فهرست مطالب

مطالعات مدیریت دولتی ایران - سال چهارم شماره 4 (پیاپی 14، زمستان 1400)
  • سال چهارم شماره 4 (پیاپی 14، زمستان 1400)
  • تاریخ انتشار: 1401/04/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • علی آب روشن*، آرین قلی پور، علی اصغر پورعزت، محمدعلی بابایی زکیلکی صفحات 1-37

    اثربخشی کانون های توسعه؛ یعنی توسعه معنادار شرکت کنندگان در یک یا چند شایستگی معین در یک بازه زمانی مشخص منوط به واکنش رفتاری شرکت کنندگان نسبت به بازخورهای توسعه ای دریافتی یعنی؛ انجام فعالیت های توسعه ای پیشنهادی است. این پژوهش در قالب یک مطالعه موردی پیش بین های قصد واکنش رفتاری شرکت کنندگان کانون های توسعه را نسبت به بازخورهای توسعه ای در سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران بر اساس نظریه رفتار برنامه ریزی شده شناسایی کرده است. نتایج حاصل از تحلیل داده های حاصل از مصاحبه با 12 مورد نشان داد که شرکت کنندگان کانون های توسعه در صورتی قصد می کنند نسبت به بازخورهای توسعه ای دریافتی از خود واکنش رفتاری بروز دهند (دست به انجام فعالیت های توسعه ای پیشنهادی بزنند) که 1) نگرش مطلوبی نسبت به انجام فعالیت های توسعه ای پیشنهادی داشته باشند 2) هنجارهای ذهنی مساعدی نسبت به انجام فعالیت های توسعه ای پیشنهادی داشته باشند 3) درک کنند نسبت به انجام فعالیت های توسعه ای پیشنهادی کنترل رفتاری دارند 4) در گذشته فعالیت های توسعه ای انجام داده باشند.

    کلیدواژگان: واکنش رفتاری، بازخور توسعه ای، فعالیت های توسعه ای، کانون توسعه، نظریه رفتار برنامه ریزی شده
  • ناهید سلیمی، سید حسین کاظمی* صفحات 39-71

    توجه به سرنوشت، جایگاه و مسایل زنان، به عنوان نیمی از افراد جامعه، از اهمیت بسزایی برخوردار است. این موضوع بحث انگیز زیر چتر «عدالت جنسیتی»، بخش عمده ای از توجهات خط مشی گذارانه عمومی دولت و سایر نهادهای خط مشی گذار را در قالب خط مشی های نحوه توزیع جنسیتی فرصت ها و امکانات به خود اختصاص داده است. با این حال، عدالت جنسیتی در فرایند خط مشی گذاری با مفاهیم متفاوت و بعضا متعارضی در قالب مسیله و راه حل فهم شده و به کار بسته شده است به طوری که ارایه راهکار بر شناخت و ساختاردهی درست به مسیله تقدم یافته است. این امر سبب شده عدالت جنسیتی، خود تبدیل به یک فرامسیله خط مشی گذاری شود که لازم است به منظور تدوین خط مشی های مناسب در حوزه زنان، ابتدا این فرامسیله بازنمایی و تحلیل، و در نهایت حل شود. بدین منظور این مطالعه با بهره گیری از روش پدیدارنگاری و بر اساس تحلیل مصاحبه های صورت گرفته با 21 نفر از خبرگان خط مشی گذاری حوزه زنان، درصدد بازنمایی ابعاد و فضای این فرامسیله برآمده است. یافته ها، شش گونه صورت بندی متفاوت از عدالت جنسیتی و دلالت های خط مشی گذارانه آن را نشان می دهد که با ملاحظه آن ها در پرتو پیشینه خط مشی گذاری، این مطالعه کوشیده دستور کاری برای حل فرامسیله عدالت جنسیتی و مسیری برای پژوهش های آتی در حوزه خط مشی گذاری زنان ارایه دهد.

    کلیدواژگان: عدالت جنسیتی، خط مشی گذاری، فرامسئله، پدیدارنگاری، حقوق زنان
  • یوسف رمضانی*، شیما اسفندیاری صفحات 73-98
    هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تاثیر عدالت سازمانی بر رفتار شایعه پراکنی کارکنان با در نظر گرفتن نقش تعدیلگری جو سازمانی است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش، توصیفی- پیمایشی است. با توجه جامعه آماری 500 نفری اداره کل راه و شهرسازی خراسان رضوی، بر اساس جدول کرجسی و مورگان حجم نمونه برابر با 217 نفر برآورد و با استفاده از روش نمونه گیری غیراحتمالی در دسترس نمونه مورد نظر انتخاب شد. به منظور جمع آوری اطلاعات برای آزمون فرضیات از روش میدانی با استفاده از سه پرسشنامه استانداردشده کالیت و رادل برای سنجش متغیر عدالت سازمانی، ویتک و وایلرس برای سنجش متغیر رفتار شایعه پراکنی و استمپر و مسترسون برای سنجش متغیر جو سازمان استفاده شد. روایی و پایایی پرسشنامه ها به ترتیب از طریق تحلیل عاملی تاییدی و ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی به تایید رسید. به منظور تحلیل داده ها نیز از مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار اسمارت پی.ال.اس استفاده شد. یافته های تحقیق نشان داد که متغیرهای عدالت توزیعی، عدالت رویه ای وعدالت تعاملی بر رفتار شایعه پراکنی تاثیر منفی و معنادار دارند اما متغیر عدالت اطلاعاتی هیچ تاثیری بر رفتار شایعه پراکنی ندارد. همچنین نتایج تحقیق نشان داد که جو سازمان تاثیر متغیرهای عدالت رویه ای و عدالت تعاملی بر رفتار شایعه پراکنی را تعدیل می کند. در نتیجه می توان بیان کرد که به هر میزان کارکنان میزان دریافتی از سازمان، تعامل بالادستان با زیردستان، رویه های انجام کار و معیارهای ارتقا در سازمان را عادلانه بدانند، میزان رفتارهای شایعه پراکنی آن ها در سازمان کاهش می یابد.
    کلیدواژگان: عدالت سازمانی، رفتار شایعه پراکنی، جو سازمان، نظریه مبادله اجتماعی
  • ملیحه هاشمی، مهدی مرتضوی*، حامد رحمانی صفحات 99-130
    امروزه، آموزش عمومی به عنوان عامل توسعه در جوامع بشری مطرح است. به منظور توسعه و پیشرفت، توجه به آموزش عمومی و داشتن الگوی اداره مناسب امری ضروری و محتوم است. از این رو، هدف این پژوهش ارایه مدل برای اداره آموزش عمومی کشور با رویکرد حکمرانی است. برای دست یافتن به هدف اصلی این پژوهش، پس از تحلیل محتوا، مضامین حاصل از بررسی ادبیات نظری، اسناد بالادستی و مصاحبه نیمه ساختار یافته با خبرگان برای تدوین مدل از تکنیک معادلات ساختاری-تفسیری استفاده شد. در این پژوهش، برای تشخیص متغیرهای پژوهش در بخش کیفی 15 نفر از خبرگان آموزش عمومی به روش نمونه گیری گلوله-برفی شناسایی شدند و مصاحبه با آن ها تا اشباع نظری انجام شد. پس از شناسایی شاخص های اولیه با استفاده از پرسش نامه ISM الگوی اولیه پژوهش استخراج شد و پرسش نامه به طور تصادفی در اختیار 384 نفر از خط مشی گذاران و صاحب نظران آموزش و پرورش قرار گرفت. برای تحلیل داده ها از روش حداقل مربعات جزیی و نرم افزار Smart PLS استفاده شده است. نوآوری پژوهش نیز از آن رو بود که یک نگاه جامع نگر بر پژوهش حاکم بود و منابع مختلف ادبیات نظری، اسناد بالادستی و نظرات خبرگان برای واکاوی مضامین استفاده شد و در پایان، یافته های پژوهش مشتمل بر 11 مقوله اصلی و 46 مقوله فرعی شناسایی شدند که مضامین محوری مدل طراحی شده مشتمل بر مشارکت نهادی، مشارکت درونی، انعطاف پذیری ساختاری، انعطاف پذیری محتوایی، مرزیابی محیطی، سازوکارهای مفید، هماهنگی، انسجام بخشی محتوایی، بازخورگیری و نظارت، نظام فنی اجرایی و زیرساخت است.
    کلیدواژگان: خطمشی گذاری، آموزش عمومی، حکمرانی، تحلیل مضمون
  • فاطمه رضازاده*، میرعلی سیدنقوی، سید مهدی الوانی، داوود حسین پور صفحات 131-165

    رابطه فرد و سازمان یک پدیده چندسطحی است که بدون توجه به تاثیر متقابل سازمان و کارکنان قابل درک نیست. مسیله پژوهش حاضر این است که سازمان های دولتی بخش بهداشت چگونه می توانند بر مبنای الگوی طراحی شده در این پژوهش کیفی که مبین شناخت و شکل ساده شده واقعیت با آشکار ساختن فرایند ضمنی موجود در رابطه فرد و سازمان است به منظور کاربردی کردن توصیه ها و راهبردهای بهبود رابطه اقدام کنند. این الگو می تواند راهگشای مدیران و کارکنان برای کاهش تنش های مبادله و ارتقای کیفیت روابط باشد. کشف الگو با بهره گیری از نظریه پردازی داده بنیاد رویکرد اشتراوس و کوربین و نرم افزار تجزیه وتحلیل داده مکس کیودی ای2020 انجام شده است. با 17 مصاحبه نیمه-ساختاریافته تخصصی از بطن داده های اولیه، 2343 مفهوم انتزاعی، 229 مقوله فرعی و23 مقوله اصلی دسته بندی شدند. بر مبنای تحلیل و تفسیر داده ها در بخش بهداشت، بافت ویژه حاکم، نوع ساختار روابط از دو منظر توانمند ساز یا بازدارنده با منظومه الزامات شایستگی مدیر به منزله شرایط علی، مستقیما تعیین کننده میزان یگانگی اهداف و منافع فرد و سازمان به منزله پدیده محوری پژوهش است. شرایط یازده گانه ای چون توانمندسازی مدیر، کارکنان، زمینه سازمانی و روابط کاری به منزله راهبردهای کنش و واکنش به صورت غیر مستقیم تحت تاثیر زمینه رفتاری سازمان و زمینه رفتاری فرد در مواجهه با رابطه فرد و سازمان به منزله شرایط زمینه ای و درجه نفوذ اهرم های قدرت برون سازمانی به منزله شرایط مداخله گر منجر به برون دادهای خرد مطلوب هماهنگی فرهنگ رسمی سازمان با فرهنگ غیر رسمی فرد، خرد نامطلوب حاکمیت نهاد غیر رسمی نامتعادل، کلان مطلوب خودکفایی علمی، تجاری سازی دانش و نخبه پروری و کلان نامطلوب ورشکستگی و افول دوسویه سیستمی و مدیریتی می شوند.

    کلیدواژگان: رابطه فرد و سازمان، رابطه کاری، مدیر، زمینه سازمانی، نظریه داده بنیاد
  • صدیقه رضاییان فردویی، منصوره حورعلی*، الهه عطری نژاد، ابراهیم فربد صفحات 167-205

    دولت الکترونیک بیش از یک دهه است که توجه زیادی را به خود جلب کرده است. پژوهش حاضر با هدف رتبه بندی عوامل کلیدی موثر بر افزایش شفافیت و پاسخگویی دولت الکترونیک در شهرداری های مناطق 22گانه شهرداری تهران به شیوه توصیفی تحلیلی صورت گرفته است. جامعه آماری این پژوهش تعداد 25 نفر از مدیران ارشد شهرداری های تهران بوده که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بوده و شیوه تجزیه و تحلیل داده ها مبتنی بر روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) است. نتایج نشان داد که شاخص «عوامل راهبردی C5»، با وزن 0.387 در رابطه با رتبه بندی عوامل کلیدی موثر بر افزایش شفافیت و پاسخگویی دولت الکترونیک در شهرداری های مناطق 22گانه تهران از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و شاخص های «عوامل سازمانی C1»، «عوامل ساختاری C2»، «عوامل فرهنگی C4» و «عوامل فناوری C3»، به ترتیب با اوزان 0.230، 0.156، 0.125 و 0.101 در رتبه های دوم تا پنجم قرار دارند. همچنین در بررسی صورت گرفته در رابطه با رتبه نهایی شاخص های فرعی مشخص گردید که شاخص های فرعی، «حمایت های دولتی» و «سازوکارهای قوانین استفاده از اینترنت» از گروه شاخص اصلی، «عوامل راهبردی» و «کاهش ساختارهای دیوان سالار» از گروه شاخص اصلی، «عوامل سازمانی» به ترتیب با اوزان 0.1192،0.1424 و 0.0846 در رتبه اول تا سوم قرار گرفتند.

    کلیدواژگان: دولت الکترونیک، شهرداری، مناطق 22 گانه تهران، شفافیت، پاسخگویی
|
  • Ali Abroshan *, Aryan Gholipour, AliAsghar Pourezzat, MohammadAli Babaei Zakilaki Pages 1-37

    The effectiveness of development centers i.e. the meaningful development of participants in one or more competencies in a given period of time depends on the behavioral reaction of participants to the received developmental feedback, conducting the proposed developmental activities. In the form of a case study, this study has identified the predictions of the intention of behavioral reaction of development centers’ participants to developmental feedback in the Information and Communication Technology Organization of Tehran Municipality based on the Theory of Planned Behavior. The results of the analysis of the data, obtained from the interview with 12 cases, showed that the participants of the development centers intend to react behaviorally to the received feedback i.e. conduct the proposed developmental activities, if they first, have a favorable attitude towards the developmental activities and; second, have favorable subjective norms to perform the proposed developmental activities; third, perceive that they have behavioral control over the proposed developmental activities; and fourth, have carried out developmental activities in the past.

    Keywords: behavioral reaction, Developmental Feedback, Developmental Activities, Development Center, Theory of Planned Behavior
  • Nahid Salimi, Seyed Hosein Kazemi * Pages 39-71

    Paying attention to the fate, status and issues of women, who constitute half of the population, is of critical importance. Encapsulated under the term “gender justice”, this subject has received a considerable attention from the government and other policy-making institutions in the form of different gender-based policies regarding distributing opportunities and advantages among citizens. However, as a controversial concept, gender justice has been conceived and used through different and sometimes conflicting lenses in the pertinent public policies, sometimes as an ideal to achieve and sometimes as a problem to resolve. This perplexing status of the term has led to a policy-making bias where the formulation of solutions has taken precedence over the proper understanding and structuring of the situation. As a result, gender justice itself has become a policy meta-problem that needs to be first re-presented, analyzed and finally resolved in order to pave the way for formulating appropriate policies in the field of women. To do so, this phenomenographic study sets out to represent the dimensions and space of the meta-problem based on the analysis of interviews conducted with 21 women-related policy-making experts. Findings show six different formulations of the gender justice and their implications for public policy-making. By interpreting these findings in the light of policy-making literature, this study then provides an agenda to re-solve the meta-problem of gender justice.

    Keywords: Gender Justice, Policy making, Meta-problem, phenomenography, Women's Rights
  • Yousef Ramezani *, Shima Esfandiari Pages 73-98
    The main purpose of this study is to investigate the impact of organizational justice on employees' gossip behavior considering the moderating role of organizational climate. This research is applied in terms of purpose, and considered a descriptive-survey research in terms of nature and method. From the statistical population of 500 people of Khorasan Razavi General Administration of Roads and Urban Development, based on Krejcie and Morgan table, 217 people were selected as the sample who were selected using the non-probabilistic convenience sampling method. In order to collect the data to test the hypotheses three standardized questionnaires were used, including; Kalit and Radel, to measure the organizational justice variable, Vitek and Wheelers, to measure the gossip behavior variable, and Stamper and Matherson, to measure the organizational climate variable. The validity and reliability of the questionnaires were confirmed by confirmatory factor analysis and Cronbach's alpha coefficient and combined reliability, respectively. Structural equation modeling and Smart PLS software were used to analyze the data. Findings showed that the variables of distributive justice, procedural justice, and interactive justice have a negative and significant effect on gossip behavior. However, the variable of information justice has no effect on gossip behavior. The results also showed that the climate of the organization moderates the effect of the variables of procedural justice and interactive justice on gossip behavior. As a result, it can be concluded that the more the employees perceive salary amount, the interaction of superiors with subordinates, work procedures and promotion criteria in the organization fairer, the rate of their gossip-spreading behaviors in the organization decreases.
    Keywords: Organizational Justice, Gossip behavior, Organizational climate, Social Exchange Theory
  • Malihe Hashemi, Mahdi Mortazavi *, Hamed Rahmani Pages 99-130
    Nowadays, Public education is considered as a factor of development in societies. To reach development and progress, paying attention to public education and having a proper administration model is essential. Therefore, the purpose of this study is to provide a model for public education administration, using a governance approach. To achieve the main purpose of this research, after content analysis, themes from the review of theoretical literature, upstream documents and semi-structured interviews with experts, the technique of structural-interpretive equations was used to develop the model. In this study, to identify the research variables in the qualitative section, 15 general education experts were identified by snowball sampling method and interviewed until theoretical saturation was obtained. After identifying the initial indicators, the initial research model was extracted using the ISM questionnaire. The questionnaire was randomly given to 384 policy makers and education experts. Minimal squares method and Smart PLS software were used to analyze the data. The innovation of the research was due to the fact that a comprehensive view of the research prevailed and various sources of theoretical literature, upstream documents and expert opinions were used to analyze the themes. Finally, the research findings consisted of 11 main categories and 46 categories. The central themes of the designed model include institutional participation, internal participation, structural flexibility, content flexibility, environmental grading, useful mechanisms, coordination, content coherence, feedback and monitoring, executive technical system and infrastructure.
    Keywords: Policy making, Public education, Governance, content analysis
  • Fatemeh Rezazadeh *, MirAli Seyed Naghavi, Seyed Mehdi Alvani, Davood Hosseinpour Pages 131-165

    The employee-organization relationship is a multi-level phenomenon that is not comprehensible without the interaction between organization and employees. The main concern of this research is that, how the public health organizations can improve this relationship based on the recommendation derived from the model proposed in this qualitative research. This model can help managers and employees to reduce the tensions of exchange and to improve the quality of relationships. This model was designed using the approach of Strauss and Corbin in grounded theory and data analysis software of MAXQDA20. Accordingly, 2343 concept, 229 subcategories, and 23 main categories were extracted and categorized from 17 semi-structured specialized interviews. After data analysis and interpretation, the special context and empowerment relationship or deterrent relationship, along with the system of manager competency requirements as the superior conditions directly determine the unity of the goals and interests of employee and organization as the core category phenomenon. Eleven conditions such as the empowerment of manager, employees, organizational context, and employment relationships as strategies are indirectly influenced by behavioral  and organization context as the context conditions and the degree of the influence of the leverages of extra-organizational power as the interventional conditions lead to favorable consequences of coordination of the official culture of the organization with informal individual culture, scientific sufficiency, commercialization of knowledge, elite training bankruptcy, unfavorable consequences of unbalanced informal organization governance, and the mutual decline of management and system.

    Keywords: employee-organization relationship, Job relationship, manager, organizational context, Grounded theory
  • Sedigheh Rezaeian Fardoei, Mansoureh Hourali *, Elahe Atri Nejad, Ebrahim Farbod Pages 167-205

    E-government has been gaining attention for more than a decade. This study was conducted with the aim of ranking the key factors affecting the improvement of transparency and accountability of e-government in the municipalities of the 22 districts of Tehran Municipality using a descriptive-analytical methodology. The statistical population of this study was 25 senior managers of Tehran municipalities who were randomly selected. The data collection tool is a questionnaire and the data analysis method is based on the Analytic Hierarchy Process (AHP). The results showed that the index of “Strategic factors C5”, with a weight of 0.387, is more important in relation to the ranking of key factors affecting the increase of transparency and e-government accountability in the municipalities of 22 districts of Tehran, and the indicators of “organizational factors C1”, “Structural factors C2”, “Cultural factors C4”, and “Technological factors C3” are in the second to fifth ranks with weights of 0.230, 0.156, 0.125 and 0.101, respectively. Also, in the study related to the final ranking of sub-indicators, it was found that the sub-indicators of “government support” and “mechanisms of internet using laws” from the main index group “strategic factors”, and “reduction of bureaucratic structures” from the the main indicator group of "organizational factors" with the weights of 0.1192, 0.1424 and 0.0846 were ranked first to third, respectively.

    Keywords: E-Government, municipality, 22 districts of Tehran, Transparency, Accountability