فهرست مطالب

مطالعات ترجمه قرآن و حدیث - سال سوم شماره 5 (بهار و تابستان 1395)
  • سال سوم شماره 5 (بهار و تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/06/25
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مقاله تحقیقاتی
  • محمد امیری فر، کبری روشنفکر، خلیل پروینی، عالیه کرد زعفرانلو صفحات 1-25
    باهم آیی ، کاربرد معمول دو یا چند واژه در کنار هم، با بسامد بالا و به گونه ای است که نتوان آن را تصادفی دانست. این پدیده زبانی در دوران معاصر، نظر بسیاری از ترجمه پژوهان را به خود جلب کرده و آنها را بر آن داشته است به رصد ترجمه باهم آیی ها در متون مختلف بپردازند.
    پژوهش حاضر با روشی توصیفی و تحلیلی، نخست به استخراج 55 باهم آیی وصفی و اضافی در قرآن و ترجمه آن در ده ترجمه معاصر قرآن کریم پرداخته و سپس به نقد و تحلیل این ترجمه ها همت گماشته است. نتایج تحقیق نشان می دهد عدم توجه مترجمان قرآن به این پدیده به عنوان یک واحد ترجمه، در موارد بسیاری، ترجمه هایی مختلف از یک باهم آیی یکسان قرآنی به دنبال داشته است و از طرفی مترجمان از باهم آیی های مختلف قرآنی، ترجمه هایی یکسان ارائه داده اند. در پایان، راه حل هایی برای این چالش ها پیشنهاد شده است مترجمان از پیش معادل هایی برای ترکیبات هم آیند قرآنی تعیین نموده و بر اساس آن، در سراسر ترجمه، یکسان سازی شود.
    کلیدواژگان: باهم آیی، ترجمه قرآن، ترکیب های وصفی، ترکیب های اضافی
  • مستقل
  • زهرا تقوی فردود، نعیمه تقوی فردود، محمد امین تقوی فردود صفحات 27-56
    ترجمه قرآن کریم به سایر زبان ها در تسریع سیر تحول انسانی در جوامع غیرعربی زبان، ضروری می نماید؛ زیرا ترجمه آیات قرآن بر فرهنگ و جامعه، تاثیر بسزایی دارد؛ هم چنان که بافت فرهنگی و اجتماعی مترجم متقابلا در ترجمه وی نقش مهمی را ایفا می کند. مقابله چهار ترجمه از آیات فرهنگ محور سوره حجرات به زبان فرانسه از قرن 17 تا 20، نگارندگان را در تصریح روند تحولی ترجمه قرآن کریم و هم چنین در تبیین این تاثیر دوجانبه یاری می رساند. لذا ترجمه مناسب این آیات، آموزنده زبان ادب بر مخاطبانش خواهد بود و این ترجمه صحیح، مستلزم رمزگشایی صحیح متن مبدا و سپس رمزگذاری صحیح در متن مقصد است. از دیگرسو، تعریف سطوح سه گانه ساختاری، محتوایی و بافتی به عنوان مبنای بررسی ترجمه، برگردان برتر را معرفی نموده، روشن می سازد که پایبندی حداکثری به متن مبدا، ضمن پیشگیری از ورود آسیب به مفهوم آن، با در نظر گرفتن این سه سطح و با تکیه بر راهبردهای مختلف ترجمه به اقتضای شرایط موجود در آیه، فرآیند انتقال را به نحو احسن به انجام می رساند. بدین سان، این مقاله، روش اسنادی وکتابخانه ای با پردازش توصیفی –تحلیلی را برمی گزیند و هدف اصلی آن، بررسی سیر تحولی ترجمه قرآن کریم به زبان فرانسه و معرفی ترجمه برتر، و هم چنین برجسته سازی جایگاه استفاده از برخی رویکردهای ترجمه ای ارائه شده توسط ترجمه شناسان است، تا بدین طریق امکان ارائه الگویی ترکیبی از آن رویکردها را در ترجمه قرآن کریم بیابد. در این میان دلیل ارائه بازترجمه ها در طول زمان، خود را آشکار خواهد ساخت.
    کلیدواژگان: ترجمه قرآن، ساختار، محتوا، بافت فرهنگی
  • سایر مقالات
  • راضیه حجتی زاده صفحات 57-90
    عبارت فاصله در علوم مختلف دارای تعاریف معینی است، اما معنی آن در علوم قرآن متفاوت و عمدتا عبارت از واژه های اواخر آیات است. عده ای نیز میان فواصل و رووس آیات فرق می گذارند و فاصله را، در مجموع، شامل تر از واژه های ابتدای آیات می شمارند. از سوی دیگربررسی دلالت های ضمنی در یک متن، روشی است که براساس آن امکان تمایز نهادن میان مترادف های زبانی فراهم می شود. پژوهش حاضر در جستجوی پاسخ به این مهم است که اولا فاصله ها تا چه اندازه در ایجاد دلالت های ثانوی و معانی ضمنی یک آیه دخالت دارد؛ و ثانیا ترجمه های معتبر قرآنی به چه میزان از عهده انتقال این دلالت های معنایی برآمده اند. این تحقیق، با روش توصیفی –تحلیلی و با تکیه بر نظریه دلالت های ضمنی بر روی ترجمه فاصله از دو منظر آواشناختی و معناشناختی متمرکز گردیده و بر آن بوده است تا کاهش ها و تغییرات معنایی را در ترجمه های قرآن ،در سه بخش سایه خیال، زنگ حروف و تشابه های معناشناختی میان فواصل آیات بررسی کند.. نتایج این تحقیق نشان می دهد که اولا فاصله، نه تنها دلالت های یک آیه بلکه گاه کل سوره را نیز به لحاظ نحوی، معنایی و آوایی تحت تاثیر قرار می دهد و دوم این که، با تغییر در نظام آوایی یک متن در ترجمه، بخشی از معنای آن نیز از میان می رود.
    کلیدواژگان: ترجمه، فاصله، دلالت ضمنی، سایه خیال، زنگ حروف، قرآن کریم
  • مقاله تحقیقاتی
  • عباس مصلایی پور یزدی، محمدحسن شیرزاد، محمدحسین شیرزاد صفحات 91-121
    قرآن کریم از گذشته های دور تاکنون، بارها به زبان های بسیار متنوعی ترجمه شده و از همین طریق، فرصت انتقال تعالیم والایش به مردمانی با فرهنگ های مختلف را پیدا کرده است. تمامی این تلاش ها موجب گشت که افزون بر نفس ترجمه، آثاری در مسائل نظری و کاربردی ترجمه قرآن نیز تدوین گشته و اصول، مبانی و روش شناسی آن مورد بحث قرار گیرد. مطالعه حاضر، در ادامه ی همین کوشش ها تلاش دارد «ریشه یابی واژگان» را به عنوان روش کارآمدی برای معادل یابی معرفی کرده و به کاربست آن در ماده ی قرآنی «لبس» بپردازد. عالمان مسلمان در آثار تفسیری و زبان شناختی خود، تحلیل های گوناگون و احیانا متناقضی درباره معنای این ماده ارائه کرده اند که در ترجمه های قرآن کریم نیز بازتاب یافته است. این پژوهش توانست با کاربرد روش ریشه شناسی واژگان، برای نخستین بار به پیجویی ماده «لبس» در شاخه های مختلف زبان سامی پرداخته، قدیم ترین معنای این ریشه سامی را بازجسته و به مطالعه ی روند تحول معنایی آن تا عصر نزول قرآن اقدام نماید. سر آخر، این مطالعه با روش توصیفی- تحلیلی، میزان موفقیت ترجمه های فارسی و انگلیسی قرآن کریم در ارائه ی معادل هایی از این ماده را مورد ارزیابی قرار داده و نقاط قوت و ضعف هر یک را به بحث گذارده است.
    کلیدواژگان: ترجمه قرآن، ریشه یابی، معادل یابی، ماده لبس، زبان شناسی
  • امیرحسین عامی مطلق، سید محمد میرحسینی صفحات 123-155
    ساده ترین راه برای یافتن رد پای قرائت حفص از عاصم در ترجمه های کهن پارسی، بررسی ترجمه انفرادات حفص می باشد . یعنی بررسی ترجمه آیاتی که کلمه یا کلماتی از آن را، حفص به تنهایی به قرائت خاصی خوانده است و سایر قراء به قرائت دیگری خوانده اند. بدین ترتیب مشخص می شود که آیا مترجم مورد نظر قرائت حفص را مبنای کارش در ترجمه قرار داده یا خیر. با بررسی ترجمه انفرادات حفص در ترجمه های مشهور قرون چهارم تا دهم (طبری، کمبریج، تاج التراجم، نسفی، روض الجنان، کشف الاسرار، جلاء الاذهان، مواهب علیه، منهج الصادقین و ترجمه آستان قدس متعلق به مترجمی ناشناس در قرن دهم)، اثبات می گردد که مبنای کار مترجمان -که قطعا بر اساس قرائت رایج آن روزگار در بلاد پارسی زبان بوده است- در قرون یادشده، قرائت حفص از عاصم نبوده است . چراکه از بین 163 مورد ترجمه بررسی شده، ترجمه 144 آیه به روشنی بر مبنای قرائت حفص نبوده و بر اساس قرائت دیگری غیر از حفص است و تنها در 19 مورد ترجمه ها بر اساس قرائت حفص است که در این 19 مورد نیز تغییر ترجمه به قرائت حفص توسط مصححین ترجمه های کهن دور از ذهن نیست. از سوی دیگر این تحقیق روشن می نماید که بر خلاف تصور برخی از علمای معاصر - که حفص را در قرائتش تابع جمهور مسلمانان می پندارند- وی در موارد متعددی از قرائت جمهور تبعیت نکرده است.
    کلیدواژگان: قرائت، حفص، ترجمه، فارسی، کهن
  • رسول فتحی مظفری، سید مهدی مسبوق، مرتضی قائمی صفحات 157-184
    در زمینه ی تحلیل متن و درک مفاهیم دقیق آن می توان از ساز و کارهای فراوانی مدد جست که در این بین، توجه به تقابل های دوسویه بین واژگان، از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در حوزه ی با هم آیی که یکی از مباحث بسیار مهم معنی شناسی به شمار می رود، تقابل های معنایی با انواع خاص خود می تواند مترجمان را به معنای دقیق واژگان متن رهنمون شود. بدین معنا که مترجم با شناخت تقابل های دوسویه ی بین واژگان جملات مقارن با یک دیگر، می تواند بسیاری از چالش های دست یابی به ترجمه ی دقیق را پشت سر بگذارد. از آنجا که کتاب گهربار نهج البلاغه سرشار از واژگان متقابل با یک دیگر می باشد، در این جستار در پی پاسخ به این پرسش هستیم که آیا مترجمان فارسی خطبه های نهج البلاغه در برگردان تقابل های دوسویه ی واژگانی به خوبی عمل کرده اند و تا چه اندازه بافت کلام را مورد اهتمام قرار داده اند؟ بدین منظور ابتدا به انواع با هم آیی واژگانی و تقابل های معنایی اشاره ای خواهیم نمود و در ادامه، فرازهایی از خطبه های نهج البلاغه را که حاوی چنین تقابل هایی هستند ارائه می نماییم و سپس به تبیین عملکرد ترجمه ها ی فارسی دشتی، شهیدی، فقیهی، جعفری و فیض الاسلام در انتقال معنای صحیح این تقابلات خواهیم پرداخت. برآیند این جستار نشان می دهد که در بسیاری از موارد، مترجمان با بی توجهی به جملات متقابل، از معنای دقیق دور شده اند و با در نظر گرفتن بافت کلام این نقیصه را می توان بر طرف نمود.
    کلیدواژگان: با هم آیی، تقابل معنایی، معنی شناسی، ترجمه های فارسی
  • رضا ناظمیان صفحات 185-214
    این مقاله کارآیی روش یکنواخت در ترجمه قرآن را برای رویارویی با آیات گوناگون به نقد می گذارد. مسئله این است که اتخاذ روش یکنواخت در ترجمه آیات متنوع به چه میزان می تواند ترجمه ای معادل از آیات ارائه دهد؟ و روشی که می تواند متناسب با تنوع آیات در ترجمه برگزیده شود چیست؟ روش تحقیق تحلیلی-تطبیقی خواهد بود. در بخش تحلیلی به دو نظریه رجوع می شود. 1. نظریه ترجمه بر اساس کارکرد نقش های زبان که استدلال می کند برای رسیدن به تعادل در ترجمه، روش ترجمه باید متناسب با نوع کارکرد زبان در تولید متن اصلی انتخاب شود. 2. نظریه انسجام قرآن که استدلال می کند قرآن در عین برخورداری از انسجامی کلی، موضوعات و اهداف متنوعی را در آیات دنبال کرده و بنابراین از اسلوب های بیانی مختلفی بهره برده. از این دو استدلال نتیجه گرفته می شود که برای ترجمه قرآن باید به نوع کارکرد زبان در تولید هر آیه متناسب با موضوع و هدف آیه دقت کرد و متقابلا همان نوع از کارکرد زبان را در زبان مقصد فعال کرد. در بخش تطبیقی، چهار نمونه از چهار روش مختلف ترجمه انتخاب می شود و در رویارویی با چهار آیه با بیان مختلف به طور مقایسه ای تحلیل می شود. این تحلیل در سطح نمونه ها نشان می دهد هر یک از روش ها در رویارویی با یک آیه، در رسیدن به تعادل در ترجمه از منظر نوع کارکرد زبان، موفق تر از سه روش دیگر عمل کرده است.
    کلیدواژگان: ترجمه قرآن، روش ترجمه، نقش های زبان، انسجام قرآن
|
  • Mohammad Amirifar Pages 1-25
    Collocation is the utilization of two or more words, often with a high frequency, with one another, provided that the frequency should be significant enough in order not to be labeled accidental. This linguistic phenomenon has been attracting several translation scholars contemporarily; stimulating them to closely scrutinize and observe the translation of these collocations in different books.
    This study, with the help of a descriptive and analytical method, aims to study these adjectival and genitive collocation and its translations in the Holy Quran. In the first place, 55 adjectival and genitive collocations from the Quran and its ten contemporary translations were extracted which were later criticized and analyzed. The results of the study indicate that the translation ignorance of these Quranic collocations, as units of translations, have not only brought about various translations of the same collocations, but also has lead to the emergence of the same form of translation of various collocations with different meanings. In conclusion, some suggestions to remove these challenges have been offered. For instance, prefabricated equivalences for these collocations could be prepared to be referenced to in order to come up with translations which are along the same lines.
    Keywords: collocation, Translation, adjectival compounds, genitive compounds
  • Zahra Taghavi Fardoud Pages 27-56
    Translation of Quran into other languages is necessary in accelerating the process of human evolution in non-Arab communities. Because, Quran's translation has a considerable impact on culture and society, as the social and cultural context of translator plays an important role in his translation. The comparison of four French translations of Quran from 17 to 20 century, relying on the cultural verses of Sūrah al-Ḥujurāt, helps the authors to express the evolutionary process of the Quran's translation and to clarify this mutual influence. The appropriate translation of these verses, teaches the civilized language to the audience. The correct translation would require correct decoding of the source text and then correct encoding in the target text. The definition of three levels: structure, content and context as the base of the study of translation, introduces the appropriate translation. It clarifies that the maximum commitment to ST moreover to preventing damage to the meaning, complete process of the transmission in a best way by considering these three levels and on the basis of various strategies of translation into demanded conditions in the verse. Thus, this paper chooses Library resources with descriptive-analytical processing and the main objective of this paper is to investigate the evolution of translating the Quran in French, the introducing of superior translation, highlighting of the position of some approaches, by the translation theorists. In this way it is possible to find a combined pattern of approaches to provide a translation of the Quran. We will respond to cause of the revisions of the translations, during the time.
    Keywords: Translation of the Quran, structure, content, cultural context
  • Pages 57-90
    Al-Fasilah has kept the different definitions in scope of human sciences; however it appears as an expression in theology & in Quranic sciences and means usually the latest word of a verse. Although some theologists distinguish between first word (Roûs) and al-Fasilah (last word), asserting that the latter is more general than the other. In certain resources, Farra is the first one that has commented about al-Fasilah, while in the others, Khalil-ibn-Ahmad is presented as so. Among these, Baqelani mentioned to relations between al-Fasilah in one side, and miracle assumption of Quran, in another side. Because has not been done any research which concerns directly the decisive role of al-Fasilah in process of Quran translation into Persian language, this research is seeking answers to the following questions: 1) what role does al-Fasilah play in formulating connotations of a single verse or of a surah in whole? 2) To what extent these translations can make the connotations transmittable? The results show that al-Favasil not only affect the connotations of one verse, but in some case, an entire surah is affected in terms of semantics, phonology and syntax by them. Finally, we can include that translations would achieve success whatever they refer to the exegesis references for better understanding connotative dimension of al-Favasil.
    Keywords: Translation, al, Fasilah, connotative meaning, imagery, phonology, Holly Quran
  • Muhammad Hasan Shirzad Pages 91-121
    The Holy Quran has been translated to very diverse languages from the distant past and through this, has found opportunities to transfer its sublime teachings to people with different languages and distinctive cultures. In addition to translating the Holy Quran in and of itself, these efforts have caused various works on theoretical and practical issues of the translation of the Holy Quran, and its principles and methodology have been discussed. In continuation of the same effort, this study would like to introduce "the etymology of roots" as an effective method in finding equivalents, and to apply it in a matter of the root "LBS". Muslim scholars have mentioned different analyses, and occasionally incoherent ones about this Arabic root in their exegetical and linguistic works, which is also manifested in translations of the Holy Quran. Applying "the etymology of roots", this study tried for the first time to investigate the root "LBS" in all branches of Semitic languages, and understand its original meaning, and then probe its semantic changes up to the age of the revelation of the Holy Quran. Moreover this study discussed strong and weak points of the equivalents proposed in Persian and English translations of the Holy Quran.
    Keywords: Translation of the Holy Quran, Etymology, Finding equivalent, the root LBS, Linguistics
  • Amir Hossein Ami Motlaq Pages 123-155
    The best method to trace the recitation of Hafs from Asim in the traditional Persian translation of the holy Quran is to investigate individual recitations of Hafs. i.e. investigation of the verses that Hafs is alone in their word/words recitation. Thus, it will be specified that the mentioned translation is based on Hafs recitation or not. By inspection of the individual recitation of Hafs in the famous translation in the 4th to 10th century (Tabari, Cambridge, Taj-alTarajem, Nasafi, Rawz-alJenan, Kashf al-asrar, Jala-alazhan, Mawaheb Aliyah, Manhaj al-sadeghin, the translation of the holy Quran in the 10th centuty belongs to an unknown translator), it will be verifiable that translators which have translated the holy Quran based on the prevalent recitation of that period in their area, have not translated the holy Quran based on the Hafs recitation. Among the 163 inspected cases, 144 cases are clearly translated based on other recitations, not Hafs and just 19 cases are based on Hafs recitation that it seems also to be due to editor’s activity. Furthermore, it shows Hafs has not complied the public recitation as some of the current Quran scientists imagine.
    Keywords: recitation, Hafs, Translation, Persian, tradition
  • Pages 157-184
    In the field of textual analysis and detailed understanding, we can benefit numerous mechanisms, In the meantime, attention to the mutual semantic opposition, has a special place. In the collocation of the word that one of the issues is invaluable semantics, Semantic opposition with their Types can lead translators and analysts to the exact meaning of the words of text. This means that a translator with knowledge of the mutual semantic opposition between words of coincide sentences, can lay behind the many challenges to achieve the accurate translation. According to the Nahj al-Balagha full of valuable semantic opposition, in this article we Following the Performance of Persian translations in translate of semantic opposition of sermons of Nahj al-Balagha And the extent to contexture have consider. In this regard, the types of collocation of the word and semantic oppositions have mentioned. And continue, some of the phrases that contain such opposition are offered and then to explain and evaluate the performance of five Persian translation of Nahj al-Balagha sermons on the correct translation of the semantic opposition. The results of this study suggest that in many cases, translators with a lack of attention to the symmetric sentences with each other, have been far from such the Strict sense of phrases while considering the context, we can overcome this problem.
    Keywords: collocation of the word, semantic opposition, Nahj al Balagha, Persian translation
  • Reza Nazemian Pages 185-214
    This paper criticize the adopting a uniform approach in translation of the Quran to deal with different verses with different subjects, objectives and modes of expression. The important issue is that to adopt a uniform approach in translations of the different verses to how much different verses can be translated offer, and which method can apply a procedure that can fit the theme and purpose and style of verses in translation? The method of research will be analytical -comparative. It is referred to two theories in the analysis section. 1- Function of language translation theory which argues roles to achieve balance in the translation and the translation method should be chosen according to the function of language. 2- Coherence theory argues that the Quran while having the consistency overall, the signs are looking at a variety of objectives and tailored to the variety of methods with using different methods of expression. The two arguments for the translation of the Quran have concluded that the type of language function in the production of each verse should fit the theme and target accuracy and mutually of the verses. In comparison method, four samples from four different translation methods are selected and in these four verses will be analyzed with different expression of the comparative analysis.This analysis show that each of the methods encountering a verse, in reaching equilibrium in translation from the perspective of language function has been more successful than other methods.
    Keywords: Translation, Methods of translation, Language roles, Cohesion of the Quran