فهرست مطالب

روستا و توسعه - سال نوزدهم شماره 4 (زمستان 1395)
  • سال نوزدهم شماره 4 (زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/12/21
  • تعداد عناوین: 8
|
  • مصطفی قدمی*، محمود شارع پور، مریم نقوی صفحه 1
    هدف مطالعه حاضر تعیین ارزش‏ها و اهداف جامعه میزبان و کشف دیدگاه‏های متنوع در مورد توسعه گردشگری روستای فرح آباد شهرستان ساری با استفاده از رویکرد تفکر ارزشی بود تا با شناسایی فرصت‏ها، ابداع گزینه‏های جدید و ارزیابی آنها، در نهایت، بهترین گزینه‏ توسعه انتخاب شود. پژوهش کاربردی به لحاظ ماهیت داده‏ها در گروه تحقیقات کیفی قرار داشت. به منظور اجرای پژوهش، از نظریه زمینه ای و برای اولویت بندی گزینه‏های توسعه گردشگری نیز از شیوه فرایند تحلیل سلسله‏مراتبی استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل افراد مطلع در زمینه گردشگری این حوزه بودند که با استفاده از شیوه گلوله برفی انتخاب شدند و با آنها مصاحبه شد. یافته‏های پژوهش نشان داد که اهداف موثر در توسعه گردشگری این حوزه طبق رویکرد تفکر ارزشی به دو نوع بنیادی و مقطعی تقسیم و سپس، تصمیم‏گیری در خصوص آنها با ابداع گزینه‏ها و فرصت‏های تصمیم و ارزیابی این گزینه‏ها به انجام رسید و در نهایت، گزینه توسعه متنوع به عنوان گزینه ارجح برای توسعه پایدار محلی فرح آباد انتخاب شد.
    کلیدواژگان: توسعه گردشگری، جامعه میزبان، تفکر ارزشی، فرح آباد (روستا)، ساری (شهرستان)
  • یعقوب زارعی* صفحه 23
    پژوهش کاربردی حاضر، در راستای تحلیل وضعیت موجود برخی از سکونتگاه های روستایی کشور، به تبیین عدالت اجتماعی در تخصیص خدمات در مناطق روستایی پرداخته و با بهره‏جویی از روش های تصمیم گیری چندشاخصه به انجام رسیده است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات از نوع کتابخانه ای و ابزار جمع آوری با توجه به اهداف پژوهش مبتنی بر داده های ثانویه (آمارنامه سال 1390) استان های خوزستان، ایلام، کردستان، کرمانشاه و آذربایجان غربی بود که طی آن، 31 شاخص در ابعاد مختلف استخراج و با استفاده از شیوه ویکور فازی بررسی شد. بر پایه یافته های پژوهش، وجود یک فضای منطقه‏ای نابرابر در استان های غربی بر اثر تقسیم و تخصیص ناعادلانه امکانات گواهی بر رسوخ نابرابری به درون استان ها و فاصله بسیار زیاد شهرستان های برخوردار و مناطق محروم در ابعاد توسعه روستایی است، به‏گونه‏ای که از 73 شهرستان واقع در محدوده مورد مطالعه، تنها مناطق روستایی شهرستان های سروآباد، دهگلان، تکاب، کامیاران، قروه، سنندج، و سقز دارای توسعه بالا در برخورداری از امکانات و تخصیص منابع بود و سکونتگاه های روستایی 31 شهرستان در ردیف مناطق با توسعه متوسط و مناطق روستایی 35 شهرستان غرب کشور در زمره مناطق محروم به لحاظ برخورداری از فرصت های توسعه بودند. نتایج نشان داد که برقراری عدالت اجتماعی منوط به توزیع عادلانه و تخصیص منابع بر اساس عدالت فضایی بوده و افزایش رفاه و دسترسی برابر به خدمات نیازمند حرکتی همگانی (به سمت کاهش نابرابری ها) و همت بیشتر مسئولان برای سازمان‏دهی مجدد راهبردها، رفع تناقضات و همساز کردن مجموعه های روستایی است.
    کلیدواژگان: عدالت اجتماعی، تخصیص خدمات، مناطق روستایی، تصمیم گیری چندشاخصه
  • محمد امین خراسانی*، کیومرث یزدان پناه، زهره مقفلی صفحه 49
    اتحادیه اروپا از قدیمی ترین پیمان های سیاسی در جهان است. سیاست مشترک کشاورزی، خط مشی لیدر و برنامه های مصوب توسعه روستاهای اتحادیه، برای دوره های زمانی 2006-2000 و 2013-2007 و نیز چشم‏انداز توسعه روستایی در2020-2013 از جمله برنامه‏های اجراشده و در حال اجرای کشورهای اتحادیه در چشم‏انداز نوین برنامه ریزی توسعه روستایی است. در مقاله حاضر، پس از آشنایی اجمالی با اتحادیه اروپا، وضعیت گذشته و موجود نظام برنامه‏ریزی توسعه روستایی در کشورهای عضو، چشم‏انداز آینده آن و همچنین، میزان تاثیرگذاری و اهمیت برنامه های توسعه کشاورزی بر فرایند برنامه ریزی توسعه روستایی بررسی می‏شود. مشارکت و مسئولیت مشترک، خط مشی راهبردی، تکمیل‏کنندگی و انسجام، رویکرد پایین به بالا و تاکید بر شبکه‏سازی و در نهایت، توجه ویژه به تنوع اقتصادی در نواحی روستایی مهم‏ترین آموزه‏های توسعه روستایی در برنامه‏های اتحادیه اروپا در قرن 21 برای ایران به‏شمار می‏روند.
    کلیدواژگان: تحولات، برنامه های توسعه روستایی، اتحادیه اروپا، ایران
  • جعفر یعقوبی*، مریم زیارتی، علی شمس صفحه 77
    تحقیق توصیفی-همبستگی حاضر با هدف بررسی راهکارهای ارتقای توانمندی شغلی زنان سرپرست خانوار روستایی انجام شد. جامعه آماری تحقیق را 3287نفر از زنان سرپرست خانوار روستایی شهرستان شیروان تشکیل می‏دادند که 120 نفر از آنها به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای با استفاده از رابطه کوکران به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شدند. روایی ابزار تحقیق با استفاده از نظرات پانل اعضای هیئت علمی ارتقا یافت و در نهایت، تایید شد. به‏منظور سنجش پایایی ابزار تحقیق، از پیش آزمون پرسشنامه و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد، که مقدار آن بین 75/0 تا 81/0 به‏دست آمد.داده های جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار SPSS با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی پردازش شدند.نتایج نشان داد که مهم ترین دلیل سرپرست شدن زنان مورد مطالعه فوت همسر بود. 20/44درصد از پاسخ‏گویان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی، 80/5 درصد تحت پوشش بهزیستی و پنجاه درصد تحت پوشش هیچ کدام از نهادهای حمایتی نبودند. با استفاده از تحلیل عاملی، راهکارهای بهبود توانمندی شغلی در چهار عامل آموزشی- حمایتی، فردی- روان‏شناختی،تامین مسکن، و ضمانت و آموزش شغلی از طریق نهادهای حمایتی و بیمه اجتماعی و درمانی خلاصه شدند که در مجموع، 42/60 درصد از کل واریانس راهکارهای بهبود توانمندی شغلی زنان سرپرست خانوار روستایی را تبیین کردند.
    کلیدواژگان: توانمندی شغلی، زنان روستایی، اشتغال، روستا، شیروان (شهرستان)
  • صالح شاهرخی ساردویی*، خلیل کلانتری، بهروز حسن پور صفحه 93
    هدف اصلی پژوهش حاضر اولویت بندی دهیاری های مراکز دهستان های بخش مرکزی شهرستان جیرفت با توجه به معیار های توسعه روستایی بود. ابتدا به روش اسنادی مهم ترین معیارها شناسایی شدند، سپس، با شیوه دلفی و با نظر متخصصان موضوعی و شوراهای اسلامی روستا (25 نفر) در سه مرحله، مهم ترین معیارها در پنج بعد اقتصادی و منابع، اجتماعی- فرهنگی، ارتباط با سازمان ها و نهادها، عمرانی و زیربنایی، و زیست‏محیطی با بهره‏گیری از 42 زیرمعیار به‏صورت نهایی دسته بندی شدند. گزیدارهای پژوهش را دهیاری‏های پنج روستای مرکز دهستان ها تشکیل می‏دادند. در نهایت، پانزده متخصص و خبره در امور روستایی در قالب مصاحبه گروه متمرکز با مشورت، به مقایسه زوجی معیار ها و گزیدارها بر اساس معیارها پرداختند. نتایج نشان داد که بیشترین وزن نسبی به معیار عمرانی و زیربنایی با وزن 330/0 و کمترین آن مربوط به معیار ارتباط با سازمان ها و نهادها با وزن 087/0 اختصاص دارد. زیرمعیارهای بهبود خدمات بهداشتی و درمانی، تشویق و ترغیب روستاییان به توسعه صنایع دستی و اهتمام به ترویج توسعه، و بازاریابی محصولات روستایی در رتبه های اول هر معیار برای تعیین عملکرد دهیاری ها در راستای توسعه روستایی قرار گرفتند.
    کلیدواژگان: مدیریت نوین روستایی، تحلیل سلسله مراتبی، عملکرد، توسعه روستایی، جیرفت (شهرستان)
  • محمد باقر آرایش* صفحه 121
    هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی سازوکارهای توسعه گردشگری روستایی در حوزه طبیعی در روستای حیدرآباد از توابع شهرستان ایلام بود. پژوهش حاضر به لحاظ هدف از نوع کاربردی، به لحاظ ماهیت، کمی و از لحاظ شیوه جمع آوری اطلاعات از نوع تحقیقات پیمایشی بود. جامعه آماری این پژوهش سه گروه کارشناسان، خانوارهای ساکن در روستا و گردشگران را دربرمی‏گرفت، که نمونه های آماری گروه‏های کارشناسان و خانوارهای ساکن در روستا به‏صورت سرشماری و نمونه های آماری جامعه گردشگران به شیوه نمونه‏گیری در دسترس انتخاب شدند. در مجموع، 250 نفر به عنوان نمونه آماری پژوهش مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار اصلی گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق‏ساخته ای بود که مبنای طراحی آن، بررسی منابع داخلی و خارجی، اهداف و سوالات پژوهش بود. روایی ابزار پژوهش توسط پانل صاحب نظران ترویج و توسعه روستایی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام و نیز خبرگان گردشگری روستایی استان ایلام بررسی و تایید شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که در حوزه طبیعی، سازوکارهای زیرساختی – فرهنگی (با درصد واریانس 158/29)، رفاهی- خدماتی، اطلاع‏رسانی و اقتصادی- فرهنگی به عنوان مهم ترین مولفه های توسعه گردشگری روستای حیدرآباد شناسایی شدند.
    کلیدواژگان: گردشگری، گردشگری روستایی، طبیعت، توسعه روستایی، حیدرآباد (روستا)، ایلام (شهرستان)
  • حسن افراخته، وحید ریاحی، حمید جلالیان، سودابه سرایی* صفحه 143
    ( روستایی استان اصفهان بود. جامعه آماری خانوارهای ساکن در روستاهای دارای این دفاتر بودند. حجم نمونه با استفاده از رابطه کوکران برابر با 368 برآورد شد. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه سروکوال بود که با اعمال تغییراتی با شرایط منطقه متناسب شد. پایایی و روایی پرسشنامه با آلفای کرونباخ و آماره KMO مورد تایید قرار گرفت. داده ها نیز با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که در هر پنج بعد کیفیت خدمات، انتظار مشتریان بیشتر از وضعیت موجود خدمات الکترونیک است، اما دو بعد «همدلی» و «ملموسات» با کمترین مقادیر منفی، تا حدی جلب رضایت مشتریان را فراهم کرده اند؛ ابعاد «قابلیت اطمینان»، «پاسخ گویی» و «ضمانت» نیز نامطلوب ترین ابعاد خدمات از لحاظ کیفیت می باشند.
    کلیدواژگان: ادراکات، انتظارات، رضایت مشتریان، کیفیت خدمات، خدمات الکترونیک، فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) روستایی، اصفهان (استان)
  • مژگان قلمبر* صفحه 175
|
  • Mostafa Ghadami*, Mahmoud Sharepour, Maryam Naghavi Page 1
    This study aimed at determining the values ​​of the host community and exploring new views about the development of tourism in Farahabad, Sari county of Iran, by value-focused thinking in order to identify decision opportunities, create and evaluate alternatives and finally, choose the best alternative. It was a qualitative research implemented through the strategy of Grounded Theory and also analytic hierarchy process (AHP) for evaluating and prioritizing the development alternatives in the studied area. The statistical population included 15 informed people in the concerned field who were selected by snowball sampling. The semi-structured interview was used to collect data. The study results showed that in accordance with value-focused thinking, the effective objectives in tourism development of Farahabad were divided into two types including fundamental and means objectives. Then, the phase of making decisions regarding these objectives began by specifying the alternatives and decision opportunities as well as evaluating them. Finally, the diversified development was selected as the most preferred alternative for community sustainable development in the studied area.
    Keywords: Tourism Development, Host Community, Value-Focused Thinking, Fundamental Objectives, Means Objectives, Sari (County)
  • Yaghoub Zarei* Page 23
    This research attempted to analyze the situation of rural settlements, take into account social justice in the allocation of services in rural areas of western provinces of Iran. As a practical descriptive and analytical research, it was conducted in MADM methods. The required information were collected from the secondary data (statistics of 2011) for Khuzestan, Kermanshah, Ilam, Kurdistan and West Azerbaijan provinces, where 31 indicators in various aspects of extraction were studied by using fuzzy VIKOR. The study findings described the atmosphere of regional inequality resulted from unfair distribution and allocation of resources, indicating the infiltration of enormous inequities within the provinces and their counties and deprived areas in terms of rural development, so that out of the 73 counties located in the studied area, only the rural areas of Sarvabad, Dehgolan, Takab, Kamyaran, Qorveh, Sanandaj, and Saghez counties were found highly developed in terms of facilities and resource allocations; and rural settlements of 31 counties were among the regions with mean development and those of 35 western counties were placed in the category of deprived areas in terms of development opportunities. The results showed that social justice was subject to equitable distribution and allocation of resources based on spatial justice; in addition, increased welfare and equal access to services needed a public move (to reduce inequalities) and the efforts of the authorities to reorganize strategies consistently and accommodate the rural settings.
    Keywords: Social Justice, Resource Allocation, Rural Areas, MADM Method, Iran
  • Mohammadamin Khorasani*, Kioomars Yazdanpanah, Zohreh Moghfeli Page 49
    Agriculture sector has an important portion of EU economy, with 3.8% of jobs and 4.4% of GDP. Negative rate of rural population growth is a risk for rural planners and shows the importance of new perspective for rural development in the EU. So, from the beginning of 21st century, there has been a new attitude towards rural and agricultural development in member states. Common Agricultural Policy (CAP), LEADER Approach and approved rural development programs for 2000-2006 and 2007-2013 periods are among the main rural development programs in this century. Coordination of rural development programs in national level with high level of policy making for development of rural regions in member states and conformity with the rules related to budget of any sections of program are the most important attitudes of new rural development landscape in the EU. In this article, we tried to survey the past and present rural development planning system in member states, its future perspective as well as effectiveness and importance of agricultural development programs in rural development process.
    Keywords: Evolutions, Rural Development Plans, European Union (EU), Iran
  • Jafar Yaghoubi*, Maryam Ziyarati, Ali Shams Page 77
    This study aimed at assessing solutions for improving occupational empowerment of rural female-headed households. Female-headed households in Shirvan (N=3287) formed the population of this descriptive- correlation study. The sample size was determined by using Cochran's formula (n=120), and two-stage cluster sampling method was used for selecting samples. The validity of the questionnaire was approved by a panel of academic experts. Pre-test and calculation of Cronbach's alpha coefficients were used to measure the reliability (0.75-0.87). The data were analyzed using SPSS 20. The results showed that the main cause of women to be head of households was the death of their husbands; there had been covered 44.20% of respondents by the Imam Khomeini Relief Committee (RA) and 5.80% by the General Directorate of Social Welfare, and 50% had not been covered by any of the funding agencies. Using factor analysis method, solutions for improving occupational empowerment of rural female-headed households were catagorized into four factors including: training-supportive, individual-psychological, housing, job training, warranty and support through institutions, and social and health insurance. These factors could explain 60.42% of the total variance of strategies to improve job empowerment of rural female-headed households.
    Keywords: Occupational, Empowerment, Rural Women, Employment, Village, Shirvan (County)
  • Saleh Shahrokhi Sardoo*, Khalil Kalantari, Behrooz Hassanpoor Page 93
    This study aimed mainly at prioritizing rural municipalities (RMs) of the central district of Jiroft county in Kerman province of Iran according to the standards of sustainable rural development. First, the most important criteria were identified in a desk document method. Then, using the Delphi technique and the views of experts and subject specialists and village councils (25 individuals) in three stages, the most important criteria were primarily classified into five main issues and finally into the 42 sub-criteria. The alternatives to this research included the RMs of five villages of the concerned central district. Finally, fifteen experts in rural affairs were asked through focus group interviews with counsel to compare the pairwise test criteria and alternatives based on the criteria. Results revealed that among the criteria for measuring sustainable development, the greatest relative weight was of the construction and infrastructure critera with the value of 0.330 and the lowest relative weight was assigned to the criteria associated with communication with organizations and institutions with the value of 0.087. A number of the assigned sub-criteria to the sustainable development included improving the health services, encouraging the rural people to develop handicrafts and efforts to promote the development and marketing of rural products, making efforts to enhance social capital of the village, avoiding the pollution of water and soil in the village, and cooperating with the council and prefect for review and issuance of business licenses which were ranked first in each concerned criterion to determine the performance of the RMs.
    Keywords: Modern Rural Management, Analytic Hierarchy Process (AHP), Performance, Rural Development, Jiroft (County)
  • Mohammad Bagher Arayesh* Page 121
    The main objective of this study was to investigate mechanisms of rural tourism with emphasis on the natural tourism in the village of Heiderabad in Ilam county of Iran. It was an applied study in terms of the type and a quantitative research in nature while in terms of the method of data collection, it was considered as a survey. The population of this study consisted of three groups of experts, rural households, and tourists. For selecting the sample, in the the first group, the census method was used; and for the group of tourists, 100 people were selected in a convenience sampling method; as a whole, 250 people were studied. Main instrument of data gathering was a questionnaire, the validity of which was confirmed by a panel of experts in Ilam University, Islamic Azad University of Ilam Branch, and also experts in tourism. The results of exploratory factor analysis showed that in natural dimension, infrastructural-cultural mechanisms with %29.158 as well as welfare-services, informing and cultural-economic mechanisms were the most important mechanisms of rural tourism development.
    Keywords: Tourism, Rural Tourism, Nature, Rural Development, Heidarabad (Village), Ilam (County)
  • Hassan Afrakhteh, Vahid Riahi, Hamid ], Jalalian, Soodabeh Saraei* Page 143
    This descriptive-survey study aimed at analyzing the quality of e-services delivered in rural ICT offices in Isfahan province of Iran. The statistical population included the households living in the villages equipped with these offices. The sample size estimated about 368, using Cochran formula. The data collection instrument was SERVQUAL questionnaire in which some changes were made for consistency with the area. Validity and reliability of the questionnaire were confirmed by Cronbach's alpha and KMO. Data was analyzed using SPSS. The results indicated that the clients had expected more than the status quo from the offices. However, among the five studied categories, the empathy and tangibility dimensions could relatively satisfy the expectations of the clients with the least negative reactions while credibility, accountability, and assurance dimensions were the least of all.
    Keywords: Perception, Expectations, Customer Satisfaction, Service Quality, E-Service, Rural ICT, Isfahan (Province)