فهرست مطالب

  • سال پنجم شماره 14 (زمستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1393/03/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • فرزانه آجرلو، ابوالحسین امین مقدسی* صفحات 1-25
    گاه در بعضی مجامع ادبی چنین گمان می شود که بهره مندبودن شاعر از ذوق و قریحه خاص شعری، لزوما برخاسته از مراتب فهم و معرفت عمیق و گسترده وی از حقایق عالم است. چنین پنداری درباره شاعر مانع از ورود رویکردهای انتقادی به ساحت شعر او می گردد. حال آنکه اگرچه شاعر از علو طبع و تخیلی ژرف برخوردار باشد، این بدان معنا نیست که همواره ادراکی برتر از دیگران در کشف حقیقت و تفسیر آن دارد و یا با مراتب عالی وجود و عوالم غیب در ارتباط است. حقیقت آن است که شاعر به سبب دارابودن نگرشی متفاوت به پدیده های پیرامون خویش، برداشتی دیگر از موجودیت این اشیا و روابط میان آنها دارد لذا دریافت درونی خود را در قالب الفاظ و عباراتی نو و برانگیزاننده پردازش می کند، در این میان هرچه شاعر گنجینه وسیعتری از علوم و معارف در درون خود داشته و به مراتب عالی تری از رشد و ارتقای فکر نائل آمده باشد، مفاهیم و مضامینی متعالی نیز در متن شعر وی مشهود خواهد بود. از این رو، استعداد پردازش شعر، تزکیه روح و رشد شخصیت شاعر تنها زمینه ای برای دست یافتن به حقایق و سنخیت یافتن با آنهاست. تاثیر عمیق و پایدار نظام فکری شاعر بر زبان و فرهنگ جامعه، نباید موجب گردد نقشی ویژه در تاثیرگذاری بر افکار و هدایت فکری جامعه متوجه وی بدانیم. اندیشه شاعرانه او هراندازه غنیتر، اصیلتر و وسیعتر گردد، تاثیری بسزا در رشد فکری جامعه ادبی و به دنبال آن رشد فرهنگ عمومی جامعه خواهد داشت. بنابر نتیجه این پژوهش مقایسه ای- تحلیلی می توان گفت مکاتب ادبی غرب بطور عمده، حامی بی طرفی شعر و حفظ ساختار هنری آن هستند، اما در جوامع ادبی عرب، با وجود تاثر از ساختار این مکاتب، شاهد روح معانی و مفاهیمی عالی هستیم که ضمن حفظ ماهیت حسی و خیال انگیز شعر، در متن آن مشهود است.
    کلیدواژگان: شعر، ادراک، ذوق، حقیقت، رشد
  • صادق سیاحی، محمود مهدی زاده*، کفیه اهوازیان صفحات 26-48
    تحلیل صحیح الفاظ و وجوه اعرابی آنها، تاثیر مستقیم بر درک و فهم معنای آیات دارد تا آنجا که در مواردی اعراب گذاری نادرست کلمات در آیات، به استنباط ناصواب از سخنان خدا منجر می شود. با توجه به اینکه الفاظ، ظروف معانی هستند شناخت دقیق و صحیح معانی و فهم درست آنها فقط با درک دقیق رابطه میان الفاظ و اجزای تشکیل دهنده کلام میسر است که کشف این رابطه به درک پیام آن منجر می شود. در برخی آیات قران، تعدد معانی و تنوع دلالتها به علت تعدد اعراب و تنوع وجوه نحوی در آنها است، به همین دلیل ابن جنی، اختلاف در اعراب را دلیلی بر اختلاف معانی می داند. اختلاف در وجوه اعرابی در تفسیر آیات و چگونگی استنباط احکام الهی نقش محوری دارد. بر این اساس، پذیرش رای جمعی و تکیه بر اجماع- که در علم نحو با اصطلاح «جمهور نحات» از آن یاد می شود- می تواند ما را در درک مفاهیم آیات و دریافت حقیقت مراد کلام خداوند یاری کند و از سقوط در دام تفسیرهای سلیقه ای و تاویل کلام خداوند بر مبنای گرایشهای فکری و مسلکی برهاند، مشروط به آنکه معانی دریافتی از وجوه اعرابی با روح کلی حاکم بر قرآن و معانی دریافتی از مکتب امینان وحی که پیامبر(ص) و اهل بیت گرامی ایشان(ع) هستند، همچنین با عنصر عقل به عنوان پیامبر درون مغایر نباشد. این مقاله تلاش کرده است پاره ای از آسیبهای ناشی از اختلافات چالش برانگیز زمخشری در تفسیر کشاف با جمهور نحات و در نتیجه اختلاف در معنای دریافتی را از آن آیات بررسی و تحلیل کند. که باشناخت این آسیبها واجتناب از آنها، وهم چنین بادرک صحیح دلالتها، می توان مانع حمل کلام خدا بر غیر مراد آن گشته و به برداشتی صواب ودرکی حقیقی از پیامهای آسمانی دست یافت.
    کلیدواژگان: تفسیر، اعراب، اختلاف، معانی، زمخشری، جمهور نحات
  • علیرضا محکی پور، یدالله فاش آبادی* صفحات 49-65
    شیخ معروف نودهی برزنجی1166-1254ه/1753-1838م شخصیتی بزرگ و استادی توانا در علوم عربی و اسلامی است که تالیفات فراوانی از نظم و نثر از خود بر جای گذاشت. از جمله آثار منظوم او تخمیس برخی قصاید مشهور عربی و در راس آن تخمیس قصیده ی «برده المدیح» یا برده سروده ی محمد بن سعید بوصیری است. نودهی در تخمیس قصیده ی برده دارای سبکی عالی، روان و غالبا فصیح است. او در ساختمان لفظ و مضمون گاهی گام به گام، دنباله رو شیوه ی بوصیری است. پیوندها و تداخل های لفظی و معنوی، اشاره های قرآنی و اقتباس هایی از حدیث و سنت، از ویژگی های تخمیس اوست. ضمن این که در برخی موارد سروده های وی از عیوب فصاحت، واژگان غریب و غیر فصیح و تکرار به دور نیست.
    کلیدواژگان: شیخ معروف نودهی، تخمیس برده، نقد، زیبایی شناسی
  • بتول علوی*، سید محمد هادی زبرجد صفحات 66-82
    قرآن کریم بهترین و برترین نمونه والای فصاحت و بلاغت است که هر کس بنا به قابلیتها و درک و فهم خویش می تواند از این دریای بی کران بهره ببرد. اسلوب احتباک از صور ایجاز حذف و یکی از مباحث مهم در علم معانی است که در شیوه بلاغی قرآن کریم نیز بکار رفته است. این اسلوب با قرینه هایی مقابل یکدیگر در صدر و ذیل سخن نمایانگر می شود و مخاطب با جستجوی دقیق و بررسی قرینه ها، محذوفها را در سخن متکلم درمی یابد. احتباک به مقتضای حال و مقام انواع گوناگونی همچون احتباک متشابه، احتباک متناظر، احتباک مثبت و منفی و احتباک ضدی دارد که به شیوه ای لطیف و زیبا در قرآن کریم بکار رفته است.
    این مقاله سعی دارد کاربرد اسلوب احتباک را در قرآن بررسی کند و با ذکر نمونه و اشاره به دیدگاه های مفسران به توضیح آن بپردازد.پژوهش حاضر نشان می دهد در این اسلوب گاهی لفظ مفرد و گاهی جمله، حذف گردیده است و اغراض این اسلوب شامل احتراز از عبث، تعظیم و تحقیر است.
    کلیدواژگان: ایجاز حذف، اسلوب احتباک، احتباک متشابه، احتباک متناظر، احتباک مثبت و منفی، احتباک ضدی، بلاغت، قرآن کریم
  • حامد صدقی*، یوسف فضیلت صفحات 83-101
    نازک الملائکه از جمله شاعران بزرگ عراق است که ادبیات را در کنار سایر کارکردهای زیبایی-شناسی، جولانگاه بیان حقایق جامعه می داند. شعر او صحنه آمیزش ادبیات و امور مربوط به جامعه است. دیدگاه نازک در قبال جامعه خویش و مشکلات و تنگناهای آن دیدگاهی مسوولانه است و این مهمترین شاخصه اجتماعی شعر اوست. طبع ظریف و احساس لطیف شاعر، تنها در برابر مشکلات جامعه خود واکنش نشان نمی دهد، بلکه به مصائب موجود در سایر کشورهای اسلامی از جمله فلسطین نیز می پردازد. از آنجا که اغلب پژوهشهای انجام گرفته در مورد نازک الملائکه جنبه های ذاتی و رومانتیستی شعرش را بررسی کرده اند، مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی به موضوعات انسانی و اجتماعی شعر نازک الملائکه با تکیه بر واقع گرایی می پردازد. واقع-گرایی اجتماعی در اشعار نازک از عواملی متعدد؛ چون توجه به مشکلات جامعه، ظلم و بی عدالتی، جنگ جهانی و ویرانیهای ناشی از آن و فقر و کمبودهای مردم زمانه سرچشمه می گیرد. از این رو، غم و اندوه انسانی، ظلم ستیزی، کمک به ضعیفان و فقیران، از مسائل مورد توجه شاعر به شمار می آید که با نگرش حزن انگیز او به تصویر کشیده می شود.
    کلیدواژگان: واقع گرایی، گرایش اجتماعی، نازک الملائکه
  • مریم برزگر، سید مهدی مسبوق* صفحات 102-119
    امثال و حکم بخشی قابل توجه از ادبیات و فرهنگ جوامع مختلف و بیان کننده دغدغه ها، آرزوها و آرمانهای توده مردم است که از دور دستهای تاریخ به یادگار مانده است. مقوله زن یکی از موضوعاتی است که در ضرب المثلها مورد توجه واقع شده و جایگاهی درخور یافته است. زن در ادبیات کلاسیک فارسی و عربی چهره چندان مثبت و درخور ستایشی ندارد. در میان امثال و حکم نیز هویت زن مخدوش و تیره و دیدگاه های منفی نسبت به او بر سیمای او سایه افکنده است. سیمای زن در امثال و حکم فارسی و عربی از همگونیهای فراوان برخوردار است. کم خردی، سست رای بودن، لزوم خانه نشینی و مستوری، سزاوار تنبیه بودن و ناقص الخلقه بودن از آن جمله است. از آنجا که برخی، این نگاه منفی به زن را در جوامع ایرانی و عربی تا حدودی برگرفته از نگاه دینی مردم این جوامع می دانند جستار حاضر با روش تحلیل محتوا و بر اساس آموزه های اسلامی به بررسی انتقادی سیمای زن در امثال و حکم فارسی و عربی پرداخته و با استناد به آیات و روایات، بی پایه بودن چنین ادعاهایی را اثبات کرده است.
    کلیدواژگان: زن، امثال و حکم، ادبیات فارسی، ادبیات عربی، آموزه های اسلامی
  • سمیه صولتی، علیرضا نظری* صفحات 120-137
    حضور تنگاتنگ اسطوره ها در شعر و آمیخته شدن آنها با لحنی حماسی، در حقیقت بیان کننده آرمان خواهی شاعرانی است که اسطوره را وسیله ای برای انعکاس رویاهای جمعی جامعه خود قرار داده اند. شاعر متعهد فلسطینی، محمود درویش از پیشگامان شعر مقاومت فلسطین است که شعرش را یکسره وقف آرمان فلسطین نموده و به شرح دردها و آرزوهای هم وطنان خویش پرداخته و در این راستا از جادوی اساطیر و نقش اثر بخشی آنها در تحولات سیاسی- اجتماعی غفلت نورزیده و از سرچشمه های جوشان فرهنگ و هویت ملی و فراملی به خوبی بهره برده است. شعر درویش بستر ظهور اساطیری با کارکردهای سیاسی- اجتماعی است که روحیه بیداری و مقاومت را در جان افسرده انسان فلسطینی زنده نگه دارد، تا از این افق با توجه و تاملی بیشتر به آینده خویش و وطن بنگرند.
    کلیدواژگان: محمود درویش، اسطوره، آرمان خواهی
|
  • Abul Hassan Amin Moghaddasi*, Farzaneh Ajorloo Pages 1-25
    In some critical and literary associations, it is believed that a poet's poetic taste necessarily reveals his wide knowledge and deep understanding of the world around him. Such judgment of the poet prevents critical views on his poetries. However, if the poet has great ambitions and imaginations, this does not mean that he possesses higher perception and understandings than others in exploring the truth and its interpretations; or he has associations with the unseen world. Since the poet holds a different perspective towards the phenomena of his surroundings, he expresses his internal understandings in the form of new and stimulating words and phrases. Meanwhile, if the poet has a broader treasure of science and religion within him and has reached higher thoughts, higher concepts and themes can be traced in his poetry. Thus, the talent of processing poetry, catharsis of the spirit and the development of his personality provide the grounds to reach the truth. The deep and stable effect of the poet's system of thoughts on language and culture should not be taken as a compulsive effect on his thoughts and place in the society. When the poet's thoughts and approach taken from his theological and social ideas, becomes richer, and wider, the greater effect it will have on the mental development of literary and popular culture; this is followed by the growth of the public cultural awareness. According to the results of this comparative - analytical approach, it can be understood that Western literary Schools advocate mainly advocate the neutrality of the poems and focus on its artistic structure. This leads to depletion of poetry of human and religious concepts. However, in the Arab literary society, despite the impression of these Schools, we can see the spirit of sublime concepts which is the result of the poet's deep relation with the Universe; this can be seen while maintaining the identity and thought-provoking aspects of their poems.
    Keywords: Critique, Poet, Poetry, Western critics, Arabic critics
  • Mahmood Abdanan Mahdizadah*, Keyfiyeh Ahvaziyan, Sadegh Sayyahi Pages 26-48
    The correct analysis of words and their erabs have a direct effect on our understanding of the meaning of verses. Incorrect erab of the words in the verses leads to undue inferences. Given that words are containers of meanings, accurate knowledge and understanding of their meanings is only made possible thorough understanding the relationship between words and its components. Exploring this relationship leads to understanding its message. In some verses, multiple meanings are due to the multiplicity and diversity of erab. Thus, Ibn Gini considers multiplicity of meaning as the result of multiplicity of erab. Different opinions on erabs in the interpretation of the verses and how to elicit divine laws play a very crucial role in their comprehension. Accordingly, the adoption of a collective opinion and relying on consensus, the syntactical term is called "Nehat Gomhoor", helps us to understand the verses and the true word of God. This would in turn free one to fall in the trap of false interpretations of God's words due to various thoughts and tendencies. The interpretation should be in line with the general spirit of the Koran, the Prophet and his disciples'' school of thought and the element of wisdom. This article has tried to analyze some of the damage caused by challenging differences in interpretation of Zamakhshery in interpreting Kashaf with Nehat Gomhoor, resulting in different understandings of the verses. Understanding these pathologies and their avoidance, in addition to understanding the right reasons, one can avoid misunderstanding of God's message.
    Keywords: Interpretation, Eraab, Differences, Meaning Zamakhsheri, Gomhoor, e, nohat
  • Yadolla Phashabadi*, Alireza Mahaki Poor Pages 49-65
    Shaikh Maroof Nodehi (1753-1838) is a great scholar in Arabic and Islamic Sciences who has numerous literary works in prose and poetry. Of his prose works are the quintain of some of his popular Arabic odes and above them is the quintain of "Bardato Al-madih" or "Slave" by Mohammad Ibn Said Boosiy. Nodehi in composing the quintain ode of "Slave" employs a fluent, rhetorical and sublime style. In terms of vocabulary and themes, he sometimes follows the approach of Boosiry. Ties and interferences, literal and conceptual, the Koranic references, Hadith and sunna adaptation, are the features of his quintain; While in some cases his poems are not without the defects of rhetoric, unfamiliar and non- fluent vocabulary and repetition.
    Keywords: Sheihk Maroof Nodehi, Quintain of slave, Criticisim, Aesthetics
  • Batol Alavi*, Seyed Mohammad Hadizbariad Pages 66-82
    The Holy Koran is the best and the highest of the rhetoric sublime pattern that a can employ based on their capabilities and understandings of oneself. One of types of ellipsis is the Ehtebak style and it is one of the important issues in the semantics that is also used in rhetorical style of the Holy Koran. This style appears in the beginning or at the end of the speech in a parallel structure; attentively, the addressee understands the omitted words in the speaker's speech. Ehtebak has various types, depending on the opportunity and the need, such as similar Ehtebak, corresponding Ehtebak, positive and negative Ehtebaks, and anti-Ehtebak that have been used in the Koran in a subtle and elegant manner. This paper investigates the use of the Ehtebak style in the Holy Koran with samples and referring to the views of commentators. The present study shows that, in this study, sometimes singular and sometimes literal sentences have been dropped and the purpose of this style includes the avoidance of futile, respect, and humiliation.
    Keywords: Ellipsis, Ehtebak style, Similar Ehtebak, Corresponding Ehtebak, Positive, Negative Ehtebaks, Anti, Ehtebak, Rhetoric, The Holy Koran
  • Hamed Sedghi, Yousef Fazilat Pages 83-101
    Nazik is one of the foremost poets of Iraq who understands literature beside its aesthetics functions as a way to express social facts. In fact her poem is an amalgamation of literature and social affairs. Malaika takes a responsible stand towards her society, its problems and difficulties and this is an outstanding feature of her poetry. The poet's elegant taste and feelings not only is a reaction against the social problems of her society but also attend to difficulties of other Islamic countries such as Palestine. Most studies on the poet have examined the innate and romantic aspects of Nazik Malaika; the present article emplys a descriptive-analytical approach to deal with social and humanitarian issues of her poems such as social problems, tyranny and injustice, World War II, and its aftermath of lack and poverty. Thus, in her poems she takes into account human grief, anti-oppression, helping the poor and the unprivileged are portrayed with sorrow.
    Keywords: Realism, Social tendency, Nazik Al Malaika
  • Seyyed Mehdi Masboogh*, Maryam Barzegar Pages 102-119
    Proverbs, remained from ancient history, are important part of literature and culture of the different societies that show the anxieties, hopes, goals, and expectancy of people. Woman is a subject that has great importance in proverbs. This subject does not have a positive characteristic in classical Persian and Arabic literature. There are some negative and dark views ascribed to women and her identity in Persian and Arabic Al-amthal wa al-hikam. Foolishness, indeterminacy, the need to stay home and be covered, worthy of punishment, and deformed body are of those features assigned to women. Since this negative view of women in Persian and Arabic communities is considered to have driven partly from the religious perspective of people, this article aims to present a critical view on this subject based on the Islamic teachings in the Persian and Arabic Al-amthal wa al-hikam inrelation to the Koranic verses and Hadiths to prove these claims ill-founded.
    Keywords: Woman, Al-amthal wa al-hikam, Persian literature, Arabic literature, Islamic teachings
  • Alireza Nazari*, Somayeh Soolati Pages 120-137
    The omnipresence of mythology in poetry and their combination with epic tone is expressive of the poet's idealism that employs myth to reflect the collective dreams of their society. The Palestinian committed poet, Mahmood Darvish, is one the pioneers of Palestine's resistance poetry that has completely devoted his poems to Palestine's ideals. In his poems he has depicted the sufferings and wishes of his fellow citizens and in doing this he has not neglected the magic of mythology and its influential role in political and social changes. He has exploited infinite sources of cultural, national, and transnational identity. Darvish poetry is bedrock of mythology with political and social functions that revives the mood of vigilance and resistance in the depressed Palestinians; through this new horizon, he views his future and country more attentively.
    Keywords: Mahmood Darvish, Myth, Idealism