فهرست مطالب

  • سال ششم شماره 1 (پیاپی 10، تابستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/06/08
  • تعداد عناوین: 8
|
  • طیبه اشرف، غلامرضا میراب شبستری، بهروز اعتباری صفحات 1-18
    ویژگی های سنگ شناسی در سنگهای کربناته از جمله کانی شناسی، بافت، اندازه بلورها، تخلخل، شکستگی، انحلال و درجه سیمانی شدن نقشی بسیار مهم در ایجاد و توسعه پدیده های کارستی ایفا می کنند. به منظور بررسی میزان تاثیر این عوامل بر واحدهای سنگی کربناته در رشته کوه شتری، سه سازند اسفندیار، جمال و شتری مورد مطالعه قرار گرفته است. با توجه به این که میزان خلوص سنگ آهک نیز تاثیری به سزا بر میزان کارستی شدن دارد، آزمایش تعیین میزان ناخالصی بر روی تعدادی از نمونه های مورد مطالعه انجام شده و نیز داده های هیدروشیمیایی چشمه های منطقه مورد ارزیابی قرار گرفته است. همچنین، از سایر عوامل تحول اشکال کارستی در منطقه مورد مطالعه، ضخامت زیاد سنگ آهک، سنگ شناسی و شرایط زمین ساختی مناسب است. این پژوهش نشان می دهد که عامل اصلی بازدارنده تحول کارست در منطقه مورد مطالعه شرایط اقلیمی بوده است. هر چند که در بررسی های انجام شده عوارض کارستی متعددی مانند کارن، دره های خشک، چشمه های کارستی، حفره های انحلالی و غار در این محدوده مشاهده شد، به نظر می رسد که تکامل عوارض کارستی در منطقه نیازمند شرایط اقلیمی مرطوبتر و پر باران تری از شرایط اقلیمی حاکم بوده است.
    کلیدواژگان: کارستی شدن، کارن، چشمه های کارستی، کوه های شتری، شرق ایران
  • صدیقه امجدی، محمدحسین محمودی قرایی، سید رضا موسوی حرمی، اسدالله محبوبی، حمید علیزاده کتک لاهیجانی صفحات 19-30
    به منظور تعیین منشا، شرایط آب و هوای قدیمه و جایگاه زمین ساختی رسوبات دریایی منطقه مکران در نواحی جنوبی چابهار، تعداد 15 نمونه از 5 مغزه رسوبات دریای عمان آنالیز و مطالعه شده است. نتایج این مطالعات نشان می دهد که رسوبات مورد مطالعه به طور عمده از سنگهای آذرین فلسیک و حدواسط منشا گرفته اند. مقادیر نسبتا زیاد Al2O3 و همچنین همبستگی مثبت عناصر پتاسیم و کلسیم با آلومینیوم، حضور کانی های رسی را تایید می کند. بررسی شرایط آب و هوای قدیمه با استفاده از عناصر اصلی نشان دهنده آب و هوای گرم وخشک در منطقه است در حالی که مقادیر مربوط به اندیس دگرسانی شیمیایی (CIA) و اندیس دگرسانی پلاژیوکلاز (PIA) نشان دهنده دگرسانی شیمیایی رسوبات است. از طرفی میزان ICV محاسبه شده بر اساس عناصر اصلی نشان دهنده تاثیر چرخه های مجدد رسوب گذاری بر رسوبات است که می تواند از طریق آب شویی مکرر منجر به دگرسانی شیمیایی گردد. نمودارهای تفکیک تکتونیکی نیز جایگاه زمین ساختی کمانهای قاره ای را برای این رسوبات نشان می دهند. با توجه به مجموعه سنگهای آتشفشانی مناطق فرورانش می توان سری تولئیتی کوارتزدار را که در کمانهای جوان و در حوضه های پشت کمانی تشکیل می شود به عنوان منشا اصلی رسوبات مورد مطالعه فلات قاره دریای عمان در نظر گرفت که پس از فرسایش، حمل و رسوب گذاری در پهنه های جزر و مدی تحت آب شویی در چرخه های مجدد رسوب گذاری قرار گرفته اند.
    کلیدواژگان: ژئوشیمی، منشا رسوب، جایگاه زمین ساختی، اندیس هوازدگی، آب و هوای قدیمه، دریای عمان، چابهار
  • خدابخش خدابخش، سعیده رحمانی، حسن محسنی، شهاب کاظمی، عزت قائمی صفحات 31-48
    با وجود این که بیشتر نهشته های کواترنری شامل رسوبات آبرفتی است، قسمت مهمی از این نهشته ها به وی‍ژه در مناطق فعال تکتونیکی از توفا و تراورتن تشکیل شده است. در این پژوهش، تراورتنهای هفت برش واقع در سه استان همجوار قزوین، همدان، کردستان و دو پهنه ایران مرکزی و سنندج سیرجان مورد مطالعه قرار گرفته اند. مطالعات پتروگرافی وجود لامیناسیون و تخلخل (5-10 درصد) در مقیاس میکروسکپی و ماکروسکپی را نشان می دهند. سنگهای مطالعه شده اغلب بایواسپارایت هستند و بقایای جلبکها و گیاهان در برخی برشها وجود دارد. تصاویر میکروسکپ الکترونی نمایانگر بلورهای کلسیت رشد یافته به فرم هم بعد و موزاییکی در فضای تخلخل است. آنالیزهای XRD نشان می دهند در تمام برشها کربنات کلسیم از نوع کلسیت کم منیزیم است. در برخی از برشها نیز علاوه بر کلسیت کم منیزیم مقداری کانی های رسی و کوارتز حضور دارند. آنالیز ژئوشیمیایی به روش XRF نمایانگر میانگین 98/52 و 98/1 اکسیدهای کلسیم و سیلیسیم (به ترتیب) در نمونه هاست. سیلیسیم به صورت رگه های سیلیسی و خرده های ماسه سنگ وجود دارد. اکسیدهای منیزیم، آلومینیوم (با منشا کانی رسی) و آهن (عمدتا به صورت سیمان) نیز به ترتیب با 62/0، 47/0 و 41/0 درصد وجود دارند. بر اساس نوع سیمان، محیطهای دیاژنتیک متئوریک و وادوز شناخته شده است.
    کلیدواژگان: پتروگرافی، ژئوشیمی، تراورتن، زون ایران مرکزی، زون سنندج، سیرجان
  • نصرالله عباسی، رقیه بیرامی ایورقی، رحیم شعبانیان صفحات 49-64
    سازند روته در برش باغ دره، واقع در کوه های سلطانیه (شمال غرب ایران) با 43 متر ضخامت از سنگ آهک بایوکلاستیک و مارن تیره تشکیل شده است. بر پایه میکروفسیلهای روزن داران سن سازند روته در این برش مرغابین است. لایه های سنگ آهکی این سازند به ترتیب فراوانی دارای اثرفسیلهای Zoophycos، Chondrites، Planolites و Rhizocorallium می باشند. با وجود این فراوانی اثرفسیلهایRhizocorallium Chondrites و Planolites بسیار اندک و جزئی است و اثرفسیل اصلی و فراوان در این سازند، Zoophycos می باشد. مطالعات نشان می دهد که رسوبات سازند روته در این برش متشکل از 10 ریزرخساره است که در قالب 3 کمربند رخساره ای داخلی، میانی و بیرونی یک رمپ کربناته هموکلینال نهشته شده اند. با توجه به این داده ها، اثرفسیل Zoophycos در محیط دریای باز رمپ بیرونی با شرایط کم اکسیژن و آرام رسوبی و در زیر سطح امواج طوفانی ایجاد شده است. گسترش Zoophycos به گونه ای است که در ژرفای بیشتر، اندازه Zoophycos، قطر دهلیز حفاری و شدت به هم ریختگی زیستی رسوبات افزایش یافته است. همچنین ریختهای بدون لوب در منطقه غالب بوده که نشانگر فراوانی مواد آلی رسوبات در هنگام تشکیل اثرفسیل Zoophycos است.
    کلیدواژگان: ریزرخساره، ایکنولوژی، سازند روته، کوه های سلطانیه، Zoophycos
  • مهران محمدیان اصفهانی، امرالله صفری، حسین وزیری مقدم صفحات 65-76
    رسوبات سازند قم در ناحیه بیجگان، شمال شرق دلیجان به سن روپلین شاتین و 162 متر ضخامت شامل سنگ آهکهای نازک، متوسط تا ضخیم لایه و توده ای و سنگ آهک ماسه ای بوده که با ناپیوستگی فرسایشی بر روی سنگهای سازند قرمز زیرین قرار گرفته و در انتها توسط آبرفت پوشیده شده است. با برداشت 120 نمونه از این برش و بررسی بافتهای رسوبی، پتروگرافی و فونا، 8 ریزرخساره کربناته متعلق به دو زیر محیط رسوبی لاگون (نیمه محصور تا باز) و دریای باز (سراشیب) شناسایی شد. بر اساس تجزیه و تحلیل ریزرخساره ها و مشاهدات صحرایی، سازند قم در ناحیه مورد مطالعه در یک شلف باز نهشته شده است.
    کلیدواژگان: سازند قم، ریزرخساره، شلف باز، روپلین، شاتین
  • مرضیه نطقی مقدم، محمد انور محقی، فاطمه هادوی صفحات 77-94
    در این تحقیق بررسی نانوفسیلهای آهکی گذر سازندهای آیتامیر و آب دراز در برشهای دوبرادر و حمام قلعه در شرق و برشهای قلعه زو و شیخ در غرب، به منظور مطالعات زیست چینه نگاری و پالئواکولوژی انجام گردید. بر مبنای مطالعات فسیل شناسی انجام شده، 22 جنس و 33 گونه در برش دوبرادر، 25 جنس و 37 گونه در برش حمام قلعه، 9 جنس و 13 گونه در برش قلعه زو و 17 جنس و 22 گونه در برش شیخ شناسایی، عکس برداری و شمارش شده بر اساس آن بایوزوناسیون مناطق مورد مطالعه تعیین گردید. بر مبنای این بایوزونها سن مرز بین سازندهای آیتامیر و آب دراز در برشهای دوبرادر و حمام قلعه، سانتونین پسین و سن این مرز در برشهای قلعه زو و شیخ کامپانین پیشین می باشد. درصد فراوانی گونه های نانوفسیلی وتفاسیر پالئواکولوژی انجام شده بیانگر افزایش عمق حوضه کپه داغ از شرق به غرب است. همچنین با توجه به کاهش تنوع و فراوانی گونه ها در غرب می توان گفت که شرایط محیطی حاکم بر شرق حوضه جهت زیست نانوپلانکتونهای آهکی مساعدتر از غرب کپه داغ بوده است.
    کلیدواژگان: نانواستراتی گرافی، سازند آیتامیر، سازند آب دراز، کپه داغ
  • محسن نیازی، محمد وحیدی نیا، علیرضا عاشوری صفحات 95-114
    به منظور مطالعات ریزدیرینه شناسی و بوم شناسی دیرینه سازند آب تلخ در حوضه کپه داغ، برش قره سو در یال جنوبی ناودیس کلات نادری انتخاب شده است. ستبرای سازند آب تلخ در این برش 1410 متر بوده و غالبا شامل مارن و سنگ آهک مارنی است. مطالعات انجام شده به شناسایی 14 جنس و 40 گونه از روزن داران پلانکتونی در 5 زون زیستی منجر شده است. گونه های شناسایی شده نشان دهنده سن ابتدای کامپانین پیشین کامپانین پسین برای سازند آب تلخ در برش قره سو می باشد. علاوه بر این، با استفاده از تغییرات جمعیت روزن داران پلانکتونیک به بنتونیک و نیز نسبت اشکال بنتونیک سطح زی به درون زی، تغییرات بوم شناختی دیرینه بررسی شده است. بر این اساس سازند آب تلخ به چهار بخش P1، P2، P3 و P4 تقسیم شده که در بخشهای P1 و P3 آن، سطح آب و مواد غذایی بالا و میزان اکسیژن پایین بوده است در حالی که در بخشهای P2 و P4 سطح آب و میزان مواد غذایی کاهش یافته، ولی سطح انرژی محیط و میزان اکسیژن افزایش داشته است.
    کلیدواژگان: سازند آب تلخ، برش قره سو، کامپانین پیشین، کامپانین پسین، بوم شناسی دیرینه
  • مرضیه وحدتی راد، محمد وحیدی نیا، عباس صادقی صفحات 115-122
    در این پژوهش، مجموعه کوچکی از پتروپودهای فسیل که به خانواده Limacinidae نسبت داده می شوند، از بخش آغازین رسوبات ائوسن میانی سازند خانگیران در برشی در دهانه ورودی ناودیس چهل کمان، خاور حوضه کپه داغ گزارش می شوند. این مجموعه، اولین یافته ها از پتروپودهای فسیل سازند خانگیران است. مطالعه حاضر به شناسایی 3 گونه از 2 جنس پتروپود منجر شده است. بر مبنای این پتروپودها، سن رسوبات در بردارنده آنها، لوتسین تعیین شده است. حضور گاستروپودهای پلانکتونیک اهمیت پالئواکولوژیکی دارد زیرا پراکندگی پتروپودها تحت تاثیر عوامل محیطی مانند دما، شوری، عمق و محتوای اکسیژن آب می باشد. بر اساس مطالعه پتروپودها و محاسبه عمق بر مبنای روزن داران پلانکتونیک و بنتیک، عمق قدیمه حدود 500 متر برای رسوبات حاوی پتروپود پیشنهاد می شود. حضور آنها همراه با روزن داران در سازند خانگیران نشان دهنده ته نشست در یک حوضه دریای باز بالای عمق موازنه آراگونیت می باشد.
    کلیدواژگان: پتروپودها، Limacinidae، حوضه کپه داغ، سازند خانگیران، ائوسن میانی، لوتسین
|
  • Tayebeh Ashraf, Gholam Reza Mirab Shabestari, Behrooz Etebari Pages 1-18
    Petrographic characteristics of carbonate rocks such as mineralogy، texture، crystal size، porosity، fracturing، dissolution and degree of cementation play major roles in karstification. In order to investigate the effects of these factors on carbonate rock units in Shotori Mountains، stratigraphic intervals including Esfandiar، Jamal and Shotori Formations have been studied. Due to the effect of purity of limestone on development of karst، the percentages of insoluble residues in some samples and hydrochemical data of springs have been analyzed. In the studied region، remarkable thickness of limestones، proper lithology and suitable tectonic situation are important factors for karstification، whereas climatic condition is the main prohibiting element. However several karstic features، including karrens، dry valleys، karst springs، dissolution pit and cave were observed in the studied area، but the results of this study revealed that further wet climatic condition is necessary for evolution of karst in this region.
    Keywords: karstification, karren, karst springs, Shotori Mountains, east of Iran
  • Sedigheh Amjadi, Mohammad Hossein Mahmudy Gharaie, Reza Moussavi Harami, Asadollah Mahboobi, Hamid Alizadeh Pages 19-30
    For interpretation of source of sediments، paleoclimatic conditions and tectonic setting of marine sediments in Makran region، Chabahar، fifteen samples from five cores from Oman continental shelf sediments have been analyzed. Analyses of major elements revealed that the dominant source may have been from felsic and intermediate rocks. The positive correlation of Al2O3 with K2O and CaO، and abundance of Al2O3 suggest that these elements are primarily controlled by the dominant clay minerals. Based on major element geochemistry، the climatic conditions is warm and arid and Chemical Index of Alteration (CIA) and Plagioclase Index of Alteration (PIA) values of sediments show that chemical alteration may have done by leaching. However، a value of ICV is indicative of recycled sediment. The quartz–toleitic rocks are likely to be the main source for sediments، which are common in back arc zone of Makran subduction. This sediment is product of long washed recycled sediments after several uplifting stages in active Makran subduction zone.
    Keywords: Geochemistry, sediments origin, tectonic setting, (CIA), (PIA), paleoclimate, Oman Sea, Chabahar
  • Saeed Khodabakhsh, Saeedeh Rahmani, Hasan Mohseni, Shahab Kazemi, Ezat Ghaemi Pages 31-48
    Despite the majority of Quaternary deposits consist of alluvial sediments، an important proportion of deposits (in active tectonic zones) are formed as tufa and travertine. The studied travertine in this research (from seven measured sections) are located in three neighboring provinces (Qazvin، Hamedan and Kurdistan)، situated in the Central Iran and Sanandaj-Sirjan structural zones. Petrographic studies show distinct lamination، microscopic and macroscopic porosity (5-10%) in the samples. Most studied samples are biosparite; plant and algae debris present in some sections. SEM analysis shows mosaic and equant calcite crystals، grows in pore spaces. XRD analysis indicates low-magnesium calcite is present in all studied sections; some clay minerals and quartz are present in few sections. Geochemical analysis (XRF method) indicates that the average CaO and SiO2 in samples are 52. 98% and 1. 98% respectively; Si mainly occurs as quartz veins and sandstone clasts. MgO (0. 062%)، Al2O3 (0. 47%، as clay minerals) and Fe2O3 (0. 41%، as iron oxide) are also exists. Based on the cement type، meteoric and vadose diagenetic environments were recognized.
    Keywords: Petrography, geochemistry, travertine, Central Iran zone, Sanandaj, Sirjan zone
  • Nasrollah Abbasi, Rogayeh Beyrami Euoraghi, Rahim Shabanian Pages 49-64
    Ruteh Formation is composed of dark bioclastic limestone and marl layers in the Baghdarreh section، Soltanieh Mountains (northwest Iran). It is about 43 meters in thick. Ruteh Formation is Murghabian in age based on foraminifers’ assemblages. Carbonate layers contain Zoophycos، Chondrites، Planolites and Rhizocorallium trace fossils، which Zoophycos is the main and abundant among other rare trace fossil. Microfacies analysis (10 identified microfacies) shows sediments of Ruteh Formation deposited in three facies belts including inner، middle and outer homoclinal carbonate ramp. Zoophycos only present in the outer ramp to open marine microfacies with anaerobic and low tolerances conditions، below storm weather base. Where the depth increased، size of Zoophycos and its burrow diameter increases which fellowed by development of bioturbation. Ruteh Formation’s Zoophycos have no lobate structure and it formed in organic bearing carbonate sediments.
    Keywords: Microfacies, Ichnology, Ruteh Formation, Soltanieh Mountains, Zoophycos
  • Mehran Mohammadian, Amrollah Safari, Hossein Vaziri-Moghaddam Pages 65-76
    The Qom Formation deposits in the Bijegan area، northeast of Delijan، are Rupelian-Chattian in age، with a thickness of 162 meters. It consists of sandy limestone، thin to medium and thick bedded and massive limestone. It is disconformably overlain the Lower Red Formation. The upper boundary is covered by alluvium. 8 carbonate microfacies related to semi- restricted lagoon and open marine (slope) environments identified. Based on 120 thin section studied، microfacies analysis and field observation the Qom Formation in the study area deposited on an open shelf setting.
    Keywords: Qom Formation, microfacies, open shelf, Rupelian, Chattian
  • Marziyeh Notghi-Moghaddam, Mohammad Anvar Moheghy, Fatemeh Hadavi Pages 77-94
    In this paper، the calcareous nannofossils at the contact between Aitamir and Abderaz Formations in Dobaradar and Hammam Qaleh sections in the east and Qalehzoo and Sheykh sections in the west Kopet Dagh basin، for consideration of biostratigraphy and paleaoecology، were studied. On the basis of paleontological studies، 22 genera and 33 species in Dobaradar section، 25 genera and 37 species in Hammam Qaleh section، 9 genera and 13 species in Qalehzoo section and 17 genera and 22 species in Sheykh section، were detected، photographed and counted and the biozonation of studied regions have been determined. On the basis of these biozones، the age of the boundary between Aitamir and Abderaz formations in the Dobaradar and Hammam Qaleh sections is Late Santonian and the age of this boundary in Qalehzoo and Sheykh sections is Early Campanian. The increases in abundance from east to west and paleoecological interpretation show that the depth of the Kopet Dagh basin increased from east to west. Based on reduced diversity and abundance of species in the west، it can be stated that environmental conditions in the east were better for living calcareous nannoplanktons than west Kopet Dagh.
    Keywords: Nannostratigraphy, Aitamir Formation, Abderaz Formation, Kopet Dagh
  • Mohsen Niyazi, Mohammad Vahidinia, Alireza Ashouri Pages 95-114
    Abtalkh Formation has been chosen for microbiostratigraphy and paleoecology studies in the Qareh Sou section (south flank of Kalat-e-Naderi syncline، NE Iran). The measured thickness of Abtalkh Formation in this section is 1410m and consists mainly of marl and marly limestone. This study led to identification of 15 genus and 40 species of planktonic foraminifera in 5 biozones. Based on these fossils، the age of Abtalkh Formation in the Qareh Sou section is lowermost early Campanian to late Campanian. In addition، using the population variations of planktonic/benthonic foraminifera and epifaunal/infaunal benthonic foraminifera ratio، paleoecology conditions were determined. Based on these data، this formation is divided into 4 parts (P1، P2، P3، P4). During deposition of P1 and P3 sea level and food supply were high but the amount of oxygen was low; while during deposition of P2 and P4، sea level and food supply were low but the amount of oxygen and environmental energy was high.
    Keywords: Abtalkh Formation, Qareh Sou Section, Early Campanian, Late Campanian, Paleoecology
  • Marzie Vahdati Rad, Mohammad Vahidinia, Abbas Sadeghi Pages 115-122
    The studied section exposes in Chehel Kaman synclinal entrance in east of Kopet-Dagh basin. A small collection of fossil pteropods، referred to as Limacinidea superfamily، is reported from the lowermost portion of Middle Eocene sediments of Khangiran Formation. This is the first record of fossil pteropods from this formation. This research was led to identification of 3 species from 2 pteropod genera. On the basis of these Pteropods، the age of these sediments are Lutetian. These planktonic gastropods occurrence have paleoecological importance because pteropods dispersion is affected by environmental factors such as water temperature، salinity، depth and oxygen content. Based on these pteropods and calculation of the depth on the basis of planktonic and benthic foraminifera، it can be interpreted that the palaeo depth was about ~500 m for the sediments containing pteropod. Their presence along with foraminifera in the Khangiran Formation indicates deposition in an open sea basin above aragonite compensation depth.
    Keywords: Pteropods, Limacinidae, Kopet, Dagh basin, Khangiran Formation, Middle Eocene, Lutetian