arasteh *, Melika Zarei, Khalil Hajipoor Pages 61-74

    During the last century, ports of Persian Gulf become the most important storage, refining and transportation of crude oil, oil derivation, petrochemical products and also, business activities. Nowadays, due to functional diversity between ports, the impact of port activities on the development of urban spaces will be different, and this issue leads to structural differences of port cities. The purpose of this research is to identify the key variables affecting the relations and spatial structure of port-city in Dubai as the most thriving and successful port-city in the Persian Gulf. This research is based on deductive reasoning and carried out by analysis of cross effects with secondary data (results of other prominent articles) and also primary data (questionnaire). sampling method is based on purposive sampling and Micmac software was used to analyze the data. Output of Micmac software shows the position of the instability of the system. Therefore, the position of each variables in the conceptual model can be categorized to driver, linkage, dependent, and autonomous factors. The research findings indicate 4 variables (like as “income, cost and investmnets in port-city”) can be introduced as a driver factor, 5 variables (like as “advanced multimodal transportation in the port”) can be introduced as a linkage factor, 6 variables (like as “quality of living environment and desirable city”) can be introduced as a dependent factor, 3 variables (like as “environmental protection and sustainable development of the city-port”) can be introduced as an autonomous factor. The rapid development of Dubai can be explained by the purposeful distribution of revenues from trade and tourism

    Keywords: Port-City of Dubai, Analysis of cross effects, Spatial structure, Micmac Software
  • Bahador Zamani *, Hajar Asadpour Pages 75-97

    With the expansion of inefficient tissues, "Urban regeneration" has been objectified as a solution for developing cities in different physical, social and economic dimensions. Despite the development of the guidelines for urban regeneration projects, these projects in Iran still have challenges in the stage of realization and implementation. This article aims to identify the "challenges and causes of non-realization of urban regeneration projects in Iran" and analyse the research conducted in this field with a qualitative approach. For this purpose, a meta-analysis of 23 articles in the field of problems of urban regeneration projects in Iran was carried out. The challenges raised in the AtlasTI software were extracted with the help of open and axial coding. In the following, 100 codes were determined in the form of 10 groups or general categories. In the end, the obstacles to the realization of urban regeneration projects in Iran were given. According to the obtained results, the weak presence of non-governmental organizations, the problems of preparing plans, institutional and management problems, and the weakness of participation are the four most important and frequent challenges in the research related to the realization of urban regeneration projects in Iran

    Keywords: Urban regeneration plans, Feasibility, Meta-analysis, Iran
  • Mahmood Zoghi, MohammadJavad Amiri * Pages 97-114

    Today, climate change and its obvious negative effects on ecosystems have caused concern. This research seeks to test whether vegetation changes are sensitive to climate shocks and also how the ecosystem recovery process is through this index. In this regard, by using the GEE platform, Java coding, GIS and statistical analysis, vegetation and Palmer indices were calculated and based on time series climate data, vegetation and climate changes were presented. The results of Palmer's drought index show that during the statistical period (1985-2020) the study area is facing drought or is moving towards drought. Also, the results indicate the longest period of drought in the region from 2013 to 2020. Totaly from 420 evaluated months, the NDVI index is below the change threshold in 70 months. Among these, 31 months of the study period is below the acceptable threshold in green and non-reservoir seasons, which is ecologically worrying. The distribution of the vegetation index based on hexagons in 1985 and 2005 had a normal and almost normal distribution; But in 2020, the graph deviated from the normal state and skewed towards the vegetation cover index under stress or even thin covers. According to the analysis of the indicators, it is predicted that the Gorgan region is on the border of such ecological developments and the historical ecosystem of the region is moving towards new ecosystems or being in a new equilibrium state with climatic conditions and human disturbances

    Keywords: ecosystem, threshold, Palmer, vegetation, Climate
  • Armin Eslami, MohammadSaleh Shokouhi Bidhendi, Samaneh Jalilisadrabad * Pages 115-132

    Considering the concept of quality of life in cities to be the same, urban planners do not have a precise understanding of the factors affecting the quality of life. Therefore, according to the size of the city, different indicators should be considered to measure the quality of life. Thus, according to the main goal of the research, which is to recognize, identify and compile the factors affecting the improvement of the quality of life in middle and small cities on an intra-provincial scale, Qazvin and Zia Abad cities in Qazvin province were selected as study samples. In order to achieve the goal of the research, exploratory factor analysis and regression analysis were exerted. The findings show that the homogenization of the indicators affecting the quality of life in all cities is incorrect. Some concepts, such as the size of the city, are effective in compiling and selecting the indicators affecting the quality of life. So, the indicators affecting the quality of life in each city can be different according to some concepts, such as the city's characteristics or the city's size. Examining study samples also shows that in small cities, social indicators are more important due to strong social solidarity among people and the high importance of social and cultural concepts. Moreover, in middle cities, due to the importance of finding economic concepts and urban services in people's lives and people's less communication with each other and the weakening of solidarity and social connections, indicators of urban services and facilities and economic factors have the most importance in explaining the quality of life; this shows that the Quality of life indicators are different in all cities

    Keywords: quality of life, small town, middle town, Qazvin City, Zia Abad city
  • Toktam Hanaee *, Hadi Farhangdoust Pages 133-152

    The attention of contemporary planners to environmental factors and increasing awareness and communication of man with his surrounding environment has increased the layers and defining factors of design and planning concepts. In such a way, a common problem with the issue of environmental capabilities to respond was put in front of the planners. The collection of ideas presented in this era was in the form of responsive planning, focusing on the maximum use of environmental capabilities. The necessity of the emergence of a comprehensive discourse to overcome the plurality of factors, definitions and design methods in the environmental fields has been given less attention. Based on this, the current research aims to organize the leading theories in this field in a targeted manner and seeks to improve them based on their synergy. The structural question of this research is the meanings, examples and meaningful contexts of flexibility in various aspects and scales of urban planning. The research method used is qualitative thematic analysis with the help of artificial intelligence in MAXQDA software in a 6-step processing process. The important application of this research is to structure the minds of the planners of this field to reduce the scattered and interdisciplinary problems of the resources. The results of this research revealed dimensions such as identification and recognizability, diversity and changeability, adaptability and expandability, distribution, separation and continuity, organization and compatibility in the field of flexibility and related to the corresponding parts in urban planning.

    Keywords: Locationism, behaviorism, Performanceism, Activity, Qualityism
  • Mahmoud Heidari, Saeed Zanganeh Shahraki *, AHMAD POURAHMAD Pages 153-171

    Vitality is the meaning and concept of the level of comfort and convenience in a place and the enjoyment of being in that place, vitality is the quality of the form of urban space and it causes the improvement of the quality of the environment of public urban spaces. Vitality contributes to the physical, mental, social and personal development of residents. The elements of vitality are places and people, the territory and scope of vitality is the use of places, spaces and objects of the environment. People are the core of life. The purpose of this research is to investigate and analyze factors and elements affecting urban vitality in Karaj city. The type of research in terms of its purpose is the type of applied research with a descriptive-analytical nature. The data of the research includes the census data of the statistics centre and the field questionnaire that was investigated in the 10 districts of the Karaj metropolis. To analyze the information, specialized software and multi-criteria decision-making models have been used. The findings indicate that among the regions, region 7 has the first rank of urban vitality with 75% having good condition. The results of subjective indicators showed that Neighbourhood 10 of Region 7 and Neighbourhood 5 of Region 9 have a high level of urban vitality, neighbourhood 2 of Region 4 and Neighbourhood 1 of Region 6 have a medium level and Neighbourhood 5 of Region 10 has a low level of urban vitality.

    Keywords: Locationism, behaviorism, Performanceism, Activity, Qualityism
  • Maryam Azadbakht, Mojtaba Jahanifar * Pages 154-173

    Right to the city is one of the most important citizenship rights that can be reduced for women under different circumstances. In this mixed research, with in-depth and semi-structured interviews, a conceptual model has been presented to explain the causal, contextual and interventional conditions effectively reducing women's right to the city. Then, with the structural equation modeling, the causal conditions affecting the right to the city have been investigated. Family, ethnicity, and physical and mental conditions were the most important background conditions that 32 women living in Ahvaz pointed to in order to influence the right to the city. Also, the participants considered politics and government institutions, law, and spatial policies as the most important intervention in the women's right to the city. City security, favorable actions with the city space, space-positive gender performance, and social welfare were among the most important causal conditions that the participants mentioned in increasing women's right to the city. Causal modeling showed that the most influential reason for reducing women's right to the city of Ahvaz is urban space security, followed by urban policies and designs. By multiplying the causal path, it is 0.84, followed by urban planning and design with a coefficient of 0.79. Governmental and executive institutions should pay more attention to women's right to the city through the establishment of better laws, the design of suitable spaces with individual differences, especially gender, and, of course, with an emphasis on women. The creation of safer places in the city for women while increasing the livability of the city for citizens improves women's rights in urban spaces

    Keywords: Right to the city, Women, gender differences, Urban Spaces, Ahvaz
  • Fazlollah Karimi Ghotbabadi, Ali Zangiabadi * Pages 175-193

    The purpose of this research is to compile effective scenarios for improving the resilience of new Habitations in Isfahan. This research is applied in terms of purpose and in terms of method; it is a combination of documentary and survey methods and future research. Investigations have shown that based on possible situations, 10,040 scenarios have been identified to study the resilience of new Habitations in the Metropolitan Isfahan Isfahan against the risk of earthquakes. Of these scenarios, 9999 weak scenarios, 36 high compatibility or believable scenarios and 5 strong scenarios have been identified. Thirty-six scenarios with high compatibility can be divided into four groups according to their proximity, and each group includes several scenarios with almost common characteristics despite the small difference in one or more situations among the 15 key factors. These four groups represent the general framework of the situations governing the future resilience of the studied habitations. According to the results of the examination of different groups of scenarios in this research, scenario number 1 in the first group of scenarios has been introduced as a favorable scenario due to having favorable and complete conditions. Also, among the key factors studied, the collective justice factor, with an average of -4 and a total score of -144, is the most critical key factor in the studied scenarios.

    Keywords: resilience, Scenario, New urban Habitations, Earthquake risk, Isfahan Metropolitan