فهرست مطالب

  • سال پنجم شماره 9 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/06/27
  • تعداد عناوین: 12
|
  • رضا نعمتی کشتلی، محسن حمیدیان*، سیده محبوبه جعفری، مریم صراف صفحات 1-33

    چ‍ارچ‍وب ف‍کری افراد به واسطه سبک ش‍ناختی آنان تعیین می شود و س‍بک شناختی اف‍راد نقش یک عنصر واس‍ط بین اطلاعات ح‍سابداری و تصمیم گیری را ایفا می کند. از این رو هدف این پژوه‍ش، بررسی ت‍اثیر سبک های شناختی ح‍سابرسان به روش گریگ‍ورک بر ارزیابی ریس‍ک تقلب می باشد. سبک های شناختی به روش گریگورک شامل سب‍ک های عینی- متوالی، انتزاعی- متوالی، عینی- تصادفی و انتزاعی- تصادفی است. نمونه آماری پژوهش شامل 539 نفر حسابرسان ش‍اغل در موس‍سات حس‍ابرسی عض‍و ج‍امعه حس‍ابداران رسمی ایران و س‍‍ازمان ح‍سابرسی واقع در م‍ح‍دوده جغراف‍یای شهر ته‍‍ران در سال 1398 است که با روش نم‍ونه گیری تص‍ادفی س‍اده در دسترس انتخاب شدند. روش پژوهش حاضر توص‍یفی- پی‍مایشی و ابزار مورد استفاده در پژوهش پرس‍ش نامه استاندارد می باشد. به منظور تجزیه و تحلیل آماری داده ها و آزمون فرضیه ها از مدل مع‍ادلات ساخ‍تاری به کمک نرم افزار لی‍زرل استفاده شده است. نتایج تجزیه و تحلیل و یافته ها بیانگر این است که سبک های ش‍ناختی حسابرسان بر ارزیابی ری‍سک تقلب تاثیر معنادار در سطح اطمینان 99 درصد دارند. بنابراین سبک های شناختی انت‍زاعی- تصادفی، انتزاعی- مت‍والی، عینی- متوالی و عین‍ی- تصادفی به ترتیب بیشترین تاثیر را بر روی مت‍غیر ارزیابی ری‍سک تقلب دارند. نتایج این تحقیق می تواند موجب بسط و گسترش موضوعات مرتبط با قضاوت و تصمیم گیری در حسابرسی و نهایتا ارتقاء کیفیت حسابرسی گردد.

    کلیدواژگان: ارزیابی ری‍سک تقلب، سبک های شناختی، روش گریگ‍ورک، ح‍سابرسان
  • کوروش امانی، هاشم نیکو مرام*، بهمن بنی مهد صفحات 35-53

    تردید حرفه ای یکی از مفاهیم اساسی در حوزه قضاوت و تصمیم گیری در حسابرسی است و فقدان آن موجب تنزل کیفیت حسابرسی خواهد شد. اخیرا به دلیل اهمیت این مفهوم، مورد توجه پژوهشگران حسابرسی قرار گرفته است. پژوهش های تجربی نشان داده اند که قضاوت و تصمیم گیری حسابرس می تواند منشاء رفتاری و روانشناختی داشته باشد. از این رو، هدف این مقاله مطالعه اثر عواطف مثبت و منفی بر تردید حرفه ای به عنوان یکی از مولفه های قضاوت و تصمیم گیری حسابرس می باشد. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش شناخت پیمایشی است. مبانی نظری پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه ای و هم چنین داده های پژوهش با استفاده از پرسش نامه جمع آوری شده است.  نمونه آماری شامل 107 نفر از حسابرسان شاغل در موسسات حسابرسی بوده و زمان انجام پژوهش 1396می باشد. برای تحلیل داده های پژوهش از رگرسیون چندگانه استفاده شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که رابطه معنی دار و مثبتی  بین عواطف مثبت با تردیدحرفه ای و همچنین رابطه معنی دار و منفی بین عواطف منفی با تردید حرفه ای وجود دارد.

    کلیدواژگان: تردید حرفه ای، قضاوت و تصمیم گیری و عواطف مثبت و منفی
  • علیرضا حسن ملکی، محمدرضا عبدلی*، احمد عبدالهی، ابراهیم عباسی صفحات 55-79

    تردید حرفه ای یکی از نکات مهم در کیفیت حسابرسی است. محرک ها و موانع اعمال تردید حرفه ای متعددی در فرایند حسابرسی وجود دارد. هدف اصلی این پژوهش، تبیین محرک ها و موانع تاثیرگذار بر تردید حرفه ای حسابرسان و شناسایی پیامد های حاصل از آن با استفاده از رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد است، که می تواند به عنوان یک جریان فعال و مستمر، موجب تقویت تردید حرفه ای و در نتیجه کیفیت حسابرسی شود. پژوهش حاضر از نوع پژوهش های کیفی است، لذا مصاحبه ژرف نگر و نیمه ساخت یافته با 16 نفر از شرکای  موسسه های حسابرسی و مدیران جامعه حسابداران رسمی ایران که با استفاده از رویکرد  نمونه گیری هدفمند و با روش گلوله برفی انتخاب شده است، طی سال های 1397 و 1398 انجام شد. نمونهگیری تا مرحله اشباع نظری در اطلاعات گردآوری شده ادامه یافت. برای به دست آوردن اعتبار و پایایی تحقیق از برخی از روش هایی که برای اعتباربخشی به مدل و نتایج تحقیق کیفی استفاده می شود، مانند: زاویه بندی(اجماع/مثلث سازی)، کنترل اعضا  (بررسی توسط اعضا) و ارزیابی بر اساس 10 شاخص "مقبولیت" استراوس و کوربین، استفاده شد. سپس محرک ها و موانع اعمال تردید حرفه ای حسابرسان در قالب شرایط علی، شرایط زمینه ای و شرایط مداخله گر، تحلیل و با توجه به الگوی پارادیمی فرآیند شکل گیری تردید حرفه ای حسابرسان، پیامدهای حاصل از آن شامل پیامد های اثر بخش (بعد کنترلی و بعد اعتبار بخشی) و پیامد های رفتاری (پاسخگویی و انضباط اقتصادی) تدوین شده است.

    کلیدواژگان: تردید حرفه ای، رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد، پیامد های تردید حرفه ای
  • عباس رضالوئی، غلامحسین مهدوی* صفحات 81-115

    حرفه ها با دانش، مهارت، نگرش، رفتار و اخلاق افراد آن حرفه تعریف و قضاوت می شوند. وقوع موارد متعدد رسوایی های مالی، که حسابداران نقش غیرقابل چشم پوشی در آن ایفا کردند، نشان داد لازم است نقش عوامل روان شناختی، شخصیتی و محیطی در فرایند تصمیم گیری اخلاقی حسابداران مورد توجه بیش تری قرار گیرد. پژوهش حاضر نقش فشار هم نوایی و فرمان برداری در فرایند تصمیم گیری غیراخلاقی و هم چنین نقش تعدیل کنندگی جهت گیری فاصله قدرت، تعهد حرفه ای و تعهد سازمانی را مورد بررسی قرار می دهد تا درک بهتری از فرایند تصمیم گیری غیراخلاقی حسابداران به دست آید. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران مالی شرکت های فعال در شهرک صنعتی لاکان شهرستان رشت است که تعداد آن ها 140 برآورد می شود. با استفاده از فرمول کوکران تعداد نمونه 103شرکت تعیین شد. داده های مورد نیاز در سال 1398 با استفاده از سناریو و پرسشنامه جمع آوری شد. روش تجزیه و تحلیل داده ها تجزیه و تحلیل واریانس یک طرفه و تجزیه و تحلیل واریانس ترکیبی است که با استفاده از نرم افزار SPSS صورت گرفت. یافته های پژوهش حاکی از تاثیر فشار هم نوایی و فرمان برداری بر احتمال تصمیم گیری غیراخلاقی است. هم چنین اثر تعدیل کنندگی تعهد حرفه ای و جهت گیری فاصله قدرت بر رابطه فشار فرمان برداری با تصمیم گیری غیراخلاقی مورد تایید قرار گرفت. با این حال شواهدی در خصوص اثر تعدیل کنندگی تعهد سازمانی مشاهده نشد. با توجه به این که نتایج موید نقش فشار اخلاقی در افزایش احتمال تصمیم گیری غیراخلاقی حسابداران و در نتیجه کاهش کیفیت گزارش گری مالی است، بنابراین لازم است در تدوین قوانین و مقررات نظارتی مانند نظام راهبری شرکتی به این موضوع بیش از پیش توجه شود

    کلیدواژگان: تصمیم گیری غیراخلاقی، فشار اخلاقی، فشار فرمان برداری، فشار هم نوایی
  • نسرین یوسف زاده، امید پورحیدری*، احمد خدامی پور صفحات 117-151

    هدف این مطالعه بررسی نحوه تاثیرپذیری اقدام حسابرسان از اطلاعات نامربوط و خطای جزیی در مدارک صاحبکار می باشد. همچنین، این مطالعه نقش ویژگی تردید حرفه ای را در ارزیابی اسناد مخدوش و اقدام تردیدآمیز حسابرس مورد بررسی قرار می دهد. در همین راستا، یک مطالعه آزمایشی به منظور بررسی نحوه واکنش حسابرسان نسبت به اسناد مخدوش صاحبکار حاوی اطلاعات نامربوط و خطای جزیی، انجام گرفت. نمونه آماری پژوهش شامل 207 حسابرس شاغل در موسسات حسابرسی معتمد بورس اوراق و بهادار در سال 1398 است که با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. به منظور بررسی فرضیه ها از آزمون تحلیل واریانس و همچنین از مدلسازی معادلات ساختاری استفاده شده است. نتایج نشان می دهد وجود اطلاعات نامربوط و خطای جزیی در مدارک صاحبکار، اقدامات تردیدآمیز حسابرس را تحت تاثیر قرار می دهد. به طور خاص، ارایه اطلاعات نامربوط و خطاهای جزیی در شواهد حسابرسی موجب می شود حسابرسان اندازه نمونه را افزایش دهند. این یافته ها نشان می دهد که اسناد مخدوش صاحبکار می تواند موجب رسیدگی های غیرضروی و حسابرسی بیش از حد شود که اتلاف منابع مالی و فرسودگی شغلی حسابرسان را به همراه دارد. همچنین، در راستای مدل نلسون (2009) و هارت همکاران (2013)،  نتایج نشان می دهد ویژگی تردید حرفه ای، اقدامات تردیدآمیز حسابرس را تحت تاثیر قرار می دهد و حسابرسان دارای سطوح بالاتر ویژگی تردید حرفه ای در هنگام ارزیابی شواهد حسابرسی، اقدامات تردیدآمیز بیشتری را انجام خواهند داد و اندازه نمونه بزرگتری را انتخاب می نمایند. علاوه بر این، نتایج نشان می دهد ویژگی تردید حرفه ای رابطه بین اسناد مخدوش و اندازه نمونه را تعدیل می نماید. به عبارت دیگر، اثر اسناد مخدوش صاحبکار بر اقدام تردیدآمیز حسابرسان بستگی به سطح تردید حرفه ای آن ها دارد.

    کلیدواژگان: اطلاعات نامربوط، خطای جزئی، اسناد مخدوش، اقدام تردیدآمیز، ویژگی تردید حرفه ای
  • شکوفه نکوئی زاده، محسن دستگیر*، سعید علی احمدی صفحات 153-188

    توانایی سازمان ها در مواقع بحرانی مورد آزمایش قرار می گیرد. با توجه به این که بحران اقتصادی با عدم اطمینان و نوسان های متغیرهای کلان اقتصادی همراه بوده و شرایط خاصی را برای محیط اقتصادی کشور و فعالیت شرکت ها ایجاد می کند، می تواند توانایی و قدرت مدیر بر ارزش و عملکرد شرکت را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین، در این پژوهش از ویژگی های رفتاری شامل گزارشگری مسیولیت اجتماعی، هزینه نمایندگی و اجتناب مالیاتی در شرایط بحران اقتصادی استفاده شده است. براین اساس، اطلاعات مربوط به 197 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‎های 1385 تا 1396 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان می دهد که از بین ویژگی های رفتاری شرکت، گزارشگری مسیولیت اجتماعی، با کاهش اثر منفی شرایط بحرانی، تاثیر قدرت و توانایی مدیریت بر ارزش و عملکرد مالی افزایش می یابد. همچنین با افزایش هزینه نمایندگی شرکت، تاثیر منفی شرایط بحرانی سبب شده است که اثر منفی قدرت و توانایی مدیریت بر ارزش و عملکرد مالی تشدید شود. اما، در رابطه با دیگر ویژگی رفتاری شرکت یعنی اجتناب مالیاتی این تاثیر معنادار نبوده است. در کل، نتایج پژوهش حاکی از این است که ویژگی های رفتاری شرکت می تواند موجب کاهش تاثیر بحران اقتصادی بر ارتباط بین قدرت مدیر عامل با ارزش و عملکرد مالی شود.

    کلیدواژگان: بحران اقتصادی، قدرت مدیرعامل، ارزش شرکت، عملکرد مالی، ویژگی های رفتاری شرکت
  • محمدرضا نیک بخت*، امیرحسین حسین پور صفحات 189-224

    با افزایش تاکید از طرف قوانین و مقررات داخلی (منشور کمیته حسابرسی) و خارجی (استانداردهای هییت نظارت بر حسابداری شرکت های سهامی عام) نسبت به ارتباط کمیته حسابرسی با حسابرس مستقل، به جهت بهبود عملکرد حسابرس مستقل و کیفیت گزارشگری مالی، در این پژوهش اثر انگیزه های مدیریت نسبت به مدیریت سود و ارتباط کمیته حسابرسی با حسابرس مستقل بر کیفیت قضاوت حسابرس مورد بررسی قرار گرفته است. لازم به توضیح است، روش پژوهش به صورت آزمایشی می باشد، که از طریق یک آزمایش بین آزمودنی 2*2، با طرح آزمایشی پس آزمون با گروه کنترل، متشکل از متغیرهای "انگیزه های مدیریت نسبت به مدیریت سود" و "ارتباط کمیته حسابرسی با حسابرس مستقل" صورت گرفته است. شرکت کنندگان در آزمایش، مدیران موسسات حسابرسی می باشند و این پژوهش در سال 1398 انجام شده است. همچنین روش آزمون آماری MANCOVA می باشد.
    نتایج حاصل از تحلیل بر روی داده های استخراج شده از 64 نفر از مدیران موسسات حسابرسی، حاکی از آن است که "انگیزه های مدیریت نسبت به مدیریت سود" بر کیفیت قضاوت حسابرس" تاثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین متغیر "ارتباط کمیته حسابرسی با حسابرس مستقل" بر کیفیت قضاوت حسابرس نیز تاثیر مثبت و معناداری دارد . بعلاوه، هنگام وجود" انگیزه های بالا در مقابل انگیزه های پایین مدیریت نسبت به مدیریت سود"، تاثیر "ارتباط داشتن کمیته حسابرسی با حسابرس مستقل "بر"کیفیت قضاوت حسابرس" مثبت و معناداری دارد. در نهایت، از نتایج پژوهش پی برده شد، طبق تیوری اعتبار منبع، هنگام وجود انگیزه های بالا مدیریت نسبت به مدیریت سود، ارتباط کمیته حسابرسی با حسابرس مستقل بر کیفیت قضاوت حسابرس تاثیر مثبت و معناداری دارد.

    کلیدواژگان: انگیزه مدیریت نسبت به مدیریت سود، کمیته حسابرسی، کیفیت قضاوت حسابرس، ترجیحات رقابتی، اعتبار منبع اطلاعاتی
  • امین رستمی، محمد حسین ودیعی*، محمد علی باقرپور ولاشانی صفحات 225-267

    حسابرسی داخلی نوعی فعالیت اطمینان بخشی و مشاوره ای مستقل و بی طرفانه است که با رویکرد نظام مند به سازمان کمک می کند تا به اهداف خود دست یابد و فرایندهای مدیریت ریسک، کنترل های داخلی و راهبری شرکتی را بهبود بخشد. با توجه به اهمیت روز افزون حسابرسی داخلی در سازمان ها و تغییر نقش حسابرسی داخلی، مهارت ها و شایستگی های جدید مرتبط با آن مورد نیاز است. هدف پژوهش حاضر طراحی مدل و اولویت بندی ابعاد شایستگی مدیران حسابرسی داخلی با توجه به ویژگی های محیطی و شرایط حاکم بر حرفه حسابرسی داخلی در ایران می باشد. در این راستا از روش تحقیق ترکیبی استفاده شده است. به عبارت دیگر، ابتدا جهت شناسایی شایستگی های مدیران حسابرسی داخلی از روش کیفی نظریه پردازی داده بنیاد استفاده شده است. به این منظور از طریق مصاحبه های ساختار نیافته با 18 نفر از اساتید دانشگاه و متخصصان فعال در حوزه حسابرسی داخلی در سال 1397 و 1398مدل شایستگی مدیران حسابرسی داخلی ارایه گردید. بر اساس این مدل، مدیران حسابرسی داخلی به منظور دستیابی به سطح مطلوب اثربخشی، باید دارای مجموعه ای از شایستگی های فردی، فنی، مدیریتی و محیطی باشند. سپس در قسمت کمی تحقیق از طریق تحلیل پرسشنامه های دریافت شده از متخصصان حسابرسی داخلی و با استفاده از آزمون فریدمن، ابعاد شایستگی مدیران حسابرسی داخلی در شرکت های کوچک، متوسط و بزرگ ایرانی اولویت بندی گردید. نتایج پژوهش نشان می دهد که سه مولفه تجربه و سوابق کاری، تحصیلات دانشگاهی و تسلط بر مباحث حسابرسی داخلی و استانداردهای آن در شرکت های کوچک، متوسط و بزرگ ایرانی از اولویت بالاتری نسبت به سایر ابعاد شایستگی مدیران حسابرسی داخلی برخوردارند. به علاوه در شرکت های بزرگ، شایستگی های فکری و تحلیلی، تسلط بر مباحث مدیریت ریسک، نظام راهبری، فناوری اطلاعات و چارچوب های کیفی نسبت به شرکت های کوچک و متوسط از اولویت بیشتری برخوردار است که می تواند به دلیل اندازه بزرگتر این شرکت ها و به تبع آن وجود چرخه ها و فرآیندهای پیچیده عملیاتی باشد.

    کلیدواژگان: روش ترکیبی، تئوری داده بنیاد، حسابرسان داخلی، مدل شایستگی
  • حسن عبداله زاده، وحید امین* صفحات 269-299

    تحقیق حاضر با هدف بررسی نقش نگرش، هنجارذهنی، کنترل رفتاری ادراک شده، تعهد اخلاقی و ادراک ریسک در تمایل به حسابداری و گزارشگری پایداری شرکتی در بورس اوراق بهادار تهران انجام پذیرفته است و از نوع پژوهش های پیمایشی می باشد. جامعه آماری شامل مدیران مالی و کارشناسان ارشد حوزه حسابداری شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران به جزء شرکت های واسطه گری مالی از قبیل بانک ها، صندوق های سرمایه گذاری، بیمه ها و غیره می باشد، که حجم جامعه برابر 276 نفر است به طوری که هر فرد به عنوان نماینده هر شرکت در نظر گرفته شده است. نمونه آماری با استفاده از فرمول کوکران در سطح خطای 5 درصد 161 نفر تعیین شده است. به منظور اندازه گیری متغیر های پژوهش از ابزار پرسشنامه استاندارد با طیف پنج طبقه ای لیکرت استفاده شده است. برای رسیدن به حجم نمونه آماری، پرسشنامه پژوهش برای200 شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در سال 1398 بطور تصادفی و بصورت الکترونیکی ارسال گردید و در نهایت به 163پرسشنامه پاسخ داده شد. در این پژوهش برای آزمون فرضیه ها، از مدل معادلات ساختاری استفاده شده است. نتایج مدل معادلات ساختاری نشان داد که نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتاری ادراک شده، تعهد اخلاقی تاثیر مثبتی بر تمایل به اجرای حسابداری و گزارشگری پایداری دارد. در حالی که تاثیر معنادار ادراک ریسک مدیران و حسابداران شرکت ها بر تمایل به حسابداری و گزارشگری پایداری مشاهده نشده است. نتایج این پژوهش، بینش گسترده ای را از اهداف مدیران برای تمایل به حسابداری و گزارشگری پایداری ارایه می کند. لذا از یافته های این پژوهش می توان برای تقویت نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتار درک شده و تعهد اخلاقی جهت درگیر شدن در حسابداری و گزارشگری پایداری به منظور دستیابی به توسعه پایدار استفاده نمود.

    کلیدواژگان: نظریه رفتار برنامه ریزی شده، تعهد اخلاقی، ادراک ریسک، تمایل به اجرای حسابداری و گزارشگری پایداری
  • فایزه پسندیده فرد، کاظم وادی زاده، سحر سپاسی* صفحات 301-334

    از عوامل موثر در کاهش اعتماد پذیری گزارش‏ها و صورت‏های مالی پدیده تقلب و اشتباه می ‏باشد که موجب افزایش ریسک و هزینه کسب و کار شده، اعتماد سرمایه‏گذاران را کاهش داده و درستکاری حرفه حسابداری و حسابرسی را زیر سوال می‏ برد. هدف از پژوهش حاضر شناسایی و بررسی عوامل موثر بر خطاهای گزارشگری مالی می ‏باشد. به این منظور با رویکرد پژوهش کیفی و ابزار فراترکیب (متاسنتز) که شامل گام‏های هفت‏گانه‏ ای است، به ارزیابی و تحلیل نظام‏ مند 311 مورد از یافته‏ های پژوهش‏های پیشین پرداخته شده است. در انتها نظر 18 نفر از خبرگان و اساتید، به وسیله پرسشنامه در سال 1398 جمع‏آوری شده و با استفاده از روش کمی آنتروپی شانون، براساس رویکرد تحلیل محتوا به تعیین ضریب اثر عوامل شناسایی شده، پرداخته شد. در نهایت عواملی که بیش‏ترین تاثیر را بر "گزارشگری مالی متقلبانه و نادرست" دارند، تعیین گردید. نتایج این پژوهش کمک شایانی به حسابرسان شاغل درحرفه و مدیران مالی موسسات در شناسایی عوامل موثر در وقوع تقلب و اشتباه، می‏ کند.

    کلیدواژگان: گزارشگری متقلبانه و نادرست، تقلب، اشتباه، متاسنتز
  • مصطفی عبدی، سعید همایون، مهدی کاظمی علوم* صفحات 335-369

    هدف این پژوهش بررسی تاثیر ویژگی های کمیته حسابرسی بر سطح گزارشگری پایداری شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار با تاکید بر نظریه نمایندگی، نظریه مشروعیت و  نظریه ذی نفعان است. روش گردآوری داده ها آرشیوی است و برای آزمون فرضیه های پژوهش از داده های 152 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار که طی دوره زمانی 1393 تا 1397 جمع آوری شده، استفاده شده است. برای تحلیل داده ها از رگرسیون با رویکرد داده های ترکیبی استفاده شده است. برای سنجش گزارشگری پایداری از چک لیست سازمان ابتکار گزارشگری جهانی استفاده شده است. یافته ها حاکی از آن است که ویژگی های کمیته حسابرسی (اندازه، استقلال، تخصص مالی و تنوع جنسیتی اعضای کمیته حسابرسی) تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش سطح گزارشگری پایداری شرکت ها دارد. شواهد بیانگر اثربخشی کمیته حسابرسی به عنوان یک سازوکار حاکمیت شرکتی و ابزار کنترلی در بهبود کیفیت گزارشگری به طور عام و گزارشگری پایداری به صورت خاص به منظور تحقق اهداف ذی نفعان است. یافته های این پژوهش نتایج با اهمیتی را برای تدوین کنندگان الزامات و استانداردها، مدیریت شرکت ها و ذی نفعان دارد. یافته های این پژوهش اهمیت الزامات افشای اطلاعات غیرمالی (اطلاعات محیطی، راهبری و اجتماعی) را برای قانون گذاران و استانداردگذاران را نشان می دهد. نتایج این پژوهش آگاهی ذی نفعان از اهمیت مسیولیت اجتماعی شرکت ها، حاکمیت شرکتی و اطلاعات زیست محیطی درباره تصمیمات اعتباری و سرمایه گذاری را بهبود بخشیده و شرکت ها را ترغیب می نماید تا افشای اطلاعات گزارشگری پایداری را به منظور ایفای نقش اجتماعی خود بهبود بخشند.

    کلیدواژگان: توسعه پایدار، حاکمیت شرکتی، ذی نفعان، کمیته حسابرسی، گزارشگری پایداری
  • فهیمه ابراهیمی*، زهرا نجفی صفحات 371-394

    بخش مشاغل یکی از بخش های تامین کننده مالیات است که به دلیل اهمیت و گستردگی می تواند سهم زیادی در تامین درآمدهای مالیاتی دولت داشته باشد. هدف این پژوهش بررسی نقش حسابداری ذهنی در رفتار مالیاتی خویش فرمایان است. این پژوهش از نوع پژوهش های پیمایشی است و جامعه آماری پژوهش را مودیان حقیقی استان فارس در سال 1398 تشکیل می دهند. نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها با استفاده از نمونه ای شامل 184 مودی حقیقی و با بهره گیری از نرم افزار R بیانگر این است که خویش فرمایان در استفاده از حسابداری ذهنی و محاسبات مربوط به مالیات با یکدیگر متفاوت هستند؛ از این رو، مالیات دهندگان حقیقی را می توان به دو گروه تفکیک کنندگان و یکپارچه کنندگان تقسیم کرد. همچنین نتایج بیانگر این است که بین حسابداری ذهنی مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده تفاوت معناداری وجود دارد. به عبارت دیگر، مالیات دهندگان با احتمال بیشتری برای مالیات بر ارزش افزوده، نسبت به مالیات بر درآمد، حساب ذهنی جداگانه در نظر می گیرند. افزون بر این، رابطه مثبتی بین دانش مالیاتی و استفاده از حسابداری ذهنی و همچنین بین حسابداری ذهنی و تمکین مالیاتی وجود دارد. با توجه به نتایج بدست آمده، در راستای تامین درآمدهای مالیاتی دولت، توجه به عواملی مانند ارتقای دانش مالیاتی مودیان حقیقی که می تواند بر حسابداری ذهنی و تفکیک ذهنی مالیات قابل پرداخت از درآمد توسط آنها تاثیرگذار باشد، حایز اهمیت ویژه ای است.

    کلیدواژگان: حسابداری ذهنی، خویش فرمایان، مالیات بر درآمد، مالیات بر ارزش افزوده، تمکین مالیاتی
|
  • Reza Nematikoshteli, Mohsen Hamidian*, Seyedeh Mahboobeh Jafari, Maryam Sarraf Pages 1-33

    The intellectual framework of individuals is determined by their cognitive style and the cognitive style of individuals plays the role of an intermediate element between accounting information and decision making. Therefore, the purpose of this research is to investigate the effect of Gregorcchr('39')s cognitive styles of auditors on fraud risk assessment. Gregorcchr('39')s cognitive styles include Concrete-Sequential, abstract-sequential, Concrete-random, and abstract-random styles. The statistical sample of the research consisted of 539 auditors working in the auditing institutes of the Iranian Society of Certified Auditors and the audit organization located in the geographical area of Tehran in 2019 which were selected using simple random sampling. The research method is a descriptive survey and the instrument used in the research is the standard questionnaire. Structural equation modeling using Lisrel software was used to analyze the data and test the hypotheses. The results of the analysis and findings indicate that auditorschr('39') cognitive styles have a significant effect on fraud risk assessment at a 99% confidence level. Therefore, abstract-random, abstract-sequential, Concrete-Sequential, and Concrete-random cognitive styles have the greatest impact on fraud risk assessment, respectively. The results of this research can lead to the expansion of topics related to judgment and decision making in auditing and finally to improve audit quality.

    Keywords: Fraud Risk Assessment, Cognitive Styles, Gregorc's Method, Auditors
  • Korosh Amani, Hashem Nikoumaram*, Bahman Banimahd Pages 35-53

    Professional skepticism is a basic concept in audit decision-making and judgment and a lack of it may decrease audit quality. Recently, the subject of professional skepticism has been noticed by the audit scholars.  Recent empirical studies have showed that auditor’s judgment and decision making would rise from behavioral and recognition subjects.  Hence, the aim of this paper is to study the effect of positive and negative moods on auditor’s professional skepticism as an element of the auditor’s judgment and decision making. This research is functional from study objective point of view and is a survey from methodology point of view.   The theoretical framework and literature review is collected through archival approach. Data collection is based on questionnaire.  The statistical sample are 107 auditors who are working in audit firms and time of research conduct is 2017.  We use multiple regression to analysis of the research data.  
    The result of this study show that, there is a positive and significant relationship between the positive mood and professional skepticism. Also the relationship between negative mood and professional is negative and significant.

    Keywords: Professional Skepticism, Judgment, Decision Making, Positive, Negative Mood
  • Alireza Hasanmaleki, Mohammadreza Abdoli*, Ahmad Abdollahi, Abrahim Abbasi Pages 55-79

    Professional skepticism (PS) is one of the key points in audit quality. There are several motivations and barriers to professional skepticism in the audit process. The purpose of this study is to make clear and to compile motivators and effective barriers on auditorschr('39')  PS and to identify its consequences through grounded theory approach that can improve an active and continuous process of PS and thus the result is audit quality. This study is qualitative research. So an interview with 16 individuals, whom associate audit institute and the public managers of Iranian auditors which are chose through purposive sampling approach and Snow Ball approach in 2019. Sampling was continued until saturation of theory in the process of collecting data. To gain validity and reliability of the research, there are some methods used to validate the qualitative research and the model such as: consensus / triangulation, evaluation through members, evaluation based on 10 criteria of acceptability proposed by Strauss and Corbin. Then, the motivators and barriers of PS of auditors in caused situation, in obstacle condition and motivator situation   was analyzed and through noticing  the paradigmatic model of the process of auditorschr('39') PS formation its results include effective consequences (control aspect and Accreditation aspect) and behavioral consequences (economic discipline and response).

    Keywords: Professional Skepticism (PS), Grounded Theory, Consequences Of Professional Pkepticism
  • Abbas Rezalouei, Gholamhossein Mahdavi* Pages 81-115

    Professions are defined and judged by the knowledge, skills, attitudes, behaviors and ethics of their members. The occurrence of numerous financial scandals in which accountants played an indispensable role, showed that the role of psychological, personality, and environmental factors in ethical decision-making needs to be given more attention. The present study investigates the role of conformity and obedience pressure in the ethical decision-making process as well as the moderating role of power distance orientation, professional commitment, and organizational commitment. The statistical population of the study includes financial managers of active companies in Lakan industrial Estate of Rasht city, with an estimated 140 company. Using the Cochranchr('39')s formula, the number of samples was determined to be 103. Required data were collected in 1398 with the scenario and questionnaire. The method of data analysis is one-way analysis of variance and mixed variance analysis via SPSS. Findings show the impact of conformity and obedience pressure on the likelihood of making unethical decisions. The moderating effect of professional commitment and power distance orientation on the relationship between obedience pressure and unethical decision making was also confirmed. However, there was no evidence of the moderating effect of organizational commitment. Given that the results confirm the role of ethical pressure in increasing the likelihhod of unethical decisions by accountants and reducing the quality of financial reporting, Therefore, it is necessary to pay more attention to this issue in formulating regulatory rules, such as corporate governance.

    Keywords: Unethical Decision Making, Ethical Pressures, Obedience Pressure, Conformity Pressure
  • Nasrin Yousefzadeh, Omid Pourheidari*, Ahmad Khodamipour Pages 117-151

    The purpose of this study is to investigate how auditors are influenced by irrelevant information and minor error in client records. Also, this study investigates the role of trait skepticism in the assessment of dirty documents and the auditorchr('39')s skeptical action. In the regard, this study conducts a 2 by 2 experiment to examine how auditors respond to client’ dirty documents containing irrelevant information and minor error. The statistical sample consisted of 207 auditors working in trusted audit institutions of Tehran Securities & Exchange Organization in 2019 who were selected by random sampling. To investigate hypotheses, an analysis of variance and the structural equation modeling approach were used. Results indicate that the presence of irrelevant information and minor error influence auditor’s skeptical actions. Specifically, this results suggests that the presence of irrelevant information and minor error lead to increase in sample size. This finding suggests that client dirty documents may contribute to over auditing, which is a waste of financial resources and an unnecessarily stressful misuse of audit staff. Also, Consistent with the models developed in Nelson (2009) and Hurrt et al. (2013), the results suggest that the trait professional skepticism influenced an auditorchr('39')s skeptical action. The results indicate that auditors with higher levels of trait professional skepticism are more likely to take more skeptical actions when evaluating audit evidence and select a larger sample size. Furthermore, the results indicate that trait professional skepticism moderated the relationship between dirty documents and sample size. In other words, the effect of client dirty documents on the auditorschr('39') skeptical action depends on their level of trait professional skepticism.

    Keywords: Irrelevant information, Minor error, Dirty documents, Skeptical action, Trait Professional skepticism
  • Shekoufeh Nekoueizadeh, Mohsen Dastgir*, Saeid Aliahmadi Pages 153-188

    Companies ability during Crisis has been evaluated. Considering the fact that economic crisis comes along with uncertainty and fluctuations in macroeconomic variables and it causes in a special situation in the economic circumstance of the country and companies activities in that, therefore it can affect the ability and the power of management on the company’s performance and its value. So in this research behavioral features including; social responsibility reporting ,agency cost and tax avoidance in financial crisis have all been incorporated. Therefore, this study used behavioral characteristics including social responsibility reporting, agency costs, and tax avoidance in times of economic crisis. Accordingly, the data of 197 listed companies in Tehran Stock Exchange for the years 2006-2017 is analyzed. The results of the study show the behavioral characteristics of the company,  social responsibility reporting by decreasing the negative effect of economic crisis creates a positive effect of power and management ability on its value and financial performance. In addition, the results indicate that the higher agency cost of the company by increasing the negative impact of economic crisis will have a more negative effect on the strength and ability to manage its value and financial performance. On the other hand, the results indicate that the tax avoidance characteristics does not play a significant role in the adjustment of the economic crisis on the relationship between management power, company value and financial performance. Overall this research proves that the behavioral characteristics of a company can decrease the effect of economic crisis on the relationship between CEO power and firm value and financial performance.

    Keywords: Economic Crisis, CEO Power, Firm Value, Financial Performance, Behavioral Characteristics of the Company
  • Mohammad Reza Nik Bakht*, Amir Hossein Hossein Pour Pages 189-224

    Increasing Emphasis On Internal (Charter Of The Audit Committee) And External (Public Company Accounting Oversight Board Standards) Laws And Regulations Regarding The Audit Committee Communication With The Independent Auditor, In Order To Improve The Independent Auditor Performance And The Quality Of Financial Reporting, This Study Examined The Effect Of Management Incentives On Earnings Management And The Audit Committee Communication With The Independent Auditor On The Quality Of Auditorchr('39')s Judgment. It Should Be Noted That, The Research Method Is Experimental, Which Is Conducted Through A 2*2 Between-Subjects Experiment, With Experimental Design Post Test With Control Group, Consisting Of The Variables "Management Incentives On Earnings Management" And "Audit Committee Communication With The Independent Auditor". Participants In The Test Are Managers Of Audit Firms And This Research Were Conducted In Year 2019. Statistical Test Method Is Also MANCOVA.
    The Results Of The Analysis On The Data Extracted From 64 Managers Of Audit Firms, Indicate That "Management Incentives On Earnings Management" And "Audit Committee Communication With The Independent Auditor" Has A Positive And Significant Effect On The Quality Of Auditorchr('39')s Judgment And Also The Interaction Of "Management Incentives On Earnings Management And Audit Committee Communication With The Independent Auditor" Has A Positive And Significant Effect On The Quality Of Auditorchr('39')s Judgment. Finally, It Was Concluded From The Results Of The Study That According To Source Credibility Theory, When There Are High Management Incentives On Earnings Management, Audit Committee Communication With The Independent Auditor Has A Positive And Significant Effect On The Quality Of Auditorchr('39')s Judgment.

    Keywords: Management Incentives on Earnings Management, Audit Committee, the Quality of the Auditor's Judgment, Competing Preferences, Information Source Credibility
  • Amin Rostami, Mohammad Hosein Vadei*, Mohammad Ali Bagherpur Velashani Pages 225-267

    Internal auditing is an independent, objective assurance and consulting activity that helps an organization accomplish its objectives by bringing a systematic, disciplined approach to evaluate and improve the effectiveness of risk management, control and governance processes. As the roles of internal auditors increasingly change in organizations, new competencies are needed. The purpose of this research is to Identify and prioritize competencies of internal audit managers. In this research, mixed methods (quantitative and qualitative methods) are used. In other words, first, qualitative research method and grounded theory approach are used for Identifying competencies. To achieve this goal, with obtaining 18 faculty members and internal auditing experts insights through unstructured interviews in 2018-2019, we developed internal auditors’ competency model in Iran. According to this model, internal auditor managers need a series of Individual, technical, managerial and environmental competencies to achieve the desired level of effectiveness. Then, in the quantitative part of the research, by analyzing the questionnaires received from internal auditors and using Friedmanchr('39')s test, we prioritized the dimensions of competence of internal audit managers in the small, medium and large companies of Iran. The research results show that three dimensions of work experience, academic education, and Mastery of Internal Audit Standards in small, medium and large Iranian companies have a higher priority than other dimensions. In addition, in large companies, intellectual and analytical competencies, expertise in risk management, governance, information technology and quality frameworks have a higher priority than small and medium companies, which can be due to complex operating cycles and processes.

    Keywords: Mixed Methods (Quantitative, Qualitative Methods), Grounded Theory, Internal Auditors, and Competency Model
  • Hasan Abdollahzadeh, Vahid Amin* Pages 269-299

    The present study aimed at investigating the role of attitude, sabjective norm, perceived behavior control, ethical commitment, and perceived risk on intention to corporate sustainability accounting and reporting(CSAR) on the Tehran Stock Exchange. This study is a survey research. The statistical population of this study included the financial managers and senior experts of accounting in the companies listed on the Tehran Stock Exchange except the financial intermediary companies such as banks, investment funds, insurances, etc. The population size was considered as 276 subjects each one representing one company. The statistical sample was determined as 161 subjects using Cochran formula at 5% error level. In order to measure the research variables, a standard questionnaire with five-point Likert scale was used. The research questionnaire was randomly emailed to 200 companies listed on the Tehran Stock Exchange in 2019 to achieve the statistical sample size and finally 163 questionnaires were answered. In this study, the structural equations model was used to test the hypotheses. The results of structural equations model showed that attitude, mental norm, perceived behavior control, and ethical commitment have a positive effect on intention to CSAR. However, the significant effect of perceived risk of managers and accountants on intention to CSAR was not observed. The results of this study presented an extensive attitude among the goals of managers for intention to CSAR. Thus, the above-mentioned components can be used for CSAR to achieve a sustainable development.

    Keywords: Theory of Planned Behavior, Ethical Commitment, Perceived Risk, Intention to Corporate Sustainability Accounting, Reporting
  • Faezeh Pasandideh Fard, Kazem Vadizadeh, Sahar Sepasi* Pages 301-334

    One of the effective factors in reducing the reliability of reports and financial statements is the phenomenon of fraud and error which increases the risk and cost of business, decreases investor’s confidence and questions the integrity of accounting and auditing profession. The purpose of this study is to identify and investigate the factors affecting financial reporting bias. To this end, a qualitative research approach and meta-synthesis tools including seven steps have been carried out to systematically evaluate and analyze the findings of previous research. At the end, the data of 18 experts and professors were collected by a questionnaire in 2019 and using Shannon entropy quantitative method to determine the impact factor of identified factors based on content analysis approach. Finally, the factors that have the most impact on financial reporting bias are identified. The results of this study are helpful to professional auditors and corporate financial managers in identifying the factors that influence fraud and error.

    Keywords: Financial Reporting Errors, Fraud, Error, Meta Synthesis
  • Mostafa Abdi, Saeid Homayoun, Mahdi Kazemi Oloum* Pages 335-369

    The purpose of this study is to investigate the effect of audit committee characteristics on the level of sustainability reporting of companies listed on the stock exchange with emphasis on agency theory, legitimacy theory and stakeholder theory. The data collection method is archival and to test the research hypotheses, the data of 152 companies listed on the stock exchange that were collected during the period 2014 to 2018 have been used. For data analysis, regression with a combined data approach was used. The Global Reporting Initiativechr('39')s checklist has been used to measure sustainability reporting. The findings indicate that audit committee characteristics (size, independence, financial expertise and gender diversity of the members) have a positive and significant effect on corporate sustainability reporting level. Evidence suggests that the audit committee is effective as a corporate governance mechanism and control tool in improving the reporting quality in general and sustainability reporting in particular enhance to achieve the stakeholders goals. The findings of this study have important results for compilers of requirements and standards, management of companies and stakeholders. The findings of this study show the importance of disclosure requirements for non-financial information (environmental, governance and social information) for legislators and standardizers. The results of this study improve stakeholder awareness of the importance of corporate social responsibility, corporate governance, and environmental information on credit and investment decisions, and encourage companies to disclose sustainable reporting information in order to play their social role.

    Keywords: Audit Committee, Corporate Governance, Stakeholders, Sustainability Reporting, Sustainable Development
  • Fahime Ebrahimi*, Zahra Najafi Pages 371-394

    The business income tax is major source of tax revenues due to its importance and size. The purpose of this research is to investigate the role of mental accounting in shaping tax behavior of self-employed taxpayers. This is a survey research and the statistical population is comprised of individual taxpayers in Fars province in 2019. Hypothesis testing using R based on a sample of 184 small business owners revealed that self-employed taxpayers vary in how they use mental accounting and do tax calculations. They can be divided into segregators and integrators. Furthermore, the results revealed a significant difference between mental accounting of income tax and value-added tax (VAT). Taxpayers are more likely to segregate their mental accounts for VAT than they do for income tax. In addition, there is a positive relationship between tax knowledge and using mental accounting and a positive relationship between mental accounting and tax compliance. Therefore, it is important for the government to promote small business owners’ knowledge that can influence their mental accounting and, in turn, their tax compliance.

    Keywords: Mental Accounting, Self-employed Taxpayers, Income Tax, VAT, Tax Compliance