فهرست مطالب

  • پیاپی 16 (پاییز 1388)
  • تاریخ انتشار: 1388/09/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • بهزاد بهرامی صفحه 1
    پس از انقلاب 1917م روسیه و روی کار آمدن کمونیست ها در این کشور، رهبران این کشور که با مشکلات داخلی و خارجی فراوانی روبرو بودند، برای مدت کوتاهی سعی نمودند با برخی اقدامات، زمینه های روابط دوستانه با ایران را فراهم نمایند. اما این وضع چندان دوام نیافت و پس از انعقاد قرارداد 1919م ایران و انگلیس و برخی عوامل دیگر روسها در سیاست خارجی خود در ایران چرخش های اساسی ایجاد کردند و سیاست تسامح را کنار گذاشته و در اولین مرحله اقدام به حمله نظامی به گیلان کردند، که این امر پیامدهای متعددی را در پی داشت. سعی ما در این مقاله بر آن است که نگاهی گذرا بر سیاست روس های کمونیست در ایران پس از قرارداد 1919م تا انعقاد قرارداد 1921م، مودت ایران و روسیه و پایان نهضت جنگل داشته باشیم تا بتوانیم این ادعا را به اثبات برسانیم که تغییر حکومت روسیه، تحولات اساسی در سیاست خارجی آنان نسبت به ایران ایجاد نکرده و آنان بر خلاف شعارهای کمونیستی خود همواره در صدد کسب منافع بیشتر در ایران بوده اند و در این راه از هیچ اقدامی ابایی نداشته اند.
    کلیدواژگان: میرزا کوچک خان، رضاخان، بلشویکها، حزب کمونیست، انگلستان. روسیه، شوروی، گیلان، قرارداد مودت، قرارداد تجاری لندن 1921 م
  • دکتر امید سپهری راد* صفحه 37
    شکست سپاهیان هولاکوخان در نبرد عین جالوت (658ه /1260م) باعث گرایش وتمایل ایلخانان ودول مسیحی اروپا به برقراری و گسترش روابط سیاسی، نظامی و اقتصادی فی مابین گردید. تا پیش از مواجه شدن ایلخانان با مقاومت ممالیک نه مغولان به فرستادگان پاپ ودول اروپایی اعتنای در خوری مبذول می داشتند ونه اروپا ئیان به مغولان اعتماد داشتند. شکست عین جالوت وناکام ماندن لشکر کشی های بعدی ایلخانان به شام از یک سو وقدرت گرفتن ممالیک در مصر وشام وسیاست آنان مبنی بر بیرون راندن صلیبی ها از سواحل فلسطین ویورش به حکومت مسیحی ارمنستان صغیر از سوی دیگر باعث شد تا دولتهای اروپایی در صدد جلب دوستی وحمایت ایلخانان برآیند. بررسی منابع ومدارک موجود نشان می دهد مقابله با ممالیک به عنوان دشمن مشترک سبب ارتباط دربار ایلخانی با دستگاه پاپ ودول اروپایی وبالعکس گردید.
    کلیدواژگان: ایلخانان، دول اروپایی، شام، پاپ، ممالیک مصر، سفارت، اسلام پذیری
  • دکتر حمیدرضا صفاکیش* صفحه 87
    آیین سوگواری درایران مربوط به مسلمانانی است که پس از رحلت پیامبر(ص) خلافت را حق علی (ع) و اولادشان می دانستند.
    صفویان که با اتکا به مذهب شیعه در ایران به قدرت رسیدند مهمترین عامل تالیف قلوب مردم را زنده نگه داشتن مراسم سوگ و عزاداری بر امام حسین (ع) می دانستند.
    آیین سوگواری از حرکت های فرهنگی ایرانیان برای حفظ قداست ارزش های والای انسانی است که اجرای آن در جامعه نمایانگر رفتار ظالم از یک سو و حرکت مظلوم از سوی دیگر است، یعنی همان مصاف تاریخی بین حق و باطل که حق را پیروز می داند.
    مصیبت کشته شدن حسین بن علی و یارانش در روز عاشورا زمینه ایجاد یک واقعیت دردناک منظوم برای دنیای اسلام بوده است. مقاله حاضر به آیین سوگواری در ایران عصر صفوی با توجه به گزارش سیاحان اروپایی می پردازد.
    کلیدواژگان: امام حسین (ع)، شیعه، عاشورا، صفویان، سیاحان اروپایی، عزاداری
  • کریم گلشنی راد* صفحه 119
    در دوره ی ساسانی، آیین زرتشتی چهارچوب روابط بین تمامی اعضای خانواده را مشخص نموده بود. پدر به عنوان که خدا یا رئیس خانواده در نهاد خانواده راس قرار داشت. تمامی اعضای خانواده موظف بودند از وی فرمانبرداری نمایند. در مرتبه ی پایین-تر، زن یا کدبانو قرار داشت. کدبانو موظف بود کارهای داخل خانه را انجام دهد، از فرزندان و سایر اعضای خانواده سرپرستی نماید و در اقتصاد خانواده که شامل کار در مزارع و یا نگهداری دامها بود، شرکت نماید. با توجه به اینکه سیستم خانواده دوره ی ساسانی مبتنی بر پدرسالاری بود، زن می بایست فرمانبردار شوهر خود باشد، ولی زن در کانون خانواده از خود اختیاراتی داشت از جمله: هنگام ازدواج نظر دختر را جویا می-شدند و حق نداشتند او را به زور شوهر دهند، زن می توانست به فعالیت های اقتصادی بپردازد، از خانواده ارث دریافت می داشت و می توانست سرپرستی خانواده را در صورت فوت شوهر به عهده گیرد. علاوه بر این زن حق طلاق نیز داشت.
    کلیدواژگان: نهاد خانواده، مرد، زن، آیین زرتشتی، دوره ساسانی
  • دکتر ابوالحسن مبین* صفحه 141
    گسترش روابط دولت صفوی با کشورهای اروپایی، به تدریج کشور لهستان را که در شمال اروپا واقع شده بود به گذرگاه و میزبان هئیت های اروپایی و ایرانی که عازم کشورهای یکدیگر بودند، تبدیل کرد. در این دوره ایران اگر چه از لحاظ جغرافیایی با لهستان فاصله ی زیادی داشت، اما به دلایل سیاسی و اقتصادی برای آن کشور اهمیت بیشتری پیدا می کرد.
    همسایگی لهستان با عثمانی، و نگرانی از قدرت رو به رشد این امپراتوری، لهستان را متوجه ایران صفوی نمود که در معرض تهدید عثمانی قرار داشت. گر چه درسده یازدهم هجری / هفدهم میلادی و پس از انعقاد پیمان صلح زهاب دولتمردان صفوی بیشتر خواهان حفظ وضع موجود در روابط خود با عثمانی بودند تا یک رویارویی و نبرد دیگر که به مصالح جهان اسلام نیز نمی نمود.
    اما سالها پیش از اینکه نخستین نمایندگان سیاسی لهستان به دربار صفوی راه یابند، نام سرزمین کهن پارسی به وسیله بازرگانان و تجار به لهستان رسیده بود. بنابراین توسعه روابط بازرگانی یکی دیگر از اهداف افزایش مناسبات دو کشور به شمار می رفت. یکی دیگر از انگیزه های اصلی برقراری روابط لهستان با ایران، ترویج آیین مسیحیت بود و از این رو بود که میسیونرهای مذهبی فعالیت های خود را در ایران گسترش دادند.
    مقاله حاضر نگاهی است نو و روشمند بر زمینه های برقراری روابط سیاسی و بازرگانی ایران و لهستان در عصر صفوی و به ویژه در نیمه دوم سده یازدهم هجری/ هفدهم میلادی و در عصر سلطنت شاه سلیمان صفوی که اوج مبادلات دیپلماتیک و تجاری بین دو کشور است و بررسی موانعی که در راه توسعه بیشتر این روابط وجود داشت.
    کلیدواژگان: ایران، صفوی، شاه سلیمان، یان(ژان)سوم سوبیسکی، لهستان، عثمانی
  • دکتر محسن مدیرشانه چی صفحه 161
    در این پژوهش، به مرور اجمالی سیر روابط سیاسی ایران و انگلستان می پردازیم. سپس به بررسی مناسبات فرهنگی دو کشور در عصر قاجار خواهیم پرداخت و طی دو مبحث، از این روابط سخن خواهیم گفت و نقش انگلیسی ها را در این عرصه ارزیابی خواهیم کرد. نخست از نقش آفرینان این روابط در چهار دسته – دیپلمات ها، نظامیان، سیاحان و ایرانگردان و دیگر استادان و پژوهشگران ایران شناس و فارسی دان- یاد خواهد شد. سپس حاصل کار این چهار دسته انگلیسان در قلمرو تاریخ، جغرافیا، تمدن و هنر ایران و زبان و ادب فارسی بررسی می شود و ضمن معرفی پژوهش ها و تحقیقات گوناگون آنان اعم از تالیف و تدوین آثار در این زمینه ها، نقد و تصحیح متون، ترجمه و اقتباس آثار علمی وادبی منظوم و منثور، کاوش ها و کشفیات در آثار تاریخی و ابنیه باستانی و دیگر تلاش های هر چهار دسته نقش آفرینان این عرصه ها، نقش آنان در شناخت و شناسایی و ارتقاء عرصه های گوناگون فرهنگ ایران و نهایتا تعاملات و روابط فرهنگی دو کشور در طول دوران صد و پنجاه ساله سلطنت قاجارها بر ایران مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
    کلیدواژگان: ایران، قاجاریه، انگلستان، روابط سیاسی، مسایل فرهنگی، پژوهشگران انگلیسی
  • احمد موسوی*، علیرضا رحیمی صفحه 209
    پس از ورود اعراب مسلمان به خراسان و سکونت قبایل مختلف عرب در این سرزمین، آنان برای اولین بار با سرزمین های آن سوی جیحون و یا به قول خودشان ماوراءالنهر آشنا گردیدند. حاکمان عرب خراسان از این زمان به بعد، هر از گاهی به شهرهای بخارا و سمرقند لشکر می کشیدند و پس از گرفتن غنایمی چند، خیلی سریع به خراسان باز می گشتند. اما این سیاست در زمان عبدالملک خلیفه اموی و عامل او در عراق یعنی حجاج بن یوسف تغییر یافت. آنان در صدد حضور مستمر و دائم در آن سوی جیحون برآمدند. بنا براین حجاج برای تحقق این هدف، قتیبه بن مسلم باهلی را نامزد حکومت خراسان نمود. قتیبه بن مسلم در مدت ده سال حکومت خود، بین سال های 86 تا 96 ه ق با لشکرکشی های پردامنه و مداوم خود، سرزمین ماوراءالنهر را به قلمرو مسلمین الحاق نمود. او در این سال ها توانست ابتدا شهرهای بیکند، بخارا، خوارزم و سپس سمرقند را با نیروی خستگی ناپذیر خویش فتح نماید و به منتهی الیه این سرزمین یعنی ساحل سیحون و نواحی چاچ و فرغانه پای بگذارد. قتیبه بن مسلم علاوه بر فتح این شهرها با تشویق مردم بومی منطقه به پذیرش دین اسلام حتی با تعیین جوایز مالی و پرداخت درهم در قبال برگزاری نماز، جای دادن اعراب در منازل بومیان و استفاده از مردم بومی به عنوان یک نیروی جنگی در سپاه خود، هم به استقرار دایمی اعراب در شهرهای ماوراءالنهر مانند بخارا و سمرقند و هم به نزدیکی و تعامل مناسب دو قوم عرب و ایرانی توجه نمود. با فتوحات گسترده قتیبه بن مسلم و تدبیر و سیاست های او، برای اولین بار اعراب توانستند حکومتی با ثبات در این شهرها داشته باشند. در این مقاله به بررسی چگونگی پذیرش اسلام توسط مردم بخارا و سمرقند در دوره اموی و تعاملات مردم با حاکمان اموی پرداخته می شود
    کلیدواژگان: ماوراءالنهر، بخارا، سمرقند، قتیبه بن مسلم، امویان
  • دکتر محمدکریم یوسف جمالی* صفحه 231
    با تاسیس دولت صفوی و به رسمیت دادن مذهب تشیع دوازده امامی – به عنوان تنها مذهب رسمی کشور – در سال 907 ه. ق. در ایران تحولی شگرف و رنسانس-گونه به وجود آمد که در راستای به ثمر رسانیدن آن علما و وزرا و مبلغان مذهبی زیادی نقش داشتند. یکی از این افراد وزیر کارکشته و پیر این عصر ساری تقی (مقتول به سال 1055 ه.ق. در عصر شاه عباس دوم) بود که به عنوان اعتماد الدوله یا وزیر سه پادشاه در عصر صفوی خدمت می کرد.
    مقاله حاضر نقد و بررسی بی طرفانه ایست از زندگانی سیاسی و اجتماعی این وزیر سیاست مدار صفوی که همواره زمینه ساز سخت گیری ها، اختلافات، تهدیدات و توطئه های دربار علیه سایر وزرا و دست اندرکاران دولتی بوده که نهایتا به قتل او خاتمه پذیرفت.
    کلیدواژگان: ساری تقی، وزیر، شاه عباس اول، شاه صفی اول، شاه عباس دوم، حیات سیاسی، حیات اجتماعی
|
  • Behzad Bahrami Page 1
    After the 1917 revolution and rise of communist in Russia, leaders of this country faced with many internal and external problems, tried to some measures in the short time to provide the grounds of friendly relations with Iran, but this situation didn’t last long and after 1919 treaty between Iran and Britain and some other factors Russia exerted important changes in its foreign policy and has abandoned tolerance politics and in the first stage attacked to Gilan. This millitary attack gave rise to a number of sequels. We tried in this paper to have a glance at communist Russian politics after 1919 Treaty to 1921 Mavaddat Treaty between Iran and Russia and the end of jungle movement in order to prove the claime that change of the Russia government didn’t lead to fundamental changes in its foreign policy toward Iran ang against their communist slogans seeking more benefits and didn’t refused any action to reach their goals.
  • Omid Sepehri Rad* Page 37
    Defeat of Hulegu Khan at the battle of Ayn Jalut (658 AH / 1260 AD) cause to tend the Ilkhans and Christian Europe state to establish and expand diplomatic, military and economic relations. Before encountering Ilkhans to resistance of Mamluks at syria, not Mongols paid attention to the pop and European ststes envoys، nor Europeans confidence to the Mongols. Ayn Jalut defeated and failur of next invasions of Ilkhans to the syria and Access to power of mamluks in Egypt and syria and theirs effort to drive out Crusade from the coast of Palestin and attacks on Lesser Armenia، led to European states sought to attract friendship of Ilkhanate. Review of available resources shows، Conflict with a common enemy caused the Relationship between Ilkhans and pop and European stste.
    Keywords: Ilkhans, European governments, Syria, pop, Egyptian Mamluks. Embassy, Islamination
  • Hamidreza Safakish* Page 87
    Funeral ceremony in Saffavid period is concerned in Iranians whom regarded the caliphate was due to Ali and his sons. Saffavid dynasty who lived on the basis of Shiite, knew that keeping alive the mourning of Imam Hossein (P.) was the most important factor for heart tie of the people.Ta`zieh (mourning) is a cultural behavior for Iranians to preserve the sacredness of human prominent values, because its observance in society indicates the cruel on the one hand, and the harassed on the other hand, i.e. the same historical struggle of right and wrong, and it is obvious that finally the truth is victorious.An article about this kind of ceremonies in Saffavid period (the middle history of Iran) is written in the history of Cambridge vol.7 which shows its importance.The disaster of killing Hossein b. Ali (P.) and his advocates in the `Ashura day has been a course for making a painful poetic reality in the world.
    Keywords: Imam Hossein(P.), Shiite, Ashura, Saffavids, Explorers
  • Karim Golshani Rad* Page 119
    In sasanied period,zoroastrianism identified frame work of relations between all members of family. father as kad khoda or leader of family was in head. all family members should obey from he.The lower of the rank, was woman or kadbanw. she was obliged to do works of inside the house, supervision from children and other familiy members, and participate in Economy of family includig workin family farms and kept animals. Because the family system in sassanied period was based on patriarchy, women must be obedient to her husband, but woman in family had authority such:when marriage they asked opinion of girl and they couldn’t toforce to marry off she, she could do Economice activities, she received inheritance from family she could be leader of house when her husband death and woman could diverce from her husband.
    Keywords: family institution, man, woman, Zoroastrianism, sasanian period
  • Abolhasan Mobayen* Page 141
    Expanding relations Safavid state with European countries, which gradually converted Poland was located in Northern Europe to the bus and host delegations of European countries and Iran off each other. Although in this period of geographical distance between Iran and Poland had many, but political and economic reasons for the country he is gaining more importance. Polish neighborhood with Ottoman, and concern about the growing power of this Empire, Poland's attention be attracted towards Safavid Iran, the Ottoman Empire was threatened. Although in the eleventh AH / seventeenth AD and after the conclusion of a peace treaty Z•hab, Safavid governments want to maintain the status quo more relations with the Ottoman Empire had a confrontation and battle other that can not be interests Muslim world. But long before the political representatives of Poland that the first way to reach the Safavid court, the name of the ancient Persians land called by traders and businessmen had come to Poland. Therefore, the development of commercial relations of another aims to increase relations between the two countries close to. Another major motivation for the appointment of relations with Poland, was to promote religion, Christianity, and therefore that religious Missionary its activities in Iran had expanded. This paper is a new and methodical look at the fields of political and commercial relations in the era of Safavid Iran and Poland, and especially in the second half eleventh AH / seventeenth AD, and in the era of Shah Suleiman Safavid peak diplomatic and trade exchanges between the two countries is and obstacles in the way of development of these relationships existed.
    Keywords: Iran, Safavid, King Suleiman, Jan III Sobieski, Poland, the Ottoman Empire
  • Mohsen Modir Shanechi Page 161
    In this article, firstly a brief survey of Iranian-British official political relations are considered. then, it would be studied cultural relations of two countries in the Qajar era. role of the English in these relations are evaluated in sections. First, actors of the relations are noted I four groups In cluding diplomats, military forces, tourists and other scholars and researchers. Following, work of these four English groups on Iranian history, geography, civilization, art and Persian language and literature will be studied. By introducing various work such as writing, compiling, critical correcting, translating, excavations of historical and ancient monuments and buildings, and other efforts of all four mentioned actors in introducing and promoting various spheres of Iranian cultures and finally bilateral relations and interactions during 150 years old Qajar kingdom will be considered.
  • Ahmad Moosavi* Page 209
    After Arabian muslem enter in khorasan and different tribs Arabian habitancy in this area`they accustomed with ither side of "Jeihoon" or"Mavarao nahr".arabian governer of khorasan after this` sometimes attaked to"Bokhara" and "Samarghand" and after catched some booty`they came back to khorasan.but this diplomacy changed in Abdolmalek" time (Omavi governer) and his stooge in iraq (Hajaj ebne yoosof). they wanted to possession other side of"jeihoon".thus Hajaj for realization this aim`sent Ghotaibeh ben Moslem" az a governer to khorasan.Ghotaibe during his ten years government between 86-96 hejri by continuous attaks` addendum "Mavarai Nahr" to muslem scope. In this year he could win and catch "Bikand"`"Bikhara"`"Khorasan"and"Samarghand" and then arrived at en of this reagion namely "seihoon" beach and "Chach"and "Farghane" lands.Ghotaibe moreover win these citis` abet native people to accept Islam religion even pay mony for saying prayers `stead Arabians in natives house and used native people in his corps`attend to usual pitch Arabians in "Bokhara"and "Samarghand"and attend to proximity Arabian and Iranian nations. By conquests of Ghotaibeh ben Moslem and his plans and diplomacy for initial Arabians could have a stable government.In this article settle to consider how people of "Bokhara" and "Samarghand" accept Islam in Omavi time and contact between people and Omavi governers.
    Keywords: Mavarao Nahr, Bokhara, samarghand, ghotebeh Bne Moslem, Omavian
  • Mohammad Karim Yousef Jamali* Page 231
    With the rize of the Safavid power and establishment of Twelver Shiism as the only estate religion, Iran has experienced and withness a great religion changes like Renesance in Italy. To improve and widespred this change and demands, many learned, ministers and religious activists were involved such as Sari Taqi, the minister, killed in 1055 A.H. / 1645 A.D.). He was the minister of three Safavid Kings. (The present paper is a neutral and critical consideration about the political and social life of this minister who was responsiple for many death, strictness, disagreements, threats and intrigues in the court of these Safavids kings: Abbas I, Shah Safi and Abbas II) which caused his death in the end).
    Keywords: Sari Taqi, Minister, Shah Abbas I, Shah Safi, Shah Abbas II, Political life, Social life