فهرست مطالب

زبان شناسی اجتماعی - سال سوم شماره 2 (پیاپی 10، بهار 1399)
  • سال سوم شماره 2 (پیاپی 10، بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/05/22
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سیده سحر جاوید، جلال رحیمیان* صفحات 11-24

    پژوهش حاضر با هدف بررسی غیبت رسانه ‏ای بینافردی به دنبال یافتن پاسخی برای این پرسش است که چنین بافتی، زمینه را برای استفاده بیشتر از راهبردهای ادب فراهم می‏کند یا راهبردهای بی‏ادبی. چهارچوب‏های نظری ادب و بی‏ادبی مورد استفاده در این مقاله، به ترتیب به براون و لوینسون (1987) و کالپپر (1996) تعلق دارند. داده‏ها متشکل از 3078 پاره‏گفتار مشتمل بر 50230 واژه هستند که در مورد ده بازیگر مرد و ده بازیگر زن مشهور ایرانی بیان شده اند.  یافته های این مطالعه حاکی از آن است که درحالی که 2820 پاره گفتار نشان‏دهنده راهبردهای بی‏ادبی هستند، تنها 258 پاره گفتار راهبردهای ادب را در برمی‏گیرند. همچنین تحلیل آماری حاکی از آن است که از میان راهبردهای بی‏ادبی، بی ادبی سلبی با 60 درصد، و از بین راهبردهای ادب، بی ادبی ایجابی با 77 درصد بیشترین راهبردهای مورداستفاده هستند.

    کلیدواژگان: غیبت رسانه ‏ای بینافردی، نظریه ادب، نظریه بی ادبی، پاره گفتار، راهبرد ادب و بی ادبی
  • اعظم حکیم*، زهرا پاکزاد، مسعود کوثری صفحات 25-36
    کاربرد زبان در هنر معاصر ازجمله نقاشی گونه ای رتوریک به شمار می آید. زبان نوشتاری در قالب های متنوعی تصویر را همراهی می کند؛ ازجمله استفاده از نوشتار در نقاشی به صورت متصل با اثر که به متن دووجهی تصویری و زبانی شکل می دهد. زبان شناسانی چون مایکل اتول به مطالعه متن های غیرزبانی همچون نقاشی و در قالب زبان شناسی سیستمی-کارکردی پرداخته اند. مقاله حاضر قصد دارد با تعریف سه کارکرد بازنمایی، مودال و ترکیب بندی در چارچوب نظری اتول، متن دووجهی نقاشی را مطالعه کند و با انتخاب و تحلیل بخشی از آثار ساغر دییری از میان نمونه های بی شمار این گونه از آثار در نقاشی معاصر، به دنبال پاسخ این پرسش برآید که: کارکرد زبان نوشتاری در نقاشی معاصر چیست؟ به نظر می رسد بر اساس چارچوب نظری برگزیده شده زبان و نشانه های نوشتاری در نقاشی، وجه مودالیته قدرتمندی برای ایجاد ارتباط و تعامل با مخاطب به اثر می بخشد و از این طریق نوشتار در نقاشی به ابزاری توانمند در انتقال پیام های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی و نقد آن ها بدل می شود
    کلیدواژگان: زبان شناسی سیستمی- کارکردی، مایکل اتول، نقاشی معاصر، نوشتار، ساغر دئیری، کارکرد مودال
  • شیرین اصغری، ارسلان گلفام*، فائزه فرازنده پور صفحات 37-48
    پیوند زبان و ادبیات در انتقال ایدیولوژی ها از حوزه های جذاب و کاربردی در زبانشناسی معاصر است؛ ازآنجاکه علاوه بر زبان، شیوه تفکر ما نیز استعاری است، با بررسی استعاره های یک متن می توان به تفکر غالب در یک گفتمان دست یافت. ادبیات داستانی، داستان شخصیت ها و موقعیت هایی را روایت می کند که با تجربه ها و تفکرات و مشاهدات انسانی ارتباط دارد و خواننده را در کنار لذت بردن به تفکر درباره محتوای داستان و ایدیولوژی نویسنده وا می دارد؛ بنابراین بررسی تفکر غالب در گفتمان به دلیل تعامل بین مخاطب و جامعه اهمیت دارد. در این پژوهش با بررسی استعاره های مفهومی حوزه مقصد زن، تاثیر ایدیولوژی فمینیستی ارزیابی شد. داده های کمی این پژوهش، که به روش توصیفی- تحلیلی انجام شد، شامل 136 استعاره مفهومی با حوزه مقصد زن بود که از بین آثار 6 نویسنده زن و مرد (در دهه هشتاد شمسی) نمونه گیری و ارزیابی شد. براساس نتایج، 17حوزه مبدا شامل حیوان، گیاه، غذا، ظرف، مبارزه، مذهب، شی، تجارت، شغل، چاه، آب، آتش، نور، ابزار، رویداد، کوه و معدن برای مفهوم سازی زن به کاررفته است و استعاره های معدودی تحت تاثیر تفکر فمینیستی است؛ اگرچه می توان رگه هایی از تغییر نگرش کلیشه ای به زن را در آثار داستانی مشاهده کرد اما ایدیولوژی غالب همچنان نگاه سنتی است.
    کلیدواژگان: زبان شناسی شناختی، استعاره مفهومی، تحلیل انتقادی استعاره، ایدئولوژی فمینیستی، ادبیات داستانی
  • رحمان باقری*، اسفندیار غفاری نسب، حبیب احمدی، محمدتقی عباسی شوازی صفحات 49-59

    مهاجرت، زمینه‏های مهمی برای ایجاد تغییرات هویتی فراهم می‏سازد. هدف مقاله حاضر، مطالعه هویت زبانی مهاجرین قوم لک ساکن محله نامجو (گرگان) تهران از دیدگاه زبان‏شناسی اجتماعی است؛ لذا با رویکرد کیفی، داده‏ها از طریق مشاهده، مصاحبه نیمه‏ساخت‏یافته و عمیق با 23 نقر که با نمونه‏گیری گلوله‏برفی انتخاب شده بودند، جمع آوری شد. مصاحبه‏ها ضبط و نوشته شده و با روش تماتیک، تحلیل شدند. یافته‏ها نشان داد که برحسب عامل جنس و نسل، هویت یابی به‏واسطه زبان در بین مهاجرین متفاوت است. تسلط زنان نسل دوم به زبان لکی اندکی کمتر از مردان است؛ ولی تمایلشان به همانندسازی زبان خود به زبان معیار، بیشتر از مردان است. مهارت نسل اول در فهم زبان لکی و تکلم به آن از نسل دوم بیشتر است و برخلاف نسل دوم، با کاربرد آن برای تعامل با لک‏زبانان در محیط‏های خصوصی و عمومی، به مقاومت در برابر شرایط همگون‏ساز می‏پردازد؛ اما نسل دوم به‏دلیل تجربه زیسته متفاوت، در کاربرد زبان مادری انعطاف‏پذیری بیشتری دارد. برخلاف زبان لکی، زبان فارسی (زبان رسمی) دارای نظام نوشتاری جامع، کارایی، ارزش و تایید اجتماعی است؛ که پذیرش آن‏‏را تسهیل‏ می‏کند. بدین‏سان زبان لکی، نه‏تنها از سوی مهاجران در جامعه میزبان، بلکه به‏علت نداشتن نظام نوشتاری نیز در معرض تهدید است.

    کلیدواژگان: هویت، قوم لک، زبان لکی، نسل اول و دوم مهاجران، نظام نوشتاری، تکلم
  • سید محمد رضی نژاد، سیف الله ملایی پاشایی*، محمدرضا طوسی نصرآبادی صفحات 61-69

    درون حوزه جغرافیایی و اجتماعی هر زبان، تنوعات گویشی و لهجه ای متفاوتی دیده می شود. از آنجا که جغرافیای تنوعات زبانی استان اردبیل پیشتر بررسی نشده بود، پیمایش حاضر به گویش سنجی ترکی آذربایجانی بر پایه فهرست واژگان لایپزیک- جاکارتا پرداخته است. داده‏های پژوهش شامل معادل های بومی 109 مدخل واژگانی با مصاحبه از گویشوران در 35 نقطه‏محل به روش تصادفی طبقه بندی‏شده جمع‏آوری شد. تحلیل رایانشی داده‏ها در سطح آوایی نشان داد که زبان گونه های مختلف ترکی آذربایجانی گویش نیستند بلکه زیرلهجه های آن محسوب می شوند. درهم فشردگی کلی متغیرهای زبان شناختی در این منطقه بر اساس مدل موجی تبیین شده است. اطلس زبانی، مبدا تنوعات زبانی در محور شمال- جنوب را در سه نقطه‏محل جغرافیایی -حدود اصلاندوز پارس آباد، غرب مشگین شهر، و جنوب اردبیل، حول نیر و کوثر- به دست داده است.

    کلیدواژگان: زبان شناسی اجتماعی، گویش‏شناسی جغرافیایی، گویش سنجی، زبان شناسی رایانشی، لایپزیک- جاکارتا، ترکی آذربایجانی، استان اردبیل
  • رحیمه روح پرور*، علی اصغر رستمی ابوسعیدی، علی حاج باقری، محسن مددی صفحات 71-83

    گردآوری و حفظ گویش‏ها امری ضروری است که متاسفانه با بی‏توجهی و سهل‏انگاری، شاهد نابودی گویش‏ها در مناطق زیادی از ایران هستیم. پژوهش حاضر مطالعه‏ای در حوزه زبان‏شناسی اجتماعی است که در آن میزان «آشنایی» و «کاربرد» واژگان گویش کرمانی در دو گروه سنی و جنسیتی از گویشوران بومی شامل دانش‏آموزان 18 ساله و افراد 40 تا 50 ساله بررسی شده است. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و پرسشنامه‏ای است که با روش خوداظهاری پر شده‏اند. داده‏های پرسشنامه ، 50 واژه از کلمات موجود در گویش کرمانی هستند. در این تحقیق تاثیر مولفه‏هایی همچون سن، جنسیت و میزان تحصیلات والدین در میزان «آشنایی» و «کاربرد» واژگان گویش کرمانی بررسی شده‏اند. پس از تجزیه و تحلیل داده‏ها مشاهده شد که تفاوت معنی‏داری در میزان «آشنایی» و «کاربرد» واژگان بین دانش‏آموزان 18 ساله و افراد 40 تا 50 ساله وجود دارد؛ از سوی دیگر، جنسیت بر میزان «آشنایی» با واژگان در دانش‏آموزان 18 ساله تاثیر نداشت؛ اما بر «کاربرد» واژگان در بین آنها اثر معنادار داشت. در افراد 40 تا 50 ساله جنسیت بر «آشنایی» و «کاربرد» واژگان اثر نداشت. رابطه بین تحصیلات والدین و «آشنایی» با واژگان معنادار بود؛ اما تنها میزان تحصیلات مادران بر «کاربرد» واژگان گویشی توسط جوانان تاثیر معنادار داشت.

    کلیدواژگان: زبانشناسی اجتماعی، گویش کرمانی، جنسیت، سن، میزان آشنایی، میزان کاربرد
  • عباسعلی آهنگر*، ستاره مجاهدی رضائیان، فریبا اسفندیارپور صفحات 85-101

    این پژوهش در چارچوب نظریه ادب براون و لوینسون (1987) به بررسی تاثیر قدرت مخاطب بر نوع و تعداد راهبردهای نصیحت کردن، همچون  «بیان صریح»،  «ادب سلبی»، ترکیبی «دوتایی» و «سه‏تایی»، به‏کار برده‏شده توسط دانشجویان پسر و دختر فارسی زبان می‏پردازد. تعداد 60 دانشجو(30 پسر و 30 دختر) کارشناسی‏ارشد دانشگاه سیستان و بلوچستان در این پژوهش شرکت کردند. پرسش نامه تکمیل‏گفتمان و روش ایفای نقش به عنوان دو روش گردآوری داده ها در این پژوهش به کاربرده شدند. داده های پژوهش با استفاده از آزمون آماری خی‏دو مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از دو روش گردآوری داده ها نشان می دهد که قدرت مخاطب بر نوع و تعداد راهبردهای نصیحت کردن تاثیر دارد و رابطه معناداری بین قدرت مخاطب و همچنین نوع و تعداد راهبردهای به‏کار برده شده توسط دانشجویان دختر و پسر وجود دارد. متداول ترین نوع راهبردها، راهبردهای «ادب‏ سلبی» است؛ در حالی‏که کم‏کاربردترین راهبرد، راهبرد «عدم ‏انجام تهدید وجهه» می باشد. متداو ل ترین راهبردها از لحاظ تعداد نیز راهبردهای ترکیبی سه‏تایی و کم‏کاربردترین راهبرد، راهبردهای ترکیبی نه‏تایی هستند.

    کلیدواژگان: کنش گفتار، راهبردهای ادب، نصیحت کردن، قدرت، زبان‏ فارسی
|
  • Seyede Sahar Javid, Jalal Rahimian * Pages 11-24

    This study deals with interpersonal media gossips in order to discover which of the two strategies, namely, politeness and impoliteness are more frequent in the context of the present study. Brown and Levinson's (1996) Politeness and Culpeper's (1996) impoliteness were used as theoretical frameworks. The data were composed of 3078 utterances containing 50230 words, talking about 10 male and 10 female famous Iranian actors. The findings showed that 2820 utterances represented impoliteness strategies while only 258 utterances contained politeness strategies. Results of statistical analyses revealed that negative strategy (60%) is the most frequently used impoliteness strategies, and positive strategy (77%) is the more frequently used politeness strategies.

    Keywords: interpersonal media gossip, politeness theory, Impoliteness theory, Utterance, (im) Politeness strategy
  • Azam Hakim *, Zahra Pakzad, Masoud Kousari Pages 25-36
    The use of language in contemporary art is one of the types of rhetorical painting. Written language accompanies image in a variety of forms such as the use of writing in painting in conjunction with a work that forms multi-modal text. Linguists such as Michael O'Toole have studied non-linguistic texts such as painting in system-functional linguistic theory. The present paper intends to study the two-sided painting by defining the three functions of representation, modal, and composition in the theoretical framework of O'Toole. By analyzing the works of Sagar Daeiri among the numerous examples of this type in contemporary Iranian paintings, we seek to answer to this question: What is the function of text language in contemporary painting? It seems that based on the chosen theoretical framework of language and written signs in painting, a powerful modality aspect is created to communicate and interact with the audience and in this way, writing in painting becomes a powerful tool in conveying and criticizing social, cultural, and political messages.
    Keywords: Systemic-Functional Linguistic, Michael O'Toole, contemporary painting, text, Sagar daeiri, modal function
  • Shirin Asghari, Arsalan Golfam *, Faezeh Farazandehpour Pages 37-48
    The link between language and literature in transferring ideologies is an attractive and practical field in contemporary linguistics. Since, in addition  to the language, our way of thinking is metaphorical, one can achieve the dominant thinking in a discourse by examining the metaphors of a text. The study of prevailing thoughts in fiction is important because of the interaction between the audience and the community. In this research, the effect of feminist ideology was evaluated through the analysis of conceptual metaphors. The quantitative data of this research, which were examined through a descriptive-analytic method have consisted of 136 conceptual metaphors with the female target domain, selected and evaluated from the works of six male and female authors (of the eighties(AH)). The results indicated that 17 source domains including animal, plant, food, dish, struggle, religion, object, trade, occupation, well, water, fire, light, instrument, event, mountain and the mine is used to conceptualize the female. A few metaphors have been influenced by feminist thinking in the discourse of the story, and the feminist ideology of dominant thinking is not considered in this decade, although the stereotypical attitude toward women has been somehow changed in these fictional works, the dominant ideology still looks traditional.
    Keywords: Cognitive Linguistics, Conceptual Metaphor, Critical Metaphor Analysis, Feminism, Ideology, Fiction
  • Rahman Bagheri *, Esfandiar Ghafarinasab, Habib Ahmadi, MohammadTaghi Abbasi Shavazi Pages 49-59

    Immigration constitutes a significant impetus for making changes in identity. The present research aims to study the linguistic identity of migrant Lak living in Namjoo (Gorgan) Neighborhood of Tehran from a sociolinguistic point of view. Thus, with a qualitative approach, the data were collected through observation, semi-structured and in-depth interviews with 23 informants who were selected through snowball sampling. The data were recorded, transcribed, and analyzed using a thematic analysis. The findings showed tha there was a difference among the residents in terms of language-mediated identity building with variation of age and generation. The second generation of women's mastery of Lak language was lower than men's, but they showed more willingnes than men to produce their own language to be closer to the standard language. The first generation's skill at understanding and speaking Lak was higher than men's and contrary to the second generation, they showed resistance against homogenizing conditions by employitng the langusge to Lak speakers in public and private contexts. However, the second generation showed more flexibility in their use of mother tongue due to their life experirnce. Unlike Laki, Persian (the official language) has a comprehensive writing system, efficiency, value, and social proof that facilitates its acceptance. Hence, Lak language is threatened not only by migrants in the host society but also due to lacking a writing system.

    Keywords: identity, Lak Tribe, Laki language, the first, second generation of immigrants, Writing system, speaking
  • Seyed Mohammad Razinejad, Sayfollah Mollaye Pashaye *, Mohammadreza Tusi Pages 61-69

    Variety of dialects and accents can easily be found within geographical and social domain of languages. Since the geography of linguistic diversity in Ardabil province has not been studied before, the present survey examined the Azerbaijani-Turkish dialect based on the words in Leipzig-Jakarta list. The research data were collected from indigenous equivalents of 109 lexical entries by interviewing the speakers in 35 point locations through stratified random sampling method. Computational analysis of data at the phonetic level showed that different Azerbaijani-Turkish varieties are not dialects, rather sub-dialects. The general compaction of linguistic variables in the region is explained based on Wave Model. The linguistic atlas predicts the geographical source of linguistic changes over Aslandooz of Pars-abad, Meshgin-shahr west, and Neyr and Kousar of Ardabil south.

    Keywords: sociolinguistics, Dialect Geography, Dialectometry, Computational Linguistics, Leipzig-Jakarta, Azerbaijani Turkic, Ardabil Province
  • Rahimeh Roohparvar *, AliAsghar Rostami Abusaeedi, Ali Haj Bagheri, Mohsen Madadi Pages 71-83

    Gathering and preserving dialects is essential; however, unfortunately, with carelessness and negligence, we are witnessing the destruction of dialects in many parts of Iran. The present sociolinguistic research examined the degree of “familiarity” and “usage” of Kermani dialect words in two different age groups of native speakers including students of 18 and adults of 40-50 years old. The study was a descriptive-analytical and self-assessment questionnaire-based research.  The questionnaire data were 50 words in the Kermani dialect. The effect of variables such as age, gender and parents' level of education on the degree of “familiarity”and “usage” of Kermani words were measured. The results showed that there was a significant difference between the two groups in the familiarity and usage of native words. On the other hand, gender did not have a significant effect on the familiarity of words by 18 years old students, whereas its effect was significant on the usage of words. In the other group, the effect of gender was not statistically significant on the familiarity and usage of words. Parents' level of education had significant effect on the familiarity of words; however, only mothers’ level of education had significant effect on the usage of words by the youth.

    Keywords: sociolinguistics, Kermani dialect, Gender, Age, degree of familiarity, degree of usage
  • AbbasAli Ahangar *, Setareh Mojahedi Rezaeian, Fariba Esfandiarpoor Pages 85-101

    This study investigates the effect of the addressee’s power on the type and number of giving advice strategies, such as “on record”, “negative politeness”, “two” and “three” combination, employed by Persian male and female university students based on Brown and Levinson’s (1987) theory.  A number of 60 M.A students (30 males and 30 females) from the University of Sistan and Baluchestan participated in this study. Discourse completion tests and role play techniques were utilized as two data gathering methods. The data were analyzed using the Chi-square test. The results of the two data collection methods show that the addressee’s power affects the type and the number of giving advice strategies and there is a significant relationship between the addressee’s power and the type as well as the number of giving advice strategies employed by male and female university students. The most frequent strategy type is the “negative politeness” strategies while the least frequent type are “don’t do face threatening act” strategies. As to the number of the strategies, the most frequent and less frequent ones are the combination of three and nine strategies respectively.

    Keywords: Speech act, Politeness strategies, Giving advice, power, Persian language