فهرست مطالب

  • سال یازدهم شماره 1 (پیاپی 20، بهار و تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/01
  • تعداد عناوین: 12
|
  • مریم ایثاری، علیرضا شجاعی زند*، بهاره آروین صفحات 1-24
    هدف پژوهش حاضر، ارائه مدلی نظری پیرامون تعاملات سیاست های شهری و زیست غیررسمی تهیدستان در فضای شهری است. در این راستا با مروری بر سنت های نظری مرتبط با زیست غیررسمی تهیدستان و نقد آن ها، بر رویکرد بدیلی تاکید می کند که بتواند از دوگانه های رایج رسمی- غیررسمی، ساختار- عاملیت و تهیدستان قهرمان و بحران آفرین فراتر رود و ابعاد فضایی سیاست های شهری پیرامون زیست غیررسمی تهیدستان را نیز برجسته کند. این نوشتار با استفاده از روش کتابخانه ای و تحلیل آرشیو موجود به ارائه مدل نظری پیرامون نسبت دیالکتیکی میان سیاست های شهری و زیست غیررسمی تهیدستان می پردازد. براین اساس، با تلفیق نظریه تولید فضای لوفور و نگاه رابطه مند فوکو به قدرت بر سیاست های بازنمایی و سیاست های سازمان دهی فضا در نسبت سه گانه میان تهیدستان، سیاست های شهری و فضای شهری تاکید می کند و نشان خواهد داد که این رویکرد رابطه مند برای فهم درهم تنیدگی میان سیاست های شهری و زیست غیررسمی تهیدستان می تواند راهگشا باشد. این پژوهش درنهایت نشان می دهد پیامد سیاست های شهری پیرامون زیست غیررسمی تهیدستان برهم کنشی از فرایندهای متقابل اعمال قدرت و مقاومت است و توجه به سنخ های گوناگون این برهم کنش را در تحلیل منازعات قدرت پیرامون حضور تهیدستان در شهر امری حیاتی قلمداد می کند.
    کلیدواژگان: زیست غیررسمی، تهیدستان شهری، تولید فضا، سیاست های بازنمایی، سیاست های سازمان دهی، قدرت، مقاومت
  • وحید ریاحی، مهرشاد طولابی نژاد* صفحات 25-54
    کشاورزان خرده مالک به دلیل ظرفیت محدود منابع تولیدی در برابر مخاطرات اقلیمی آسیب پذیر هستند. سوال این است که آیا زنان و مردان کشاورز به طوریکسان تحت تاثیر مخاطرات آب وهوایی قرار دارند یا خیر. در این پژوهش به بررسی آسیب های جنسیتی کشاورزان خرده مالک نسبت به مخاطرات آب وهوایی پرداخته شد. پژوهش حاضر ازنظر هدف، کاربردی و روش انجام آن توصیفی- تحلیلی است. ابزار گردآوری داده ها و اطلاعات، پرسش نامه و مصاحبه بوده است. جامعه آماری کشاورزان زن و مرد شهرستان پلدختر است. با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه گیری سهمیه ای، 380 کشاورز (194 کشاورز مرد و 186 کشاورز زن) انتخاب شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها از آزمون تی تک نمونه ای، آزمون رتبه ای هم انباشتگی نامحدود اکتشافی (روش جوهانسن)، تحلیل واریانس و آزمون های تعقیبی استفاده شد. نتایج نشان داد که از بین رویدادهای اقلیمی وقوع سیل و باران آخر فصل کشاورزی به طور قابل توجهی بر فعالیت ها و دارایی های معیشتی کشاورزان اثرگذار بوده است. به طوری که اثرگذاری این رویدادها بر کشاورزان زن و مرد متفاوت بوده و زنان نسبت به مردان با آسیب پذیری بیشتری روبرو بوده اند. زنان کشاورز به دلیل نقش های زنانگی مانند بارداری و مادری و مسائل و مسئولیت های خانه داری، ساعت های کمتری در مزرعه کار می کنند، همچنین توانایی جسمی چندانی برای کار در مزرعه و کاربرد روش های سازگاری و مقابله با مخاطرات اقلیمی ندارند و به همین جهت نسبت به مردان در معرض آسیب های بیشتری قرار دارند. انتخاب روش های سازگاری با مخاطرات اقلیمی بین زنان و مردان کشاورز نیز متفاوت بوده است. از نتایج این پژوهش برای سازگاری بیشتر کشاورزان برای مقابله با رویدادهای اقلیمی و در راستای کاهش آسیب پذیری های معیشتی کشاورزان هر دو جنس (زنان و مردان) می توان استفاده کرد.
    کلیدواژگان: آسیب پذیری، جنسیت، کشاورزی خرده مالک، مخاطرات آب و هوایی، شهرستان پلدختر
  • شهرام عبدی، مهدی طالب پور*، زهراسادات میرزازاده، محمد قربانی صفحات 55-78
    امروزه رویدادهای ورزشی زیادی در جهان برگزار می شود که هرکدام از آن ها اثرات ویژه و منحصربه فردی دارند. شناسایی و درک اثرات رویدادهای ورزشی در جوامع میزبان، برای موفقیت هر رویداد و همچنین توسعه جوامع میزبان بسیار مهم است. در این مقاله تلاش بر آن است که با شناسایی اثرات رویداد ورزشی «کشتی با چوخه» به عنوان بزرگ ترین و مهم ترین رویداد ورزشی بومی و محلی کشور، اطلاعات ارزشمندی در اختیار مسئولان و برنامه ریزان شهری و روستایی قرار گیرد. روش پژوهش حاضر ازلحاظ هدف، کاربردی و ازلحاظ روش، کیفی است که از راهبرد تحلیل مضمون استفاده شده است. جامعه پژوهش شامل مدیران، معاونان و کارشناسان اداره کل ورزش و جوانان استان خراسان رضوی و شمالی، اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی و شمالی، اداره های ورزش و جوانان در استان های خراسان رضوی و شمالی، هیئت کشتی استان خراسان رضوی و شمالی، هیئت ورزش روستایی و بازی های بومی محلی استان خراسان رضوی و شمالی و پیشکسوتان کشتی با چوخه در استان های ذکرشده بودند. روش نمونه گیری در این پژوهش هدفمند و باتوجه به سطح اشباع داده ها با تعداد 28 نفر از افراد جامعه مصاحبه شد. نتایج بخش کیفی نشان داد که اثرات رویداد ورزشی کشتی با چوخه شامل شش مضمون اصلی اقتصادی، اجتماعی، تفریحی-گردشگری، زیست محیطی، فرهنگی و سیاسی و 17 مضمون فرعی است. مدیران و مسئولان شهری می توانند باتوجه به اثرات حاصل از این رویداد، زمینه رشد و توسعه جوامع میزبان را فراهم کنند تا شهروندان هم از منافع مادی و معنوی آن بهره مند شوند.
    کلیدواژگان: تحلیل مضمون، توسعه جوامع، رویداد ورزشی بومی و محلی، کشتی با چوخه، میراث فرهنگی ناملموس
  • پویا علاءالدینی*، شقایق نوروزی صفحات 79-102
    رویکرد بهسازی و توانمندسازی سکونتگاه های غیررسمی از اواسط دهه هشتاد شمسی به این سو مورد پذیرش دولت ایران قرار گرفته است. همچنین، با تصویب «سند بازآفرینی» در سال 1393، فعالیت های ارتقایافته بهسازی و توانمندسازی (شامل اقدامات کالبدی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باهدف ارتقاء کیفیت زندگی) اکنون تحت عنوان «بازآفرینی شهری» در سکونتگاه های غیررسمی اجرا می شود. در این مقاله، طرح نمونه بازآفرینی شهری در سکونتگاه های غیررسمی سبزوار مورد تحلیل قرار می گیرد. مقصود مستندسازی و ارزیابی دست آوردهای نمونه عالی تمهیدات در سکونتگاه های غیررسمی ایران به ویژه از منظر بهره بران است. علاوه بر مطالعات اسنادی، فعالیت های میدانی، شامل مشاهده، پیمایش کمی (تکمیل 308 پرسشنامه توسط زنان)، مصاحبه و بحث گروهی متمرکز، در دو محله شرق کال عیدگاه و غرب نیروگاه طی دو نوبت انجام شده است. یافته ها حاکی از آثار مثبت فعالیت ها بر شرایط زندگی زنان و توانمندسازی آنان است. همچنین، برگزاری جلسات ستاد بازآفرینی با حضور اهالی در دفاتر محلات باعث ارتقاء مشارکت، ایجاد حس مالکیت نسبت به پروژه ها و نیز افزایش اعتماد به مسئولان شده است. درعین حال، از منظر سیاست گذاری و برنامه ریزی سطح کلان نمی توان ادعا کرد که دست آوردهای این طرح نمونه بازآفرینی چندان فراتر از طرح های قبلی بهسازی و توانمندسازی تحقق یافته است. به رغم زحمات زیاد دست اندرکاران محلی طرح، فعالیت ها دارای نارسایی های مشابهی است؛ از جمله آماده نشدن طرح تفصیلی پیش از شروع فعالیت های بازآفرینی، عدم تخصیص زمین مناسب برای برخی تمهیدات کالبدی، توجه ناکافی به نهادسازی در سطح محلات و محدود ماندن اقدامات اجتماعی و توانمندسازی. همچنین، برنامه ریزی پیشگیرانه برای جلوگیری از گسترش سکونتگاه های غیررسمی در احداث کمربند سبز حفاظتی خلاصه شده است.
    کلیدواژگان: بازآفرینی، توانمندسازی، زنان، سکونتگاه های غیررسمی، سبزوار
  • حسین محمودیان، راضیه خواجه نژاد* صفحات 103-124
    مهاجرت اغلب تصمیمی عقلانی است و با ارزیابی و مقایسه شرایط مبدا و مقصد صورت می پذیرد. بر این اساس می توان گفت مهاجرت پدیده ای است که به شدت تحت تاثیر اوضاع واحوال اقتصادی و اجتماعی قرار می گیرد. باتوجه به اینکه شهر تهران، در مقایسه با سایر مناطق کشور، از شرایط اجتماعی و اقتصادی مناسب تری بهره مند است، این شهر به یکی از کانون های اصلی جذب جمعیت تبدیل شده است، اما باتوجه به ویژگی های مختلف اجتماعی- اقتصادی مناطق و محله های شهر تهران، میزان جذب جمعیت مهاجر در هریک از محله های این شهر متفاوت است. در این راستا هدف ما در این پژوهش بررسی مهاجرت های صورت گرفته به محله های شهر تهران و میزان تعیین کنندگی وضعیت اجتماعی- اقتصادی، رفاهی و جمعیتی محله در جذب مهاجران بوده است. در این پژوهش از تحلیل ثانویه داده های سرشماری 1390 در سطح حوزه آماری استفاده شده است. این داده ها با استفاده از نرم افزارهای Arc GIS و Spss مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. نتایج توصیفی تحقیق نشان داد که میزان و الگوی جنسیتی مهاجرپذیری در محله های شهر تهران متفاوت است. پس ازآن نتایج تحلیل دومتغیره پژوهش وجود رابطه معنادار میان ویژگی های اجتماعی، اقتصادی و رفاهی محله و میزان مهاجرپذیری را تایید کرد. در مدل نهایی تحلیل چند متغیره تحقیق، مجموع متغیرهای واردشده توانستند بیش از 64 درصد از واریانس میزان مهاجرپذیری محله های شهر تهران را تبیین کنند. نتایج حاکی از آن است که مالکیت مسکن، میزان تحصیلات عالی، و قیمت مسکن مهم ترین تعیین کننده های مهاجرپذیری در محله های شهر تهران بوده و نقش تاثیرگذاری در جذب مهاجران به محله های مختلف این شهر داشته اند.
    کلیدواژگان: مهاجرت، میزان مهاجرپذیری، نابرابری فضایی، ویژگی های محله، تهران
  • کریم نادری مهدیی*، فاطمه سپهوند، سعید غلامرضایی صفحات 125-146

    هدف اصلی این تحقیق بررسی تاثیر دارایی های معیشتی بر مشارکت کشاورزان در تشکل های آب بران استان لرستان است. این تحقیق از لحاظ هدف کاربردی است و اطلاعات موردنیاز از طریق پیمایش به دست آمده است. جامعه آماری این تحقیق کلیه کشاورزان عضو تشکل های آب بران در سطح استان لرستان بودند و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 265 نفر تعیین شد. ابزار تحقیق پرسش نامه محقق ساخته بوده است که علاوه بر سوالات زمینه ای، سوالات مرتبط با میزان مشارکت کشاورزان در تشکل های آب بران و نیز سوالات مرتبط با دارایی های معیشتی کشاورزان بر اساس چارچوب معیشت پایدار توسعه داده شده توسط دپارتمان توسعه بین الملل را در برداشت. روایی پرسش نامه توسط کارشناسان و پایایی آن توسط آلفای کرونباخ به تایید رسید و داده های کسب شده توسط نرم افزار SPSS23 و با آزمون های رگرسیون، همبستگی و تحلیل واریانس یک طرفه موردتحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که میزان مشارکت کشاورزان در تشکل های آب بران در حد خوب (با میانگین 66/3 از 5 امتیاز) بوده است و همچنین نتایج مرتبط با سنجش سطح دارایی های معیشتی کشاورزان نشان داد دارایی های طبیعی، دارایی های فیزیکی، دارایی های انسانی، دارایی های مالی و دارایی های اجتماعی به ترتیب بیشترین دارایی های کشاورزان در منطقه موردمطالعه بوده اند. سایر نتایج نشان داد که این پنج سرمایه جمعا توانستند 7/70 درصد از واریانس متغیر مشارکت را تبیین کنند و موثرترین متغیر در پیش بینی میزان مشارکت کشاورزان، دارایی های انسانی است. همچنین مشخص شد که کشاورزان روستاهایی که سطح دارایی های معیشتی کل در آن ها کمتر بوده است، از سطح مشارکت کمتری نیز برخوردار بوده اند.

    کلیدواژگان: تشکل های آب بران، دارایی های معیشتی، مدیریت منابع آب، استان لرستان
  • حاتم حسینی*، رسول صادقی، اردشیر رضایی صفحات 147-172
    طی سه دهه گذشته در ایران سن ازدواج دختران به میزان قابل توجهی افزایش یافته است. ازمنظر اجتماعی- جمعیتی تاخیر در ازدواج و تغییر الگوهای زناشویی، پیامدها و الزامات سیاستی بسیاری دارد. تاخیر در ازدواج دختران طول دوره  فرزندآوری و نیز طول نسل های بعد را تحت تاثیر قرار می دهد. هدف این مقاله، بررسی و تبیین تاخیر در ازدواج دختران در بستر توسعه اقتصادی- اجتماعی و تغییرات موقعیت زنان در شهرستان های ایران است. روش تحقیق تحلیل ثانویه داده های سرشماری 1395 برای 428 شهرستان کشور است. نتایج نشان داد که در حدود 10 درصد شهرستان های مورد بررسی نسبت تجرد دختران 25 تا 29 ساله بیشتر از 30 درصد است. بر پایه  نتایج بررسی، الگوی جغرافیایی و فرهنگی خاصی در تاخیر ازدواج دختران در ایران وجود دارد. تجربه تاخیر در ازدواج دختران در شهرستان های غربی کشور بیشتر از سایر مناطق ایران است. نتایج تحلیل های چندمتغیره نشان داد که نسبت تجرد مردان عدم تعادل در بازار ازدواج، استقلال زنان، میزان بیکاری مردان و درجه  توسعه یافتگی شهرستان ها به ترتیب بیشترین تاثیر را در تبیین تاخیر در ازدواج دختران دارند. بنابراین، کاهش نابرابری توسعه ای و بهبود وضعیت اشتغال مردان می تواند در کاهش تاخیر ازدواج دختران موثر باشد.
    کلیدواژگان: استقلال زنان، تاخیر ازدواج، سن ازدواج، شاخص توسعه، عدم تعادل در بازار ازدواج
  • حسن شهرکی*، ولی الله سارانی صفحات 173-196
    این مقاله نخستین تلاش عملی و علمی کاربست تحلیل وضعیتی به عنوان یک روش شناسی جدید، در پژوهش پیرامون پدیده کارآفرینی روستایی است که این روزها در ادبیات و سیاست گذاری کشور مورد توجه قرار گرفته است. پس از ارائه مقدماتی درخصوص نسبت میان توسعه، کارآفرینی، و گفتمان، و نیز در رابطه با اقتصاد سیاسی کارآفرینی، تحلیل وضعیتی در مطالعه با ترسیم دو نقشه وضعیتی و اقلیم اجتماعی پیش می رود. نمونه گیری به شیوه کارتوگرافیک صورت پذیرفته که مشتمل است بر 20 کارآفرین روستایی، سه سند، و سه تارنمای اینترنتی. مصاحبه ها به شیوه نیمه ساخت یافته انجام شده و نقشه اقلیم که مبنای تحلیل گفتمان می باشد، بر پایه روش کدگذاری متن های مصاحبه و ترسیم جدول هم پدیداری و شجره ها در نرم افزار اطلس.تی ترسیم شده است. از نظریه گفتمان لاکلو و موفه در بطن تحلیل وضعیتی و به منظور انجام تحلیل گفتمان استفاده شده است. براین اساس، مطالعه، سه گفتمان تحت عناوین «گفتمان دولتی کارآفرینی روستایی»، «گفتمان نظام کارآفرینی روستایی و ایجاد شغل»، و «گفتمان معناسازی برای کارآفرینی روستایی» تشخیص داده که هرکدام به درجاتی با گفتمان های رقیب مواجه هستند که پیرامون دال های خالی آنها شکل می گیرند. درنهایت، مطالعه بر این باور است که کارآفرینی روستایی در منطقه سیستان در خوش بینانه ترین حالت، نوعی کارآفرینی روستایی سرمایه دارانه ناقص و بی فرجام، و در بدبینانه ترین شکل خود، مانعی بر سر راه توسعه روستایی در سیستان است.
    کلیدواژگان: تحلیل وضعیتی، توسعه روستایی، کارآفرینی روستایی، گفتمان، سیستان
  • محرم آزاد، علی رحمانی فیروزجاه*، علی اصغر عباسی اسفجیر صفحات 197-220

    این مقاله درصدد بررسی ارتباط سرمایه اجتماعی با پایداری اجتماعی شهری در میان جمعیت شهری بالای 20 سال استان مازندران است. به منظور بررسی ارتباط این دو متغیر از نظریه های کلمن، پاتنام، فوکویاما، ارنشتاین و دریسکل استفاده شد. داده های مورد نیاز با استفاده از روش پیمایش و ابزار پرسش نامه از میان نمونه آماری 400 نفری جمع آوری شدند. تحلیل اطلاعات تحقیق با استفاده از دو نرم افزار SPSS و Amos انجام پذیرفت. یافته های توصیفی تحقیق نشان داد که وضعیت سازه سرمایه اجتماعی و تمامی مولفه های آن (آگاهی اجتماعی، اعتماد اجتماعی، هنجارهای تعمیم یافته، مشارکت اجتماعی و انسجام اجتماعی) و سازه پایداری اجتماعی شهری و تمامی مولفه های آن (آسیب های اجتماعی، عدالت اجتماعی، آزادی اجتماعی، امنیت اجتماعی و رفاه اجتماعی) در سطح پایین تر از متوسط قرار داشتند. یافته های تبیینی تحقیق نشان داد که سرمایه اجتماعی و تمامی مولفه هایش، ارتباط مستقیم قوی و معناداری با پایداری اجتماعی شهری داشته اند. براساس ضریب همبستگی پیرسون قوی ترین ارتباط را به ترتیب مولفه های اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی، آگاهی اجتماعی، هنجارهای تعمیم یافته و انسجام اجتماعی داشته اند. همچنین براساس نتایج روش مدل سازی معادلات ساختاری، مدل نظری تحقیق از برازش قابل قبولی برخوردار بود. نتایج یافته های این تحقیق تاییدکننده پیشینه تجربی و چارچوب نظری تحقیق بود و مشخص ساخت هرچه میزان سرمایه اجتماعی و کلیه مولفه هایش افزایش می یابد، به بهبود و ارتقاء مولفه های پایداری اجتماعی شهری منجر می شود.

    کلیدواژگان: آزادی اجتماعی، آسیب های اجتماعی، امنیت اجتماعی، پایداری اجتماعی شهری، رفاه اجتماعی، سرمایه اجتماعی، عدالت اجتماعی، مازندران
  • هوشنگ نایبی*، یونس نوربخش، عباسعلی زارعی سورکی صفحات 221-238
    هدف این مقاله مطالعه نقش عوامل فرهنگی خاصه خصائل دینی در ارتقاء سرمایه های انسانی دانش آموزان با بهره گیری از نظریه های سرمشق گیری بندورا، رشد اخلافی کلبرگ، عقلانیت فولی و دینداری گلاک و استارک است. روش پژوهش در این تحقیق روش پیمایش است. جامعه آماری این تحقیق همه دانش آموزان دختر و پسر مشغول به تحصیل دوره دوم متوسطه پایه های دهم، یازدهم و پیش دانشگاهی شهر تهران در سال تحصیلی 97- 96 است. از میان این دانش آموزان نمونه ای احتمالی به حجم  384 نفر انتخاب شده و برای جمع آوری داده ها، از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که ارزش های اخلاقی والدین، دین داری، خصائل اخلاقی و عقلانیت تاثیر مستقیمی بر ارتقاء سرمایه های انسانی دارد. دانش آموزان هنجارهای اولیاء خویش را می پذیرند و به آن عمل می کنند و به دیگران و عقایدشان احترام می گذارند و از آسیب رساندن به آنها اجتناب می کنند و سعی می کنند به آنها  کمک کنند. دانش آموزان  مسئولیت پذیر، وفادار به تعهدات و نظم در کارها و پایبند به اصول و فروع دین، رعایت شعائر و مناسک دینی هستند. از این رو در تحصیلات پیشرفت می کنند و توانمندتر و خلاق تر می شوند. آنها معتقدند  بدین وسیله می توانند به حل مشکلات جامعه، توسعه و بالندگی آن کمک کنند.
    کلیدواژگان: ارزش های اخلاقی، دین داری، خصائل اخلاقی، سرمایه های انسانی، عقلانیت
  • مسلم سواری*، مجتبی سوختانلو صفحات 239-266

    هدف کلی این تحقیق کیفی که به روش پدیدارشناسی انجام شد بررسی تعاریف و راهبردهای بهبود امنیت غذایی در میان خانوارهای روستایی است. برای این منظور جامعه موردمطالعه را خانوارهای روستایی شهرستان دیواندره که ناامنی غذایی زیادی را تجربه کردند، تشکیل دادند. افراد مطلع ازطریق روش گلوله برفی شناسایی شدند. داده های این تحقیق با روش مصاحبه عمیق و مشاهده مستقیم جمع آوری شد و در کنار این دو روش از تهیه عکس و استفاده از اسناد کتابخانه ای نیز استفاده شد. داده ها براساس الگوی کلایزی مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. بر پایه نتایج، خانوارهای روستایی درک متفاوتی از مفهوم امنیت غذایی داشتند که پس از تلخیص داده ها در 21 کد طبقه بندی شدند. پس از جمع آوری تعاریف و مفاهیم، مقوله راهبردهای حفظ امنیت غذایی توسط خانوارهای روستایی موردبحث قرار گرفت که درنهایت 29 راهبرد شناسایی شد. بر اساس ماهیت راهبردهای استخراجی چهار خوشه راهبردهای کوتاه ‏مدت (شامل 7 کد)، میان‏مدت (شامل 9 کد)، بلندمدت (شامل 11 کد) و عدم واکنش (شامل 2 کد) تشکیل شد.

    کلیدواژگان: امنیت غذایی، پدیدارشناسی، خانوارهای روستایی، معیشت روستایی، شهرستان دیواندره
  • رسول محسن زاده*، ناصر فکوهی صفحات 267-292
    افزایش سطح اراضی و آبی‎شدن آن ها پس از انقلاب، موجب اضافه برداشت شدید آب برای مصارف کشاورزی شده است. درحال حاضر بیش از نود درصد آب کشور، در حوزه زراعت استفاده می‎شود که حجم بسیار بالایی از آن به علت استفاده از روش‎های غیراستاندارد تلف می‎شود. گستره به کارگیری آبیاری تحت ‏فشار که موجب بهره‎وری و راندمان بالای آب می‏شود، حدود 5 درصد است. ما در این مقاله در پی پاسخگویی به این پرسشیم که چرا به منظور بهبود وضعیت راندمان آب در کشاورزی اقدامی فراگیر صورت نمی‎گیرد؟ نتایج این پژوهش نشان می‏دهد که باوجود برخی موانع حقوقی، فناورانه، مدیریتی و توپوگرافیک در پیاده‎سازی روش‎های نوین، عامل اصلی عدم توجه به صرفه‏جویی در مصرف آب کشاورزی، وابستگی به اقتصاد نفتی است که از یک سو سبب انتقال نیروی کار و سرمایه به سوی پدیده های غیرتجاری شده و از سوی دیگر، چشم‎داشت از دیگر بخش‎ها برای خلق ارزش افزوده را از بین برده است. بنابراین، دولت از یک سو با افزایش سطح اراضی و آبی‏سازی آن ها، زمینه را برای اشتغال‏زایی غیرپایدار متاثر از سیاست‎های پوپولیستی و پیگیری گفتمان خودکفایی فراهم آورده (کشاورزی‎افزایی) و ازسوی دیگر، با وهم فراوانی ملهم از درآمدهای نفتی، این بخش را با اراضی آبی‏شده به حال خود واگذاشته است (کشاورزی‎زدایی).
    کلیدواژگان: اراضی، بحران آب، کشاورزی، کشاورزی‎افزایی، نفت
|
  • Maryam Isari, Alireza Shojaeizand *, Bahare Arvin Pages 1-24
    The purpose of this study is to present a theoretical model of interactions between urban policies and the informal life of the poor in urban space. In this regard, by reviewing and criticizing the theoretical traditions associated with the informal life of the poo, it emphasizes an alternative approach that can transcend the common dualities of formal- informal, structure- agency, and the heroic- troublemaker poor and highlights the spatial dimensions of urban politics regarding the informal life of them. This paper employs documentary method and available archive analysis to present a theoretical model about the dialectical relationship between urban politics and informal life of the poor in Iran. Accordingly, by combining Lefebvre's production theory and Foucault's relational approach to power, The study emphasizes the politics of representation and space organization politics in the triple ratio between the poor, urban politics and urban space, and demonstrate that this relational and consolidated approach can be helpful to understand the interweaving of urban politics and informal life of the poor in Iran. Finally the study shows that the outcome of urban politics about the informal life of the poor is the interaction of the mutual processes of exercising power and resistance, and considering the different types of this interaction is vital in analyzing the power struggles over the presence of the poor in the city.
    Keywords: informal life, Urban Poor, production of space, Politics of Representation, Politics of Organizing, power, Resistance
  • Vahid Riahi, Mehrshad Tuolabi Nejad * Pages 25-54
    Petti land lords farmers are vulnerable to climate change and risk because of limited resource availability. The question is whether rural women and men are equally affected by climate change. The present research is in terms of purpose, applied and the method of doing it is a combination (qualitative and quantitative methods). The instrument for collecting data was a questionnaire and interviews. The statistical population of the farmers in Poledokhtar (N= 39338). Using proportional sampling, 380 farmers (194 men and 186 women farmers' farmer) were selected. Selection of samples was done to complete the questionnaire and conduct the interview in a targeted way. Data analysis was done using one-sample t-test, unlimited exploratory coercive test (Johansen method), and analysis of variance and post-hoc tests. The results showed that drought was the most important concern among farmers due to climate flood events, last year's agricultural season and in recent years, and these three events significantly affected farmers' livelihood activities and assets. So that the effects of these events are different from those of male and female farmers, and women are more vulnerable than men. Farmer's women work fewer hours on the farm, because of the role of femininity such as pregnancy and motherhood, homework and child responsibilities, as well as the lack of physical ability to work on the farm and the use of adaptation methods and the fight against climate change. Therefore, they are more vulnerable than men. The choice of adaptation methods to climate change has also been different between male and female farmers. The results of this study can be used to better adapt farmers to counteract the negative effects of climate change and to reduce the livelihood vulnerability of both sexes (men and women).
    Keywords: climate hazards, gender, Farm Owner, Vulnerability, Poledokhtar Township
  • Shahram Abdi, Mahdi Talebpour *, Zahrasadat Mirzazadeh, Mohammad Ghorbani Pages 55-78
    Today, many sporting events are taking place, and each of them has unique and special impacts. Identifying the impacts of sporting events in host communities are critical to the success of each event as well as the development of host communities. The present paper is aimed to provide valuable information to planners and officials of urban and rural areas by identifying the impacts of “Chokheh Wrestling” sporting event as the largest and most important indigenous and local sports event in the country. The method of this research was practical in terms of purpose and qualitative in terms of nature, and performed by using thematic analysis strategy. The research population consisted of directors, deputies and experts from the Sports and Youth General Directorates of Razavi and Northern Khorasan Provinces, The Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism General Directorates of Razavi and Northern Khorasan Provinces, Sports and Youth Offices in Razavi and Northern Khorasan Provinces, Wrestling Committees of Razavi and Northern Khorasan Provinces, Rural Sports and Local Native Games Committees in Razavi and Northern Khorasan Provinces, and Chokheh Wrestling Pioneers in the mentioned provinces. The sampling method in this research was purposive and according to the data saturation level, 28 persons were interviewed. The results of the qualitative section showed that the impacts of Chokheh Wrestling sporting event consisted of six main themes: economic, social, recreational-tourism, environmental, cultural and political, and 17 sub-themes. Based on the impacts of this event, city managers and officials can provide a platform for the development of host communities so that citizens can benefit from their material and spiritual interests.
    Keywords: Thematic analysis, Communities Development, Indigenous, Local Sport Event, Chokheh Wrestling, intangible cultural heritage
  • Pooya Alaedini *, Shaghayegh Norouzi Pages 79-102
    The Iranian government has adopted upgrading and enabling approaches to informal settlements since the early 2000s. Furthermore, enhanced upgrading and enabling activities, dubbed “urban regeneration,” have been initiated in the country’s informal settlements over the past few years. This article assesses the pilot urban regeneration activities, carried out in the informal settlements of Sabzevar, from the perspective of the beneficiaries. Field work—including field observations and a quantitative survey (308 questionnaires administered to female residents) as well as interviews and focus group discussions—was carried out in two informal settlements of Sabzevar during two time periods. Findings reveal a number of positive effects associated the regeneration activities. Furthermore, convening the sessions of the Regeneration Taskforce with the presence of residents has enhanced local participation, sense of ownership vis-à-vis the projects, and trust in urban management. Yet, as a pilot for the new regeneration approach (that is, enhanced upgrading), the initiative cannot be said to have moved beyond those of the earlier upgrading and enabling projects. The activities have faced a number of shortcomings similar to the earlier initiatives, including failure to prepare the detailed physical plan of the target neighborhoods prior to the start of the regeneration initiatives, failure to secure the needed land for certain projects, inadequate attention given to local institution building, and limited scope of social and enabling activities. Also, measures to prevent further proliferation of informal settlements have been reduced to creating a protective green belt.
    Keywords: Informal Settlements, Regeneration, Enabling, Women, Sabzevar
  • Hossein Mahmoudian, Razieh Khajehnezhad * Pages 103-124
    Migration is a rational decision and it is made based on the comparing of the origin and destination circumstances. In this respect this phenomenon affected extremely by economic and social conditions. Tehran has better economic and social conditions compared to other cities of Iran. Therefore, it has been one of the major population attraction hubs. However, rate of Immigrant population absorption differs in each district and more specifically each neighborhood, because of the variety of socio-economic features in each of them. In this regard, we aim to study the migrations to different neighborhoods of Tehran and investigate the impact level of socio-economic conditions in attracting the migrants. We have employed secondary analysis of the 2011-2012 census data at the statistical domain level which have been analyzed using arc GIS and Spss. Description results of the research showed that gender patterns and rates of immigration are different in each neighborhood. Afterward, two-variable analysis results confirmed a significant relationship between social, economic and welfare characteristics of the neighborhood and immigration rate. All variables in the Final model of multiple regression showed more than 64% of immigration variance in Tehran neighborhoods. Result showed that Housing ownership, housing price and educational degree are the most important determinants of immigration in neighborhoods and have effective role in the attraction of immigrants.
    Keywords: Migration, Immigration Rate, spatial inequality, Neighborhood Characteristics, Tehran
  • Karim Naderi Mahdei *, Fatemeh Sepahvand, Saeed Gholamrezai Pages 125-146

    The main goal of this research was to investigate the effect of livelihood assets on farmers' participation in WUAs of Lorestan province. This is an applied research. The statistical population of this research was all farmers of WUAs members of Lorestan province (N = 1978) and sample size using Cochran formula 265 people were estimated. The research tool was a researcher-made questionnaire. Questions related to the participation of farmers in WUAs and to the Livelihoods assets of farmers based on the model of Department for International Development (DFID). The validity of the questionnaire was confirmed by the panel of experts and its reliability was confirmed by Cronbach's alpha the data processed by SPSS23 software by using multiple regression, correlation and one way ANOVA. The results showed that these livelihood assets can explained 70.7 percent of the variance of the participatory variable. The most effective variable in predicting farmer participation rate was human capital. It was also revealed that farmers who have had less livelihoods assets, they also had a lower level of participation.

    Keywords: WUAs, Livelihoods Assets, participation, water resources management, Lorestan Province
  • Hatam Hosseini *, Rasoul Sadeghi, Ardeshir Rezaei Pages 147-172
    The age at marriage for males and females has increased considerably over the past three decades in Iran. Marriage delay and changing marital patterns have many consequences and implications from a socio-demographic viewpoint. Postponing of marriage affects the length of the childbearing period as well as the length of subsequent generations. The aim of this article is to explain the marriage delay of girls in the context of socio-economic development and women's status changes in Iranian society. The research is based on secondary analysis of the 2016 Iranian census for 428 counties. The results showed that marriage delay for girls aged 25-29 years old is more than 30 percent in about 10 percent of the counties under study. According to the results, marriage delay of girls in Iran follows certain geographical and cultural patterns; girls who live in west regions, delay their marriage more than girls living in other parts of the country. Furthermore, marriage delay can be explained proportionately by the proportion of male singlehood, marriage squeeze, female autonomy, male unemployment rate and development level of the county. Therefore, policies like reducing regional developmental gaps and employment rates for men can help in decreasing girls’ marriage delays.
    Keywords: age at marriage, Delaying in Marriage, women’s autonomy, Marriage Squeeze, Development Index
  • Hassan Shahraki *, Valiollah Sarani Pages 173-196
    This is the first endeavor for applying the Situational Analysis (SA) as a recent methodology in a scientific inquiry about the rural entrepreneurship, a current development and policymaking strategy through the country. After presenting an introductory discussion related to the development, entrepreneurship, discourse, and also about the political economy of entrepreneurship, the situational analysis continues through designing the two (messy and ordered) situational and social arena maps. The paper gains from a cartographic sampling method that is based on two above-mentioned maps. Twenty rural entrepreneurs in Sistan region, three formal documents, and three websites of rural organizations have been selected for setting the semi-structured and post-modern-informed interviews. The social arena map that is the backbone of this study has been designed draw on the open coding of the transcripts, extracting the co-occurrence table, and the families via ATLAS.ti software. Laclau and Mouffe's discourse theory has been used through the situational analysis and its corresponding discourse analysis. According to the findings, there are three distinct rural entrepreneurship discourses of "the governmental rural entrepreneurship discourse", "the rural entrepreneurship system and job-making discourse", and "sense-making rural discourse" within the overall rural entrepreneurship discourse in Sistan. These entire three discourses encounter with the specific counterpart discourses that will be articulated around the empty signifies. Finally, the study believes that with an optimistic view, the rural entrepreneurship discourse in Sistan is little more than a semi-capitalist development strategy, and through a pessimistic way of seeing, is just an obstacle of rural development process.
    Keywords: Rural Development, Rural Entrepreneurship, discourse, situational analysis, Sistan Province
  • Moharram Azad, Ali Rahmani Firoozjah *, Ali Asghar Abbasi Asfajir Pages 197-220

    The purpose of this study is to investigate the relationship between the social capital and urban social sustainability in the urban population over 20 years old in Mazandaran province. In order to investigate the relationship between these two variables, Coleman, Putnam, Fukuyama, Arnstein, and Driskell’s theories have been used. Data were collected using a survey method and a questionnaire tool from a sample of 400 people. Data analysis was performed using SPSS and Amos softwares. The descriptive findings of the research showed that the condition of the social capital structure and all its variables (i.e. social awareness, social trust, general norms, social participation and social cohesion) and the urban social sustainability structure (i.e. social harm, social justice, social liberty, social security and social welfare) were at a lower than average level. The explanatory findings of the research showed that social capital and all its variables had a strong direct and significant relation with urban social sustainability. Based on Pearson's correlation coefficient, social trust, social participation, social consciousness, generalized norms, and social cohesion variables had the strongest relationship, respectively. Based on the results of structural equation modeling, the theoretical model of the research based on various indices, such as CMIN / DF, RMSEA, NFI, CFI, PCFI, and etc had a reasonable fit. The results of this study confirm the empirical background and the theoretical framework of the research and determine the extent to which social capital and all its variables increase, thereby improving and enhancing the components and variables of urban social sustainability.

    Keywords: Social capital_Urban Social Sustainability_Social Justice & Liberty_Social Harms & Security_Social Welfare_Mazandaran province
  • Hooshang Nayebi *, Younes Nourbakhsh, Abbas Ali Zarei Soraki Pages 221-238
    The purpose of this article is to study the role of cultural factors, especially religious traits, in promoting the human capital of students, using the theories of Bandura's modeling, Kellberg's moral development, Folee is rationality, and Glock and Stark's religiosity. The research method was survey. The statistical population consisted of all male and female students of secondary, tenth, eleventh grade and pre-university secondary schools in Tehran in the education year 96–97. Using probability sampling method of 384 students were selected and a researcher-made questionnaire was used for data collection. The results showed that the moral values of parents, religiosity, moral traits and rationality have had a direct impact on the promotion of human capital. Students accept and act on their parents' norms and respect others and their beliefs, avoiding harm and trying to help them. Students are also responsible, faithful to their commitments and discipline, and adhere to the principles and requirements of religion and practice religious rituals and practices. Hence, they advance in education and become more powerful and creative. Based on such believes, they can help to solve the problems of the society and its development.
    Keywords: Human Capitals, moral values, Religiosity, Moral Traits, Rationality
  • Moslem Savari *, Mojtaba Sookhtanlou Pages 239-266

    The main objective of this qualitative research, which was done phenomenological, was to identify the definitions and strategies of food security among rural households. The study population was the rural households of Divandarreh city which experienced a high level of food insecurity. The key informant people were identified through snowball method. The data were gathered by deep interviews and direct observation. In addition, photos and documents were also used. The data were analyzed by Colaizzi method. Based on the results, rural households had a different perception about food security. After analyzing, the results were categorized in 21 codes. At the next step, the strategies for maintaining food security were discussed by the rural households, which eventually, 29 strategies were identified. Finally, according to the nature of the extracted strategies, four clusters including short-term strategies (7 codes), medium-term strategies (9 codes), long-term strategies (11 codes), and non-response strategies (2 codes) were formed.

    Keywords: phenomenology, Food security, Rural Households, rural livelihood, Divandarreh City
  • Rasoul Mohsenzadeh *, Nasser Fakouhi Pages 267-292
    The increase in level of lands and being filled with water after the Islamic revolution resulted in high degree of water usage for farming. At present, more than 90 percent of country's water resources are being used in agriculture, the great amount of which is being wasted due to non-standard methods. The pressurized irrigation domain which leads to high water efficiency is 5 percent. In this paper we intend to find an answer to why no measure is being taken for water efficiency in farming. The results of this study show that the main cause for not taking water saving into consideration in farming, apart from legal, managerial and topographic barriers for implementing new methods, is dependency on oil economy; which on one hand causes the workforce and fund to move toward non-commercial phenomena and on the other, has spoiled expectations from other sectors to create surplus value. Therefore, the government, through increasing the level of lands and watering them, provides the ground for unstable employment caused by populist policies and following self-sufficient provided conversations (agriculturization) and on the contrary abandons the watered lands by excessive delusion caused by oil revenues (de-agriculturization).
    Keywords: Land, Water Crisis, Agriculture, Agriculturization, Oil