فهرست مطالب

ترویج علم - سال پنجم شماره 6 (بهار و تابستان 1393)
  • سال پنجم شماره 6 (بهار و تابستان 1393)
  • 138 صفحه، بهای روی جلد: 25,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1394/02/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • نقش موزه علوم و فناوری در ترویج علم / مطالعه موردی (فعالیت های موزه علوم و فناوری جمهوری اسلامی ایران)
    محسن جعفری نژاد صفحه 9
    موزه علوم و فناوری بر اساس اهداف محوری خود به عنوان یک موسسه پژوهشی با هدف ترویج علم و عمومی سازی علم، فعالیت های ویژه ای انجام می دهد. در این مقاله نقش موزه علوم و فناوری در ترویج علم با توجه به فعالیت های این موزه در آموزش، یادگیری، ترویج و انتقال تجربیات علمی به بازدیدکنندگان معرفی و بررسی می شود. برای اینکه بتوانیم به بررسی فعالیت های موزه علوم و فناوری با هدف ترویج علم بپردازیم، اقدام های انجام شده در موزه علوم و فناوری در یک فرم نظرسنجی در اختیار 100 نفر از بازدید کنندگان موزه قرار گرفت که به صورت تصادفی در نیمه اول سال 1393 انتخاب شده اند.
    فعالیت های موزه مثل نحوه بازدید آموزشی توسط کارشناسان، یادگیری علمی در موزه علوم و فناوری، میزان اثربخشی بازدید از موزه بر یادگیری بازدیدکننده، نقش تعاملی بودن آثار موزه در ترویج مفاهیم علمی، امکان پرسش و پاسخ علمی درباره آثار موزه ای، افزایش اطلاعات تاریخ علم در بازدید از سالن فناوری های بومی و فناوری های نوین، آشنایی با مشاهیر حوزه های متنوع دانش، آثار و اختراع های آنها، ارائه اطلاعات علمی آثار موزه با کاتالوگ و بروشور، دریافت اطلاعات علمی از طریق مشاهده انیمیشن و فیلم های مستند، نقش برگزاری کارگاه، سمینار و همایش های علمی موزه در ترویج علم مواردی بودند که در این نظرسنجی به آنها اشاره شده بود و بیش از 80 درصد پاسخ دهندگان فعالیت های موزه علوم و فناوری را با سطح عالی و سطح خوب به عنوان مرکز ترویجی علم و مفاهیم علمی انتخاب کردند. یکی از مهم ترین فعالیت های ترویجی در موزه علوم و فناوری، نحوه آموزش و یادگیری در موزه های علوم وفناوری است که در آن آموزش عملی در حین بازدید انجام می شود.
    کلیدواژگان: موزه، علم، فناوری، ترویج، آموزش، یادگیری
  • بختیار محمودپور صفحه 25
    این مقاله در پی بررسی تاثیر موزه ها به خصوص موزه های علوم و مراکز علم بر تشکیل، رشد و گسترش سرمایه فرهنگی در جامعه است و در راستای رسیدن به این هدف ابتدا در بخش مبانی نظری با مروری بر تاریخچه تشکیل، تحولات در نقش و کارکردهای موزه ها طی تاریخ به نقش آموزشی موزه به عنوانی یکی از محوری ترین نقش ها در موزه های علوم تاکید می کند. در ادامه با تشریح و بسط مفهوم سرمایه فرهنگی و برشمردن کارکردها و تاثیرات آن در جامعه، تقسیم بندی انواع سرمایه فرهنگی را ارائه می دهد. سپس با استفاده از روش تحلیل استنادی و روش استقرائی به بحث در مورد روابط، نقش و تاثیرات موزه های علوم و مراکز علم در تشکیل سرمایه فرهنگی و به تبع آن توسعه فرهنگی و علمی کشور خواهد پرداخت و براساس نتایج به دست آمده پیشنهادهایی به منظور بهبود عملکرد موزه های علوم و فناوری و مراکز علم در راستای رشد و گسترش سرمایه فرهنگی در اقشار مختلف جامعه و رسیدن به اهداف توسعه پایدار ارائه می کند.
    کلیدواژگان: سرمایه فرهنگی، موزه ها، موزه های علوم و مراکز علم، نابرابری اجتماعی، توسعه
  • آزاده حیدری، رویا پورنقی صفحه 39
    به منظور اجرای صحیح سیاست های ترویج علم، عوامل متعددی باید مورد بررسی و پژوهش قرار بگیرند. رسانه ها و به خصوص رسانه های جمعی و همچنین مراکز اشاعه علم و فناوری از جمله موزه های علوم و فناوری از عوامل مهم و تاثیرگذاری هستند که می توانند نقش مهمی در موفقیت فرایند ترویج علم در یک کشور ایفا کنند. به علت اهمیت موضوع، این پژوهش به طور ویژه به نقش رادیو به عنوان رسانه ای عمومی در معرفی موزه های علوم و فناوری و آشنا کردن مردم با این مراکز علمی می پردازد.
    جامعه پژوهش، شامل 30 نفر از صاحبنظران حقیقی فعال و باتجربه در زمینه ترویج علم در کشور است. داده های پژوهش توسط تلفیقی از روش های کتابخانه ای و پیمایشی)پرسشنامه(گردآوری شده است. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه و روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی بوده است. تجزیه و تحلیل اطلاعات با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شده و پاسخ به سوال های پژوهش با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی (آزمون تی استیودنت و آزمون فریدمن) ارائه شده است.
    تحلیل یافته ها نشان داد که «معرفی پارک ها، موزه های علم و فناوری و دعوت از مردم برای بازدید» توسط رادیو با میانگین رتبه 23 / 8 یکی از تاثیرگذارترین برنامه های رادیو بوده است، بنابراین صداوسیما و به خصوص رادیو با برنامه ریزی مناسب می تواند نقش مهمی در ترویج علم در ایران داشته باشد.
    با توجه به اهمیت رسانه های جمعی مانند تلویزیون و رادیو و دسترسی مردم به آنها لازم است تا سیاست های مناسبی به منظور بهره برداری از آنها در راستای ترویج علم تدوین شود. معرفی مراکز متولی ترویج علم در کشور مانند موزه علوم و فناوری از طریق رسانه جمعی می تواند در آشناکردن عموم مردم با دستاوردهای علمی موثر باشد.
    کلیدواژگان: ترویج علم، ایران، موزه علوم و فناوری، رسانه جمعی، رادیو
  • هادی رمضانی، مهدی علیپور حافظی، عصمت مومنی صفحه 53
    با رشد حوزه های دانش، انتشارات علمی نیز به سرعت توسعه یافته و در نتیجه این رشد، رصد روندهای پژوهشی در حوزه های گوناگون علم دشوار شده است. با توجه به محدودیت های رو شهای مرسوم تجزیه و تحلیل حوزه های مختلف علوم در دنیای جدید و فقدان تصور کامل و جامع آنها از علوم مختلف، روش های نوینی توسط متخصصان علم سنجی و علوم رایانه ارائه شده است. در این راستا، متخصصان علم سنجی در تلاشند تا نقشه های حوزه های مختلف علمی را ترسیم کنند. به همین دلیل، آنها شاخص ها و روش های علم سنجی را با فنون نوین مصورسازی ترکیب کرده اند تا برای سیاست گذاران و جوامع علمی، بررسی و پیمایش در مسیرهای مختلف آن میسر شود.
    مطالعه حاضر، با هدف معرفی روش های نگاشت نقشه های علمی؛ به خصوص تحلیل هم رخدادی واژگان وروش های متن کاوی، سعی دارد تا نظر پژوهشگران را به سمت حوزه های جدید تحلیل ساختار علوم رهنمون سازد. این مقاله ضمن توجه بر مفاهیم نگاشت نقشه های علمی و بررسی رو شهای آن، به توضیح بنیان های نظری نقشه های علمی می پردازد و در نتیجه این نوع نقشه ها را به عنوان راه حلی برای بازنمون دانش ضمنی در راستای تبدیل آن به دانش آشکار، برای جامعه علمی پیشنهاد می کند.
    کلیدواژگان: علم سنجی، نقشه های علمی، مصورسازی، داده کاوی، متن کاوی
  • فریبا نیک سیر صفحه 85
    نقشه مفهومی کیی از راهبردهای یاددهی- یادگیری است که می تواند یادگیری معنادار را در فراگیران تسهیل کند. این روش از زمان ابداع تاکنون به صورت موثری در آموزش رشته های مختلف علوم پزشکی از جمله پرستاری و در رشته های علوم انسانی از جمله روان شناسی، زبان های خارجی و غیره استفاده شده است. مطالعه حاضر به تاثیر به کارگیری این روش در بالا بردن توانایی درک مطلب شنیداری زبان آموزان سطح متوسط ایرانی می پردازد. هدف از انجام این تحقیق این بوده است که نشان دهد نگارش مفاهیم بر توانایی شنیداری زبان آموزان سطح متوسط تاثیر می گذارد. این پژوهش از روش تحقیق آزمایشی بهره می گیرد که بی تردید پیچیده ترین و علمی ترین شکل پژوهش است. هدف پژوهشگر از آزمایش استنباط روابط علت و معلولی بین پدیده هایی است که مورد کنترل قرار می گیرند. برای انجام این تحقیق 60 دانشجوی همانند از بین 91 دانشجوی رشته مترجمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلام شهر انتخاب و به دو گروه سی نفره تقسیم شدند. از هر دو گروه امتحان پیش آزمون گرفته شد تا اطمینان حاصل شود که از نظر توانایی شنیداری متون انگلیسی همانند هستند. پس از گذشت یک ماه هر دو گروه در امتحان پس آزمونشرکت کردند. به گروه آزمایشی قبل از شنیدن متون، آموزش ویژه داده شده بود ولی به گروه کنترل آموزش بی اثر داده شده بود. نتایج نشان داد که آموزش ویژه تاثیر به سزایی بر نمره های پس آزمون گروه آزمایشی گذاشته است، حال آنکه نمره های پیش آزمون و پس آزمون گروه کنترل تفاوت کمی داشته است.
    کلیدواژگان: یادگیری معنا دار، تفکر انتقادی و خلاق، نقشه مفهومی، درک مطلب شنیداری، زبان آموزان سطح متوسط ایرانی
  • فرهاد خسروانی، غلامرضا پزشکی راد، همایون فرهادیان صفحه 95
    بر اساس آمارهای بین المللی، سالانه مقدار زیادی از تولیدات بخش کشاورزی بین 10 تا 50 درصد به صورت ضایعات از چرخه مصرف خارج می شود. در کشور ما نیز به طور متوسط 30 درصد یا به عبارتی 420 هزار تن از محصولات کشاورزی به دلیل نارسایی های موجود در سیستم نگهداری، تبدیل و توزیع، ضایع می شود. این در حالی است که 0 7 درصد از ضایعات و پسماندهای کشاورزی کشور ارگان کی و حیاتی است و می تواند به خاک برگردد. از ای نرو برخلاف وجود قابلیت های غیرقابل انکار در بخش کشاورزی، مشکل عمده ساختار کشاورزی، فقدان سازماندهی مناسب در مدیریت جامع و فقدان ایجاد انگیزه در بهره برداری بهینه و پایداری از منابع است. این تحقیق که به روش مروری و با استفاده از اسناد کتابخانه ای و کاوش رایانه ای در شبکه اطلاعات جهانی تدوین شده است. ضمن بررسی مفهوم ضایعات و پسماندهای کشاورزی و بررسی وضعیت ضایعات و پسماندهای کشاورزی کشور به فواید استفاده از پسماندهای کشاورزی از طریق بازیافت پسماندهای محصولات کشاورزی و مواد حاصل از آن، توسط روش های مدیریت ضایعات و پسماندهای کشاورزی را مورد بررسی قرار می دهد و همچنین به چهار اصل کاهش مواد اولیه، استفاده دوباره از تولیدات، بازیافت و احیای انرژی تاکید دارد. برای رسیدن به خودکفایی نسبی، جدای از افزایش تولید، باید برای مسئله ضایعات کشاورزی و چگونگی بازیافت آن در مدیریت پسماند محصولات کشاورزی چاره جویی کرد. بنابراین با به کاربردن روش های مناسب مدیریت پسماند و ضایعات کشاورزی که در این مطالعه به آنها اشاره خواهد شد در راستای کاهش تولید ضایعات و پسماندهای کشاورزی و استفاده بهینه از آنها ضمن افزایش بهروری، خسارت وارده به منابع پایه کاهش می یابد و از سوی دیگر گامی مهم در راستای رسیدن به اهداف توسعه پایدار و حفظ محیط زیست برداشته می شود.
    کلیدواژگان: ضایعات و پسماندهای کشاورزی، مدیریت ضایعات و پسماندهای کشاورزی، توسعه پایدار، محیط زیست
  • غزاله نظیف کار صفحه 113
    جان مدوکس ویراستار مجله نیچر در فاصله سال های 73 - 1966 و 95 - 1980، مجله را از شکل یک نشریهدانشگاهی غیرحرفه ای به نشریه ای حرفه ای و چالش برانگیز در حوزه ارزیابی علم و گزارش روزنامه نگاری علمی تبدیل ساخت. جان روی دن مدوکس آنچنان تاثیری بر علم و سیاست های علمی گذاشت که هیچ خبرنگار یا ویراستاری در سال های اخیر از چنین توانی برخوردار نبوده است. او در شانزده سالگی موفق به دریافت کمک هزینه تحصیلی از دانشگاه آکسفورد در رشته شیمی شد. مدوکس آرمانی حرفه ای را در سر می پروراند و آن تبدیل شدن مجله نیچر به مجله ای جذاب برای خواندن و مطالعه کردن برای تمامی افراد، دانشمندان و اندیشمندان بود مدوکس دو شاخه تحت عنوان «مجله نیچر در حوزه زیست شناسی نوین» و «مجله نیچر در حوزه علوم فیزیکی» را منتشر ساخت. فعالیت او تا جایی پیش رفت که در آن هنگام نیچر سه بار در هفته چاپ می شد. در سال 1992 «نیچر ژنتیک» برای نخستین بار چاپ شد، موفقیتی که مثال زدنی بود. چند کتاب مدوکس به ویژه کتاب «چه چیزی برای کشف باقی مانده است» (1997 - فری پرس)، توجه بسیاری را به خود جلب کرد. در سال 1996، جان مدوکس به واسطه خدماتش به علم مفتخر به دریافت عنوان شوالیه و در سال 2000 به عنوان مرد انجمن سلطنتی انتخاب شد.
    او در سال 1995 در مجموع پس از 22 سال خدمت به عنوان رئیس بخش ویراستاری از مجله نیچر بازنشسته شد. او پس از سال ها تلاش چشمگیر در حوزه علم در تاریخ 12 آوریل 2009 درگذشت.
    کلیدواژگان: روزنامه نگاری، نشریه حرفه ای، ارزیابی علم، نشریه غیرحرفه ای
|
  • Mohsen Jafarinejad Page 9
    Science and Technology museums do special activities based on their goals as a research institute in regard with disseminating and popularization of science. In this article, the role of Iran science and technology museum in popularization of science by considering the activities of themuseum regarding to education, learning, popularizing and transferring scientific experiences to visitors has been introduced and examined.To study the activities of Iran Science and Technology Museum, with the approach of popularization of science, a questionnaire was randomly given to 100 visitors in the first half of 2014. Museum activities such as educational tours by experts, scientific learning in science and technology museum, the effectiveness of visits on visitors’ learning, interactive role of the museum’s objects in popularization of scientific concepts, chance of having scientific questions and answers about museum’s objects, increasing natural history information by visiting the hall of indigenous and modern technologies, familiarity with celebrities in different fields of knowledge, their works and inventions, scientific information about museum’s objects such as catalogue, brochure, receiving scientific information through animation and documentaries, holding workshops, seminars and scientific conferences for dissemination of science, were the mentioned materials in this survey. More than 80 percent of respondents have chosen IRSTM as a good place for popularization of science and scientific notions. In this regard one of the most important activities is the method of education and learning in science and technology museum which leads to a practical training during visit.
    Keywords: Education, Learning, Museum, Popularization, Science, Technology
  • Bakhtyar Mahmoudpour Page 25
    This paper aims to examine the impact of museums, especially science museums and science centers on formation, growth and development of cultural capital in the society. In order to achieve this goal first, in the theoretical basics section, with an overview of the history of the formationand changes in the role and functions of museums through history, the educational role of museums as one of the most important roles of museums especially in science museums has been emphasized. Then by elaborating and extending the concept of cultural capital and by enumeratingits functions and effects on society, varieties of cultural capital categories have been offered.Then by citation analysis and deductive approach the relationships, roles and impacts of science centers and science museums in the formation of cultural capital and consequently in the scientific and cultural development of the country has been described.Finally, based on obtained results some suggestion are recommended for improving the performance of science and technology museums and science centers for development of cultural capital in society and in achieving sustainable development.
    Keywords: Cultural capital, Development, Museums, Science centers, Science museums, Social inequality
  • Azadeh Heidari, Roya Pournaghi Page 39
    In order to accurate implementation of popularization of science polices, some factors should be studied. Media, especially mass media, and also science popularization centers and science and technology museums, could have important role in process of science popularization in Iran.So this study focuses on the important role of radio as a mass media and its role in introducing the science and technology museums to people.The data collected through survey and library studies and data collection was based on the questionnaire and snowball identification technique.Statistical population was 30 researchers and experts in the field of popularization of science. The data were analyzed by SPSS software and in descriptive and inferential statistics questions; T-test and Friedman test had been used.Analysis revealed that “Introducing science and technology parks and museums and inviting people for visiting by radio” with average rating 8.23 was one of the most effective programs of radio. So TV and radio have an important role in popularization of science in Iran.With considering the effect and importance of TV and radio as a mass media, proper polices to utilization of these medium is required. So introducing science popularization centers like science and technology museums through mass media could be really effective in popularization of science.
    Keywords: Iran, Mass Media, Popularization of science Radio, Science, Technology museums
  • Hadi Ramezani, Mehdi Alipour, Hafezi, Esmat Momeni Page 53
    Scientific publications are rapidly developing as a result of science domains development. Therefore tracing research trends in various domains of science has become a challenge. In fact, limitations of conventional methods of analysis of various domains of science and their weaknesses in representing a comprehensive view of knowledge, has led specialists of scientometrics and computer science to develop new methods to overcome it. In this direction, scientometrics specialists have been combined scientometrics indicators and methods with new visualization techniques to provide tools in order to study science and their relations. The aim of this study is to introduce methods of mapping the scientific maps especially co-word analysis and methods of text-mining analysis. This study tries to guide researchers to new fields of analyzing sciences structure.Therefore this paper focuses on the concepts of mapping scientific maps and verifying their methods try to explain theoretical foundations of scientific maps. Consequently suggests these maps to be used as a solution to convert the implicit knowledge into explicit knowledge.
    Keywords: Data, mining, Scientometrics, Scientific maps, Text, mining, Visualization
  • Fariba Niksiar Page 85
    Concept mapping is a cognitive strategy particularly suited to identifying relationships between ideas. This study has investigated the effectiveness of concept mapping as a learning strategy on intermediate students’ listening comprehension. Although listening comprehension is now well recognized as an important aspect of language learning, it has been neglected in research and practice until quite recently. Even now we cannot say much work has been done in this domain.By administering a Comprehensive English Language Test (CELT), a sample population of 60 subjects was selected from 91 students of English translation in Islamic Azad University, Islamshahr Branch. A pretest consisting of six listening passages was administered to the subjects. After one month, training sessions were devoted to the experimental group and appropriate concept maps were provided before listening to the passages to teach them how to listen, whereas some pictures were used to teach the control group. During the special instruction by concept mapping technique,the researcher asked the students to help her in writing the concepts in order to determine their level of involvement. Their level of involvement was measured by a questionnaire that they had answered in the last session later on. The obtained data was analyzed through t- test. The analyzeddata presented that; there was a significant difference between the means of experimental group and control group on the post- tests. That is concept mapping proved to be effective and has increased the experimental group’s listening comprehension.By investigating the questionnaire it was realized that 70 percent of the students had helped the teacher in mapping the concepts that indicates a good level of involvement in the teaching- learning process. On the whole, the findings suggest that it is necessary to provide FL listeners with the appropriate learning strategy prior to asking them to listen. On the other hand the instructors should not ignore the critical role of learning strategies in FL listening comprehension.
    Keywords: Concept mapping, Creative, critical thinking, Iranian Intermediate EFL Learners Listening comprehension, Meaningful learning
  • Farhad Khosravani, Gholamreza Pezeshkirad, Homayon Farhadian Page 95
    According to international data information, the annual amount of agricultural production 10-50 percent is removed from the consume cycle. In our country, an average of 30 percent, or about 420 thousand tons of agriculture products due to lack of system maintenance, conversion and distribution, are wasted. However, 70 percent has organic life agricultural waste, and it can return to the soil. Hence, despite the undeniable potential in agriculture, one major problem for agricultural structures is lack of proper organization management and motivation on the sustainable utilization of resources.Present study, is an overview of the document library, research computerized, in global information networks. Also it is reviewed the concept of agricultural waste and recycling managing of agricultural waste for the benefits and also emphases on four principal: reductions raw materials, re-use of products, recycling and recovery of energy.According to study, it seems that, in order to achieve self-sufficiency ratio, apart from increasing production in agriculture, an alternative should find to deal with the issue of waste management recycling and waste of agricultural products.Thus, through the applying appropriate methods, agricultural waste management that will be addressed in this study, cause to reduce agricultural waste and lead to efficient use of them, and increase staff productivity and also reduce damage to the resource base and caused important steps toward achieving sustainable development and developing environmental protection.
    Keywords: Agricultural Waste, Agricultural Waste Management, Environmental, Sustainable Development
  • Ghazale Nazifkar Page 113
    Deputy Director General Principles, Law & IHL Department Iranian Red Crescent Society John Maddox who was editor of Nature during 1966-73 and 1980-95, transformed the journal from a collegially amateurish publication into a challenging and professional in assessment of science and in scientific journalistic reportage.John Royden Maddox exerted an influence on science and the politics of science that was unequalled by any journalist or editor in recent years.He won a scholarship to university of oxford to read chemistry. He wished a professional ideal which was changing the Nature into an attractive magazine for reading and studying for the public, scientists and researchers.Maddox had published two offshoots “Nature New Biology” and “Nature Physical Science “. His efforts resulted in the publishing of Nature, three times a week, at that time. Nature Genetics was the first to appear in 1992 that was a precious success. Maddox’s several books, especially what remains to be discovered (Freepress, 1997) attracted wide attention. In 1996, John Maddox was knighted for his services to science and in 200 he was elected an honorary fellow of the Royal society.In 1995, he retired from Nature after a total 22 years in the editorial chair. John Maddox passed away on 12 April 2009.
    Keywords: Journalism, Professional Journal, Science Assessment, Amateur