فهرست مطالب

پایداری، توسعه و محیط زیست - سال سوم شماره 4 (پیاپی 12، زمستان 1395)
  • سال سوم شماره 4 (پیاپی 12، زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/12/18
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سحر رضایان، سید علی جوزی، نسرین مرادی مجد* صفحات 1-23
    زمینه و هدف
    این مطالعه با هدف ارائه برنامه مدیریت راهبردی دفع بهداشتی پسماندهای شهر گرگان به انجام رسید. بدین منظور از روش SWOT برای تدوین راهبردهای مناسب جهت الگوی مناسب مدیریت پسماندهای شهر گرگان بهره گرفته شد.
    روش بررسی
    پس از بررسی های انجام شده امتیاز ماتریس داخلی53/2 که حاکی از وضعیت خوب مدیریت پسماند نسبت به عوامل داخلی می باشد و امتیاز ماتریس خارجی45/2 که نشان دهنده وضعیت نسبتا ضعیف مدیریت پسماند نسبت به عوامل خارجی می باشد، محاسبه شد. همچنین با توجه به ماتریس راهبردی کمی(QSPM) تعداد 15 استراتژی جهت مدیریت بهینه سیستم پسماند شهر گرگان معرفی و سپس جذابیت و اولویت استراتژی های مدیریت پسماند شهر گرگان برای رسیدن به توسعه پایدار از لحاظ توسعه اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی مشخص گردید.
    یافته ها
    در نهایت با استفاده از ماتریس ارزیابی موقعیت و اقدام استراتژیک موسوم به SPACE مشخص شد که سازمان در وضعیت تهاجمی و در واقع در بهترین وضعیت ممکن قرار دارد.
    نتیجه گیری
    بنابراین این سیستم می تواند با استفاده از توانایی ها و نقاط قوت داخلی در جهت بهره برداری از فرصت های خارجی، برطرف کردن نقاط ضعف داخلی و پرهیز از تهدیدهای خارجی اقدام نماید.
    کلیدواژگان: مدیریت راهبردی، محیط زیست، پسماند شهری، روش swot، شهر گرگان
  • سید کاظم موسوی* صفحات 25-36
    زمینه و هدف
    اصولا رشد و گسترش شهر و شهرنشینی اغلب با فعالیت های صنعتی همراه است. این همراهی و همزیستی از یک سو امکان اشتغال و رشد اقتصادی را برای شهروندان به ارمغان می آورد و از سوی دیگر، آن ها را در معرض آلودگی های مختلف قرار می دهد. با توجه به این مطلب وجود صنایع فولاد در محدوده شهرستان اردکان باعث مشکلات فراوانی در این منطقه شده است. در این تحقیق نقش آلوده کننده این صنایع و اثرات منفی آن بر شهرهای محدوده تحت تاثیر آن با بهره گیری از مدل SWOT بررسی شده است.
    روش بررسی
    روش مورد استفاده در این پژوهش، روش توصیفی– تحلیلی است. به منظور جمع آوری اطلاعات و داده های مورد نیاز، از مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد و همچنین مطالعات میدانی شامل مصاحبه و پرسشنامه استفاده شده و با توجه به اطلاعات به دست آمده به بررسی وضعیت زیست محیطی در منطقه اقدام شده است. در مرحله بعد، جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات و ارائه راهبردها و استراتژی ها از روش SWOT استفاده شده است.
    یافته ها
    نتایج یافته ها نشان می دهد که مجموع امتیاز وزن دار جدول ماتریس عوامل داخلی 95/2 و در جدول ماتریس عوامل خارجی 42/2 است. که عدد حاصله پایین تر از میانگین بوده، در واقع از قوت ها و فرصت های به دست آمده به درستی در جهت غلبه بر ضعف ها و تهدیدها استفاده نشده است و ضعف ها بر قوت ها و تهدیدها بر فرصت ها غالب هستند. و نوع استراتژی حاصل شده، استراتژیی تنوعی(اقتضایی) است.
    نتیجه گیری
    با توجه به اهمیت نقش توسعه صنعت و از طرفی توجه به نقش محیط زیست، باید مدیران مربوطه شرایطی را اخذ نمایند تا با اتخاذ سیاست های مناسب و برنامه ریزی مطلوب، بتوان در کنار حفظ محیط زیست به رشد و توسعه صنعت پرداخت.
    کلیدواژگان: صنعت فولاد، ارزیابی، محیط زیست، آلودگی، SWOT
  • منیژه عالی پور، جمال قدوسی*، علی محمدی، منوچهر امیدواری صفحات 37-51
    زمینه و هدف
    پارک های جنگلی شهری به پارک هایی اطلاق می شود که به دو صورت طبیعی و یا انسان ساخت در حریم یا درون مناطق شهری واقع شده باشند. بهره وری از پارک های جنگلی با توجه به تنوع عملکردهای چنین پارک هایی از جمله موضوعاتی است که در مدیریت مناطق شهری به ویژه در کلان شهرها مطرح می باشد.
    روش بررسی
    با توجه به نقش و اهمیت پارک های جنگلی شهری در این تحقیق که در قالب مطالعه موردی در پارک جنگلی جهان نما در کلان شهر کرج اجراء گردیده، اقدام به شناسایی و ارزیابی شاخص های بهره وری به منظور اولویت بندی اقدامات مدیریتی با استفاده از رویکرد تصمیم گیری چند مشخصه ای(MCDM) و کاربست روش دلفی( Delphi) و فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) و ( FTOPSIS) شده است.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که 6 معیار شامل 1) زیست محیطی با 5 شاخص ،2) اجتماعی با 3 شاخص ،3) اکولوژیکی با 4 شاخص ،4) ورزشی با 2 شاخص ، 5) فرهنگی و آموزشی با 3 شاخص و 6) اقتصادی با 4 شاخص در بهره وری بهینه از پارک های جنگلی شهری دارای نقش تعیین کننده هستند.
    نتیجه گیری
    بر این اساس، جهت بهینه سازی مدیریت بهره وری از پارک های جنگلی شهری لازم است در برنامه ها و اقدامات بهره وری از پارک های جنگلی به عملکرد های تلطیف هوا، زیباسازی منظر، کاهش آلودگی هوا، حفظ تنوع زیستی و کاهش مخاطرات طبیعی، تفریح و تفرج، تعاملات اجتماعی، توازن اکوسیستم شهری، امکانات و تجهیزات ورزشی و زمین های بازی کودکان، آموزش گل و گیاه، کتابخانه تعاملات فرهنگی و کارآفرینی و درآمد زایی اولویت داده شود.
    کلیدواژگان: بهره وری پارک جنگلی شهری، روش دلفی (Delphi Method)، تصمیم گیری چند مشخصه ی(MCDM)، تکنیک FAHP، تکنیک FTOPSIS
  • وحید ریاحی*، فرهاد جوان، حورماه پوردیان، فاطمه موسی زاده صفحات 51-64
    زمینه و هدف
    در بیست و یکمین اجلاس ریو، زنان به عنوان یکی از گروه های اصلی در دستیابی به توسعه پایدار در نظر گرفته شده اند. براساس خط مشی اقدام در اجلاس ریو، سیاست هایی که زنان و مردان را به طور یکسان در بر نگیرد، در بلندمدت موفق نخواهد بود. مقاله حاضر با هدف تحلیل اثرات فعالیت های اقتصادی زنان در پایداری محیط زیست نواحی روستایی شهرستان بویراحمد انجام شده است.
    روش بررسی
    تحقیق حاضر، توصیفی تحلیلی است و جامعه نمونه 6 روستا از دهستان لوداب است. از این رو جمعیت زنان روستایی شهرستان بویراحمد در سرشماری سال 1390 شامل 120591 نفر جامعه اصلی تحقیق را تشکیل می دهد. جامعه نمونه تحقیق نیز 250 فعال اقتصادی زنان روستایی که در امر تولید مشارکت داشته اند، به صورت تصادفی در روستاهای منتخب تعیین شده است. جمع آوری داده های تحقیق علاوه بر بررسی های کتابخانه ای، از طریق مطالعات میدانی و پرسشنامه تهیه شده است. در نهایت تحلیل داده ها براساس نرم افزار Spss صورت گرفته است.
    یافته ها
    یافته های نشان داد که نخست متناسب با افزایش نیروی کار زنان در فعالیت های اقتصادی روستایی و تولید محصولات کشاورزی و دامی بر میزان پایداری نواحی روستایی افزوده می شود.
    نتیجه گیری
    سپس بررسی ها نشان داد که پایداری محیط زیست نواحی روستایی به نسبت فاصله از مرکز شهرستان ارتقاء می یابد و در نهایت در میان روستاهای مورد بررسی روستاهای دهنو و حیدرآباد سفلی در بالاترین سطح و روستاهای ده چل دم لوداب، آزادی و قلندری درسطح متوسط و روستای آبمورد در پایین ترین سطح قرار داشته است.
    کلیدواژگان: زنان روستایی، اقتصاد روستایی، اکوسیستم های روستایی، محیط زیست روستایی، پایداری محیط زیست
  • فاطمه بکائیان*، فاطمه کرمی قهی، علی اکبر شمسی پور، مرضیه علیخواه اصل صفحات 65-73
    زمینه و هدف
    یکی از مباحث و چالش های مهم در حوزه مدیریت اراضی و توسعه پایدار شهری، شناخت پوشش و کاربری اراضی شهری و روند تغییرات آن ها است. امروزه با توجه به توسعه روز افزون شهرها، آگاهی از وضعیت پوشش اراضی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. تکنیک های سنجش از دور بهترین وسیله برای استخراج نقشه ی کاربری اراضی می باشد. در چند دهه گذشته، شهر تهران، با رشد و توسعه شهری و شهرک های پیرامونی متعددی مواجه بوده که این مسئله موجب تغییرات متعددی در اراضی شهری تهران و نواحی پیرامون شده است. بنابراین در این تحقیق، برای تهیه نقشه کاربری اراضی ازروش طبقه بندی نظارت شده و الگوریتم طبقه بندی حداکثر احتمال استفاده گردید.
    روش بررسی
    منطقه مورد مطالعه شامل شهر تهران و مناطق پیرامونی آن شامل دامنه های شرقی و شمالی شهر تهران می باشد و در این تحقیق، از تصاویر ماهواره ای لندست 5 در سنجنده TM سال 2010 استفاده گردید و پس از انجام تصحیحات هندسی و رادیو متریک، از روش حداکثر احتمال برای طبقه بندی تصویر استفاده گردید.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که به ترتیب نواحی مرتعی (دامنه و مرتع)، نواحی شهری، پهنه های زراعی و باغی، پوشش جنگلی و درختکاری، اراضی بایر و پهنه های آبی بیش ترین مساحت کاربری را تشکیل می دهند.
    نتیجه گیری
    برای ارزیابی صحت و دقت طبقه بندی های انجام شده، صحت کلی وضریب کاپا تعیین گردید که به ترتیب 91.235 % و 874/0 به دست آمد.
    کلیدواژگان: کاربری و پوشش اراضی، تهران، حداکثر احتمال، تصاویر ماهواره ای
  • ابوالقاسم گل خندان* صفحات 75-89
    زمینه و هدف
    توسعه گردشگری از دو کانال، آلودگی هوا را متاثر (کم یا زیاد) می کند: کانال نخست به طور مستقیم از طریق اثر مقیاس، اثر تکنیک و اثر ترکیب گردشگری (کانال اثرات مستقیم) و کانال دوم از طریق اثر آن بر رشد اقتصادی (کانال اثرات غیرمستقیم) حاصل می شود. در این راستا، هدف اصلی این مقاله بررسی تاثیر بلندمدت توسعه گردشگری بر آلودگی هوا (شاخص کیفیت محیط زیست) در کشورهای منطقه منا (شامل: ایران) در قالب منحنی زیست محیطی کوزنتس طی دوره ی زمانی 2014-1995 است.
    روش بررسی
    نتایج این تحقیق با استفاده از روش به روزرسانی مکرر و کاملا تعدیل شده (Cup-FM) حاکی از تاثیر مثبت و معنادار توسعه گردشگری بر انتشار گاز کربن دی اکسید (CO2) در بلندمدت است.
    یافته ها
    نتایج دیگر این تحقیق حاکی از تایید منحنی زیست محیطی کوزنتس برای کشورهای مورد مطالعه است؛ به گونه ای که هم اکنون در قسمت صعودی این منحنی قرار دارند.
    نتیجه گیری
    بر اساس سایر نتایج، مصرف انرژی و تجارت نیز در کشورهای منطقه منا، آلودگی هوا را در بلندمدت درپی خواهد داشت.
    کلیدواژگان: توسعه گردشگری، آلودگی هوا، کشورهای منطقه منا، روش Cup-FM
|
  • Sahar Rezaeian, Seyed Ali Jozi, Nasrin Moradimajd * Pages 1-23
    Background And Objective
    This study aims to provide a strategic management plan for waste disposal was carried out in Gorgan. For this purpose, the SWOT method to develop an appropriate model for waste management strategies were used in Gorgan.
    Method
    After investigations internal matrix score of 53/2, which indicates good status of waste management to internal factors and external matrix score of 45/2, which indicates the status of waste management to external factors is relatively weak, respectively. Considering the low strategic matrix (QSPM) 15 strategies for management of the waste system and the introduction of attractive and priorities Gorgan Gorgan waste management strategies to achieve sustainable development in terms of social and economic development and the environment were identified.
    Results
    Finally, situation assessment and strategic action called SPACE matrix it was found that the aggressive position and indeed in the best condition possible.
    Conclusion
    Therefore, this system can be built using the capabilities and strengths in order to take advantage of external opportunities, overcome internal weaknesses and avoiding external threats to take action.
    Keywords: strategic management, Environment, municipal waste, the method of SWOT, Gorgan
  • Seyed Kazem Mosavi * Pages 25-36
    Background And Objective
    Growth and development of cities are usually along with industrial activities. This coexistence, on one hand, provides employment and economic growth for the citizens and on the other hand, it exposes them to different types of pollutions. Based on this fact, the existence of steel industries around the city of Ardakan has caused numerous problems for the area. In the current study, the polluting role of these industries and their negative effects on the adjacent cities have been studied using the SWOT model.
    Method
    The method used in this research is a descriptive-analytic method. In order to collect required information and data, library studies, document review as well as field studies include interviews and questionnaires were used and according to the information obtained, study the overall situation of environmental in the region has been proceeded. In the next step, SWOT method is used to analyze the information and provide guidelines and strategies.
    Results
    Results of this study demonstrated that the total weighted score of the table of internal factors matrix is 2.95 and for external factors matrix is 2.42. The obtained number was lower than average; in fact, the strengths and opportunities are not used properly to overcome weaknesses and threats and weaknesses outweigh the strengths and the threats are dominant to opportunities. In addition, the type of resulted strategy is the variety (contingency) strategy.
    Conclusion
    Due to the importance of industrial growth and at the same time, the role of the environment, the authorities in charge should provide proper grounds for right policies and planning in a way that advancing in industry becomes possible next to maintaining the environment.
    Keywords: steel industry, evaluation, Environment, Pollution, SWOT
  • Manijeh Aalipour, Jamal Ghoddousi *, Ali Mohammadi, Manuchehr Omidvari Pages 37-51
    Background And Objective
    Forest parks are produced in two ways of natural or man-made in the territory or within the urban areas. The utilization of the forest parks with respect to the various functions of such parks is of interest to the management of the urban areas, especially in metropolitans.
    Method
    As forest parks are so important, therefore: this research is a case study of Jahan Nama forest parks in Karaj in order to identify and evaluate the utilization criteria for ranking the management performance. The methods in this research are Multi-Criteria Decision Making (MCDM) approach, Delphi method, Fuzzy Analytic Hierarchy Process (FAHP) and Fuzzy Technique for Order Performance by Similarity to Ideal Solution (FTOPSIS).
    Results
    The results show that 6 criteria of Environmental with 5 descriptors, social with 3 descriptors, Ecological with 4 descriptors, Sports with 2 descriptors, Cultural and Educational with 3 descriptors and Economical with 4 descriptors are significant in optimum utilization of urban forest parks.
    Conclusion
    As a result, the optimum utilization depends on the criteria of stylizing the air, beatifying the landscapes, reducing air pollution, maintaining biodiversity, reducing natural hazards, fulfilling the functions recreation and social interactions, balancing urban ecosystems, sports facilities, equipment and children’s playgrounds, gardening education, libraries, cultural interactions and entrepreneurship and income.
    Keywords: Utilization of Urban Forest parks, Delphi Method, Multi-Criteria Decision Making (MCDM, Techniques of FAHP, FTOPSIS
  • Vahid Riahi *, Farhad Javan, Hormah Pourdian, Fatemeh Mousazadeh Pages 51-64
    Background And Objective
    In twenty-first Rio Summit, women were considered as one of the main groups in achieving sustainable development. According to action policy at Rio summit, those policies which not treat men and women as same will not be successful in the long run. This paper aims to analyze the effects of the economic activities of rural women in environmental sustainability in rural areas of Boyer Ahmad.
    Method
    The present study is analytical-descriptive and sample size is six villages in Ludap district. Hence the rural female population in Boyer Ahmad in 2011 census included 120,591. The samples consisted of 250 economically active rural women who were involved in the production which were randomly selected. In addition to the survey research data collection library, through field studies and questionnaires have been prepared. The data analysis was done by software Spss.
    Results
    The results showed that the prime proportional to the increase in female labor force in rural economic activity and production of crops and livestock on the sustainability of rural areas will be added.
    Conclusion
    The results showed that the environmental sustainability of rural areas is improved with more distance from the city center finally, among the surveyed villages Dehnoo and Hyderabad Sofla were at the highest level and those Dahchel Ludap, Azadi, Ghalandari were in moderate level and Abmored village was at lowest rate.
    Keywords: Rural Women, Rural economy, rural ecosystems, rural environment, environmental sustainability
  • Fatemeh Bokaeian*, Fatemeh Karami, Ali Akbar Shamsipour, Marzieh Alikhahasl Pages 65-73
    Background And Objective
    The knowledge of urban land usage and the trend of its variations is one of the major challenges in Land Management and Sustainable Urban Development. Today by attention to the fast development of cities, knowing the status of land cover is of great importance. Remote sensing techniques is the best means to extract land use maps. In the past few decades, Tehran, with growth and urban development and expansion of many surrounding towns, had changed in urban land and surrounding areas. In this paper we use the method of supervised classification and maximum likelihood algorithm in order to prepare the land use map.
    Method
    The study area is Tehran and its surrounding areas including the north and east of Tehran. In this research we have used the satellite images of Landsat 5 images (June) of the TM sensor in 2010 and after geometric correction metric radio, the maximum likelihood method was used for image classification.
    Results
    The research shows that respectively pasture areas (range and pasture), urban areas, farming and gardening zones, forest cover and tree planting, land and water zones forms the largest area of use.
    Conclusion
    The overall accuracy and kappa coefficient was determined in order to evaluate the accuracy of classifications and we received to %91.235 and %0.874 respectively.
    Keywords: Land use, Tehran, maximum likelihood, Satellite Images
  • Abolghasem Golkhandan * Pages 75-89
    Background And Objective
    Tourism development from two channels effects on air pollution (more or low): The first channel directly through the effects of scale, combine and technique the tourism (direct effect channel) and second channel through its effect on economic growth (indirect effects channel) is created. In this context, the main objective of this paper is to examine the impact of tourism development on air pollution in MENA region countries (include: Iran) in long-term and in the form of environmental Kuznets curve during the period 1995-2014.
    Method
    The results by using Continuously-updated and Fully-Modified (Cup-FM) method showed a positive and significant impact of tourism development on air pollution in the long-term.
    Results
    Other results of this study, indicate the environmental Kuznets curve to approve for countries studied; So that they are at the ascending section of this curve now.
    Conclusion
    According to the other results, energy consumption and trade in MENA region countries will be sought air pollution in the long-term.
    Keywords: Tourism Development, Air Pollution, MENA Region Countries, Cup-FM Method