فهرست مطالب

  • سال نهم شماره 2 (پیاپی 33، زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/11/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • لیلا تیموری*، اکبر رضایی، علی محمدزاده صفحات 7-35
    پژوهش حاضر با هدف مقایسه میزان امید، خودپنداره تحصیلی و انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با و بدون اختلال یادگیری خاص انجام گرفت. روش پژوهش توصیفی از نوع علی- مقایسه ای بود. جامعه آماری پژوهش کلیه دانش آموزان دختر و پسر پایه پنجم و ششم ابتدایی مبتلا به اختلال یادگیری مراجعه کننده به مرکز اختلالات یادگیری شهرستان میانه و کلیه دانش آموزان عادی دختر و پسر پایه پنجم و ششم ابتدایی شهرستان میانه در سال تحصیلی 95-1396 بودند. از بین آن ها 40 نفر دانش آموز دارای اختلال یادگیری و 40 نفر دانش آموزعادی با روش نمونه گیری تصادفی ساده به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه امید اسنایدر، خودپنداره تحصیلی منداگلیو و پی ریت و انگیزش تحصیلی هارتر استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل واریانس چند متغیره مانوا (Manova) استفاده گردید. یافته ها نشان داد که میزان امید، انگیزش تحصیلی و خودپنداره تحصیلی گروه دانش آموزان بااختلال یادگیری کمتر از گروه دانش آموزان بدون اختلال یادگیری بود. پایین بودن امید، انگیزش تحصیلی و خودپنداره تحصیلی در دانش آموزان مبتلا به اختلال یادگیری می تواند پیامدهای نامطلوب روانی، رفتاری و تحصیلی در پی داشته باشد؛ بنابراین،انجام مداخلات روان شناختی و راهبردهای آموزشی برای افزایش این متغیرها ضروری هست.
    کلیدواژگان: اختلال یادگیری، امید، خودپنداره تحصیلی، انگیزش پیشرفت تحصیلی
  • ساناز شهبازی، هادی کرامتی*، هادی هاشمی، منیژه کاوه صفحات 36-57
    هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی داستان گویی بر خلاقیت کلامی و آگاهی واج شناختی دانش آموزان نارساخوان بود که به روش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون باگروه کنترل انجام شد. نمونه شامل 28 دانش آموز پسر نارساخوان بودکه در سال تحصیلی 96- 97 پایه سوم ابتدایی را گذرانده بودند و به روش نمونه گیری در دسترس از مراکز تشخیص ودرمان اختلالات یادگیری دولتی و خصوصی شهرستان های تهران، شهریار و کرج انتخاب شده بودند. این دانش آموزان به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل 14 نفری قرار گرفتند. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش، آزمون آگاهی واج شناختی دستجردی و سلیمانی وآزمون خلاقیت کلامی تورنس بود. داده ها با کمک تحلیل کواریانس در نرم افزار SPSS.15 تحلیل شد. نتایج نشان داد که روش داستان گویی بر خلاقیت کلامی و آگاهی واج شناختی موثر بوده است. براساس یافته های حاصل از پژوهش حاضر، با به کارگیری روش داستان گویی می توان در جهت بهبود خلاقیت و آگاهی واج شناختی دانش آموزان نارساخوان اقداماتی انجام داد
    کلیدواژگان: دانش آموزان نارساخوان، داستان گویی، خلاقیت کلامی، آگاهی واج شناختی
  • اسماعیل صدری دمیرچی*، داود فتحی، منیژه هاشمی مهر صفحات 58-80
    پژوهش حاضر با هدف بررسی ارائه مدل سبک های دلبستگی و پیوستگی و انطباق خانواده با دلزدگی زناشویی والدین دانش آموزان دارای ناتوانی های یادگیری با میانجی گری تمایز یافتگی زوجین شهر اردبیل در سال 1397 انجام شد. روش پژوهش همبستگی از نوع تحلیل مسیر بود. از والدین دارای کودک مبتلا به ناتوانی یادگیری، 250 والد به روش در دسترس انتخاب و پرسشنامه های تمایز بافتگی خود، سبک دلبستگی، پیوستگی و انطباق خانواده و دلزدگی زناشویی مورد استفاده قرار گرفت. داده ها با نرم افزار ایموس و روش آماری تحلیل مسیر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که سبک دلبستگی ایمن دارای اثر مثبت و مستقیم و سبک دلبستگی ناایمن دارای اثر منفی و مستقیم بر تمایز یافتگی است. همچنین اثر منفی و مستقیم تمایزیافتگی و همبستگی خانواده بر دلزدگی زناشویی مورد تایید قرار گرفت. از بین متغیرهای برونزا، سبک دلبستگی ایمن از طریق تمایزیافتگی قادر به کاهش دلزدگی زناشویی شده است، اما سبک دلبستگی ناایمن از طریق تمایزیافتگی به افزایش دلزدگی زناشویی منجر شده است. نتایج نشان می دهد نقش میانجی گری تمایز یافتگی در بین سبک های دلبستگی و پیوستگی- انطباق خانواده با دلزدگی زناشویی والدین دانش آموز ان دارای اختلال یادگیری خاص از برازش مطلوبی برخوردار است.
    کلیدواژگان: تمایزیافتگی، دلبستگی، پیوستگی- دلزدگی، ناتوانی های یادگیری
  • مهرنوش فرهنگ رنجبر، فریبرز درتاج*، اسماعیل سعدی پور، علی دلاور صفحات 81-94
    هدف از انجام پژوهش طراحی برنامه آموزشی  مفاهیم ریاضی مبتنی بر رایانه به منظور بهبود ادراک دیداری فضایی دانش آموزان دارای اختلال ریاضی و مقایسه اثربخشی آن با روش آموزش سنتی بوده است. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر دوره اول ابتدایی منطقه پانزده شهر تهران در سال تحصیلی  1395-96 بوده است. حجم نمونه شامل 45 نفر به روش نمونه گیری هدفمند که در سه گروه  15 نفری (گروه برنامه آموزشی، گروه سنتی و گروه کنترل) جای گرفتند. ابزار  پژوهش شامل آزمون ادراک دیداری فضایی فراستیگ و برنامه آموزشی مفاهیم ریاضی مبتنی بر رایانه بوده و از آزمون  شاپیروویلک، تی مستقل و کواریانس برای تحلیل داده ها استفاده شده است. نتایج تحلیل کواریانس نشان داد که در سطح 001/0 معنادار و آموزش از طریق متد برنامه آموزشی مفاهیم  ریاضی  مبتنی  بر رایانه  بر بهبود ادراک دیداری  فضایی  دانش آموزان موثر بوده است. مقایسه میانگین های تعدیل شده نمرات ادراک دیداری- فضایی گروه های سنتی با برنامه آموزشی اختلاف نمره 130/11 نمره ای را نشان می دهد که در سطح 001/0 معنادار و نشان از اثرگذاری بیشتر آموزش از طریق برنامه آموزشی نسبت روش سنتی  است.
    کلیدواژگان: برنامه آموزشی رایانه ای، اختلال ریاضی، ادراک دیداری فضایی، هماهنگی چشم و دست
  • مهرناز کرمعلیان، سید عباس حقایق*، سعید رحیمی پردنجانی صفحات 95-115
    هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی بازی درمانی کودک محور بر حافظه فعال و سرعت پردازش کودکان پیش دبستانی واجد تشخیص اختلالات یادگیری بود. طرح پژوهش از نوع نیمه آزمایشی به صورت پیش آزمون- پس آزمون همراه با گروه کنترل بوده و جامعه آماری آن را دانش آموزان دختر پیش دبستانی شهر اصفهان سال تحصیلی 96-1397 تشکیل می دادند. به منظور انتخاب نمونه از بین پیش دبستانی های ناحیه 3، شش مدرسه انتخاب و 30 دانش آموز دختر- براساس نمره پرسشنامه عصب روان شناختی کانرز - در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. به منظور جمع آوری داده ها از خرده مقیاس های عامل های حافظه فعال و سرعت پردازش چهارمین ویرایش آزمون هوشی کودکان و نوجوانان وکسلر استفاده شد. آزمودنی های گروه آزمایش طی 12 جلسه 45 دقیقه ای آموزش بازی درمانی کودک محور دریافت کردند، ولی گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. داده های جمع آوری شده با نرم افزار spss و تحلیل کوواریانس تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که بازی درمانی کودک محور بر نمرات پس آزمون حافظه فعال و سرعت پردازش دانش آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل تاثیر معناداری داشته است (05/0P<). نتایج این پژوهش نشان داد که بازی درمانی کودک محور می تواند در بهبود حافظه فعال و سرعت پردازش به عنوان دو عامل شناختی تاثیرگذار در اختلال یادگیری عصب روان شناختی موثر باشد.
    کلیدواژگان: بازی درمانی کودک محور، حافظه فعال، سرعت پردازش، اختلالات یادگیری
  • ولی محمدی* صفحات 116-131
    پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی روان درمانی بین فردی بر کاهش اضطراب و بهبود مهارت خواندن انگلیسی دانش آموزان نارساخوان انجام گرفت. روش پژوهش این مطالعه، نیمه آزمایشی از نوع  پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری کلیه دانش آموزان پسر دوره راهنمایی دارای اختلال نارساخوانی در شهر کرج در سال تحصیلی 1395-1396 بوده که از بین آنان 31 نفر با روش نمونه گیری هدفمند و در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. پرسشنامه اضطراب برای دانش آموزان به عنوان پیش آزمون اجرا شد. سپس آزمودنی های گروه آزمایش به مدت 8 جلسه 60 دقیقه ای تحت روان درمانی بین فردی قرار گرفتند. آزمودنی های گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکردند. پس از اجرای مداخله، پس آزمون و آزمون خواندن اجرا شد. برای تحلیل نتایج به دست آمده از پیش آزمون و پس آزمون، روش تحلیل کوواریانس و آزمون تی مستقل مورد استفاده قرار گرفت. یافته ها نشان دهنده کاهش معنادار اضطراب دانش آموزان در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل بود (001/0>P). همچنین، بین عملکرد درک مطلب آزمودنی های دو گروه تفاوت معناداری مشاهده شد؛ بنابراین، روان درمانی بین فردی برای دانش آموزان نارساخوان قابلیت کاربرد داشته و می تواند به عنوان یک مداخله روان شناختی جهت بهبود روابط میان فردی موثر بر مهارت خواندن در کنار سایر مداخلات مورد استفاده قرار گیرد
    کلیدواژگان: روان درمانی بین فردی، اضطراب، نارساخوانی، مهارت خواندن
  • یزدان موحدی* صفحات 132-152
    هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر درمان توانبخشی شناختی بر بهبود بازداری پاسخ در افراد مبتلا به ناتوانی یادگیری ریاضی و خواندن بود. بدین منظور از بین جامعه آماری شهر تبریز، یعنی کلیه دانش آموزان مبتلا به ناتوانی ریاضی و خواندن مراجعه کننده به مراکز اختلالات یادگیری در سال تحصیلی 94-95، تعداد 30 دانش آموز مبتلا به این ناتوانی ها، با دامنه سنی 8 تا 12 سال، به عنوان نمونه، به صورت هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل قرار گرفتند؛ سپس هر سه گروه از نظر بازداری پاسخ با آزمون برو- نرو مورد ارزیابی قرار گرفتند (پیش آزمون) و بعد گروه آزمایش به مدت 20 جلسه 30 تا 45 دقیقه ای، با نسخه فارسی نرم افزار آموزشی SOUND SMART کمپانی BRAIN TRAIN، آموزش های مرتبط  را دریافت کردند و در پایان هم به منظور ارزیابی تفاوت های صورت گرفته، آزمون فوق، مجددا روی هر دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل  اجرا شد (پس آزمون). داده های حاصل از این پژوهش با استفاده از نرم افزار SPSS-21 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده ها علاوه بر  شاخص های آمار توصیفی از روش تحلیل کواریانس چند متغیره نیز استفاده شد. تحلیل داده های پژوهش حاضر نشان داد که توانبخشی نوروسایکولوژیکی بر بازداری پاسخ دانش آموزان دارای ناتوانی یادگیری ریاضی و خواندن تاثیر مثبت و معناداری داشته است که در سطح p<0/01 معنادار شد. با توجه به یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که روش درمانی توانبخشی را می توان به عنوان یک روش مکمل درمانی در کنار سایر درمان های مرسوم، در زمینه ناتوانی های یادگیری ریاضی و خواندن، استفاده نمود.
    کلیدواژگان: توانبخشی شناختی، بازداری پاسخ، ناتوانی یادگیری ریاضی، خواندن
  • محمد نریمانی، وحید فلاحی، نسیم اسماعیلی فارسانی، زهرا رستم اوغلی صفحات 153-170

    پژوهش حاضر با هدف مقایسه استحکام روانی و تحمل ابهام در مادران فرزندان با ناتوانی یادگیری خاص و عادی انجام گرفت.روش این پژوهش علی مقایسه ای است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی مادران دارای فرزند با ناتوانی یادگیری خاص که به مرکز (LD) اختلالات یادگیری شهر فارسان در سال 1397 مراجعه و از خدمات مشاوره و روان شناختی این مرکز استفاده کردند، بودند که به شیوه نمونه گیری در دسترس تعداد 30 نفر انتخاب و همچنین 30 مادر دارای فرزند عادی به عنوان گروه مقایسه در این پژوهش شرکت کردند. دو گروه به صورت انفرادی و با حضور پژوهشگر به پرسش نامه های استحکام روانی و تحمل ابهام پاسخ دادند. داده های جمع آوری شده نیز با استفاده از ابزارهای آمار توصیفی میانگین و انحراف معیار و آزمون تحلیل واریانس چند متغیره (مانوا)  تحلیل شد. نتایج نشان داد که میانگین نمرات مادران دارای فرزند با ناتوانی یادگیری خاص در متغیرهای استحکام روانی (مولفه های آن) و تحمل ابهام متفاوت تر از گروه عادی است (001/0>P)؛ بنابراین، برگزاری کارگاه آموزشی ویژه آموزش والدین فرزندان با ناتوانی یادگیری خاص جهت افزایش استحکام روانی و تحمل ابهام آن ها ضروری است

    کلیدواژگان: استحکام روانی، تحمل ابهام، ناتوانی یادگیری خاص، مادران
|
  • L Teimouri *, A Rezaei, A Mohammadzadeh Pages 7-35
    This study aimed at comparing hope, academic achievement motivation, and academic self-concept among students with and without learning disabilities. To this end, a causal-comparative research method was used. All the fifth and sixth grade elementary students with learning disabilities referred to Miyaneh Learning Disabilities Center and all the fifth and sixth grade elementary students without learning disabilities in Miyaneh city in the academic year 2016-2017 constituted the population of this study. From among this population, 40 students with learning disabilities and 40 students without learning disabilities were selected as the sample through simple random sampling. Hope Scale (Snyder), Academic Achievement Motivation Scale (Harter), and Academic Self-concept Questionnaire (Mendaglio & Pyryt) were employed for data collection. The data were analyzed using multivariate analysis of variance (MANOVA). The results showed that the school students with learning disabilities had significantly lower levels of hope, academic achievement motivation, and academic self-concept than the ones without learning disabilities. The low levels of hope, academic achievement motivation, and academic self-concept among students with learning disabilities may have undesirable psychological, behavioral, and academic consequences; therefore, it appears necessary to conduct psychological intervention and instructional strategies to enhance the degree of hope, academic achievement motivation, and academic self-concept in these students.
    Keywords: learning disability, hope, academic achievement motivation, Academic self-concept
  • S Shahbazi, H Keramati *, H Hashemie, M Kaveh Pages 36-57
    The purpose of this study was to investigate the effectiveness of verbal creativity storytelling and phonological awareness of dyslexic students which was done by a quasi-experimental design with pretest-posttest with control group. The sample included 28 dyslexic male students who completed the third elementary school in the academic year of 2018 selected through convenient sampling from the centers of diagnosis and treatment of state and private learning disorders in the cities of Tehran, Shahryar and Karaj. The students were randomly assigned into two experimental and control groups of 14 people. The instruments used in this research were Dastjerdi and Solaymani Phonological awareness and Torrance Creativity Test of Verbal Section (Form A). The data were analyzed using covariance analysis. The results indicated that the method of storytelling was based on the overall score of verbal creativity, the score of each of the subscales (originality, fluency and flexibility), the overall score of phonological awareness, and the score of its levels (syllabic, intra-syllabic and phonological awareness). These have been effective and led to higher scores. Based on the findings of the study, the storytelling method is effective in improving the performance of dyslexic students.
    Keywords: Students with dyslexia, storytelling, verbal creativity, phonological awareness
  • A Sadri Damirchi *, D Fathi, M Hashemi Mehr Pages 58-80
    The purpose of this study was to investigate the role of mediation of differentiation between attachment styles and attachment-family adaptation to marital disturbance of students with special learning disorders in Ardabil city in 1397. The correlation method used here was a path analysis. From parents with children with learning disabilities, 250 parents were selected using available scorecard, differentiation questionnaire, attachment style, family cohesion, family affection, and marital disturbance. The data were analyzed using AMOS and path analysis. The results showed that safe attachment style had a positive and direct effect and insecure attachment style had a negative and direct effect on differentiation. Furthermore, the negative and direct effect of family differentiation and family correlation on marital distress was confirmed. Among exogenous variables, safe attachment style through differentiation has been able to reduce marital distress, but insecure attachment style has led to increased marital disturbance through differentiation. The results show that the role of mediation of differentiation between attachment styles and affiliation-family adaptation with marital frustration of parents of students with a specific learning disorder has a favorable fit.
    Keywords: Attachment, affinity-marital disturbance, students' parents with specific learning disorders
  • M Farhang Ranjbar, F Dortaj *, I Saadi Pour, A Delavar Pages 81-94
    The goal of this research is to teach computerized mathematical concepts to improve visual-spatial perception in students. We also compare this method's effectiveness with classic methods on improving visual-spatial perception.The method of doing this research is semi-experimental using pretest and posttest with the control group. In this research, the population is the second and third grade students studying in public schools of Tehran in 2016-2017. The sample of this research includes 45 students who were selected by random sampling with random replacement methods. 15 students among these 45 were placed in a software training experimental group; 15 students were placed in classic training experimental group, and 15 students were placed in the control group. Kolmogorov-Smirnov test, Shapiro Wilk, independent t-test, and covariance were used to analyze the data. Frostig  test for visual-spatial perception was the tool for gathering data in this research. Covariance analysis results proved that visual-spatial adjusted averages of the electronic group with the difference control of 22.93 shows a number which is significant at .001 level. After summing these conclusions up, it can be stated that this hypothesis has been proved and training through educational program of teaching computerized mathematical concepts could be effective in improving students’ visual-spatial perception. It should also be noted that comparing Frostig adjusted averages between classic group and educational program group shows a difference of 11.130 which is significant at .001 level. In these differences, educational program group's average is always more than the classic group's average.
    Keywords: Educational program, visual-spatial, perception
  • M Karamalian, S.A Haghayegh *, S Rahimi Pardanjani Pages 95-115
    The purpose of this study was to investigate the effectiveness of child-centered game therapy on working memory and processing speed of children with learning disabilities. This research was a semi-experimental design with pre-test/post-test and control group. The population of the study consisted of all preschool female students in Esfahan who studied in the academic year of 2017-2018. In order to select the sample, from preschool schools in District 3, six schools were selected and 30 female students through Canner’s neuropsychological test by availability sampling were selected and placed into an experimental group (15 participants) and a control (15 participants). In order to collect the data, the active memory and the processing speed subscales of the fourth edition of the Wechsler test for children and adolescents were used. The experimental group was trained through the child-centered game therapy for 12 sessions of 45 minutes (This intervention was applied for two months at the students' free time in the kindergarten game room), but the control group did not receive any intervention. The data was analyzed by SPSS software and covariance analysis. The results showed that child-centered game therapy had a significant effect on the active memory and processing speed of students in the experimental group compared with the control group (p < .05). It can be concluded that the CCPT can be effective in improving active memory and processing speed as two effective cognitive factors in children with neuropsychological/developmental learning disabilities.
    Keywords: Child-centered game therapy, working memory, processing speed, learning disability
  • V Mohammadi * Pages 116-131
    The purpose of this study was to investigate the effectiveness of interpersonal psychotherapy on reducing anxiety and improving English reading skills of dyslexic students. The research method is a quasi-experimental pretest-posttest with a control group. The population consisted of all dyslexic students in Karaj city in the academic year 2016-2017 of whom 31 participants were selected by purposive, availability sampling and randomly assigned into an experimental (15) and a control group (16). The anxiety questionnaire was used for the students as a pretest as well as the Topnotch Placement Test. The participants were then subjected to interpersonal psychotherapy for 8 sessions of 60 minutes. The control group did not receive any intervention. After performing the treatment, the results were compared with covariance analysis and an independent samples t-test. The findings showed a significant reduction in students' anxiety in the experimental group compared to the control group (p < .001). Moreover, there was a statistically significant difference between the performance of experimental over the control group in the reading comprehension. Therefore, interpersonal psychotherapy can be used for dyslexic students and can be used as a psychological intervention along with other interventions.
    Keywords: Interpersonal psychotherapy, anxiety, dyslexia, reading skill
  • Y Movahedi * Pages 132-152
    This study examines the effectiveness of neuropsychological rehabilitation treatment on improving the performance of response inhibition in people with learning disabilities in math and dyscalculia. Therefore, among the population of the city of Tabriz, that all students with disabilities in math and reading centers of learning disorders in the 2015-2016 academic year, 30 students with these disabilities, aged 8 to 12 years, received 20 sessions of 30- to 45-minute treatment, with the Persian version of the educational software SOUND SMART produced by BRAIN TRAIN company. The data were analyzed through SPSS (Version 21) descriptive statistics and multivariate regression analysis. The results revealed that neuropsychological rehabilitation of response inhibition had a significant positive impacton students with learning disabilities in math and reading (p < .01). According to the results of the present study, it can be concluded that rehabilitation therapy can be used as a complementary therapy along with other conventional therapies for math and reading learning disabilities.
    Keywords: Neuropsychological rehabilitation, response inhibition, disability, math, dyscalculia
  • M Narimani, V Fallahi, N E. Farsani, Z Rostamogli Pages 153-170

    The main purpose of the present study was to compare mental toughness and ambiguity tolerance in mothers of children with special and ordinary learning disabilities. This research was a causal-comparative study. The population of the present study included all mothers with special learning disabilities who referred to the center (LD) of Farsan learning discords in 2017 and used the counseling and psychological services of the center, among whom 30 participants were selected by availability sampling, as well as 30 mothers with normal children participated in this study as a comparison group. The two groups responded individually and with the presence of the researcher to the questionnaire of mental toughness and ambiguity tolerance. The data were analyzed by multivariate analysis of variance (MANOVA). The results showed that the mean scores of mothers with children with specific learning disabilities in the mental toughness (its components) variables and ambiguity tolerance are different than the normal group (p < .001). So, it is essential to hold workshops for parents of children with specific learning disabilities and mental toughness to increase their tolerance.

    Keywords: Mental toughness, ambiguity tolerance, special learning disabilities, mothers